Downloaded 75 times
![8
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1 Tổn quan tìn ìn n i n cứu
1.1.1 Tình hình nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ trên thế giới
Từ nửa sau thế kỉ XX, NNHXH ra đời đã quan tâm nghiên cứu và lí giải một
cách có hệ thống những diễn biến, biến động ngôn ngữ dưới tác động của các nhân
tố xã hội, bù đắp mảng thiếu hụt của ngôn ngữ học truyền thống. NNHXH lấy ngôn
ngữ giao tiếp trong đời sống hằng ngày làm đối tượng nghiên cứu, cụ thể là các biến
thể ngôn ngữ đa dạng nảy sinh, phát triển trong xã hội nhằm xử lí hàng loạt các vấn
đề của đời sống ngôn ngữ, góp phần vào việc định hướng sử dụng ngôn ngữ.
Có thể kể đến những công trình NNHXH có tính chất lý luận nền tảng như The
Sociolinguistics of Society, Bản dịch Xã hội - Ngôn ngữ học của xã hội của Fasold xuất
bản lần đầu năm 1984, “xem xét những mối quan hệ mật thiết giữa nghiên cứu xã hội –
ngôn ngữ học với nghiên cứu ngôn ngữ và lý thuyết ngôn ngữ học, giới thiệu một cách
đầy đủ, bằng một cách viết rõ ràng, toàn bộ lĩnh vực xã hội – ngôn ngữ học”[12],[59].
Tác phẩm An Introduction to Sociolinguistics - Dẫn luận NNHXH của Wardhaugh
xuất bản lần đầu năm 1986, tái bản lần thứ năm năm 2006 [83], đã nêu ra các vấn đề
khái quát như dẫn luận về NNHXH, ngôn ngữ và xã hội…
NNHXH đặc biệt quan tâm đến mối quan hệ và sự chi phối của các nhân tố xã
hội đến sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ, như giai cấp, độ tuổi, giới tính, nguồn
gốc, trình độ học vấn… với việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ. Có thể kể đến
những công trình tiêu biểu như The Study of Language in Its Social Context của
Labov (1970), Language in Social groups của Gumperz (1971), Language and
Women’s place (1975) của Lakoff, Age as a Sociolinguistic variable của Eckert
(1998)… Các công trình nghiên cứu này đã khẳng định có mối quan hệ tác động
giữa các nhân tố xã hội, đặc biệt là nhân tố tuổi tác đối với sự sử dụng ngôn ngữ.
“Những người lớn tuổi thường tuân theo chuẩn mực ngôn ngữ truyền thống, ít sử
dụng các hình thức mới. Ngược lại những người nói trẻ tuổi thường sử dụng các
hình thức mới cao hơn nhiều lần, và đối lập sâu sắc với những người nói lớn tuổi.”
[58] “Sự phân tầng tuổi tác của biến thể ngôn ngữ phản ánh sự thay đổi của cộng
đồng giao tiếp theo thời gian và lời nói của cá nhân cũng theo đổi theo từng giai
đoạn của cuộc đời.” [67] “Nghiên cứu cộng đồng của sự thay đổi thường xuyên cho
thấy tuổi tác ngày càng tăng tương quan với tăng sự bảo thủ trong lời nói. Theo thời
gian thì ngôn ngữ của cộng đồng cũng thay đổi hay người nói cũng trở nên bảo thủ
hơn theo tuổi tác…” [83]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-15-2048.jpg)
![9
Các công trình NNHXH này đã đặt nền tảng cho việc nghiên cứu PNXH giới
trẻ, biến thể ngôn ngữ tuổi tác trên thế giới. Các công trình nghiên cứu ngôn ngữ
giới trẻ trên thế giới tập trung ở hai vấn đề cơ bản và phổ biến trong nhiều ngôn
ngữ: (1) Hiện tượng sử dụng tiếng lóng giới trẻ; (2) Vấn đề chêm xen từ ngữ tiếng
Anh vào trong một ngôn ngữ bản địa.
(1) Về tiếng lóng giới trẻ, đây là hiện tượng ngôn ngữ được nhiều học giả trên
thế giới quan tâm nghiên cứu và tồn tại nhiều quan điểm khác nhau. Có nhiều bài
viết đề cập đến hiện tượng tiếng lóng thanh niên hoặc tiếng lóng sinh viên… Luận
án chúng tôi đã tham chiếu một số công trình tiêu biểu về tiếng lóng giới trẻ như:
Kansas University Slang: A new generation của Dundes (1963), nghiên cứu về tiếng
lóng của sinh viên trường đại học Kansas, ông đã gọi tiếng lóng của sinh viên ở
trường đại học là một thế hệ mới trong ngôn ngữ “new generation". [57]
Hudson trong The language of the teenage revolution: the dictionary defeated
(1983) đã nhận thấy xu hướng dùng tiếng lóng của nhóm thanh niên trẻ trong xã
hội, có sự sai khác lớn so với tiếng Anh chuẩn. Hudson đã liệt kê và chú giải các từ
lóng mới của giới trẻ trong thập niên 50 và 60 ở Anh. Qua đó, nhận ra thanh niên,
giới trẻ chính là lực lượng làm nên cuộc cách mạng ngôn ngữ, khác xa với ngôn
ngữ “chuẩn” mà xã hội vẫn thường công nhận. [62]
Công trình "The latest youth slang" (Tiếng lóng mới nhất của giới trẻ) của
Thorne (2007) khẳng định rằng "tiếng lóng của giới trẻ bây giờ có lẽ là nguồn giàu
nhất của ngôn ngữ mới trong thế giới nói tiếng Anh. Tiếng lóng tiền thiếu niên,
thanh thiếu niên, sinh viên và thanh thiếu niên sử dụng tất cả các kỹ thuật của ngôn
ngữ, có ảnh hưởng nhất, làm thành một cuộc cách mạng sáng tạo ngôn ngữ. Thanh
niên đã tạo ra mốt ngôn ngữ như một thứ thời trang, không chỉ là hài hước, khiêu
khích mà đầy sáng tạo. Ngay từ những năm 1950 họ đã là một phần của "phòng thí
nghiệm xã hội". Ông cũng chỉ ra rằng "những gì đã từng là một mốt đi qua có thể
được phát triển thành một phương ngữ thực sự, được mệnh danh là "multiethnic
youth vernacular" (chủng tộc trẻ bản địa), với vốn từ vựng riêng , giọng nói và ngữ
điệu của nó. Điều này thể hiện những hình thức mới của tiếng Anh..." [82]
Trong bài viết Standard English in decline among teenagers của Paton [75],
khi nghiên cứu tiếng Anh chuẩn đã bị giới trẻ biến đổi như thế nào, tác giả đã kết
luận rằng “Một nửa số thanh thiếu niên không nhận ra sự khác biệt giữa ngữ pháp
tiếng Anh chuẩn và ngôn ngữ thông tục. Sự lệch chuẩn của ngữ pháp tiếng Anh
trong giới trẻ học đường Anh quốc ngày càng có xu hướng lan rộng đến nỗi nhiều
người Anh không phân biệt được sự khác nhau giữa chuẩn và lệch chuẩn.”](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-16-2048.jpg)
![10
Trong The language of teenage groups - They don't speak our language [53],
Clem (1976) đã nghiên cứu về ngôn ngữ của nhóm thanh thiếu niên, cụ thể là các
hiện tượng lệch chuẩn khi giới trẻ sử dụng tiếng Anh Mỹ. Từ chỗ phân tích cộng
đồng giao tiếp, phân tích các hình thức giao tiếp của thanh niên hippie, những thanh
niên đầu trọc người Mỹ gốc Anh (Anglo- America), ông đã tìm ra sự lệch chuẩn và
lí giải nguyên nhân của chúng.
Nhiều tổ chức, cá nhân đã lập ra những trang web để sưu tầm, ghi chép, lưu
trữ ngôn ngữ của giới trẻ, thành từ điển tiếng lóng giới trẻ trực tuyến, nhằm tạo ra
"một tài liệu tham khảo tốt cho những người đang tìm cách để hiểu một phần văn
hóa giới trẻ ngày nay". [91] [91] Khắp nơi trên thế giới, các nhà ngôn ngữ học đều
quan tâm đến hiện tượng phổ biến có tính toàn cầu là tiếng lóng giới trẻ, ngày nay
người trẻ đang nói năng như thế nào. (Slang words, what are young people saying
these days?)
Rodriguez (1994) trong bài viết Youth and Student Slang in British and
American English khi nghiên cứu về tiếng lóng Anh và Anh Mỹ của giới trẻ và sinh
viên đã khẳng định vai trò của giới trẻ trong xu hướng mới của ngôn ngữ, “trong số
tất cả các nhóm xã hội, giới trẻ là những người dễ nhất để sử dụng và cập nhật tiếng
lóng một cách độc đáo. Họ thể hiện tính năng động xã hội rất lớn và có thể tiếp
nhận những thay đổi trong thời trang, phong cách, cũng như trong ngôn ngữ. Giới
trẻ tuy rất ít quyền lực chính trị nhưng họ có thể sử dụng tiếng lóng như một công
cụ phản văn hóa, như một cánh tay chống lại chính quyền và công ước. Trong xã
hội hiện đại, sinh viên tạo thành một nhóm lớn trong giới trẻ mà xứng đáng được
nghiên cứu đặc biệt ...” [80][80][80] [80]
Gần đây nhất và có liên quan trực tiếp đến đề tài mà chúng tôi tham khảo được
là công trình Word-up: A lexicon and guide to communication in the 21st century
của McCrindle (2011), Australia bàn về tiếng lóng giới trẻ hiện nay. Đây được xem
là từ điển của lứa tuổi thanh thiếu niên thế kỷ 21, tổng quan về các yếu tố hình
thành ngôn ngữ, sử dụng ngôn ngữ và tương tác xã hội dưới ảnh hưởng của truyền
thông hiện đại. Tác giả đã có một cái nhìn sâu sắc, hấp dẫn về sự sử dụng tiếng lóng
tiếng Anh của giới trẻ. Nghiên cứu về tiếng lóng này như là một cách để nhìn vào
“sự khác biệt tâm hồn của các thế hệ”. Trong công trình của mình, tác giả đề cập
đến những biểu tượng cảm xúc, những từ lóng giới trẻ sử dụng để bày tỏ ý kiến, thái
độ của mình, bằng ngôn ngữ nói, thậm chí bằng hình thức văn bản (viết thư)…, tiêu
biểu như các kí tự được lóng hóa thay thế cho các từ: số 4 thay thế cho các từ
four/for; 2 thay cho các từ to/two/too; c thay cho see; u thay cho you; bc thay cho
because, luv thay cho love… Tác giả cũng đánh giá việc sử dụng tiếng lóng này đã](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-17-2048.jpg)
![11
ngăn cản các thế hệ lớn tuổi trong việc hiểu được ý nghĩa của các từ lóng của con
cái họ. Tiếng lóng dạng viết giờ đây là phương tiện giao tiếp chính. Giới trẻ sử dụng
hình thức này trong tin nhắn và các mạng kết nối xã hội. Ở mạng xã hội, họ có thể
sử dụng và giao tiếp bằng tiếng Anh chính thống nhưng tự cho phép mình sử dụng
tiếng lóng và hình thức giao tiếp riêng làm phương tiện chính.
Nhận định về lứa tuổi sử dụng tiếng lóng, McCrindle cho rằng, tiếng lóng
thường được sử dụng ở giai đoạn chuyển giao từ tuổi thiếu niên sang tuổi trưởng
thành, khi con người bắt đầu độc lập. Lúc đó, họ thoát khỏi quyền kiểm soát của cha
mẹ và sử dụng ngôn ngữ đặc biệt nhiều hơn. Sau đó, việc sử dụng tiếng lóng giảm
dần và con người lại quay trở lại thích ứng với phần đông trong xã hội. Khi thế hệ
trẻ bắt đầu lập gia đình và không còn đi học, họ phải kiếm tiền và lập nghiệp – họ sẽ
sử dụng những ngôn ngữ chính thống nhiều hơn và không còn dùng một số từ ngữ
trẻ con. Như vậy, sự thay đổi ở những giai đoạn khác nhau trong cuộc đời vẫn tồn
tại. Điều khác biệt là giai đoạn đó đang diễn ra muộn hơn. Thay vì thay đổi những
hành vi trẻ con ở lứa tuổi 19-20, trong nhiều trường hợp, nhiều người tiếp tục có
những hành vi này và chỉ từ bỏ khi vượt qua giới hạn sang giai đoạn trưởng thành
khi đã gần hoặc ngoài 30 tuổi.
McCrindle đã lí giải sự biến đổi của tiếng lóng giới trẻ trong bối cảnh toàn cầu
hóa. Ông đã chỉ ra bốn nhân tố ảnh hưởng sâu sắc đến ngôn ngữ thế kỷ 21, đó là:
công nghệ, văn hoá Mỹ, đa văn hóa và toàn cầu hoá. Trong đó, công nghệ đã thay
đổi cách chúng ta sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp và thể hiện mình. Tác giả cũng nhận
định “thế hệ trẻ đang đi đầu trong cuộc cách mạng ngôn ngữ này”. [70]
Những nghiên cứu và kết luận của McCrindle là gợi dẫn quan trọng cho chúng
tôi tìm hiểu BTNNGT ở Việt Nam, như là một sự khẳng định hiện tượng ngôn ngữ
có tính toàn cầu trong bối cảnh quốc tế hóa hiện nay. Rất nhiều từ lóng giới trẻ Việt
Nam cũng hòa chung với từ lóng thanh niên thế giới, bắt nguồn từ nguồn tiếng Anh
thông dụng trên toàn cầu, dưới sự lan tỏa của đời sống công nghệ hiện đại.
Các công trình nghiên cứu về tiếng lóng giới trẻ khắp nơi trên thế giới đều đi
đến nhận định là “thanh thiếu niên có xu hướng tạo ra và sử dụng ngôn ngữ của
riêng mình, chúng chủ yếu xuất hiện ở phương tiện truyền thông, tin nhắn và ngôn
ngữ giao tiếp ở trường phổ thông, trường đại học, ở lời những bài hát nổi tiếng".
Cùng với việc nghiên cứu tiếng lóng, các biến thể lệch chuẩn của ngôn ngữ giới trẻ,
NNHXH của thế kỷ XX thường lấy phạm vi nghiên cứu là trường học, nơi tập trung
đông thanh thiếu niên, làm thành một đối tượng nghiên cứu gọi là “student slang”
tiếng lóng sinh viên. Các nhà NNHXH áp dụng các kỹ thuật điều tra xã hội học để](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-18-2048.jpg)
![12
nghiên cứu tiếng lóng sinh viên, tạo ra một trào lưu nghiên cứu rộng khắp về tiếng
lóng của học sinh, sinh viên trong trường học.
(2) Biểu hiện thứ hai của BTNNGT được quan tâm nghiên cứu nhiều trên thế
giới là hiện tượng chêm xen các từ ngữ tiếng Anh vào trong các ngôn ngữ bản địa.
Đây là hệ quả tất yếu của xu hướng quốc tế hóa toàn cầu, khắp nơi trên thế giới xuất
hiện một thứ tiếng Anh toàn cầu (Global English, Globish). Vị thế của tiếng Anh
trên thế giới được khẳng định ở hai phương diện quan trọng: vai trò của tiếng Anh
trong giao tiếp trên toàn cầu và sự xâm nhập của các yếu tố tiếng Anh vào các ngôn
ngữ trên thế giới. Theo thống kê sơ bộ, tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức của trên
70 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, trong đó có khoảng 337 triệu người sử
dụng tiếng Anh với tư cách là ngôn ngữ thứ nhất, 235 triệu người sử dụng tiếng
Anh là ngôn ngữ thứ hai; 85% thông tin trên thế giới được chuyển tải bằng tiếng
Anh (trực tiếp hoặc từ ngôn ngữ khác chuyển sang) [29].
Khi pha trộn với ngôn ngữ bản địa, tiếng Anh bị biến đổi sâu sắc về nhiều
phương diện, từ ngữ âm, ngữ pháp đến ngữ nghĩa. Hiện tượng pha trộn giữa tiếng
Anh và tiếng bản ngữ, đã tạo ra những ngôn ngữ như Singlish (tiếng Anh ở
Singapore), Manglish (tiếng Anh ở Malaysia), Chinglish (tiếng Anh ở Trung Quốc),
Hinglish (tiếng Anh Ấn Độ)… Tiêu biểu như Ấn Độ, với 350 triệu người nói tiếng
Anh, Ấn Độ là nước có lượng dân nói tiếng Anh lớn nhất trên trái đất. Hinglish
không những xuất hiện ở phương tiện truyền thông như quảng cáo, các show truyền
hình và các bộ phim Bollywood mà còn ở những diễn đàn chính trị xã hội lớn ở Ấn
Độ. Bản thân Hinglish cũng trở nên phổ biến ở cả Anh - nơi có cộng đồng Nam Á
lớn. Hay ở Singapore, Singlish được coi như ngôn ngữ mẹ đẻ của giới trẻ. Từ vựng
của Singlish bao gồm tiếng Anh, tiếng Quảng Đông, tiếng Mã Lai… Mặc dù chính
quyền không ủng hộ việc sử dụng Singlish, bởi muốn dùng một thứ tiếng Anh
chuẩn mực hơn, tạo thuận lợi trong giao tiếp quốc tế, tuy nhiên thanh niên
Singapore coi sử dụng Singlish mới bộc lộ được tình cảm, suy nghĩ của mình - điều
mà tiếng Anh không làm được.
Các hiện tượng tiếng Anh pha trộn như thế cũng được xem là các biến thể
lệch chuẩn khác nhau cùng tồn tại bên cạnh biến thể tiếng Anh chuẩn. Trong
nhiều trường hợp, chúng sai khác với biến thể chuẩn đến mức người nói tiếng
Anh nước ngoài không sao hiểu nổi. Tuy nhiên, điều chính yếu là cộng đồng địa
phương vẫn hiểu nhau, thậm chí thấy thoải mái khi sử dụng thứ tiếng Anh “tiện
lợi” như vậy. Còn đối với thanh niên bản địa, đó lại là một tuyên bố phong cách
mang tính thời thượng.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-19-2048.jpg)
![13
Hiện tượng này cũng nhận được những ý kiến trái chiều. Nhóm tích cực cho
rằng trong một thế giới phẳng, tác động qua lại về ngôn ngữ như vậy là đương
nhiên, và điều đó cũng phần nào thể hiện bản sắc văn hóa bản địa. Việc tiếng Anh
mang sắc thái địa phương cũng góp phần làm giàu vốn từ vựng tiếng Anh. Theo số
liệu của Tổ chức giám sát ngôn ngữ toàn cầu năm 2009, tiếng Anh đã đạt mốc một
triệu từ vựng và trung bình mỗi ngày có thêm 15 từ mới, trong đó có khá nhiều từ
lai tạp từ ngôn ngữ khác. Ngược lại, nhóm những người chỉ trích lại cho sự pha tạp
là một mối đe dọa đối với ngôn ngữ và văn hóa bản địa, làm méo mó, sai lệch tiếng
Anh, thậm chí coi nó là một “đứa con quái thai” trong sự kết hợp hai ngôn ngữ.
Vì vậy, việc vay mượn, đồng hóa tiếng Anh và giữ gìn ngôn ngữ bản địa là
một vấn đề nóng bỏng của chính sách ngôn ngữ của nhiều quốc gia dân tộc trên thế
giới trong cảnh huống ngôn ngữ toàn cầu hiện nay.
Trong xu hướng này, các nhà nghiên cứu đều chung nhận định, giới trẻ là lực
lượng tiên phong trong việc sử dụng, vay mượn, biến đổi từ ngữ tiếng Anh, khởi đầu
cho các cuộc cách mạng ngôn ngữ trên toàn cầu.
Nhật Bản là một ví dụ điển hình. Là một dân tộc nổi tiếng với việc giữ gìn
truyền thống của mình nhưng giới trẻ Nhật Bản trong ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày
đã vay mượn, pha trộn từ ngữ tiếng Anh với tiếng Nhật, tạo thành những đơn vị từ
vựng lai tạp, “là những từ tiếng Anh với cách phát âm chệch theo kiểu Nhật, khiến
những người lớn tuổi khó mà hiểu nổi”, ví như: komiunikeshon (communication),
purezenteshon (presentation), intanetto (Internet), rajio (radio)… (Theo Trần Thị
Lan, 2010) [33].
Tình hình tương tự với tiếng Nga. Trong bài báo The influence of the English
language on the Russian youth slang nghiên cứu sự ảnh hưởng của tiếng Anh đến
tiếng lóng giới trẻ Nga, Derkach (2016) đã khảo sát mức độ sử dụng từ ngữ tiếng
Anh trong giao tiếp của học sinh ở trường học. Kết quả là có đến 88% học sinh trả
lời thường xuyên vay mượn từ ngữ tiếng Anh, 9% thỉnh thoảng và chỉ có 3% là
chưa bao giờ sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp tiếng Nga. Công trình này đã chỉ ra
hầu hết những từ ngữ lóng giới trẻ có nguồn gốc tiếng Anh được dùng trong giao
tiếp của giới trẻ Nga thể hiện mối quan hệ giữa những người trẻ tuổi (dawg,
hommie, sista, bro…); biểu thị các thái độ của những người trẻ với các sự kiện hàng
ngày (bomb, glitzy, coolie…); các từ kết nối thanh thiếu niên với thế giới của máy
tính (game, virus…), lời mời gọi bạn bè... Các em học được các từ tiếng Anh đó qua
tivi (22%), sách báo (9%), truyện (33%) và từ bạn bè cùng lứa (36%). Từ đó, tác giả
đã nhận định có sự tác động mạnh của tiếng Anh đến hành vi sử dụng ngôn ngữ
trong giao tiếp tiếng Nga của giới trẻ hiện đại [55].](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-20-2048.jpg)
![14
Cùng nghiên cứu sự ảnh hưởng của tiếng Anh và tiếng Nga đến tiếng Ukraina,
Melnyk (2010) trong công trình The Influence of English on the Russian language
đã cho rằng, sự ảnh hưởng của tiếng Anh đến tiếng Ukraina hết sức rõ ràng. Nếu
trong quá khứ, tiếng Nga được lựa chọn như là phương tiện giao tiếp số một của
cộng đồng Ukraina thì hiện nay, ảnh hưởng của tiếng Anh đến tiếng Ukraina là “rất
mạnh” và“rộng khắp” trên mọi phương diện. Có những từ tiếng Anh được vay
mượn từ thời Xô viết và được giữ nguyên dạng như: boyfriend, girlfriend, weekend,
happy end... Nhưng ngày nay, sự ảnh hưởng tiếng Anh trở nên rất mạnh mẽ, các từ
mới từ tiếng Anh trở nên phổ biến, đặc biệt trong lĩnh vực máy tính, thực phẩm,
việc làm, ví như: email, upgrade, browser, mailbox, hacker, chat, user, food,
accommodation, jobs, backyard, deposit, rent, insurance,… Trong đó, nổi bật là sự
sử dụng ngôn ngữ của tầng lớp trẻ trong xã hội. “Lời nói của lớp trẻ chứa đầy
những từ vay mượn tiếng Anh, gồm cả wow!, cool, dance…”. Vốn là một nhà báo
Ukraina xuất phát từ giáo viên tiếng Anh, Melnyk trưởng thành và chứng kiến sự
biến đổi chính trị xã hội cũng như văn hóa, ngôn ngữ của Ukraina và các nước
Đông Âu. Bà đã lí giải hiện tượng tiếp xúc và vay mượn ngôn ngữ này ở góc độ
chính trị xã hội, “các nước hậu Xô Viết mở cửa biên giới của họ và trở thành một
phần của một nền kinh tế toàn cầu.” Dù khá cởi mở với hiện tượng này, Melnyk
cũng thẳng thắn thừa nhận, “với tư cách là một nhà ngôn ngữ và một người giáo
viên, tôi muốn những người Slavơ của tôi không quên ngôn ngữ mẹ đẻ của mình và
không vay mượn từ ngữ khi thực sự không cần thiết”. [71]
Nghiên cứu về sự ảnh hưởng của tiếng Anh đến bản sắc văn hóa của sinh viên
đại học Trung Quốc, Seppala (2011) trong công trình The effects of the English
language on the cultural identity of Chinese university students đã tiến hành điều tra
thói quen ngôn ngữ sử dụng tiếng Anh và TĐNN của 78 sinh viên chuyên ngữ của
Đại học Quảng Châu. Trên cơ sở kết quả thu được, tác giả đã khẳng định TĐNN tích
cực, ủng hộ của giới sinh viên Trung Quốc về việc sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp,
như là một cách thể hiện bản sắc cá nhân, “sử dụng tiếng Anh giúp họ cảm thấy như
là một phần của thời đại – thế kỉ 21”, giúp họ cảm thấy có tương lai hơn trong công
việc. Seppala cũng phân tích hiện tượng ngôn ngữ này dưới góc độ bản sắc văn hóa.
Sự vay mượn, sử dụng Anh ngữ trong giới sinh viên Trung Quốc được lí giải như
một phần của sự giao lưu, tiếp xúc với văn hóa phương Tây. Tác giả cũng đánh giá
trên thực tế, hiện tượng này cũng có mặt trái xét về mặt văn hóa, khi một số sinh viên
Trung Quốc có thể nói thành thạo tiếng Anh, nhưng lại biết rất ít về văn hóa Trung
Hoa. Việc tiếp xúc với tiếng Anh qua đó tiếp xúc với văn hóa phương Tây đã làm cho
giới trẻ Trung Quốc có cảm giác trở thành công dân toàn cầu [81].](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-21-2048.jpg)
![15
Hướng nghiên cứu và những kết luận, kiến giải của Seppala về sự ảnh hưởng
của tiếng Anh đến bản sắc văn hóa sinh viên đại học Trung Quốc cũng là câu hỏi
nghiên cứu đối với chúng tôi. Đó là liệu trong tiếng Việt, có sự ảnh hưởng của tiếng
Anh đến bản sắc văn hóa của giới trẻ hay không?
Trong cộng đồng bản ngữ tiếng Anh, hiện nay xuất hiện những nghiên cứu
cảnh báo xã hội về ngôn ngữ của thanh thiếu niên thời công nghệ thông tin, khi họ
quen dùng ngôn ngữ ngắn gọn, được gọi là ngôn ngữ chat, hoặc ngôn ngữ của tin
nhắn điện thoại khiến số lượng từ thường xuyên của giới trẻ bị giới hạn ở mức cực
thấp. Điều này có ảnh hưởng trực tiếp tới cá nhân người dùng loại ngôn ngữ đó như
là mất việc làm do khác biệt giữa ngôn ngữ đó với ngôn ngữ xã giao. Mặc dù có
nghiên cứu cụ thể nhưng bản thân kết luận và khuyến cáo đó cũng chưa nhận được
sự ủng hộ rộng rãi của giới trẻ.
Gần đây nhất, và có liên quan một phần đến nghiên cứu của chúng tôi là luận
án Language contact and English borrowings in a Vietnamese magazine for
teenagers của Nguyễn Thúy Nga, bảo vệ tại Đại học Queensland, Úc. Tác giả luận
án đã khảo sát Tạp chí Hoa Học Trò trong 10 năm (giai đoạn 1991-2000) và phát
hiện được 830 đơn vị từ vựng tiếng Anh thuộc 6 lĩnh vực được sử dụng trong các
bài báo, đặc biệt xuất hiện nhiều ở lĩnh vực âm nhạc, giải trí. Kết quả nghiên cứu
xác nhận rằng số lượng từ tiếng Anh và tốc độ gia tăng tăng lên đáng kể trong thời
gian điều tra. Tiếng Anh khi được vay mượn vào tiếng Việt cũng chịu sự Việt hóa
như âm tiết hóa, biến đổi ngữ nghĩa theo cách phát âm và sử dụng của người Việt.
Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng mặc dù số lượng của các từ vay mượn tiếng Anh
được sử dụng bởi thanh thiếu niên ngày càng tăng, nhưng nỗi sợ hãi phổ biến ở Việt
Nam về sự tác động của tiếng Anh làm cho tiếng Việt bị “ô nhiễm”, “quái dị”, hoặc
“xuống cấp” được phóng đại. Tác giả cũng thừa nhận khó khăn để vạch ra ranh giới
rạch ròi giữa các hiện tượng vay mượn, chuyển mã, trộn mã từ ngữ tiếng Anh vào
tiếng Việt. [74]
Như vậy, có thể thấy nghiên cứu phương ngữ giới trẻ (thanh niên, sinh viên,
học sinh) là một hướng mới của NNHXH trên thế giới. Tuy có nhiều quan niệm
khác nhau nhưng về cơ bản, các công trình đều hướng đến việc khẳng định hai biểu
hiện tiêu biểu nhất của PNXH giới trẻ là sử dụng tiếng lóng “lệch chuẩn” và chêm
xen tiếng Anh trong những ngôn ngữ không phải tiếng Anh. Đây là những biểu hiện
phổ quát, mang tính toàn cầu chứ không chỉ xảy ra ở một cộng đồng ngôn ngữ nào.
Nó khẳng định sự phát triển đồng dạng tất yếu của ngôn ngữ trong thời kì hội nhập
quốc tế, với vai trò tiên phong của giới trẻ trong cuộc cách mạng ngôn ngữ. Những
công trình nghiên cứu này là cơ sở cần thiết để đề tài tham chiếu, nhận diện](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-22-2048.jpg)
![17
Giới Việt ngữ học đã có nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến một biến thể
ngôn ngữ tuổi tác mới xuất hiện và có những tác động mạnh mẽ đến diện mạo
tiếng Việt là BTNNGT với nhiều tên gọi khác nhau như: ngôn ngữ phi chuẩn của
giới trẻ, biến thể lệch chuẩn của thanh niên, ngôn ngữ tuổi teen, ngôn ngữ chat,
ngôn ngữ của thanh thiếu niên… Có thể kể đến những công trình nghiên cứu và
bài viết về đối tượng này như: Về cách nói lợi dụng yếu tố đồng âm trong giao
tiếp thường ngày của giới trẻ hiện nay của Phạm Thị Hòa (2002), Một số cách viết
tắt của học sinh phổ thông hiện nay của Lê Thị Thuỳ Vinh (2005), Tiếng lóng của
sinh viên, học sinh Tp Hồ Chí Minh Trần Thị Ngọc Lang (2005), Ngôn ngữ teen
trong giao tiếp của giới trẻ hiện nay của Đặng Thị Diệu Trang (2015)…bàn về
một số hình thức thể hiện cụ thể của BTNNGT tiếng Việt trong giao tiếp. Một số
công trình đã đặt hiện tượng này của giới trẻ Việt trong dòng chảy chung trên thế
giới, “ở các nước Âu Mỹ tiếng lóng của giới trẻ đang có xu hướng phát triển
mạnh, giới trẻ thường hay dùng tiếng lóng để nói về những vấn đề mà mình phải
chạm trán thường xuyên trong cuộc sống…” nhằm lí giải tính phổ biến và giá trị
sử dụng của chúng. [50], [51]
Cùng mối quan tâm là ngôn ngữ giới trẻ trên phương tiện thông tin đại chúng
trong cái nhìn so sánh đối chiếu, nhóm các tác giả Lê Viết Dũng [11] đã có bài viết
Nghiên cứu đối chiếu tiếng lóng của giới trẻ Pháp và Việt Nam trên các phương
tiện thông tin đại chúng. Trên cơ sở, phân tích, đối chiếu tiếng lóng của giới trẻ
Pháp và Việt trên các phương tiện thông tin đại chúng về từ nguyên, hình thái, ngữ
nghĩa, các tác giả đã đi đến kết luận: các từ lóng tiếng Pháp và tiếng Việt tuy có
những đặc điểm khác nhau nhưng đều thể hiện rõ đặc trưng riêng của tiếng lóng
giới trẻ. Đó là thứ tiếng lóng mang sắc thái trẻ trung, dí dỏm, phản ánh một cuộc
sống năng động và xu hướng "say mê và sáng tạo không ngừng" ở lứa tuổi thanh
thiếu niên. Sự xuất hiện ngày càng nhiều của tiếng lóng trên báo chí Pháp - Việt
chứng tỏ tiếng lóng của giới trẻ là nằm trong quy luật phát triển ngôn ngữ tất yếu,
góp phần làm phong phú ngôn ngữ giao tiếp hằng ngày. Nếu được sử dụng đúng
lúc, đúng chỗ, loại hình ngôn ngữ này thực sự có thể mang lại những ý nghĩa tích
cực như mang lại bầu không khí vui vẻ, hài hước hay châm biếm các hiện tượng xã
hội một cách dí dỏm, thông minh.
Nhóm các tác giả Nguyễn Văn Hiệp và các đồng sự trong những năm gần đây
đã quan tâm nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ dưới nhiều góc độ lý thuyết ngôn ngữ
học hiện đại khác nhau như Những kết hợp lạ, bất ngờ trong ngôn ngữ giới trẻ hiện
nay [15], lí giải hiện tượng này dưới Thực trạng sử dụng tiếng Việt phi chuẩn của
giới trẻ hiện nay nhìn từ góc độ ngôn ngữ học xã hội [16], đề tài cấp Bộ năm 2014](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-24-2048.jpg)
![18
[17] Một số vấn đề mới trong phát triển và giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt của
Nguyễn Văn Hiệp bàn đến biến thể ngôn ngữ phi chuẩn của giới trẻ hiện nay từ
bình diện lý thuyết ngôn ngữ học và thực trạng sử dụng.
Những công trình này có thể nói cho đến thời điểm hiện tại đã cung cấp một
cái nhìn đa chiều, đa góc độ về hiện tượng BTNNGT trong tiếng Việt, từ đó bước
đầu nhận diện, miêu tả, lí giải các hiện tượng ngôn ngữ “phi chuẩn” của giới trẻ
xuất hiện ngày càng phổ biến trong tiếng Việt hiện đại.
Tuy còn nhiều quan niệm, đánh giá khác nhau nhưng hầu hết các nhà Việt ngữ
học đều cùng chung nhận định là có một thứ biến thể ngôn ngữ mới xuất hiện trong
tiếng Việt gắn liền với giới trẻ hiện nay. Biến thể ngôn ngữ này được các nhà
nghiên cứu đề cập đến dưới nhiều hình thức tên gọi khác nhau, như “biến thể phi
chuẩn của giới trẻ” Nguyễn Văn Hiệp [17], “tiếng lóng giới trẻ” Nguyễn Đức Tồn
(2014), “từ lạ” Nguyễn Đức Dân (2011)[9]. BTNNGT đặt ra những vấn đề mới
trong việc giữ gìn và phát triển tiếng Việt trong bối cảnh mới. Tuy nhiên, phần lớn
những nghiên cứu này chỉ dừng lại ở mức độ là những bài viết nhỏ lẻ, rời rạc, chỉ đề
cập đến một số hình thức khác biệt của ngôn ngữ giới trẻ chứ chưa có công trình
nào khái quát một cách toàn diện những đặc điểm của BTNNGT, đánh giá có hệ
thống TĐNN của cộng đồng đối với sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ.
BTNNGT vốn là một đối tượng nghiên cứu đầy mới mẻ, sống động, cũng rất phức
tạp và thường xuyên biến đổi nên cần được quan tâm nghiên cứu trên nhiều phương
diện. Chúng tôi trên cơ sở tìm hiểu tổng quan tình hình nghiên cứu ở trong nước, kế
thừa những gợi mở về hướng nghiên cứu, những kết quả bước đầu của các những
tác giả đi trước để thực hiện nghiên cứu đối tượng ngôn ngữ giới trẻ trong bối cảnh
tiếng Việt hiện đại.
1.2 Cơ sở lý luận
Luận án tiếp cận hiện tượng BTNNGT từ hai hướng nghiên cứu chính là ngôn
ngữ học cấu trúc, NNHXH. Khung lý thuyết mà luận án tham chiếu bao gồm những
vấn đề và khái niệm của các bình diện này.
Về bình diện cấu trúc, Luận án nghiên cứu BTNNGT từ các đặc điểm ngữ âm,
từ vựng ngữ nghĩa và ngữ pháp. Khung lý luận mà Luận án sử dụng là quan niệm về
đơn vị từ vựng (gồm từ và ngữ) của Đỗ Hữu Châu (2005) [6] và xác định từ theo Từ
điển tiếng Việt của Hoàng Phê (2010)[40], đặc điểm ngữ pháp (từ loại và kết cấu
cụm từ) theo quan niệm Ngữ pháp tiếng Việt của Diệp Quang Ban (2015) [2]. Đây
là những căn cứ lý luận để Luận án nhận diện, phân tích các đặc điểm ngữ âm, ngữ
nghĩa và ngữ pháp của BTNNGT từ bình diện cấu trúc.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-25-2048.jpg)
![19
Về bình diện NNHXH, hướng nghiên cứu của luận án là xem BTNNGT như
là một PNXH xuất hiện trong cảnh huống ngôn ngữ tiếng Việt hiện đại. Luận án sẽ
nghiên cứu, tiếp cận BTNNGT từ khung lý luận về PNXH, Truyền thông và vấn đề
sử dụng ngôn ngữ.
1.2.1 Phương ngữ xã hội
1.2.1.1 Khái niệm phương ngữ xã hội
Giao tiếp là chức năng trọng yếu nhất của ngôn ngữ. Trong khi giao tiếp, ngôn
ngữ chủ yếu được thể hiện dưới dạng phương ngữ. Vì vậy, phương ngữ là đối tượng
nghiên cứu từ lâu của Phương ngữ học thuộc Ngôn ngữ học cấu trúc; đồng thời
phương ngữ cũng là đối tượng nghiên cứu của NNHXH ra đời vào thời kỳ hậu cấu
trúc - những năm 60 của thế kỷ 20. Nhưng NNHXH và Phương ngữ học có hướng
nghiên cứu, tiếp cận phương ngữ khác nhau. Phương ngữ học chú trọng phương
ngữ địa lý và đặt nhiệm vụ miêu tả toàn diện hệ thống phương ngữ để phân vùng
phương ngữ, xác định số lượng phương ngữ. Còn NNHXH cho rằng chừng nào còn
tồn tại các nhóm xã hội thì ngôn ngữ còn tồn tại các PNXH. Có bao nhiêu nhóm xã
hội thì có bấy nhiêu PNXH. Sự tồn tại của các PNXH gắn liền với các nhân tố xã
hội. Cho nên, NNHXH nghiên cứu PNXH như phương ngữ giới, phương ngữ giai
cấp, phương ngữ tuổi tác, tiếng lóng, hiện tượng đa phương ngữ như trộn, chuyển
đổi phương ngữ trong giao tiếp, phương ngữ cá nhân…NNHXH quan tâm nghiên
cứu sự biến đổi của PNXH dưới tác động của các nhân tố xã hội, từ đó tìm ra giá trị,
ý nghĩa xã hội cũng như hiệu quả PNXH đem đến cho giao tiếp của con người.
Theo quan niệm phổ biến, PNXH là ngôn ngữ của một nhóm xã hội nhất định,
là những biến thể về phát âm, cách nói năng hoặc là các ẩn ngữ của một số tầng lớp,
giới nhóm trong xã hội.
Wardhaugh (2006) quan niệm PNXH là những biến thể ngôn ngữ được sử
dụng để thể hiện sự khác nhau trong nói năng của những nhóm xã hội khác nhau.
Từ phương ngữ xã hội, có thể xác định được vị thế xã hội, nghề nghiệp, trình độ
giáo dục, giai cấp, tôn giáo, điều kiện kinh tế hoặc dân tộc, văn hoá của nhóm xã
hội sử dụng PNXH đó. [83]
Fasol (1990) cho rằng PNXH là những cách nói năng tiêu biểu của các nhóm
dân cư cùng hoạt động trong một lĩnh vực kinh tế, thuộc cùng một giai tầng xã hội,
cùng thế hệ, tuổi tác, đẳng cấp tôn giáo. [59]
Nguyễn Văn Khang (2012) quan niệm PNXH là sản phẩm ngôn ngữ của các
nhóm xã hội. Các đặc điểm xã hội như giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp, thành phần
xuất thân, trình độ văn hóa… có trác động trực tiếp và tạo nên các đặc điểm về ngôn](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-26-2048.jpg)
![20
ngữ trong sử dụng. PNXH chính là các biến thể ngôn ngữ theo nhóm xã hội trong
sử dụng. [27]
Bùi Khánh Thế (2005) trong Phương ngữ xã hội và vấn đề phương ngữ xã hội
ở Việt Nam [37] cho rằng PNXH là “kiểu thức nói năng” của các nhóm người khác
nhau trong xã hội, khi xã hội có phân chia giai tầng, cùng sinh sống với nhau và
giao tiếp với nhau bằng một ngôn ngữ chung. Thuật ngữ “kiểu thức nói năng” của
Bùi Khánh Thế được giải thích như là PNXH, chính là các đặc điểm xã hội trong
cách nói năng bao gồm một loạt nhân tố mà sự phân giới thường không ổn định, đổi
thay theo sự biến động của hoàn cảnh xã hội.
Như vậy, PNXH được hiểu thống nhất là các biến thể ngôn ngữ trong sử dụng
của các nhóm xã hội, dưới tác động của các biến xã hội như tuổi tác, giai tầng, trình
độ học vấn, nghề nghiệp, văn hóa… Trong luận án, chúng tôi sử dụng quan niệm
này để nghiên cứu BTNNGT như là một PNXH của nhóm giới trẻ trong tiếng Việt
hiện nay.
1.2.1.2 Biến thể ngôn ngữ, chuẩn và phi chuẩn
Biến thể ngôn ngữ, biến thể chuẩn và biến thể phi chuẩn thực chất là sự khu
biệt ngôn ngữ dưới tác động của xã hội, do đó vấn đề này thuộc về PNXH.
Khi bàn về biến thể ngôn ngữ, trong An Introduction to Sociolinguistics,
Wardhaugh đã viết: “biến thể ngôn ngữ là các đơn vị ngôn ngữ có thể xác định
được, tức là có các biểu hiện hình thức cụ thể, có thể nhận diện được trong thực
tế.” [83]
Ở Việt Nam, trong Ngôn ngữ học xã hội, Nguyễn Văn Khang quan niệm “biến
thể ngôn ngữ là các hình thức tồn tại và biến đổi của ngôn ngữ, là các biểu hiện của
ngôn ngữ được sử dụng phổ biến trong hoàn cảnh xã hội giống nhau với các đặc
trưng xã hội giống nhau”. [27]
Biến thể ngôn ngữ chính là đối tượng nghiên cứu của NNHXH. Biến thể ngôn
ngữ có các hình thức biểu hiện rất đa dạng, ở nhiều cấp độ khác nhau. Ở cấp độ lớn,
biến thể ngôn ngữ có thể là phương ngữ, phong cách nói năng. Nhưng cũng có khi
biến thể ngôn ngữ thể hiện ở cấp độ nhỏ là một từ, một âm vị cụ thể. Biến thể trong
NNHXH có khả năng biểu hiện ý nghĩa, phân biệt chức năng xã hội, là hình thức
ngôn ngữ có sự phân bố xã hội.
Wardhaugh cũng đề cập đến mối liên hệ giữa biến thể ngôn ngữ và các nhân
tố xã hội như giai tầng (social-class membership), giới tính (gender), tuổi tác (age),
dân tộc (ethnicity)…, trong đó việc liên hệ biến thể ngôn ngữ với các nhân tố như
giới tính và tuổi tác tương đối dễ dàng … [83]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-27-2048.jpg)
![21
Chúng tôi đã căn cứ vào quan điểm về biến thể ngôn ngữ và biến xã hội của
Wardhaugh để tiến hành triển khai nghiên cứu luận án. Đối tượng nghiên cứu ngôn
ngữ giới trẻ trong luận án được xem như là một biến thể ngôn ngữ với các hình thức
tồn tại, biến đổi cụ thể, khác biệt với ngôn ngữ chuẩn mực của toàn dân. BTNNGT
được luận án khảo sát ở cấp độ ngữ âm – chữ viết, ngữ nghĩa lẫn ngữ pháp và một
phần ở cấp độ ngữ dụng (hoàn cảnh xuất hiện, giá trị sử dụng).
Khi bàn đến biến thể, không thể không nhắc đến biến xã hội. Biến xã hội là
đại lượng có giá trị biến đổi trong quá trình được xét. Trong ngôn ngữ học, biến
được xem là một đại lượng có giá trị ngôn ngữ hay xã hội được đưa vào để xem xét,
nghiên cứu. Biến xã hội là biến có giá trị biểu hiện bằng các nhân tố xã hội cần
được xem xét khi nghiên cứu ngôn ngữ. [27]
Luận án sử dụng thuật ngữ biến xã hội nhằm chỉ các nhân tố xã hội có ảnh
hưởng, chi phối đến việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ như tuổi tác, giới tính,
nhóm xã hội, vị trí xã hội, giáo dục, văn hóa… Ngôn ngữ giới trẻ chính là biến thể
ngôn ngữ theo biến tuổi tác của người sử dụng. Phân tích biến xã hội sẽ cho thấy
những tác động và kết quả trong việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ, đặc biệt chúng
tôi tiến hành nghiên cứu sâu vào mối quan hệ giữa biến xã hội tuổi tác, giới tính,
nhóm xã hội, trình độ học vấn với BTNNGT.
Bàn đến biến thể ngôn ngữ không thể không đề cấp đến khái niệm chuẩn và
chuẩn ngôn ngữ. Chuẩn là một khái niệm quan trọng trong ngôn ngữ học nhưng lại
được hiểu theo nhiều cách khác nhau.
Hoàng Tuệ quan niệm, chuẩn mực là cái đúng, được mọi người trong một
cộng đồng ngôn ngữ chấp nhận. [46]
Hoàng Phê lại cho rằng chuẩn ngôn ngữ là mẫu mực trong ngôn ngữ, được đa
số mọi người, đặc biệt là những người có uy tín và ảnh hưởng công nhận. Trái với
chuẩn là lệch chuẩn, phi chuẩn, tức là sai. Tuy nhiên với những cái sai kéo dài, có
nhiều người sai thì cũng cần nghiên cứu lí do tồn tại của nó.[39]
Nhưng nhiều nhà nghiên cứu lại có quan niệm uyển chuyển, linh hoạt hơn về
chuẩn ngôn ngữ. Đỗ Hữu Châu cho rằng chuẩn tiếng Việt có những quy phạm tuy
nhiên không bất biến mà luôn luôn vận động, biến đổi. [6]
Khi bàn về chuẩn của tiếng Việt, Đoàn Thiện Thuật cũng phê phán chủ nghĩa
thuần túy ngôn ngữ học, áp đặt quan điểm đạo đức khi đánh giá chuẩn ngôn ngữ.
Tác giả cũng đưa ra quan niệm về tính biến đổi không ngừng của ngôn ngữ, xem đó
là tất yếu của quá trình phát triển, không nên kìm hãm sự phát triển mà cần ủng hộ
sự phát triển, đồng thời lên án, xa lánh chủ nghĩa thuần túy. Có thể xem đây là định](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-28-2048.jpg)
![22
hướng quan trọng để đề tài nghiên cứu, nhìn nhận, phân tích hiện tượng ngôn ngữ
giới trẻ như một giai đoạn phát triển tất yếu của tiếng Việt hiện đại. [43]
Như vậy hiện nay trong giới Việt ngữ học tồn tại rất nhiều quan niệm khác
nhau về chuẩn ngôn ngữ. Nhưng tựu trung lại, chuẩn ngôn ngữ có thể được hiểu là
những chuẩn mực được cộng đồng xã hội chấp nhận, phù hợp với quy luật nội tại
của ngôn ngữ. Trái với chuẩn là phi chuẩn, lệch chuẩn. Nhưng lệch chuẩn không có
nghĩa là sai. Sự phát triển của ngôn ngữ có thể biến đổi các hiện tượng lệch chuẩn
trở thành chuẩn mực sau một thời gian sử dụng. Do đó, ranh giới giữa chuẩn và phi
chuẩn không phải bao giờ cũng rạch ròi như giữa đúng và sai.
Trong đề tài cấp Bộ Một số vấn đề mới trong phát triển và giữ gìn sự trong
sáng của tiếng Việt, Nguyễn Văn Hiệp (2014) cũng quan niệm những hình thức của
ngôn ngữ giới trẻ trong tiếng Việt hiện nay là hiện tượng phi chuẩn, tồn tại bên cạnh
biến thể chuẩn của tiếng Việt. [17]
Luận án của chúng tôi dựa vào những quan niệm về chuẩn ngôn ngữ hết sức
linh hoạt, mềm dẻo và biện chứng của các nhà Việt ngữ học như Đỗ Hữu Châu
(2005), Đoàn Thiện Thuật (2002), Nguyễn Văn Khang (2012), Nguyễn Văn Hiệp
(2014)… để nghiên cứu, đánh giá biến thể ngôn ngữ của giới trẻ trong chuẩn tiếng
Việt hiện nay. Có những hình thức ngôn ngữ giới trẻ là lệch chuẩn, chưa phù hợp
với chuẩn tiếng Việt hiện nay nhưng có thể cùng với sự biến đổi của cảnh huống xã
hội và ngôn ngữ, nó sẽ trở thành chuẩn ngôn ngữ trong một tương lai gần. Luận án
của chúng tôi thuộc về lĩnh vực miêu tả, hướng đến làm sáng tỏ các đặc trưng tiêu
biểu, nổi trội của BTNNGT mà không đưa ra các phán xét hay các luật lệ cho ngôn
ngữ theo kiểu quy định "chuẩn" bắt buộc phải có để mọi người theo. Chúng tôi quan
niệm việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ trong thực tế của giới trẻ không phải là
chuyện đúng hay sai, chuẩn hay không chuẩn mà đây là cách dùng riêng, mang
những mục đích nhất định, thậm chí giới trẻ có thể tìm cách sáng tạo ra những hiện
tượng mới cho ngôn ngữ, biến chúng trở thành quy luật trong tiếng Việt hiện nay.
1.2.1.3 Cộng đồng giao tiếp
Khái niệm cộng đồng giao tiếp đã được W.Labov đề cập và nghiên cứu từ
những năm 60 của thế kỉ XX. Labov đã điều tra cộng đồng nói tiếng Anh ở thành
phố New York năm 1966, từ đó nghiên cứu mối quan hệ giữa biến ngôn ngữ và
biến xã hội. Kết quả nghiên cứu tác giả đã chỉ ra sự phân tầng xã hội ảnh hưởng
đến phong cách phát âm từ tiếng Anh của các thành viên cộng đồng giao tiếp
New York.
Cộng đồng giao tiếp là một khái niệm nổi bật của NNHXH, vì vậy nó được
nhiều nhà ngôn ngữ học nhắc đến. Wardhaugh quan niệm: “ngôn ngữ là một tài sản](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-29-2048.jpg)
![23
cá nhân và cũng chính là tài sản của xã hội. Trong đó, các cá nhân sẽ có cách ứng
xử giống như các cá nhân khác, như là việc nói cùng một ngôn ngữ, một phương
ngữ hoặc các biến thể, mã giao tiếp giống nhau, đó chính là các thành viên trong
cùng cộng đồng giao tiếp.” [83]
Tuy nhiên, khi nghiên cứu về cộng đồng giao tiếp, ông cũng thừa nhận rằng
việc xác định cộng đồng giao tiếp là khó khăn vì nhiều nguyên nhân, trong đó có
nguyên nhân là “fuzziness”, tức là “độ mờ”.
Ở Việt Nam, Nguyễn Văn Khang (2012) quan niệm “cộng đồng giao tiếp là
một tập hợp giữa những người có một số nguyên tắc xã hội chung khi sử dụng một
ngôn ngữ hoặc hình thức ngôn ngữ nào đó.” [27]
Như vậy, có thể hiểu cộng đồng giao tiếp là một cộng đồng xã hội dân cư
sử dụng chung một ngôn ngữ hoặc một số hình thức ngôn ngữ nhất định nào đó.
Sợi dây nối kết cộng đồng ngôn ngữ chính là đặc điểm chung về phương tiện
giao tiếp, chính là ngôn ngữ. Tuy nhiên, quy mô của cộng đồng giao tiếp lớn hay
nhỏ có thể được quan niệm một cách khác nhau. Cộng đồng giao tiếp theo quan
niệm truyền thông thường là một cộng đồng xã hội - dân cư như làng xã, thôn
bản, vùng, khu vực, quốc gia…, nói chung một thứ tiếng hoặc một phương ngữ.
Nhưng từ góc độ NNHXH, cộng đồng giao tiếp là tập hợp những người có cùng
một số đặc tính xã hội học thống nhất như nhóm xã hội, tuổi tác, tôn giáo, đoàn
thể chính trị, tầng lớp xã hội. Điểm quan trọng nhất của cộng đồng giao tiếp
không phải là tính đồng nhất trong sự vận dụng các yếu tố của ngôn ngữ mà ở
chuẩn xã hội chung, tức là các thành viên trong cộng đồng phải có thái độ nhất
trí cũng như tiêu chí bình giá giống nhau.
1.2.1.4 Tiếng lóng
Tiếng lóng là một hiện tượng ngôn ngữ có tính xã hội, tồn tại hầu hết trong
mọi ngôn ngữ. Lóng là một tiểu loại của PNXH, được các nhóm xã hội tạo ra để
giao tiếp nội bộ và cũng nhằm bảo vệ lợi ích cho chính nội bộ của nhóm đó.
Trong giới Việt ngữ học tồn tại nhiều quan niệm khác nhau về tiếng lóng.
Hoàng Thị Châu (1989) cho rằng, tiếng lóng là “loại ngôn ngữ chỉ cốt nói
cho một nhóm người biết mà thôi, những người khác không thể biết được. Vì mục
đích là che đậy việc làm không cho người ngoài nhóm biết, cho nên tất cả những từ
gì có thể khiến người ta phỏng đoán được nội dung của công việc đều bị thay thế,
nhất là trong đám người làm những nghề bất lương, bị xã hội ngăn cấm như bọn cờ
bạc bịp, bọn ăn cắp, bọn buôn lậu…” [8]
Nguyễn Thiện Giáp cho rằng: “Tiếng lóng là những từ ngữ được dùng hạn chế
về mặt xã hội, tức là những từ ngữ không phải được toàn dân sử dụng mà chỉ một](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-30-2048.jpg)
![24
tầng lớp xã hội nào đó sử dụng mà thôi… Tiếng lóng là hiện tượng kí sinh vào tiếng
Việt, số phận tiếng lóng gắn liền với môi trường, hoàn cảnh và bản thân những tầng
lớp xã hội sản sinh ra nó.” [13]
Tiếng lóng theo Đỗ Hữu Châu là “một loại biệt ngữ, là những tên gọi thêm,
chồng lên tên gọi chính thức, do các tập thể xã hội sản sinh ra chúng với mục đích
phân biệt mình với những tập thể xã hội khác. ”[6]
Tiếp cận tiếng lóng từ lý thuyết NNHXH, Nguyễn Văn Khang quan niệm
tiếng lóng là “một loại phương ngữ xã hội, được các nhóm xã hội tạo ra để giao tiếp
nội bộ, thường được sử dụng trong giao tiếp khẩu ngữ.” [27]
Nhiều từ điển tiếng Anh và tiếng Việt đều có sự giải thích gần giống nhau giữa
biệt ngữ (jargon) và tiếng lóng (slang). Từ điển Oxford giải thích biệt ngữ (jargon)
là những từ ngữ được một nghề hoặc một nhóm nào đó sử dụng mà người khác thấy
khó hiểu; còn tiếng lóng (slang) được giải thích là những từ ngữ được dùng trong
văn phong không chính thức, thường ở dạng nói hơn dạng viết và thường được giới
hạn trong ngữ cảnh cụ thể hoặc trong một nhóm người. [84]
Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ đều có ý thức phân biệt biệt ngữ và tiếng lóng.
Tuy vẫn còn những khác biệt nhưng tựu trung lại nhiều tác giả tán thành quan điểm
biệt ngữ rộng hơn tiếng lóng, tiếng lóng là một tiểu loại của biệt ngữ. Biệt ngữ là
tên gọi chính thức của các sự vật hiện tượng có thực trong tập thể xã hội hoặc là
những tên gọi thêm, chồng lên tên gọi chính thức và sự xuất hiện của những tên gọi
này giúp cho việc phân biệt tập thể xã hội này với tập thể xã hội khác. [27]
Tiếng lóng là một khái niệm mở của NNHXH. Vì hiện nay, tuy lý thuyết đã
khá tường minh như vậy, nhưng việc xác định một đơn vị từ vựng tiếng Việt cụ thể
nào đó có phải là lóng hay không không phải lúc nào cũng thống nhất. Đặc biệt, sự
tranh cãi xoay quanh đặc trưng tính bí mật. Bản chất của tiếng lóng được nhiều nhà
Việt ngữ học từ xưa đến nay xem là tính bí mật. Vì vậy, những đơn vị nào được sử
dụng không có tính bí mật thì không được xem là từ lóng. Ngược lại, một số nhà
nghiên cứu có quan niệm cởi mở hơn về tiếng lóng, xem bản sắc nhóm mới là đặc
trưng của tiếng lóng.
Tiếng lóng là một hiện tượng phổ biến trong ngôn ngữ. Tuy nhiên, xung quanh
khái niệm tiếng lóng như đã trình bày ở trên còn có nhiều điều chưa thống nhất.
Trong luận án, chúng tôi xác định tiếng lóng là một hình thức thể hiện nổi bật của
ngôn ngữ giới trẻ. Tham chiếu các quan niệm khác nhau về tiếng lóng, luận án quan
niệm, tiếng lóng (được tạo nên từ vật liệu là từ lóng và ngữ lóng) là một hiện tượng
ngôn ngữ có những đặc điểm cơ bản:](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-31-2048.jpg)
![26
- Kênh truyền thông: là các phương tiện, con đường, cách thức chuyển tải
thông điệp từ nguồn phát đến đối tượng tiếp nhận.
- Người nhận: là các cá nhân hay nhóm người tiếp nhận thông điệp trong quá
trình truyền thông.
- Phản hồi: là thông tin ngược, là dòng chảy của thông điệp từ người nhận trở
về nguồn phát.
- Nhiễu: là yếu tố gây ra sự sai lệch thông tin trong quá trình truyền thông.
Để có thể thực hiện truyền thông, con người cần các phương tiện truyền
thông, chính là việc vận dụng các khả năng của cơ thể, sử dụng những phương tiện
có sẵn trong tự nhiên, những công cụ nhân tạo để diễn tả và chuyển tải những thông
tin, thông điệp từ bản thân đến người khác hay từ nơi này sang nơi khác. Truyền
thông đại chúng có năm loại hình là: báo in, phát thanh, truyền hình, báo mạng điện
tử, quan hệ công chúng.
Truyền thông đại chúng thế kỷ XX có sự thay đổi mạnh mẽ và toàn diện
nhờ các bước tiến về công nghệ. Công nghệ làm thay đổi phương tiện truyền
thông truyền thống, phương tiện truyền thông thời công nghệ còn được gọi là
phương tiện truyền thông mới. [22] Phương tiện truyền thông thời công nghệ có
những tác động sâu sắc đến đời sống xã hội, từ cấp độ cá nhân, gia đình, nhóm
xã hội đến quốc gia, dân tộc và nhân loại. Phương tiện truyền thông hiện đại với
sự hỗ trợ của Internet và Web đã xóa đi ranh giới về không gian, thời gian, khiến
thế giới trở nên phẳng, từ đó, những khoảng cách về văn hóa, tri thức, kinh tế,
công nghệ... cũng dần được lấp đầy.
Tên đề tài luận án là Ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông, nhưng
do giới hạn về khả năng và thời gian nghiên cứu, chúng tôi chỉ chọn một trong năm
loại hình của phương tiện truyền thông là báo mạng điện tử. Báo mạng điện tử được
gọi với nhiều tên gọi khác nhau như báo mạng điện tử, báo trực tuyến, báo mạng,
báo Internet và báo mạng điện tử là loại hình hội tụ tất cả những đặc điểm của
phương tiện truyền thông hiện đại: cập nhật, nhanh nhạy, đa phương tiện. Luận án
sử dụng thuật ngữ báo mạng điện tử (gọi tắt là báo điện tử, báo mạng) để thống nhất
trong nghiên cứu.
Báo mạng điện tử là khái niệm được sử dụng rộng rãi sau khi những tờ báo
phát hành bằng Internet ra đời ở thế giới và Việt Nam. Loại hình báo chí này tuy
mới ra đời những đã giành được vị trí cao trong làng báo thế giới, vượt qua báo in
truyền thống vì nó là sản phẩm truyền thông được hỗ trợ bởi công nghệ kỹ thuật số.
Báo mạng điện tử nổi bật bởi tính đa phương tiện, tích hợp tất cả các chức năng của
cả báo in, báo phát thanh và truyền hình. Báo mạng cung cấp thông tin với hình](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-33-2048.jpg)
![27
thức cả bằng chữ viết, âm thanh và hình ảnh. Báo mạng điện tử hấp dẫn với đông
đảo đối tượng bởi sự tác động vào nhiều giác quan. Độc giả có thể vừa đọc, vừa
nghe, vừa xem clip kèm theo bài báo. Báo mạng điện tử còn có tính tương tác cao,
không chỉ cung cấp bài viết của các nhà báo mà nó còn ngay lập tức có thể hiển thị
sự phản hồi của bạn đọc thông qua những dòng bình luận dưới mỗi bài viết. Thêm
vào đó chính bạn đọc cũng có thể sáng tác các tác phẩm để đăng tải lên báo mạng.
Có thể thấy báo mạng là một diễn đàn công khai mà người phóng viên và bạn đọc
có thể trao đổi, chia sẻ thẳng thắn về các vấn đề trong xã hội.
Đối tượng tiếp nhận của báo mạng điện tử rất phong phú, họ vừa là độc giả,
vừa là thính giả và đồng thời cũng là khán giả. Tuy nhiên mặt trái của báo mạng
cũng xuất phát từ những ưu điểm này. Vì nhanh nhạy, cập nhật nên thông tin nhiều
khi chưa được sàng lọc, thẩm định, người viết đa dạng cũng góp phần làm cho ngôn
ngữ trở nên dễ dãi, thiếu chọn lọc. Tất cả làm nên một bức tranh hết sức đa dạng và
phức tạp của báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay.
Khi bàn đến truyền thông hiện đại, đặc biệt là báo mạng điện tử, không thể
không nhắc đến khái niệm đa phương thức (multimodality). Kress và các đồng sự ở
Đại học London là những người khởi xướng và nghiên cứu thuyết Truyền thông đa
phương thức (Theory of Multimodal Communication). Đa phương thức là một cách
tiếp cận liên ngành mà ở đó, truyền thông không chỉ được biểu đạt qua ngôn ngữ.
Truyền thông đa phương thức được phát triển trong thập kỷ qua để đưa ra vấn đề về
sự thay đổi trong xã hội, liên quan đến các phương tiện truyền thông và công nghệ
mới. Phương pháp tiếp cận đa phương thức đã cung cấp các khái niệm, phương
pháp và khuôn khổ cho việc thu thập và phân tích các khía cạnh thị giác, thính giác
và sự tương tác với môi trường của các văn bản đa phương thức. Gọi là đa phương
thức vì tất cả các giao tiếp đều kết hợp nhiều cách thức nhằm đạt được hiệu quả cao
nhất. Truyền thông đa phương thức chính là đặc trưng của truyền thông hiện đại,
khác hẳn với truyền thông đơn phương (monomodality) trước đây.
Kress có sự phân biệt quan trọng giữa miêu tả, biểu hiện (representation) và
truyền thông (communication). Kress cho rằng nếu miêu tả hoàn toàn tập trung vào
cái tôi của người khởi xướng, phụ thuộc vào sở thích của cái tôi thì ngược lại,
truyền thông tập trung vào đối tượng (người nhận), sở thích và nhu cầu của họ.
Truyền thông thực sự luôn quan tâm tới khán giả, từ đề tài đến phương thức biểu
đạt của truyền thông là nhằm hấp dẫn, lôi cuốn khán giả. Đa phương tiện phải có sự
kết hợp giữa nghe và nhìn, làm cho những con chữ trở nên sống động bởi âm thanh,
hình ảnh. [66]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-34-2048.jpg)
![28
Báo mạng điện tử chính là văn bản đa phương thức, là sản phẩm của truyền
thông đa phương thức thời hiện đại. Bởi phương thức biểu đạt của báo mạng điện tử
là sự tổng hợp của ngôn ngữ ngữ nói, ngôn ngữ viết, hình ảnh, âm thanh… Báo
mạng điện tử dành cho giới trẻ mà luận án khảo sát luôn chú trọng đến đối tượng
bạn đọc là giới trẻ. Tính chất “giới trẻ” được thể hiện rõ nét từ tên gọi, tôn chỉ hoạt
động, nội dung tin bài đến phương thức biểu đạt, trong đó tiêu biểu là ngôn ngữ. Do
đó, tác giả của những bài viết trên báo mạng điện tử dành cho giới trẻ có thể không
phải trong độ tuổi giới trẻ, nhưng vì hướng đến đối tượng bạn đọc là giới trẻ nên họ
phải có cách nhìn, cách nghĩ, cách nói, cách viết của giới trẻ như chính là những
người trong cuộc.
1.2.2.2 Vấn đề lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ
Lựa chọn ngôn ngữ là một hiện tượng tất yếu trong môi trường đa ngữ hoặc đa
phương ngữ, với nhiều cơ chế lựa chọn khác nhau vì những mục đích khác nhau.
Đa ngữ trong luận án được chúng tôi sử dụng với ý nghĩa bao gồm cả song ngữ, chỉ
những cá nhân (đa ngữ cá nhân) hoặc cộng đồng xã hội (đa ngữ xã hội) có khả năng
giao tiếp bằng hai hoặc hơn hai ngôn ngữ. Đa ngữ được hiểu có thể là đa ngôn ngữ
(tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Hán…) hoặc đa phương ngữ.
Sự lựa chọn ngôn ngữ trong giao tiếp gắn liền với khái niệm mã và lựa chọn
mã để giao tiếp. Mã là một khái niệm trong thông tin, được ngôn ngữ học sử dụng
để chỉ một hệ thống tín hiệu để chuyển tải thông tin. Chọn mã là việc lựa chọn một
mã ở thời điểm bắt đầu một giao tiếp. Mỗi người khi giao tiếp đều có ý thức và nhu
cầu lựa chọn mã ngôn ngữ cho phù hợp với từng hoàn cảnh giao tiếp cụ thể. Các cơ
chế thường được nhắc đến là chuyển mã (code-switching), trộn mã (code-mixing),
hay vay mượn từ vựng (borrowing).
Tuy nhiên, trên thế giới và ở Việt Nam hiện nay có nhiều quan niệm khác
nhau về các hiện tượng này.
Mô hình chuyển mã của Poplack là lý thuyết nổi bật về hình thái cú pháp của
việc chuyển mã. Theo Polack, chuyển mã là sự trộn (mixing) hai hay nhiều ngôn
ngữ khác nhau vào trong phát ngôn của người đa ngữ [76]. Với quan niệm này,
Poplack không chủ trương phân biệt chuyển mã và trộn mã mà chỉ phân biệt chuyển
mã với vay mượn. Theo Poplack, vay mượn là hiện tượng xảy ra trong từ vựng,
trong khi chuyển mã xảy ra ở mức độ cú pháp. Chuyển mã chỉ xảy ra tại các điểm
có cấu trúc ngữ pháp, quan hệ kết hợp giữa các ngôn ngữ tương đồng với nhau hay
nói cách khác chuyển mã chỉ diễn ra giữa những hình thái cú pháp tương đương.
Ngược lại những thành phần nào không tương thích thì sẽ không được chuyển mã.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-35-2048.jpg)
![29
Tuy nhiên, nhiều nhà phê bình đã chỉ ra những điểm yếu của mô hình chuyển
mã Poplack. Vì trong thực tế giao tiếp, có rất nhiều ngoại lệ xảy ra. Có thể có những
hình thái cú pháp không tương đương về mặt cấu tạo ngữ pháp nhưng vẫn có thể
chuyển mã. Do đó, mô hình này của Poplack chỉ xác định các hiện tượng ngôn ngữ
bị chặn chuyển mã mà chưa giải thích thấu đáo những thành phần nào có thể được
chuyển mã và nguyên nhân tại sao lại chuyển mã. Nhưng mô hình của Poplack cũng
có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp xác định được đặc điểm của chuyển mã và
thành phần mã chuyển. Mã chuyển phải là những yếu tố tương đương về mặt ngữ
pháp, nghĩa là bản chất của chuyển mã phải sử dụng đồng thời hai (hơn hai ngôn
ngữ) khi giao tiếp với trọn vẹn những đặc điểm về ngữ pháp của từng ngôn ngữ,
chứ không phải là trộn vào ngôn ngữ này một đoạn mã bất kì của ngôn ngữ khác.
Khi bàn đến lựa chọn ngôn ngữ trong giao tiếp, không thể không đề cập đến lý
thuyết Khung ngôn ngữ ma trận (Matrix Language-Frame) của Myers-Scotton. Mô
hình này cho rằng có một ngôn ngữ ma trận (Matrix Laguage) và ngôn ngữ nhúng
(Embedded Language). Chuyển mã chính là quá trình chèn ngôn ngữ nhúng vào
ngôn ngữ ma trận. Trong quá trình này, ngôn ngữ nào chiếm ưu thế, đóng vai trò
quan trọng hơn thì đó là ngôn ngữ ma trận, các thành phần mã khác tham gia vào
thuộc ngôn ngữ nhúng. Khung hình thái cú pháp của ngôn ngữ ma trận sẽ quyết
định khung cú pháp của toàn bộ phát ngôn. Khung ngôn ngữ ma trận này có trước
khi chèn các mã ngôn ngữ nhúng vào, do đó ngôn ngữ ma trận đóng vai trò chủ yếu,
quyết định. Giả thuyết ngăn chặn (the Blocking Hypothesis) của lý thuyết này cũng
cho rằng trong sự kết hợp giữa ngôn ngữ ma trận và ngôn ngữ nhúng có một bộ lọc
nhằm sàng lọc những thành phần của ngôn ngữ nhúng, theo đó những thành phần
của ngôn ngữ nhúng nếu không đáp ứng được các tiêu chí của ngôn ngữ ma trận thì
sẽ bị loại ra. [72]
Như vậy, Myers-Scotton cũng không chủ trương phân biệt chuyển mã và trộn
mã, tất cả đều được lý giải dưới góc độ chuyển mã.
Hay như Redouane (2005), trộn mã là quá trình trộn các thành tố của hai ngôn
ngữ vào lời nói, còn chuyển mã được xem như là sản phẩm của quá trình trộn mã.
Hai loại chuyển mã được hầu hết các nhà nghiên cứu công nhận là chuyển mã nội
câu (Intrasentential codeswitching) chỉ những chuyển mã bên trong nội bộ câu và
chuyển mã liên câu (Intersentential codeswitching) chỉ sự chuyển mã giữa các câu
với nhau. [77]
Còn Wardhaugh quan niệm chuyển mã là sử dụng luân phiên hai hoặc nhiều ngôn
ngữ hoặc phương ngữ trong cùng một lời nói hoặc cùng một cuộc trò chuyện. [83]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-36-2048.jpg)
![30
Fasold giải thích cơ chế chuyển mã là “ một người nói hai hay nhiều ngôn ngữ
hơn nữa phải lựa chọn để sử dụng ngôn ngữ nào” còn trộn mã là cơ chế tế nhị hơn,
“khi nhiều mảnh nhỏ (pieces) của một ngôn ngữ được sử dụng trong khi người nói
về cơ bản vẫn đang sử dụng một ngôn ngữ khác”. [12] Những mảnh nhỏ ngôn ngữ
lấy từ một ngôn ngữ khác thường là những từ nhưng cũng có thể là nhóm từ hay các
đơn vị lớn hơn nữa.
Về sau, khái niệm này được mở rộng, Thái Duy Bảo (2011) cho rằng“chuyển
mã có thể xảy ra trong cả hai ngôn ngữ, tùy vào ngữ năng của các đối tượng tiếp
lời; đồng thời nó là tiến trình thực hiện chức năng ngôn bản ở cấp độ trên từ -
ngang câu hay liên câu, khác với trộn mã, thường diễn ra ở nội bộ câu. Do vậy,
chuyển mã chủ yếu xảy ra trên đối tượng có năng lực song ngữ, gắn nhiều với
phương thức vay mượn, chuyển di”. [4]
Vay mượn là khuynh hướng tất yếu trong quá trình tiếp xúc ngôn ngữ. Tiến
trình vay mượn thường diễn ra một chiều và khó xảy ra trường hợp ngược lại giữa
ngôn ngữ tiếp nhận và ngôn ngữ cho. Trong bản thân nó, vay mượn thường diễn ra
ở cấp độ từ vựng (lexical borrowings). [4] Theo nghĩa hẹp, từ mượn là từ của ngôn
ngữ này được sử dụng ở ngôn ngữ khác và chúng chịu sự đồng hóa nhất định của
ngôn ngữ mượn. Còn từ ngoại lai là những từ của ngôn ngữ này du nhập vào ngôn
ngữ khác không tính đến đã được đồng hóa hay chưa. Sự phân biệt từ mượn và từ
ngoại lai nếu có thì được tính đến theo tiêu chí đồng hóa.
Đương nhiên, trong thực tế, thường xảy ra trường hợp ba loại lựa chọn này không
thể tách bạch với nhau. Fasold đã đề xuất dựa vào khái niệm đường liên tục để xử lý
các hiện tượng này, “cách tốt nhất là xem ba loại lựa chọn là những điểm trên một
đường liên tục…” [12] Trong công trình nghiên cứu về sự lựa chọn ngôn ngữ giữa
tiếng Tây Ban Nha và Nahuatl trong một nhóm người Anh điêng Mexico, Hill (1980)
thấy “không có hy vọng phân biệt được giữa trộn mã và chuyển mã” Đặc biệt, đối với
các biến thể ở bên trong một ngôn ngữ, Thelander (1976) kết luận “bây giờ đang dần
nổi lên những tình huống ngôn ngữ mà những mô hình miêu tả trên đây (chuyển mã,
trộn mã) không thể chấp nhận một cách máy móc”. [12] Dẫn theo Fasol, 1995
Như vậy, có một thực tế là nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới không chủ
trương phân biệt chuyển mã và trộn mã mà chỉ phân biệt chuyển mã và vay mượn.
Trong luận án, về mặt lý thuyết, chúng tôi vẫn phân biệt ba hiện tượng là vay mượn,
trộn mã và chuyển mã khi tiếp cận hiện tượng chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào trong
lời nói tiếng Việt của giới trẻ dựa trên quan niệm của Fasol. Đúng như Fasold đã
nhận xét, chuyển mã và trộn mã là các hiện tượng ngôn ngữ có nhiều điểm tương
đồng nhưng giữa chúng có sự khác biệt với nhau một cách tinh tế. Trộn mã là hiện](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-37-2048.jpg)
![31
tượng sử dụng một mã ngôn ngữ để giao tiếp, có chêm xen thêm một số yếu tố
(Fasol gọi là mảnh) của một mã ngôn ngữ khác. Các yếu tố chêm xen chỉ có số
lượng ít và chiếm thế yếu, đương nhiên chịu áp lực của ngôn ngữ chính đang dùng,
không còn chuẩn xác hoặc nguyên dạng như vốn có của nó. Có thể hiểu như là ngôn
ngữ nhúng và ngôn ngữ ma trận trong quan niệm của Myers-Scotton. Trong trộn mã
chỉ có một mã đang dùng, còn thành phần của mã kia được dùng lệch chuẩn theo
mã thứ nhất. Trộn mã là sản phẩm rõ nét của sự giao lưu, phức hợp văn hóa. Ngược
lại, chuyển mã là việc người đa ngữ sử dụng một lúc hai hoặc nhiều ngôn ngữ để
giao tiếp và mã nào cũng phải đảm bảo được tính trọn vẹn, phù hợp nguyên tắc của
bản thân nó, không bị pha trộn, ảnh hưởng của mã khác.
Như vậy, trộn mã có thể phân biệt với chuyển mã ở mức độ tương quan giữa
hai mã. Trong chuyển mã, hai mã là ngang nhau còn trong trộn mã chỉ có một mã
chính, mã phụ chịu ảnh hưởng của mã chính. Chúng tôi sử dụng tiêu chuẩn phân
biệt chuyển mã và trộn mã theo đề xuất của Fasold là, nếu một người dùng một từ
hay cụm từ lấy từ một ngôn ngữ khác thì người đó đã trộn mã, còn nếu một mệnh
đề có cấu trúc ngữ pháp của một ngôn ngữ và mệnh đề tiếp theo được xây dựng
theo ngữ pháp của một ngôn ngữ khác thì đó là chuyển mã. Chúng tôi cũng đồng ý
với các phân biệt của Nguyễn Văn Khang (2012) [27] khi lấy tiêu chí vai trò của hai
ngôn ngữ và quan hệ giữa chúng với nhau để phân biệt chuyển mã và trộn mã. Theo
đó, chuyển mã tạo ra cảm giác hai ngôn ngữ được sử dụng với vai trò ngang nhau,
còn trộn mã thì chỉ có một mã ngôn ngữ chính, mã phụ được trộn vào chịu ảnh
hưởng của mã chính.
Tuy nhiên cũng có khi việc phân biệt chuyển mã trộn mã rất khó khăn, tùy vào
ngữ cảnh, lúc đó chúng tôi xem hiện tượng chuyển mã, trộn mã là những điểm trên
một đường liên tục theo quan điểm của Fasold. Ranh giới giữa các hiện tượng này
như Nguyễn Thúy Nga [74] đã kết luận là rất khó để phân định rạch ròi nhưng trong
khả năng có hạn chúng tôi sẽ cố gắng phân biệt và lí giải động cơ tâm lí, xã hội của
chúng từ góc độ người sử dụng là giới trẻ hiện nay.
1.2.2.3 Thái độ ngôn ngữ
Bàn đến lựa chọn ngôn ngữ không thể không nhắc đến TĐNN. TĐNN là sự
đánh giá về giá trị và khuynh hướng hành vi của một cộng đồng hay cá nhân đối với
một ngôn ngữ hoặc một hiện tượng ngôn ngữ. [27]
Các nhà tâm lí học xã hội thường tập trung vào lí giải việc các cá nhân tham
gia giao tiếp làm gì với ngôn ngữ và nghĩ gì về ngôn ngữ. TĐNN thường được
nghiên cứu theo hai khuynh hướng: khuynh hướng tinh thần luận (mentalism) và
khuynh hướng hành vi luận (behaviorism). Theo tinh thần luận, R.Fasold cho rằng](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-38-2048.jpg)
![32
thái độ là “trạng thái bên trong do một loại kích thích nào đó gây nên và trạng thái
đó có thể làm trung gian cho những phản ứng của cơ thể xảy ra sau đó” [12]. Còn
Agheyisi và Fishman từ góc nhìn thuyết hành vi, cho rằng thái độ có thể tìm được
đơn giản ở những cách phản ứng của con người đối với các tình huống xã hội. [Dẫn
theo Wardhaugh, [83]. Wardhaugh chỉ rõ TĐNN được phân biệt với các thái độ
khác ở chỗ chúng là những thái độ về ngôn ngữ.
Nghiên cứu TĐNN nhằm khẳng định biến thể của một ngôn ngữ nào đó là
phong phú hay nghèo nàn, gợi cảm hay không gợi cảm, dễ nghe hay khó nghe,
chuẩn mực hay không chuẩn mực...; thái độ đối với người nói một biến thể của
ngôn ngữ, phương ngữ hoặc ngôn ngữ.
Khi bàn đến TĐNN các nhà nghiên cứu cũng đề cập đến những phương pháp
nghiên cứu TĐNN như trả lời câu hỏi của một bảng hỏi hay phỏng vấn trực tiếp,
hoặc gián tiếp để người được điều tra không biết họ đang được điều tra, phương
pháp quan sát… Các nhà nghiên cứu cũng thường áp dụng thang vi phân ngữ nghĩa
bảy điểm do Osgood, Suci và Tanneubaum đề xuất để định lượng TĐNN của người
được điều tra. Dẫn theo Fasol, 1995 [12]
Có nhiều cách để phân loại TĐNN, tuy nhiên tập trung hơn cả là phân chia
TĐNN thành ba loại lớn: thái độ trung thành với ngôn ngữ, thái độ tự ti về ngôn
ngữ và thái độ kì thị với ngôn ngữ. Trung thành với ngôn ngữ là thái độ thể hiện sự
gắn bó bền chặt của cộng đồng đối với ngôn ngữ chung của dân tộc, thường hình
thành nên một thiên kiến ưu việt đối với ngôn ngữ dân tộc mình, thể hiện thái độ,
địa vị quốc gia. Ngược lại, tự ti ngôn ngữ là thái độ không coi trọng ngôn ngữ của
cộng đồng, dân tộc mình, vì nhiều nguyên nhân như vị thế ngôn ngữ khi tiếp xúc,
áp lực kinh tế, chính trị, văn hóa, chính sách ngôn ngữ… Kì thị với ngôn ngữ là thái
độ phân biệt đối xử do thành kiến. Kì thị ngôn ngữ đồng nghĩa với việc đề cao, coi
trọng ngôn ngữ này mà xem thường, tẩy chay, bài xích một/các ngôn ngữ khác.
Sự hình thành TĐNN là kết quả tổng hợp của nhiều nhân tố xã hội như: địa vị
xã hội, bối cảnh văn hóa, quan hệ xã hội, sự phát triển kinh tế giáo dục, tuổi tác,
giới, nhóm xã hội, trình độ văn hóa, sự khác biệt giữa thành thị và nông thôn, sự
phát triển của bản thân ngôn ngữ. Trong đó, nhân tố tuổi tác chiếm vai trò quan
trọng trong việc hình thành và thể hiện TĐNN. “Từ góc độ tuổi tác có thể thấy một
tình hình chung là do tầng lớp thanh niên có điều kiện tiếp xúc với cái mới, dễ thích
nghi với sự thay đổi quan niệm giá trị trong xã hội và từ đó họ cũng không khó
khăn lắm trong thay đổi thái độ với ngôn ngữ. Trong khi đó, ngược lại người lớn
tuổi thường thận trọng đến mức có phần bảo thủ, khó chấp nhận trước những quan
niệm giá trị, quan niệm xã hội mới.” [27]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-39-2048.jpg)
![33
Tóm lại, TĐNN là một vấn đề nghiên cứu phức tạp, luôn ở trạng thái “động”,
chịu sự chi phối trực tiếp và gián tiếp của nhiều nhân tố khác nhau.
Luận án tiến hành điều tra, khảo sát TĐNN đối với ngôn ngữ giới trẻ. Từ đó
dự đoán về hành vi ngôn ngữ của giới trẻ và đánh giá của cộng đồng về sự lựa chọn
và sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ.
1.2.2.4 Cảnh huống ngôn ngữ và cảnh huống tiếng Việt hiện nay
Cảnh huống ngôn ngữ là tình hình tồn tại và hành chức của các ngôn ngữ hoặc
các hình thức của ngôn ngữ trong phạm vi cộng đồng xã hội hay lãnh thổ. Cảnh
huống ngôn ngữ là một hiện tượng phức tạp, bao gồm nhiều vấn đề khác nhau như
hoàn cảnh, các điều kiện ngôn ngữ, tình hình ở các cộng đồng đa ngữ, sự tác động
qua lại của các nhóm ngôn ngữ. Từ đó có thể xác định ba tiêu chí tổng hợp về cảnh
huống ngôn ngữ, đó là tiêu chí về lượng (bao gồm các thông số như số ngôn ngữ
trong xã hội đa ngữ, lượng biến thể ngôn ngữ, số lượng người sử dụng, phạm vi
giao tiếp), tiêu chí về chất (bao gồm các ngôn ngữ trong xã hội đa ngữ độc
lập/không độc lập, quan hệ giữa các ngôn ngữ, biến thể, đặc điểm ngôn ngữ nổi
trội), tiêu chí về TĐNN thể hiện ở thái độ đối với ngôn ngữ hay biến thể ngôn ngữ
của cộng đồng.
Cảnh huống tiếng Việt nói riêng, cảnh huống ngôn ngữ ở Việt Nam hiện nay
nói chung đang chịu tác động của hàng loạt các nhân tố xã hội - ngôn ngữ, như: quá
trình đô thị hoá; quá trình toàn cầu hoá; tác động của nền kinh tế thị trường; tác
động của khoa học công nghệ trong đó đóng vai trò quan trọng là công nghệ thông
tin; tác động TĐNN và chính sách ngôn ngữ. Cảnh huống ngôn ngữ Việt Nam hiện
nay đang có những đặc điểm cơ bản như nhiều nhà nghiên cứu Việt ngữ nhận định:
(1) Thay đổi mạnh mẽ theo bối cảnh toàn cầu hóa, đô thị hóa và số hóa, (2) tạo ra
một tiếng Việt hiện đại, phát triển năng động, đầy sức sống, xuất hiện nhiều PNXH
mới của nhiều nhóm xã hội phản ánh lối sống và tư duy trong thời đại mới, (3) đặt
ra những yêu cầu cấp bách về lý luận và thực tiễn trong công cuộc chuẩn hóa tiếng
Việt. [52]
Với những tác động này, cảnh huống ngôn ngữ ở Việt Nam đang diễn biến
theo chiều hướng thống nhất và đa dạng: thống nhất trong đa dạng và đa dạng trong
thống nhất.
Tính đa dạng của tiếng Việt hiện đại được thể hiện ở sự xuất hiện và hoạt động
của nhiều ngôn ngữ bên cạnh tiếng Việt, đặc biệt là tiếng Anh. Theo lý thuyết, mỗi
ngôn ngữ có một khu vực hành chức thực hiện những chức năng khác nhau. Nhưng
thực tế là, ở Việt Nam hiện nay, các ngôn ngữ, phương ngữ địa lý, xã hội đang
chồng lấn lên nhau, tạo nên một bức tranh hết sức đa dạng và phức tạp. Nguyễn](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-40-2048.jpg)
![34
Văn Khang đã nhận định “nếu trước đây, cảnh huống tiếng Việt ở trạng thái tương
đối tĩnh tại, ổn định thì ngày nay, các cộng đồng phương ngữ tiếng Việt đang có sự
tương tác mạnh mẽ…”. Sự biến động này làm cho các khái niệm ngôn ngữ học
truyền thống như “tiếng Việt phương ngữ”, “tiếng Việt toàn dân”, “từ mượn trong
tiếng Việt”… cũng có sự thay đổi sâu sắc. [28]
Trên nền cảnh huống tiếng Việt ngày nay, có thể nhận thấy BTNNGT là một
biểu hiện của tính đa dạng ngôn ngữ, sản phẩm của một cảnh huống ngôn ngữ mới
ở Việt Nam dưới sự tác động của nhiều nhân tố thời đại và xã hội mới, cần được
quan tâm nghiên cứu trên nhiều phương diện. Nghiên cứu BTNNGT chúng tôi cũng
sẽ bàn đến những hiện tượng ngôn ngữ như PNXH theo tuổi tác, biến thể chuẩn và
biến thể lệch chuẩn tiếng Việt, từ vay mượn trong tiếng Việt, tiếng lóng giới trẻ…
Tất cả những hiện tượng này của BTNNGT chỉ có thể được lí giải trên nền cảnh
huống tiếng Việt hiện nay.
1.2.3 Giới trẻ và bối cảnh bản sắc văn hóa giới trẻ
1.2.3.1 Khái niệm giới trẻ
Giới trẻ trong luận án là cách gọi chỉ những người thuộc tầng lớp thanh niên
trong xã hội. Từ góc độ xã hội học, thanh niên là một bộ phận phức hợp dân cư của
quốc gia, bao gồm các cá thể trong độ tuổi nhất định. Có nhiều quan niệm khác
nhau về lứa tuổi thanh niên.
Đặng Cảnh Khanh quan niệm “dân số thanh niên” gồm hai nhóm lớn: 15–24
và 25–34, tức thanh niên là tập hợp những người từ 15 đến 34 tuổi. [31]
Điều 1, Bộ Luật Thanh niên số 53/2005/QH11 của Quốc hội quy định: “Thanh
niên là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi”. [38]
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), “thanh niên” là những người trong độ tuổi
từ 15-24. [49]
Còn có những khác biệt trong quan niệm về độ tuổi thanh niên nói chung ở
Việt Nam và trên thế giới hiện nay. Tuy nhiên, ở Việt Nam, quãng tuổi thanh niên
theo quan niệm của WHO từ 15-24 tuổi được sử dụng khá phổ biến. Trong các cuộc
tổng điều tra dân số từ 2009 trở đi, Tổng cục điều tra dân số Việt Nam cũng áp dụng
quãng tuổi của WHO.
Luận án của chúng tôi nghiên cứu BTNNGT, sử dụng quan niệm về quãng
tuổi thanh niên của WHO, giới trẻ chính là những người trong độ tuổi 15-24, bắt
đầu bước vào bậc trung học phổ thông và kết thúc vào khoảng tốt nghiệp đại học.
Ở độ tuổi này, thanh niên chính là đối tượng trưởng thành, biểu hiện ở những
thay đổi về mặt sinh lý và xã hội đặc thù so với lứa tuổi trước hoặc sau giai đoạn
này. Theo số liệu điều tra mẫu của Tổng Điều tra Dân số và Nhà ở Việt Nam năm](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-41-2048.jpg)
![35
2009, thanh niên là nhóm dân số lớn nhất, chiếm đến 19,4% trong tổng dân số 85,79
triệu người của cả nước. Nhóm dân số này không chỉ tạo ra sự thay đổi cơ bản về
mặt nhân khẩu học mà còn là đại diện cho tiềm năng tương lai của đất nước. [49]
Thanh niên là một nhóm xã hội có đường ranh giới nhóm rất mong manh,
đường ranh giới này được ví là “hai sợi dây ảo chắn giữa hai đầu một khúc sông
luôn luôn chảy” bởi các thành viên của nhóm liên tục vào ở đầu này và ra ở đầu kia
do quy luật vận động tự nhiên của sự “lớn lên” hay “già đi” của các thành viên. [47]
Do đó giới trẻ là một nhóm xã hội - dân cư luôn luôn biến động chứ không ổn
định, tĩnh tại. Nó luôn luôn phát triển, kế thừa những giá trị liên tục của nhiều thế
hệ, đồng thời khó xác lập một bản sắc có tính bền vững, ổn định cho nhóm mình.
Điều này dẫn đến việc nghiên cứu, khám phá những đặc trưng về giá trị, văn hóa,
lối sống của giới trẻ luôn đối diện với sự đổi thay, vận động hết sức đa dạng và
phức tạp.
Giới trẻ là một nhóm xã hội được tập hợp lại theo một tiêu chí chung là độ
tuổi. Trong độ tuổi chung này, giới trẻ lại có nhiều điểm khác biệt như: nguồn gốc
xuất thân, giai tầng xã hội, trình độ học vấn, tôn giáo, sắc tộc, giới tính, địa bàn cư
trú, nhóm xã hội, dưới sự tác động của nhiều định hướng ý thức hệ, tư tưởng, truyền
thống, mô hình ứng xử và với nhiều loại thói quen, tập tục ... khác nhau. Dựa vào
đó, thanh niên còn có thể được chia thành các tiểu nhóm khác nhau, như thanh niên
thành thị, thanh niên nông thôn (nếu lấy địa bàn cư trú làm tiêu chí phân biệt), hay
thanh niên công nhân, thanh niên nông dân hoặc thanh niên trí thức (nếu lấy nhóm
xã hội làm tiêu chí phân biệt) ... Qua đó có thể thấy “thanh niên” là một nhóm xã
hội dân cư có tính phức hợp rất cao, hàm chứa trong đó nhiều sự đa dạng về độ tuổi,
giới tính, nhóm xã hội, địa bàn cư trú, định hướng giá trị, lợi ích, tâm linh và các mô
hình ứng xử và lựa chọn xã hội…
Điểm chung căn bản nhất của thanh niên chính là tuổi trẻ. Trong cuộc đời của
mỗi con người cũng như trong đời sống của mỗi cộng đồng, quốc gia dân tộc, tuổi
trẻ đóng vai trò rất quan trọng. Trong thư gửi thanh niên và nhi đồng cả nước nhân
dịp Tết năm 1946, Hồ Chí Minh đã viết " Một năm khởi đầu từ mùa xuân. Một đời
khởi đầu từ tuổi trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội”.
Giới trẻ mang trong mình sứ mệnh của thế hệ đi trước ủy thác và giao phó, là
tầng lớp kế thừa tương lai của dân tộc. Trong sự chuyển giao này, thường xảy ra
những xung đột phức tạp, đôi khi gay gắt, xuất phát từ sự khác biệt giữa các thế hệ.
Thế hệ trước thường có xu hướng bảo thủ, coi trọng những giá trị và chuẩn mực
truyền thống. Ngược lại, về phía mình, thanh niên là thế hệ của những người trẻ
tuổi, là sản phẩm đích thực của thời đại mà họ đang sống nên thường năng động,](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-42-2048.jpg)
![36
sáng tạo, suy nghĩ và hành động ít rập khuôn. Giới trẻ thường có lối tư duy, hành
động lẫn cách thể hiện khác thế hệ trước, thậm chí nhiều khi họ còn cố ý tình làm
trái, coi đó như một phương thức để khẳng định tư cách “người lớn” của mình. Đây
chính là nguyên nhân dẫn đến những “lệch chuẩn” trong ứng xử văn hóa của thanh
niên. Lịch sử đã chứng minh rằng các khởi xướng xã hội, văn hóa, lối sống, các trào
lưu và các phản kháng xã hội chính trị… thông thường là do thanh niên và bắt
nguồn từ thanh niên. Ngôn ngữ là một bộ phận của văn hóa xã hội, cũng là một
trong những lĩnh vực thể hiện sự lệch chuẩn, sáng tạo, khẳng định mình của thanh
niên trong bối cảnh mới. Nghiên cứu ngôn ngữ của giới trẻ chính là một phương
diện của văn hóa thanh niên ngày nay.
1.2.3.2 Bối cảnh bản sắc văn hóa giới trẻ hiện nay
Khi bàn đến văn hóa, Kidd gắn liền với khái niệm bản sắc (identity). Theo
ông, bản sắc là cách cá nhân (hoặc nhóm) tự thể hiện mình, đồng thời cũng là
cách cá nhân (các nhóm) khác nhận ra mình. Bản sắc được hình thành thông qua
các quá trình xã hội và chịu ảnh hưởng của các tổ chức xã hội như gia đình, hệ
thống giáo dục và các phương tiện truyền thông đại chúng. Trong tác phẩm
Culture identity, Kidd đã xác định ba dạng bản sắc: bản sắc cá nhân (individual
identity), bản sắc xã hội, bản sắc nhóm (social identity) và bản sắc văn hóa dân
tộc (cultural identity). [64]
Trong dòng chảy chung của văn hóa dân tộc, văn hóa thanh niên là một bộ
phận nổi trội vì luôn dẫn đầu các trào lưu, hiện tượng mới mẻ trong xã hội, tạo ra
nhiều giá trị lệch chuẩn truyền thống, thường gây tranh cãi, xung đột. Văn hóa
thanh niên thường được xem là một tiểu văn hóa (subculture), được nhận biết bởi
tính đặc trưng của phong cách, ứng xử và các sở thích. Theo Hebdige, các thành
viên của tiểu văn hóa này thường báo hiệu/ bộc lộ tư cách thành viên của mình
thông qua những lựa chọn vật thể / hữu hình có tính biểu tượng và rất điển hình
về phong cách ăn mặc, đầu tóc và giày dép… Bên cạnh đó các yếu tố phi vật thể
như sở thích chung, phương ngữ, tiếng lóng, loại hình âm nhạc và cả những
không gian tụ tập được ưa thích cũng đều là những yếu tố nhận biết quan trọng.
Theo Michael Brake thì các “tiểu văn hóa thanh niên” có thể được định nghĩa là
những hệ thống biểu đạt ý nghĩa (meaning systems), những mô thức tự bộc lộ
bản thân mình (modes of expression) hay phong cách sống (lifestyle) do các
nhóm yếu thế trong xã hội tạo nên nhằm để đối phó với các hệ thống đang chiếm
vai trò chủ đạo trong xã hội - và điều này phản ánh những nỗ lực nhằm giải
quyết những mâu thuẫn có tính cấu trúc hình thành từ những môi trường xã hội
rộng lớn hơn. (Dẫn theo Phạm Hồng Tung, 2008) [47]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-43-2048.jpg)
![37
Do vậy, các nghiên cứu về văn hóa thanh niên tư cách là một loại hình “tiểu
văn hóa” thường tập trung vào phân tích các biểu tượng văn hóa điển hình như
lựa chọn trang phục, âm nhạc, ngôn ngữ. Trong quá trình nghiên cứu BTNNGT,
chúng tôi vận dụng quan điểm bản sắc văn hóa thanh niên để lý giải sự lựa chọn
và sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ như là một cách để thể hiện bản sắc văn hóa
của nhóm xã hội.
* Từ cơ sở lý thuyết về giới trẻ và văn hóa thanh niên trên đây, luận án tiếp
cận ngôn ngữ giới trẻ chính là ngôn ngữ của tầng lớp thanh niên Việt Nam hiện đại,
lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ chính là một trong những phương thức giới trẻ thể
hiện bản sắc nhóm xã hội của mình.
1.2.4 Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ
1.2.4.1 Khái niệm giao tiếp và giao tiếp bằng ngôn ngữ
Ngôn ngữ sinh ra và tồn tại là để phục vụ cho nhu cầu giao tiếp của xã hội.
Giao tiếp là chức năng quan trọng hàng đầu của ngôn ngữ. Nghiên cứu ngôn ngữ
không thể tách rời với chức năng giao tiếp xã hội.
Có nhiều quan niệm khác nhau về giao tiếp. Từ góc độ tâm lý học, giao tiếp
được định nghĩa là “sự tiếp xúc tâm lý giữa người với người qua đó con người trao
đổi thông tin, cảm xúc, tác động qua lại và ảnh hưởng lẫn nhau mà trong đó giao
tiếp xác lập và vận hành các mối quan hệ người- người, hiện thực hóa các quan hệ
xã hội giữa chủ thể này và chủ thể khác.” [1] Xét từ góc độ tâm lý học, người ta
đều thống nhất quá trình giao tiếp có những đặc trưng sau: (1) giao tiếp là một quá
trình trao đổi thông tin, (2) giao tiếp là một quá trình tương tác tâm lý, hiểu biết lẫn
nhau, (3) giao tiếp bao giờ cũng diễn ra trong một điều kiện không gian và thời gian
nhất định, (4) giao tiếp được cá nhân cụ thể tiến hành.
Từ góc độ ngôn ngữ học, giao tiếp được xem là hoạt động diễn ra thường
xuyên giữa mọi người trong xã hội bằng phương tiện cơ bản, phổ biến và tối ưu
nhất là ngôn ngữ. Thông qua hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ, con người trao đổi
thông tin, bộc lộ tình cảm, thái độ, quan hệ… để tổ chức xã hội hoạt động.[7]
Tuy xuất phát từ nhiều góc độ khác nhau, nhưng chung quy lại, giao tiếp vẫn
là quá trình trao đổi thông tin giữa con người với con người nhằm thiết lập mối
quan hệ, bằng phương tiện chủ yếu là ngôn ngữ. Thông qua giao tiếp, con người thể
hiện bản thân mình, thiết lập và duy trì, phát triển các mối quan hệ xã hội.
1.2.4.2 Các nhân tố trong mô hình giao tiếp bằng ngôn ngữ
Hoạt động giao tiếp là một quá trình do nhiều nhân tố hợp thành. Mô hình giao
tiếp hay còn gọi là sơ đồ giao tiếp là cách mà các nhà ngôn ngữ học khái quát hóa
các nhân tố cấu thành và mối quan hệ giữa chúng để tạo thành một cuộc giao tiếp.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-44-2048.jpg)
![38
Lyons đã đề xuất mô hình giản yếu về giao tiếp dựa trên mô hình lý thuyết
viễn thông gồm nguồn phát, vật truyền, tín hiệu truyền, kênh, vật nhận, tín hiệu
nhận, điểm nhận, nhiễu. Jakobson đề xuất mô hình giao tiếp sáu nhân tố của giao
tiếp gồm: người phát, ngữ cảnh, thông điệp, tiếp xúc và mã - ngôn ngữ, người nhận;
trong đó tập trung vào mối quan hệ giữa các nhân tố trong giao tiếp với các chức
năng của chúng. Mỗi nhân tố gắn liền với một chức năng, mà thi học được xem là
chức năng chủ yếu của quá trình giao tiếp. [63]
Dù xuất phát từ những quan điểm khác nhau, nhưng điểm chung của các tác
giả để thiết lập một cuộc giao tiếp, cần có các nhân tố: người nói, người nghe (nhân
vật giao tiếp), mã (phương tiện giao tiếp), thông điệp (nội dung giao tiếp) và hoàn
cảnh giao tiếp.
- Nhân vật giao tiếp là những người tham gia vào cuộc giao tiếp, gồm có
người nói (vai phát) và người nghe (vai nhận). Tuy nhiên hai vai giao tiếp này
không phải cố định, bất biến mà luôn chuyển hóa cho nhau trong mỗi cuộc giao tiếp
theo nguyên tắc luân phiên lượt lời. Nhân vật giao tiếp mang trong mình những vai
khác nhau, từ đó có vị thế giao tiếp khác nhau. Trước hết, nhân vật giao tiếp là
những vai xã hội, tức là mang trong mình những vị thế xã hội, thể hiện những mối
quan hệ xã hội khác nhau. Mỗi cá nhân có thể là một thành viên trong gia đình,
dòng tộc, có những quan hệ xã hội với bạn bè, đồng nghiệp… Vai xã hội đi vào
giao tiếp, chuyển hóa thành vai giao tiếp nhưng không phải lúc nào vai xã hội cũng
đồng nhất, trùng khít với vai giao tiếp. Trong giao tiếp, con người hướng đến những
mục đích khác nhau, vì vậy vai giao tiếp cũng đa dạng, phức tạp tùy theo hoàn cảnh
giao tiếp và đích giao tiếp. Ví dụ, trong vai xã hội, giám đốc là người trẻ tuổi hơn,
có quan hệ họ hàng với lái xe là bậc lớn tuổi, có vai họ hàng cao hơn. Nhưng trong
vai giao tiếp ở cơ quan công sở, giám đốc là vai giao tiếp quyền lực hơn nên nhân
viên lái xe không thể căn cứ vào vai xã hội dòng họ để thể hiện quyền uy của mình.
Vì vậy, trong giao tiếp cần chú ý đến vai giao tiếp, hoàn cảnh giao tiếp để thực hiện
giao tiếp đúng chuẩn mực, quy tắc và đạt hiệu quả. Các mối quan hệ tôn ty, bình
đẳng hay thân sơ… trong giao tiếp thể hiện những nguyên tắc giao tiếp khác nhau.
Trong giao tiếp, các nhân vật giao tiếp có những quan hệ giao tiếp chi phối
giao tiếp cả nội dung lẫn hình thức. Đó là quan hệ tương tác và liên cá nhân. Quan
hệ tương tác là quan hệ giữa các nhân vật giao tiếp chỉ xuất hiện trong cuộc giao
tiếp, vai giao tiếp còn gọi là vai tương tác. Vai tương tác bao gồm vai nói và vai
nghe, còn gọi là vai phát và vai nhận. Lyons phân biệt về phía vai nói là nguồn tin
hay nguồn phát và thể truyền tin; về phía vai nghe có nguồn nhận và thể nhận. Khi](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-45-2048.jpg)
![39
tham gia giao tiếp, quan hệ xã hội chi phối giao tiếp về cả nội dung, hình thức và
chuyển thành quan hệ liên cá nhân, quan hệ liên nhân (interpersonal relation) trong
giao tiếp. Quan hệ liên nhân được xem xét theo chiều dọc lẫn chiều ngang. Theo
chiều dọc, là trục vị thế xã hội. Đây là trục quan hệ tôn ty, chế ngự, còn được gọi là
trục quyền uy do địa vị xã hội, tuổi tác, học lực, tài sản... quyết định. Trục dọc đặc
trưng bởi tính bình đẳng hay bất bình đẳng (thấp- cao) giữa các đối ngôn. Trục
ngang là trục thân cận, đặc trưng bởi tính thân tình hoặc xa lạ. Quan hệ thân cận là
quan hệ có tính đối xứng, có thể thay đổi theo hướng hoặc cùng giãn khoảng cách ra
hoặc cùng thu hẹp khoảng cách lại trong giao tiếp.
Quan hệ tương tác là quan hệ do giao tiếp mà có, còn quan hệ liên cá nhân là
quan hệ từ bên ngoài, áp đặt lên quan hệ tương tác. Quan hệ tương tác còn có một
kiểu biểu hiện nữa là vị thế giao tiếp. Vị thế giao tiếp và quan hệ liên nhân không
trùng khít hoàn toàn. Trong giao tiếp, chân dung tâm lý bản thân ảnh hưởng mạnh
mẽ tới cách thức con người ứng xử với người khác và với chính bản thân mình.
Chân dung bản thân được thể hiện dưới những hình thức khác nhau như: hình ảnh
cơ thể, cái tôi chủ quan, cái tôi lí tưởng, hình ảnh tâm lý theo các vai trò xã hội đang
đảm nhận. Chân dung tâm lý bản thân là một khái niệm rất quan trọng mà chúng tôi
có sử dụng trong luận án, nhằm phân tích mối quan hệ giữa cái tôi của giới trẻ khi
lựa chọn ngôn ngữ để thể hiện và khẳng định bản thân mình. Cái tôi chủ quan chính
là cách mà mọi người nghĩ về chính mình còn cái tôi lý tưởng là cái tôi mà cá nhân
mong muốn trở thành.
Tâm lý học giao tiếp cũng đề cập đến khái niệm quan hệ liên nhân cách.
“Quan hệ liên nhân cách là quan hệ giữa người với người, giữa các cá nhân cụ thể
với nhau trong nhóm xã hội trên cơ sở những sự cảm tình và sự đồng nhất với nhau
ở mức độ nhất định.”[1]
Như vậy quan hệ liên nhân cách là cơ sở của sự hình thành nhóm, hình thành
tập thể và động cơ của nhóm… Nhóm có vai trò to lớn trong việc hình thành và
phát triển nhân cách vì trong giao tiếp, các thành viên thiết lập quan hệ liên cá nhân,
quan hệ không những tác động đến từng cá nhân mà còn tác động đến cộng đồng và
xã hội. Nghiên cứu ngôn ngữ của giới trẻ chúng tôi sẽ đi tìm và lí giải mối quan hệ
liên nhân cách trong giao tiếp bằng ngôn ngữ của các thành viên trong nhóm.
- Thông điệp chính là nội dung giao tiếp mà người nói muốn truyền tải đến
người nghe. Theo Jakobson, thông điệp là lời nói mang thông tin. Trong giao tiếp,
thông điệp chính là nội dung mà người nói muốn truyền đến người nghe. Thông
điệp ngoài ý nghĩa hiện thực cần chuyển tải, nó còn bộc lộ ý nghĩa thái độ, ý nghĩa](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-46-2048.jpg)
![40
liên nhân… Tất cả nội dung này của thông điệp muốn đến được người nghe cần
phải được mã hóa bằng một kênh giao tiếp nhất định, mà ở đây, là bằng mã ngôn
ngữ. Mã là thứ phương tiện để thực hiện cuộc giao tiếp. Trong hoạt động giao tiếp
bằng ngôn ngữ, mã chính là ngôn ngữ được dùng, có chức năng siêu ngôn ngữ vì
người nhận phải tìm hiểu, giải thích về từ ngữ có trong lời nói đã được nói ra của
người phát. Tiếp xúc là đường kênh vật lí và mối quan hệ tâm lí giữa người phát và
người nhận, quy định khả năng thiết lập và duy trì sự giao tiếp. Jakobson gọi một
yếu tố kèm theo một chức năng như trên là một nhân tố giao tiếp. [63]
Nhưng nếu ngôn ngữ học cấu trúc cho rằng, mỗi cộng đồng có một mã ngôn
ngữ duy nhất, thống nhất cho tất cả các thành viên cũng sử dụng để giao tiếp thì
NNHXH lại quan niệm, để giao tiếp, mỗi cá nhân phải thực hiện việc lựa chọn và
sử dụng mã. Nếu hiểu theo nghĩa hẹp, chọn mã là việc lựa chọn một ngôn ngữ để
giao tiếp trong môi trường đa ngữ thì hiện nay, chọn mã cũng được hiểu theo nghĩa
rộng hơn, có thể lựa chọn một phương ngữ (địa lí, xã hội…) để giao tiếp. Sử dụng
mã ngôn ngữ nào, trong hoàn cảnh nào, để giao tiếp với ai, nhằm mục đích gì chính
là cơ chế của việc chọn mã. Như vậy, theo nghĩa rộng, mã không chỉ để truyền
thông tin mà còn để bộc lộ cá nhân, thiết lập mối quan hệ tương tác, quan hệ liên
nhân giữa các đối tượng giao tiếp.
- Hoàn cảnh giao tiếp gồm tổng thể các nhân tố chính trị, địa lí, kính tế, văn
hóa, lịch sử với các tư tưởng, các chuẩn mực về đạo đức ứng xử, tạo nên môi trường
xã hội, văn hóa, địa lí cho các cuộc giao tiếp. Đây chính là hoàn cảnh giao tiếp rộng.
Thoại trường (hiện trường giao tiếp) là không gian, thời gian của cuộc giao tiếp.
Thoại trường là hoàn cảnh giao tiếp theo nghĩa hẹp. Hiện thực đề tài là hiện thực
được nói đến trong cuộc giao tiếp.
Như vậy có thể thấy hoạt động giao tiếp có hai quá trình: là quá trình tạo lập
(hay sản sinh) lời nói và quá trình tiếp nhận (lĩnh hội) lời nói. Hai quá trình này
luôn diễn ra trong quan hệ tương tác với nhau. Trong khi giao tiếp, người nói (viết)
có thể vừa là người tạo lập nhưng cũng lại vừa là người tiếp nhận lời nói (văn bản)
bởi các vai giao tiếp luôn luôn thay đổi. Chính vì vậy khi xem xét các quá trình giao
tiếp, chúng ta phải đặc biệt chú ý tới các tình huống giao tiếp cụ thể khác nhau. Vì
những mục đích giao tiếp khác nhau mà người tham gia giao tiếp có thể lựa chọn
những hình thức ngôn ngữ làm phương tiện giao tiếp khác nhau đảm bảo cho hoạt
động giao tiếp đạt được hiệu quả cao nhất.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-47-2048.jpg)
![42
CHƢƠNG 2. ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ GIỚI TRẺ
TỪ BÌNH DIỆN CẤU TRÚC
2.1 Đặt vấn đề
Sau 30 năm thống nhất, hội nhập và phát triển, tiếng Việt hiện nay là “một
tiếng Việt chung thống nhất cao, một tiếng Việt đa dạng phong phú, một tiếng Việt
hội nhập cởi mở, một tiếng Việt hiện đại, trí tuệ và một tiếng Việt phát triển năng
động.” [30] Bằng chứng sống động cho thấy tiếng Việt phát triển, năng động đó là
sự xuất hiện những yếu tố mới, tạo nên các biến thể đa dạng và phong phú trong
tiếng Việt, nhờ đó người sử dụng có quyền lựa chọn ngôn ngữ sao cho phù hợp với
giao tiếp của mình. Ngôn ngữ giới trẻ, hay thường được gọi là ngôn ngữ tuổi teen,
ngôn ngữ @ là PNXH gắn liền với cộng đồng thanh niên, cộng đồng mạng, là một
sản phẩm của cảnh huống ngôn ngữ mới này.
Chương 2 của luận án sẽ khảo sát các hình thức thể hiện của ngôn ngữ giới trẻ
trên một số tờ báo mạng điện tử tiêu biểu giai đoạn 2014 -2016, từ đó miêu tả một
số đặc điểm cơ bản về từ vựng, ngữ nghĩa cũng như ngữ pháp các hình thức thể
hiện của ngôn ngữ giới trẻ, nhằm xác lập diện mạo biến thể ngôn ngữ này trong
thực tế nói năng. Số liệu và kết quả phân tích đặc điểm BTNNGT của chúng tôi
hoàn toàn dựa trên ngữ liệu thu thập được trên các báo mạng điện tử dành cho giới
trẻ như đã giới thuyết ở phần Mở đầu.
2.2 Tổn quát sự t ể iện n n n ữ iới trẻ qua báo mạn điện tử
Qua thu thập ngữ liệu ở 1000 bài báo mạng điện tử tiếng Việt dành cho giới
trẻ như Hoa Học Trò, Sinh viên Việt Nam, Thế giới trẻ, Yan News, Kênh 14,
Zing.vn…, chúng tôi nhận thấy ngôn ngữ giới trẻ có những đặc điểm nổi bật, thể
hiện ở nhiều cấp độ và hình thức khác nhau. Trong phạm vi của luận án, chúng tôi
tập trung nghiên cứu ba hình thức tiêu biểu của ngôn ngữ giới trẻ: (1) chêm xen
tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt, (2) sử dụng tiếng lóng giới trẻ, (3) sử dụng kết cấu
mới lạ giới trẻ. Đây chưa phải là toàn bộ hình thức ngôn ngữ giới trẻ nhưng chúng
là những hình thức tiêu biểu, đặc trưng nhất cho BTNNGT được chúng tôi lựa chọn
để nghiên cứu.
Kết quả thống kê cho thấy, trong 1.000 bài báo khảo sát, có 654 đơn vị từ vựng
tiếng Anh được chêm xen với 5412 lượt xuất hiện; có 150 từ ngữ lóng và 97 kết cấu
mới lạ của giới trẻ. Đây là cơ sở để luận án tiến hành miêu tả đặc điểm ngôn ngữ
giới trẻ trong tiếng Việt hiện nay.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-49-2048.jpg)
![43
Bảng 2.1. Thống kê số lượng các hình thức thể hiện của ngôn ngữ giới trẻ
Các hình thức
thể hiện
Số
lượng
Ví dụ Ngữ liệu
Chêm xen từ
ngữ tiếng
Anh
654 Teen, like, clip, showbiz,
hotgirl, web, chat, event,
dancesport, solo, cool,
cute, CV, pro…
- Cả hai đều chọn cho mình
set đồ thoải mái mix cùng giày
thể thao năng động, backpack
và snapback cá tính.
Từ ngữ lóng
giới trẻ
150 Hươu, nai, gà cưng, gấu,
gạch đá, soái ca, đình
đám, thánh địa, soi,
thánh, viêm màng túi…
- Mùa lễ hội đang đến gần
nhưng bệnh viêm màng túi của
bạn lại tái phát trầm trọng.
Kết cấu mới
lạ của giới trẻ
97 Ảo tưởng sức mạnh,
chân dài não ngắn, chán
như con gián, trà chanh
chém gió, ngất trên cành
quất…
- Tuyển tập những bức ảnh kỉ
yếu bá đạo đếm không hết
gạo.
- Bản kiểm điểm của
người hồn nhiên nhất quả đất.
2.3 Đặc điểm của một số ìn t ức t ể iện n n n ữ iới trẻ
2.3.1 Đặc điểm hiện tượng chêm xen tiếng Anh
Tiếng Anh là công cụ giao tiếp thông dụng, phổ biến trên phạm vi toàn cầu.
Cùng với quá trình toàn cầu hóa và chính sách giáo dục ngoại ngữ, khả năng đa
ngữ, đặc biệt là Anh ngữ của các thành viên trong xã hội, nhất là tầng lớp thanh
niên ngày càng được nâng cao. Hệ quả là tiếng Việt cũng như nhiều ngôn ngữ khác
trên thế giới chứng kiến sự đổ bộ mạnh mẽ của các đơn vị từ vựng tiếng Anh vào
vốn từ vựng bản địa. “Các từ mượn từ biến thể tiếng Anh trong tiếng Anh – Mỹ là
nét nổi bật nhất trong quá trình phát triển ngôn ngữ của chúng ta ngày nay”. [30]
Cùng chung dòng chảy này, hiện tượng chêm xem các đơn vị từ vựng tiếng Anh
vào lời nói tiếng Việt trở thành đặc điểm nổi trội của BTNNGT.
Trong 1.000 bài báo điện tử khảo, chúng tôi thống kê được 654 đơn vị từ vựng
có nguồn gốc tiếng Anh, xuất hiện 5412 lần, trung bình mỗi bài có 5,412 lượt. Các
từ ngữ tiếng Anh này không bao gồm các danh từ riêng chỉ tên người, tên công ty,
nhãn hàng, thương hiệu tiếng Anh được dùng trong bài báo tiếng Việt như Apple,
Microsoft, Intel, Kindle…
Luận án sử dụng thuật ngữ “chêm xen” nhằm mô tả việc giới trẻ sử dụng
những đơn vị có nguồn gốc tiếng Anh trong giao tiếp bằng tiếng Việt. Trong
chương này, chúng tôi tìm hiểu những đặc điểm nổi bật của hiện tượng chêm xen](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-50-2048.jpg)
![44
tiếng Anh của giới trẻ Việt từ bình diện cấu trúc, nhằm mô tả đặc điểm ngữ âm, cấu
tạo lẫn ngữ nghĩa của các đơn vị tiếng Anh được chêm này.
2.3.1.1 Đặc điểm hình thức ngữ âm
Do luận án khảo sát ngữ liệu trên báo mạng điện tử, các bài báo chủ yếu ở
dạng chữ nên hình thức ngữ âm được hiểu là chữ viết, không phải là âm thanh.
Theo đó, có hai dạng xuất hiện của từ ngữ tiếng Anh trong tiếng Việt:
(1) Viết đúng theo hình thức chuẩn tiếng Anh
(2) Viết theo cách phỏng âm của người Việt
Trong đó, hình thức chuẩn tiếng Anh chiếm số lượng lớn, có 624/654 đơn vị
(chiếm 95.4%). Ở dạng thứ 2, viết theo hình thức phỏng âm, chỉ có 30/654 đơn vị
(chiếm 4.6%). Như vậy, giới trẻ Việt khi chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào giao tiếp
tiếng Việt thường sử dụng hình thức nguyên dạng chuẩn của tiếng Anh. Ví dụ:
Khởi điểm của trào lưu này là ở châu Âu với những party mùa hè sôi động,
những concert ngoài trời lấp lánh vào buổi tối. [156]
Năm 2012 là thời điểm Angela Phương Trinh đang được chú ý vì hình ảnh
sexy, cô sở hữu lượng antifan đông đảo. [683]
Ở dạng thứ hai, các từ ngữ tiếng Anh được viết theo cách phát âm của người
Việt, tạo thành những từ tuy có nguồn gốc tiếng Anh nhưng lại sai khác về hình
thức chữ viết so với từ gốc. Ví dụ:
Vy Oanh được Shakira ngợi khen, Phi Nhung xì-tin trên đất Mỹ. [201]
Cuộc thi không khai thác những tình huống thực tế của các thí sinh trong nhà
chung; không đi sâu vào những xìcăngđan giận dỗi, nói xấu... [218]
Bác “Phây” định giá quảng cáo đắt đến mức, sau một thời gian, số người biết
đến shop bằng bác “Gúc” sẽ cao hơn. [434]
Kết quả thống kê cho thấy hình thức phỏng âm này rất ít, chỉ chiếm thế yếu
trong thực tế vì nhiều mục đích sử dụng khác nhau.
Nhưng khi so sánh với báo Nhân Dân, Lao Động thì hình thức thể hiện của từ
ngữ tiếng Anh có nhiều khác biệt với báo giới trẻ. Những trường hợp mà hầu như
giới trẻ sử dụng từ ngữ tiếng Anh một cách phổ biến như email, link, smartphone,
tablet… thì báo Nhân Dân, báo Lao Động lại chọn cách dịch ra các từ ngữ tiếng
Việt tương đương:
…Khi nhận thư điện tử phải kiểm tra nguồn gửi rõ ràng; không bấm vào các
đường liên kết... [396]
TPHCM sẽ trang bị trên 337.500 máy tính bảng cho giáo viên và học sinh lớp
1, 2, 3. [258]
Kelly Rowland gặt hái nhiều thành tựu khi chuyển sang làm ca sĩ hát đơn. [131]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-51-2048.jpg)
![45
Nếu dùng từ tiếng Anh nguyên dạng, thì chúng thường được kèm theo từ tiếng
Việt, nhưng tư cách chính thuộc về từ tiếng Việt, còn từ tiếng Anh chỉ là chú giải thêm:
84% chia sẻ họ có thể bị ảnh hưởng cảm xúc, thậm chí tài chính nếu họ bị mất
các tệp (files) ảnh cá nhân. [197]
Các từ tiếng Anh cũng thường được dùng theo dạng phỏng âm, âm tiết hóa
theo ngữ âm tiếng Việt:
Mục đích thực dụng của những chiêu trò tự pi-a, tâng bốc lẫn nhau thường
nhằm bán tác phẩm, kiếm tìm giải thưởng, tài trợ, công trình... [117]
Khi vụ phát tán vi-đê-ô clíp về một giáo viên Trường Xiếc Việt Nam… [138]
Hiện tại, lượng khách đăng ký đặt mua tua ở các công ty lữ hành có uy tín
đã gần như kín chỗ, nhất là với những tua dài ngày, trong nước cũng như ngoài
nước. [107]
Như vậy, qua số liệu đối chiếu, có thể thấy trong cùng một số trường hợp, nếu
ngôn ngữ giới trẻ chọn chêm xen tiếng Anh nguyên dạng thì biến thể chuẩn trên báo
Nhân Dân, báo Lao Động lại sử dụng phương thức dịch nghĩa hoặc dùng tiếng Anh
phỏng âm.
Bàn về hình thức ngữ âm của tên riêng nước ngoài trong tiếng Việt, Cao Xuân
Hạo (1996) trong bài viết “Về cách viết và cách đọc các tên riêng nước ngoài trên
văn bản tiếng Việt” đã nhận định: “Trong sinh hoạt văn hóa của một nước văn minh
ngày nay, chữ viết quan trọng hơn cách phát âm rất nhiều… Tên riêng của người
không phải là những từ của tiếng Việt, người Việt không cần phải đọc cho đúng
những tên ấy, chỉ cần biết cách viết và đọc bằng mắt là đủ”. [14] Quan điểm này
của Cao Xuân Hạo cũng phù hợp với tinh thần quyết định năm 1984 của Bộ Giáo
dục về luật chính tả tiếng Việt, đối với tên riêng nước ngoài, cần phải viết đúng
nguyên dạng hình thức chữ viết nếu bản ngữ dùng chữ La tinh. Ngày nay, quan
điểm giữ nguyên dạng này không chỉ áp dụng đối với các từ ngữ chỉ tên địa lí, tên
riêng mà còn được mở rộng đối với những từ ngữ có nguồn gốc nước ngoài nói
chung và tiếng Anh nói riêng. Việc sử dụng nguyên dạng hình thức từ ngữ như
trong tiếng Anh đang dần được chấp nhận rộng rãi, tiến dần đến hình thành một
chuẩn mực mới trong tiếng Việt hiện đại, mà bắt nguồn từ ngôn ngữ giới trẻ. Cách
viết theo dạng phỏng âm ngày càng hiếm hoi và trở nên lạc lõng.
Một đặc điểm hình thức chữ viết tiếng Anh đáng chú ý, tiêu biểu cho đặc
điểm BTNNGT là dạng viết tắt, rút gọn chữ viết thành các con số theo nguyên tắc
đồng âm hoặc gần âm của tiếng Anh… tạo ra những đơn vị có hình thức mới lạ, độc
đáo: 2hand (secondhand), 4u (for you), g9 (goodnight), pro5 (profile), FA (forever
alone)… Ví dụ:](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-52-2048.jpg)
![46
Nếu cứ nghĩ ngày lễ tình nhân dân FA sẽ gặm nhấm nỗi buồn cô đơn hay lập
đàn cầu mưa thì có thể bạn đã lầm rồi nhé! [106]
Bạn hoàn toàn có thể tìm được một chiếc váy ở sạp bán đồ 2hand, với mức giá
chỉ…100k. [357]
Cô nàng còn có pro5 khá khủng khi có nhiều học bổng tại Mỹ và từng được 7
trường ĐH ở Mỹ chào đón với học bổng nặng ký. [859]
Âm tiết second trong từ secondhand được viết thành con số 2 trong đơn vị mới
2hand nhưng khi đọc thì lại xuất hiện dưới dạng chuẩn. Đa số hiện tượng này đều
xuất phát từ cách phát âm của giới trẻ Việt ngữ. Âm tiết night trong goodnight được
phiên thành số 9, âm tiết file trong profile được viết tắt thành số 5 dù cách phát âm
các âm tiết này hoàn toàn khác nhau trong tiếng Anh. Phụ âm cuối là một nét khu
biệt đặc trưng trong tiếng Anh. Nhưng đối với thói quen phát âm của người Việt,
nét đặc trưng khu biệt này thường bị lược bỏ. Thói quen ngữ âm này khiến cho giới
trẻ tìm thấy sự giống nhau trong các âm tiết trên. Hiện tượng viết tắt phỏng âm như
thế này xuất phát từ cách phát âm lệch chuẩn của người Việt. Vì vậy, hình thức
phỏng âm này của tiếng Anh chỉ xuất hiện trong tiếng Việt, cũng chính là đặc điểm
riêng về hình thức thể hiện từ ngữ tiếng Anh của giới trẻ Việt. Những đơn vị tiếng
Anh này cũng có thể được xem là tiếng lóng của giới trẻ, được giới trẻ tạo ra và sử
dụng trong nhóm mình.
So sánh với tiếng lóng giới trẻ các nước khác trên thế giới, có thể nhận thấy
BTNNGT Việt có những điểm tương đồng. Trước hết đó là sự biến đổi các đơn vị
tiếng Anh chuẩn thành lệch chuẩn về hình thức chữ viết. Đây là trào lưu có tính phổ
quát của BTNNGT trên toàn cầu, tiếng Nhật [33], tiếng Nga [55], tiếng Hán [81]…
Tuy nhiên, tùy theo đặc điểm của ngôn ngữ bản địa, từ ngữ tiếng Anh sẽ có những
biến đổi khác nhau dưới áp lực của mã giao tiếp chính.
Khác với cách viết tắt mang đậm màu sắc giới trẻ Việt như trên, trong hệ
thống các từ ngữ tiếng Anh giới trẻ Việt sử dụng trong tiếng Việt, có thể bắt gặp
một hình thức quen thuộc là dạng viết tắt: MC, CEO, VIP, USB, IT, LGBG... Ví dụ:
Nữ DJ đẹp nhất Việt Nam kể chuyện đổi đời của gái miền Tây. [882]
Nữ MC xinh đẹp bị gán mác "quạ đen" [943]
Cơ hội nghề nghiệp tương lai rộng mở trong ngành PR truyền thông [78]
Ngoài cách viết tắt, từ tiếng Anh còn được giới trẻ dùng theo kiểu rút gọn âm
tiết: mem (member), pro (professional), hi tech (high technology), pass (password),
comt (comment), auth (authentic), Kpop (Korean pop)… Chẳng hạn:](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-53-2048.jpg)
![47
Bản thân người chơi hàng hiệu, đặc biệt là hàng hiệu cũ thì cũng phải “giắt
túi” thêm nhiều kinh nghiệm phân biệt giữa hàng auth và fake để tránh bị mua
nhầm… [383]
Ống kính cho điện thoại smartphone lens xu hướng chụp ảnh cực pro. [187]
Hoa Học Trò tăng trang, tặng kèm vé xem đại nhạc hội Kpop vào tháng tới. [236]
Cách dùng các từ viết tắt hoặc rút gọn từ ngữ tiếng Anh của giới trẻ Việt như
thế này thực chất cũng được xem như sử dụng hình thức từ ngữ tiếng Anh nguyên
dạng, vì những cách viết tắt này vốn xuất phát từ bản ngữ, được dùng phổ biến hiện
nay trên khắp thế giới chứ không phải là cách riêng của giới trẻ Việt Nam.
Theo nhận định của Nguyễn Văn Khang, “Hiện nay trong tiếng Việt nói
chung, tỉ lệ giữa ba dạng hình thức: dịch, phỏng âm, nguyên dạng dường như
chưa có biến thể nào nổi trội mà còn ở thế giằng co” [25] . Tuy nhiên kết quả
nghiên cứu của chúng tôi cho thấy từ ngữ tiếng Anh nguyên dạng trong ngôn
ngữ giới trẻ chiếm tuyệt đối, đến 95.4% tổng số từ ngữ thống kê được. Điều này
cho thấy ngôn ngữ giới trẻ là biến thể ngôn ngữ xã hội đi đầu trong xu hướng
phát triển ngôn ngữ toàn dân nói chung, đặc biệt ở mảng từ ngoại lai gốc tiếng
Anh. Có lẽ hiện tượng này phản ánh trình độ ngoại ngữ cũng như chuẩn mực sử
dụng tiếng Anh của giới trẻ trong bối cảnh ngôn ngữ mới. Ngay cả những từ
tiếng Anh được dịch thành tiếng Việt tương đối sát nghĩa cũng khó trở thành
thuật ngữ chung như: đám mây, tường lửa... nếu người tiếp nhận không biết đến
những thuật ngữ nguyên gốc tiếng Anh như icloud, firewall. Chính vì thế, đối với
BTNNGT, hình thức giữ nguyên dạng tiếng Anh được ưa chuộng và xuất hiện
phổ biến hơn vì tính quốc tế, hiện đại và cập nhật.
2.3.1.2 Đặc điểm ngữ pháp
Chúng tôi sẽ xem xét đặc điểm ngữ pháp của các từ ngữ tiếng Anh được chêm
xen vào lời nói tiếng Việt ở mặt cấu tạo và từ loại.
Về cấu tạo
Trong 654 đơn vị tiếng Anh thống kê được, có 515 từ (chiếm 78.8%), 128
cụm từ (chiếm 19.6%) và chỉ có 11 câu (chiếm 1.7%). Như vậy có thể nói, đơn vị
tiếng Anh được giới trẻ sử dụng chêm xen vào trong lời nói tiếng Việt chủ yếu là từ.
Trong đó, có những từ tần số xuất hiện lớn, lặp đi lặp lại trong nhiều bài báo như:
teen (149 lần), hot (114 lần), webiste/web (214 lần), online (186 lần), offline (124
lần), smartphone (189 lần), clip (138 lần)…
Các cụm từ tiếng Anh được sử dụng trong các bài báo giới trẻ chủ yếu xuất
hiện theo hai dạng:](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-54-2048.jpg)
![48
(1) Các cụm từ được dùng để đặt tên cho các hoạt động, phong trào, các sự
kiện của giới trẻ, có tư cách như danh từ riêng: Urban Flea Market, Marketing
Club, open-doors-day, Bookaholic Club… Trào lưu này diễn ra rất phổ biến trong
đời sống giới trẻ Việt Nam hiện nay. Các hoạt động xã hội, các câu lạc bộ, nhóm…
thường được định danh bằng các từ ngữ tiếng Anh.
(2) Các cụm từ được dùng chêm xen vào lời nói bình thường thay cho các từ
hoặc cụm từ tiếng Việt tương đương. Tuy nhiên số lượng các cụm từ tiếng Anh chỉ
chiếm một tỉ lệ nhỏ so với các từ tiếng Anh được giới trẻ Việt sử dụng.
Một street style mang đậm chất casual. [633]
Đi làm thêm có lẽ luôn nằm trong to do list của rất nhiều bạn. [144]
Sau khi post status tố bạn trai cũ… [900]
Bảng 2.2. Phân loại các đơn vị tiếng Anh theo cấu tạo
Đơn vị Số
lượng
Tỉ lệ
(%)
Ví dụ Ngữ liệu
Từ 515 78.8 Hot, teen,
showbiz, clip,
style...
Teen Trần Phú gửi gắm ước mơ
vào hạc giấy khổng lồ. [52]
Cụm
từ
128 19.6 So cute, free ship,
global passport,
check in...
Và một “happy ending” cũng sẽ
đến với những ai nắm vững bí
kíp này. [86]
Câu 11 1.7 Work to learn not
work to earn.
Những năm đầu tiên đi làm, bạn
hãy luôn nghĩ “Work to learn
not work to earn”. [73]
654 100%
Nếu từ có tính ổn định và tính xã hội cao thì cụm từ nói chung có cấu tạo tự
do, lỏng lẻo hơn, là sản phẩm của người sử dụng trong quá trình sử dụng ngôn ngữ.
Cụm từ tiếng Anh được giới trẻ chêm xen vào trong tiếng Việt cũng như vậy. Đặc
biệt, trật tự trong cụm từ tiếng Anh được chêm xen vào tiếng Việt có nhiều sai khác
so với chuẩn tiếng Anh. Có thể bắt gặp nhiều cụm từ tiếng Anh có trật tự sắp xếp
theo kiểu tiếng Việt:
Đây là những topic hot của các mọt sách trong nhóm. [83]
Dưới thời ứng dụng chat miễn phí trăm hoa đua nở thì chắc chắn các group
chat cũng là công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc học nhóm. [986]
Trong thời gian tới đây, không ít game online đình đám sẽ đi vào giai đoạn
thử nghiệm cũng như mở cửa chính thức. [758]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-55-2048.jpg)
![49
Các cụm từ tiếng Anh topic hot, group chat, game online trong các ngữ liệu
trên không đúng với trật tự từ tiếng Anh, khi mà danh từ trung tâm bao giờ cũng
đứng sau cùng, còn các từ có ý nghĩa hạn định đứng trước danh từ mà nó bổ sung ý
nghĩa: happy ending, sweet love, black hair…Ở đây, rõ ràng giới trẻ Việt trong giao
tiếp đã ghép các từ tiếng Anh rời rạc lại với nhau theo đặc điểm cấu tạo, quy tắc trật
tự từ của tiếng Việt. Nếu đúng theo ngữ pháp tiếng Anh thì các cụm từ trên phải
được nói là hot topic, chat group, online game. Đây cũng là một đặc điểm nổi bật
của việc sử dụng từ ngữ tiếng Anh theo quy tắc ngữ pháp của tiếng mẹ đẻ trong
BTNNGT và được chấp nhận khá rộng rãi ở Việt Nam.
Về cấu tạo từ, giới trẻ Việt đã mượn cách thức cấu tạo một số đơn vị từ ngữ
của tiếng Anh để tạo từ ngữ mới cho giới trẻ. Vì thế, trong hệ thống những từ tiếng
Anh chúng tôi thống kê được, có những từ hoàn toàn không có trong từ điển Oxford
chính thức. Đó là sản phẩm do giới trẻ tạo ra dựa theo cách cấu tạo từ sẵn có của
tiếng Anh. Kpop là một từ mới trong tiếng Anh, viết tắt của cụm từ (Korean Pop)
nhằm chỉ thể loại nhạc pop Hàn Quốc, giới trẻ dựa vào phương thức này để tạo ra
một loạt từ tiếng Anh mới thông dụng ở ngôn ngữ trẻ Việt Nam hiện nay: Vpop
(Vietnamese Pop), Cpop (Chinese Pop), Vbiz, Cbiz, Kbiz… mang màu sắc lai tạp
rõ nét. Những kí tự viết tắt đầu tên mỗi quốc gia bằng tiếng Anh được giới trẻ sử
dụng như một danh từ riêng kết hợp với danh từ để tạo nên các từ mới.
Sự chêm xen các đơn vị tiếng Anh vào giao tiếp tiếng Việt của giới trẻ diễn ra
chủ yếu ở cấp độ từ và cụm từ. Việc chêm xen các đơn vị tiếng Anh lớn hơn từ (như
câu, đoạn) rất hiếm. Kết quả thống kê của chúng tôi chỉ có 11 ngữ liệu chêm xen
đơn vị câu hoặc có tư cách như câu tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt. Ví dụ:
Những năm đầu tiên đi làm, bạn hãy luôn nghĩ “Work to learn not work to
earn”. [73]
Chị Hồng Len nhắn nhủ các bạn “Keep calm and fly high”. [73]
"I love you so much" là dấu ấn khó quên, khoảnh khắc ngượng ngùng, tình yêu
"vượt biên giới" được chia sẻ cởi mở tại chương trình. [77]
Về từ loại
Về từ loại, các từ tiếng Anh được giới trẻ chêm xen vào lời nói tiếng Việt chủ
yếu thuộc lớp thực từ (danh từ, động từ, tính từ, số từ), chỉ có một số rất ít từ loại
khác (cảm thán, giới từ). Trong đó, lớp thực từ, danh từ là từ loại chiếm số lượng
chủ yếu. Giới trẻ chủ yếu dùng các danh từ chỉ sự vật, hiện tượng, sự kiện tiếng
Anh chêm xen vào trong lời nói. Điều này có thể lí giải từ góc độ số lượng và tỉ lệ
từ loại trong ngôn ngữ. Trong hầu như tất cả các ngôn ngữ thì danh từ bao giờ cũng
là lớp từ cơ bản, chiếm số lượng lớn so với các từ loại còn lại. Hơn nữa, danh từ còn](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-56-2048.jpg)
![50
có ý nghĩa ngữ pháp chỉ các sự vật, hiện tượng nên việc chuyển di vào ngôn ngữ
khác hết sức thuận lợi xét về chức năng định danh.
Khởi điểm của trào lưu này là ở châu Âu với những party mùa hè sôi động,
những concert ngoài trời lấp lánh vào buổi tối. [156]
Buổi Talkshow đã thu hút hơn 300 sinh viên từ các trường đại học khác nhau
cùng với không khí náo nhiệt và những câu chuyện chân tình từ 3 vị khách mời vui
tính. [810]
Nhiều lớp học ảo đã được tạo ra, giảng viên gửi link qua email cho sinh viên
truy cập vào học. [324]
Bảng 2.3. Phân loại từ ngữ tiếng Anh theo tiêu chí từ loại
STT Từ loại Số lượng Tỉ lệ Ví dụ
1 Danh từ/cụm
danh từ
469 72.9% Bar, talkshow, camera, code,
concept…
2 Động từ/cụm
động từ
95 14.8% Order, post, start, upload,
comment…
3 Tính từ/cụm
tính từ
75 11.7% Hot, cute, maxi, mini, online…
4 Khác 4 0.6% Without, wow, hi, yeah
Tổng 643 100%
Kết quả thống kê và phân loại của chúng tôi khá tương đồng với nhiều nghiên
cứu đi trước về từ loại của các từ tiếng Anh được dùng khi giao tiếp tiếng Việt, như
Đỗ Hồng Dương (2005), có 73.8% danh từ, 15.2% động từ, 6.3% tính từ và 4.7% từ
loại khác; hay kết quả của Nguyễn Thanh Hà (2007), có 90,5% danh từ, 2.1% động
từ, 2.7% tính từ và 4.7% từ loại khác [26]. Nguyễn Văn Khang thống kê sơ bộ
1.000 từ tiếng Anh đang được sử dụng trong tiếng Việt cũng cho kết quả tương tự,
“xu hướng các từ tiếng Anh đang được sử dụng trộn mã trong tiếng Việt cho đến
nay chủ yếu là danh từ, tiếp đó là động từ và tính từ”. [27]
Đặc điểm từ loại của từ tiếng Anh được sử dụng trong tiếng Việt còn được thể
hiện ở việc thay đổi bản chất từ loại trong nói năng. Giới trẻ sử dụng từ tiếng Anh
nhưng lại chuyển di ý nghĩa loại của chúng, khác hẳn bản chất từ loại sẵn có trong
nguyên ngữ.
Việc các bạn SV sẽ action như thế nào thực tiễn hơn rất nhiều so với việc các
bạn ngồi vẽ nên những điều chỉ có thể nói. [73]
Bộ phim đã vô tình được hacker PR một cách ngoạn mục. [756]
Action trong tiếng Anh là một danh từ, nếu được sử dụng với ý nghĩa của một
động từ (bắt đầu công việc, bắt đầu hoạt động) như phát ngôn trên thì nó phải xuất](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-57-2048.jpg)
![52
định. Trong đó, công nghệ là trường nghĩa có lượng số lượng và tần số đơn vị tiếng
Anh xuất hiện lớn nhất, 210/654 từ ngữ có nội dung công nghệ (công nghệ thông
tin, điện tử, viễn thông...), chiếm 32.1% tổng lượng từ ngữ tiếng Anh. Tiếp theo là
trường nghĩa văn hóa giải trí (âm nhạc, điện ảnh, thể thao, các trào lưu văn hóa mới)
có 180/654, chiếm 27.5%... Chỉ tính riêng các ý nghĩa chỉ trang phục, thời trang, đã
có 78/654 từ, chiếm 11.9%.
Về ý nghĩa, các từ tiếng Anh công nghệ thường mang những khái niệm mới,
phản ánh những thành tựu, sản phẩm mới của thời đại mới. Cùng với sự du nhập
của hạ tầng kỹ thuật công nghệ, những từ ngữ tiếng Anh công nghệ này được giới
trẻ sử dụng mang tính thuật ngữ cao: Internet, website, wifi, online, ofline, status,
like, comment, share, view, post, jailbreak, hack, hacker, virus, lag; camera, DSLR,
len, kit, filter, macro, micro, flash, tele, zoom, tripod, monopod, super wide,
fisheye...
Ống kính cho iPhone, lens gắn ngoài tạo hiệu ứng macro, fisheye, góc rộng,
tele zoom xa cho các dòng máy smartphone đang là những từ khóa hot nhất hiện
nay cho những người chơi smartphone photography.” [187]
Có nghi vấn cho rằng, tác giả Flappy Bird dùng thủ thuật cheat làm game leo
lên top trong các gian ứng dụng của Apple và Google. [408]
Cũng theo Toshiba, cảm biến module camera kép này có thể được ứng dụng
vào trong các dòng sản phẩm như smartphone, tablet hoặc các thiết bị di động khác
trong thời gian tới. [795]
Các từ ngữ tiếng Anh thuộc trường nghĩa văn hóa giải trí như âm nhạc, phim
ảnh, thể thao: showbiz, clip, album, cover, hit, fan, liveshow, MC, single, solo,
fanclub, dance, idol, trailer, videoclip, antifan, diva, live, DJ…
Được biết tới là một nhóm dance cover, ST.319 đã có hành trình 7 năm để
chinh phục khán giả... [204]
Ngọc Luân khá thông minh khi quyết định remix lại hai ca khúc hits đình đám
một thời LK Chân Tình – Trái Tim Bên Lề, là hai nhạc phẩm đã in sâu trong lòng
giới yêu nhạc thập niên 90 cho nên việc cover sẽ giúp người nghệ sỹ dễ thuyết phục
và đến gần với người nghe. [225]
Các từ ngữ tiếng Anh thuộc trường nghĩa trang phục, thời trang: trendy,
baggy, item, mix, sneaker, peplum, suit, maxi, backpack, jumpsuit, cardigan, bra-
top,stylist, vintage, street style, color block, freesize, oversize, mint, coban, layers,
Denim, fake, sneaker, match…](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-59-2048.jpg)
![53
Lý tưởng sẽ là quần dáng baggy, giúp hông nhìn tròn trịa hơn và áo dạng free
size, ai mặc cũng hợp... Đối với những cô nàng cá tính thì crop top và boyfriend –
jeans là sự lựa chọn tuyệt vời 115
rồi...[103]
Một street style mang đậm chất casual. [633]
Có thể nhận thấy, tập hợp các từ thuộc trường nghĩa công nghệ chiếm số
lượng lớn nhưng không phải là đặc trưng tiêu biểu của BTNNGT. Vì đây là hiện
tượng có thể nói là có tính quy luật chung của tiếng Việt và nhiều ngôn ngữ khác
trên toàn cầu chịu ảnh hưởng của các trào lưu công nghệ hiện đại. Xu hướng chung
của các ngôn ngữ là sử dụng nguyên xi không qua dịch nghĩa các từ ngữ chỉ sản
phẩm, hoạt động công nghệ nhằm cập nhật kịp thời những sản phẩm mới nhất trên
toàn cầu. Các từ ngữ tiếng Anh thuộc nhóm các trường nghĩa văn hóa giải trí như
âm nhạc, thời trang, đặc biệt là nhóm các từ chỉ về giới trẻ, các hiện tượng thuộc đời
sống tâm lí giới trẻ như: teen, hotteen, teenager, hotgirl, hotboy, badboy, baby, love,
cool, shock, hot, hippie, lesbian, gay, shock… mới phản ánh đặc trưng nổi bật của
BTNNGT. Số lượng những từ này tuy không nhiều bằng trường công nghệ nhưng
chúng có tần số xuất hiện lớn, lặp đi lặp lại như một tín hiệu đặc trưng của giới trẻ
trong giao tiếp. Riêng từ teen xuất hiện 149 lần, từ hot xuất hiện 114 lần...
Tới chung vui trong liveshow của St.319 còn có rất nhiều hot teen. [204]
Sau thời vàng son đình đám, hot girl yên phận với thiên chức hot mom. [895]
Kết quả nghiên cứu của chúng tôi hoàn toàn phù hợp với những công bố đi
trước của một số nhà ngôn ngữ học về hiện tượng nghĩa các từ ngữ tiếng Anh trong
tiếng Việt. Khi nghiên cứu biến thể ngôn ngữ phi chuẩn của giới trẻ, Nguyễn Văn
Hiệp đã kết luận “trường ngữ nghĩa liên quan đến văn hóa giải trí, công nghệ thông
tin là lĩnh vực có nhiều từ tiếng Anh xuất hiện hơn cả”. [16]
Để làm rõ sự tương đồng và khác biệt trong việc sử dụng từ ngữ tiếng Anh
trong tiếng Việt, chúng tôi đã tiến hành đối chiếu với 400 bài báo trên Nhân Dân
điện tử và Lao Động điện tử.
Số liệu đối chiếu cho thấy, điểm chung giữa các tờ báo là tương quan tỉ lệ xuất
hiện các từ ngữ tiếng Anh giữa các lĩnh vực: cao nhất là công nghệ, văn hóa giải trí,
Giáo dục, thấp nhất là chính trị xã hội. Nhưng số lượng, tần số xuất hiện và tỉ lệ các
từ ngữ tiếng Anh trong ba loại báo khác nhau rất sâu sắc. Trung bình, tỉ lệ tần số
xuất hiện của từ ngữ tiếng Anh trên báo giới trẻ cao gấp 5.3 lần báo Nhân Dân và
Lao Động.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-60-2048.jpg)
![54
Bảng 2.5. Đối chiếu từ ngữ tiếng Anh trên báo mạng điện tử
C uy n mục BÁO Số lƣợn Số lần Tỉ lệ (từ/b i)
CTXH Nhân Dân điện tử 7 9 0.18
Lao Động điện tử 10 20 0.4
Báo giới trẻ 97 243 1.22
Giáo dục Nhân Dân điện tử 10 19 0.38
Lao Động điện tử 6 19 0.38
Báo giới trẻ 182 591 2.96
Văn hóa giải trí Nhân Dân điện tử 33 73 1.46
Lao Động điện tử 30 59 1.18
Báo giới trẻ 440 1430 7.15
Công nghệ Nhân Dân điện tử 18 97 1.94
Lao Động điện tử 28 115 2.3
Báo giới trẻ 305 1597 7.99
Như vậy, việc chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt là hiện tượng
chung của tiếng Việt hiện nay. Nhưng sử dụng với số lượng, tần suất lẫn tỉ lệ cao thì
phải nói đến ngôn ngữ của giới trẻ. Có thể xem Nhân Dân và Lao Động là những tờ
báo đại diện cho phong cách ngôn ngữ báo chí truyền thống của tiếng Việt thì ngôn
ngữ trên các báo giới trẻ có tỉ lệ sử dụng từ ngữ tiếng Anh cao đến hơn 5 lần. Do
đó, có thể kết luận rằng, việc sử dụng chêm xen các đơn vị tiếng Anh vào lời nói
tiếng Việt là một đặc điểm nổi bật của ngôn ngữ giới trẻ Việt Nam.
Đặc điểm về ý nghĩa
Các từ ngữ tiếng Anh khi được chêm xen trong ngôn ngữ giới trẻ thường được
giữ nguyên nghĩa gốc, nhất là các từ có ý nghĩa liên quan đến khái niệm, thuật ngữ:
web, link, hack, clik, smartphone, laptop, tablet, fan, liveshow, clip, happy, shop,
stress, style, shock…
Vì sao E-Learning ?[415]
Sản phẩm để lại ấn tượng với thiết kế màn hình xoay lật 360°, chuyển đổi linh
hoạt giữa chế độ sử dụng từ laptop sang tablet. [762]
Tuy nhiên, có những từ ngữ tiếng Anh được giới trẻ sử dụng có những biến
động nghĩa so với từ ngữ gốc. Thông thường, giới trẻ chỉ chọn một (một số) nét
nghĩa của đơn vị tiếng Anh, và nét nghĩa đó được lặp đi lặp lại trong nhiều hoàn
cảnh. Ví dụ: Style là một danh từ hoặc động từ có nhiều nghĩa trong tiếng Anh.
(1) Cách thực hiện việc gì đó.
(2) Một hình thức gì đó đặc biệt.
(3) Sự thanh lịch, thời trang, tinh tế.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-61-2048.jpg)
![55
Nhưng trong tiếng Việt, giới trẻ thường dùng từ style theo các nét nghĩa:
(1) Danh từ với nét nghĩa chỉ phong cách:
Một street style mang đậm chất casual. [633]
(2) Tính từ, với nét nghĩa độc đáo, cá tính, riêng biệt.
Thời trang Hàn Quốc không cầu kỳ nhưng rất style. [917]
(3) Tính từ, chỉ trẻ trung, năng động, vui nhộn. Nét nghĩa này hoàn toàn không
có trong tiếng Anh gốc.
Tạm rời xa hình ảnh nóng bỏng, Sĩ Thanh trở nên nhí nhảnh, “xì tin” và quậy
tưng hết cỡ khi chụp ảnh cùng cậu em. [123]
Trong ngữ cảnh này, từ xì tin được giới trẻ Việt hóa không những về hình thức
ngữ âm mà còn về cả nội dung ý nghĩa.
Khi bàn về nghĩa của các từ tiếng Anh trong sử dụng của giới trẻ tiếng Việt,
không thể không nhắc đến từ “hot”. Trong tiếng Anh, hot là một từ đa nghĩa, với 6
nét nghĩa cơ bản sau:
(1) nhiệt độ cao
(2) gia vị cay
(3) cảm xúc mạnh mẽ
(4) hứng thú, tham gia nhiều hoạt động
(5) am hiểu, khéo léo
(6) khó khăn
Trong cấu trúc nghĩa của từ “hot”, các nét nghĩa 4,5,6 là những nét nghĩa
không chính thức. Giới trẻ Việt Nam đã sử dụng hot như một yếu tố cấu tạo từ
năng sản tạo ra vô số từ khác nhau về nghĩa trong tiếng Việt: hotgirl, hotboy, hot
teen, hot Vlog, hot mom… Trong tiếng Việt hiện nay, nghĩa của các từ hotgirl,
hotboy rất đa dạng, phức tạp và khó định nghĩa. Tùy theo ngữ cảnh cụ thể, có thể
hiểu là: (1) đẹp; (2) có sức hút và sự ảnh hưởng đối với nhiều người, (3) nổi tiếng,
được nhiều người quan tâm, săn đón, theo dõi trên các diễn đàn xã hội, (4) có giá
trên thị trường giải trí… Cũng có khi, hotboy, hotgirl có nghĩa là (5) cá tính, (6)
học giỏi, (7)chịu chơi…
Sở hữu gương mặt bầu bĩnh, làn da trắng hồng cùng dáng người nhỏ nhắn,
Huyền Baby là gương mặt đẹp chuẩn trong giới hot teen ngày ấy. [895]
Sau thời vàng son đình đám, hot girl yên phận với thiên chức hot mom. [895]
Hotboy, hotgirl là người có ngoại hình hơn hẳn người khác, có sức hút mạnh
mẽ hơn người thường nên được quan tâm nhiều hơn là cũng hợp lẽ. [396]
Từ ngữ của giới trẻ còn mở ra với kiểu kết hợp từ tố tiếng Anh hot với từ tố
tiếng Việt như tiêu chuẩn của một “hot” hiện nay là đẹp + bán một mặt hàng bình](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-62-2048.jpg)
![57
- Vay mượn ngoại lai
Một bộ phận tiếng lóng giới trẻ được tạo nên từ con đường vay mượn các đơn
vị từ vựng lẫn cách thức cấu tạo từ ngoại lai. Kết quả là tiếng lóng giới trẻ xuất hiện
những đơn vị hoàn toàn không có trong tiếng Việt toàn dân, ví như: F5, k, @, soái
ca, xxx, x. Tuy số lượng rất ít, 14/150 từ ngữ (9.3%), nhưng chúng có tần số xuất
hiện lớn, góp phần quan trọng trong việc tạo nên màu sắc sinh động cho tiếng lóng
giới trẻ.
Các từ này xuất hiện trong tiếng Việt gắn liền với những trào lưu, hiện tượng
của đời sống giới trẻ. F5 là từ lóng được chuyển từ một phím chức năng trên bàn
phím máy vi tính với ý nghĩa “refresh”, có chức năng làm mới, tải lại chương trình,
giúp tươi mới cấu hình hệ thống sau những thay đổi thông số hoạt động. Từ ý nghĩa
chức năng này, F5 đã được giới trẻ sành công nghệ lóng hóa thành một từ lóng, có ý
nghĩa làm mới, tân trang lại.
Thông minh, sáng tạo và không ngừng đổi mới mình trong âm nhạc, chàng
trai trẻ Tiến Việt xứng đáng với danh hiệu là nút F5 của mùa Idol năm nay. [468]
X là một kí hiệu viết tắt trong tiếng Anh, chỉ một loại phim dành riêng cho
người lớn, xx hay xxx chỉ mức độ tăng tiến của độ nhạy cảm. Trong ngôn ngữ giới
trẻ, xxx được dùng như là một từ lóng, để chỉ hoạt động tình dục hoặc những thứ
liên quan đến hành vi tình dục.
Nếu bạn miễn cưỡng xxx khi chưa có sự chuẩn bị sẵn sàng thì “chuyện ấy” sẽ
khiến bạn phải day dứt nhiều và chắc chắn điều đó sẽ gây ra những hậu quả không
nhỏ cho tình yêu của bạn. [901]
Nếu các từ lóng xxx, @, k, G9… có nguồn gốc từ phương Tây qua nguồn tiếng
Anh thì soái ca là một hiện tượng hiếm được lóng hóa từ tiếng Hán hiện đại. Soái
ca là hình tượng nhân vật nổi bật trong tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc hiện đại
với mô típ đặc trưng: anh chàng đẹp trai, giàu có, quyền lực, tài năng, lãng tử, si
tình, thủy chung được các cô gái hâm mộ. Từ lóng này đã trở thành hiện tượng ngôn
ngữ cùng với cơn sốt truyện ngôn tình Trung Quốc của giới trẻ Việt Nam hiện nay.
Soái ca trở thành một từ lóng tiêu biểu của giới trẻ Việt Nam năm 2015.
Lật tẩy chiêu tán gái của soái ca công nghệ. [566]
Không chỉ vay mượn các đơn vị từ vựng ngoại lai, tiếng lóng giới trẻ còn được
tạo mới bằng phương thức phụ tố - một phương thức cấu tạo từ đặc trưng của các
ngôn ngữ biến hình, không có trong ngữ pháp tiếng Việt.
Giới trẻ sử dụng hậu tố “er” của tiếng Anh để tạo nên danh từ chỉ người:
Amser – học sinh trường Amstecdam; LQĐ-er (học sinh trường Lê Quý Đôn), 99-
ers (những người sinh năm 1999)…](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-64-2048.jpg)
![58
Một buổi biểu diễn hoành tráng của các Amser đưa chúng ta đến với thị trấn
của âm nhạc và những vũ điệu sôi động. [7]
Các 99-ers, bạn đã nhận được email của Bộ Giáo dục & Đào tạo chưa?[57]
Những từ tiếng Anh được Việt hóa theo cách giới trẻ như G9, 4u, kul, pro5…
cũng có thể xếp vào nhóm từ lóng có nguồn gốc ngoại lai này như chúng tôi đã trình
bày ở phần những từ tiếng Anh được giới lóng hóa.
Các từ lóng được vay mượn từ nguồn gốc nước ngoài này tuy số lượng không
nhiều nhưng có tần số xuất hiện lớn trong BTNNGT, trở thành tín hiệu đặc trưng
cho biến thể ngôn ngữ này.
- Tạo từ mới
Tạo từ mới là cách thức giới trẻ sử dụng những vật liệu và phương thức tạo từ
vốn có của tiếng Việt để tạo nên từ ngữ lóng mới, chưa có trong tiếng Việt toàn dân
mà Nguyễn Văn Khang gọi chúng là những từ lóng “mới nguyên”. [32] Có thể kể
đến những đơn vị lóng mới như: phượt, quẩy, cạ cứng, bựa, dừ, xõa, ngáo. Số
lượng những từ lóng mới nguyên này không nhiều, chúng tôi chỉ thống kê được
11/150 từ, chiếm 7.3%.
Đối với dân phượt, các cung đường càng khó đi thì càng mang đến nhiều trải
nghiệm và kỷ niệm. Đó là lý do, ngày càng nhiều phượt thủ thử thách bản thân cùng
phượt offroad – phượt trên những con đường khó khăn, hiểm trở. [380]
Phượt là một từ lóng rất thịnh hành của giới trẻ, chỉ một trào lưu và thú vui
đang gây sốt trong đời sống thanh niên. Có thể hiểu phượt là du lịch, nhưng có thêm
nét nghĩa tự do, ít tiền, không cầu kì việc ăn ở, có thể chinh phục thử thách, nguy
hiểm. Phượt cũng là một từ lóng năng sản, có tư cách vừa là từ vừa là yếu tố cấu tạo
từ, tạo nên nhiều từ ghép hoặc cụm từ mới cho ngôn ngữ giới trẻ: phượt thủ, tay
phượt, chủ nghĩa phượt, xe ôm phượt, cà phê phượt, diễn đàn phượt, shop phượt...
Trên các diễn đàn phượt, một số phượt thủ khi đến đồng hoa tam giác mạch,
chụp rất nhiều bức ảnh, với đủ tư thế để đưa lên Facebook... [388]
Quẩy cũng là một từ lóng mới của giới trẻ, chỉ việc vui chơi hết mình. Từ lóng
này thường xuất hiện kết hợp với các tính từ như quẩy nhiệt tình, quẩy tưng bừng,
quẩy thả ga, quẩy tẹt ga... Vốn xuất phát ban đầu “quẩy” là hành động ăn chơi ở
quán bar, vũ trường, có ý nghĩa tiêu cực nhưng hiện nay “quẩy” đã trở thành tiếng
lóng của học sinh sinh viên với ý nghĩa chung chỉ việc vui chơi hoặc tham gia các
hoạt động phong trào hết mình, mất dần ý nghĩa tiêu cực ban đầu của giới ăn chơi.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-65-2048.jpg)
![59
Ngoài ra, bên lề cuộc thi, báo Hoa Học Trò còn có tổ chức các buổi giao lưu
phát động cuộc thi tại các trường THCS – THPT, teen tha hồ quẩy nhiệt tình cùng
các Sứ giả HHT. [245]
Sinh viên ĐH RMIT quẩy tưng bừng trong dạ hội Giáng sinh. [233]
Cạ cứng là một từ lóng xuất hiện phổ biến trong ngôn ngữ giới trẻ, chỉ bạn
thân, bạn đồng hành thân thiết. Giới trẻ là những người đang độ tuổi nhiệt tình, cởi
mở, tình bạn là một trong những mối quan hệ đặc trưng, tiêu biểu của giới trẻ. Vì
vậy, từ lóng “cạ cứng” dùng để chỉ người bạn thân, xuất hiện phổ biến cũng là điều
dễ hiểu.
Diễn viên Khả Như kết hợp cùng cạ cứng Thanh Duy Idol. [205]
Đặc biệt khi thực hiện bộ ảnh này, cả hai bạn diễn đều là những cạ cứng lúc
còn teen và muốn cùng nhau lưu lại những khoảnh khắc thật tuyệt vời. [146]
Tuy số lượng rất ít nhưng những từ lóng tạo mới này được dùng rất phổ biến
trong ngôn ngữ giới trẻ và chúng đang dần được mở rộng phạm vi lẫn đối tượng sử
dụng, hứa hẹn cũng là một con đường và cách thức tạo từ mới cho từ vựng tiếng
Việt hiện đại.
Giới trẻ còn tạo ra từ lóng mới bằng cách viết tắt các cụm từ thành những từ
đa tiết mới lạ, chưa hề có trong tiếng Việt: gato, mubahi, mackeno,... Cơ chế của
viết tắt là giới trẻ chỉ sử dụng những âm tiết trong các cụm từ quen thuộc của tiếng
Việt, tạo ra những từ lóng có hình thức như từ ngoại lai, nhưng thực ra bản chất là
các từ ngữ Việt. GATO là từ lóng được viết tắt của thành ngữ Ghen ăn tức ở,
Mackeno là Mặc kệ nó... Từ nguyên liệu sẵn có trong tiếng Việt, giới trẻ đã lạ hóa
bằng kiểu viết tắt này, tạo thành những từ lóng rất đặc trưng của giới trẻ, vừa quen
lại vừa lạ.
Cô chính là người lên ý tưởng cho cuộc thi dance sport cho các ĐTH-er, khiến
cho các bạn trường khác GATO hết cỡ với trường tớ luôn. [94]
Chúng sẽ trở nên những con robot không hơn không kém và sẽ phải hoạt động
theo một nguyên lý duy nhất: mackeno. [137]
Những từ lóng tạo mới này tuy không nhiều nhưng là sản phẩm sáng tạo riêng
của giới trẻ, có hình thức ngữ âm cũng như cấu tạo khác lạ so với các từ của tiếng
Việt, là những từ lóng tiêu biểu, đặc sắc của BTNNGT.
- Biến đổi những đơn vị có sẵn của tiếng Việt
83.3% tiếng lóng của giới trẻ theo thống kê của chúng tôi được tạo nên từ sự
biến đổi những đơn vị từ vựng có sẵn trong tiếng Việt. Đây là con đường tạo từ lóng](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-66-2048.jpg)
![60
chủ yếu được giới trẻ sử dụng. Trên cơ sở từ ngữ có sẵn của tiếng Việt, giới trẻ đã
biến đổi chúng theo nhiều cách (ngữ âm, ngữ nghĩa, phạm vi sử dụng) để có những
từ ngữ lóng riêng của nhóm mình. Tiếng lóng giới trẻ thuộc nhóm này chính là hiện
tượng biến âm, biến nghĩa của từ vựng toàn dân.
Biến đổi hình thức ngữ âm
+ Biến đổi một phần âm tiết: ngâm cứu (nghiên cứu), bình loạn (bình luận), bí
kíp (bí quyết), túm lại (tóm lại), tình iu, tềnh iu (tình yêu)...
Thậm chí nhiều khi các khán giả còn ngóng phần “bình loạn” của giám khảo
hơn cả phần thuyết trình của thí sinh nữa cơ. [86]
Tuy nhiên, sau khi “ngâm cứu kỹ” chương trình học với những môn học hay
ho, gần gũi với thực tế, tớ đã quyết định lựa chọn FPT”, Hoàng thổ lộ. [316]
Tiếng lóng được tạo ra bằng cách biến âm vừa diễn tả được nội dung ý nghĩa
của từ gốc lại vừa có sắc thái hài hước, dí dỏm của giới trẻ. Trong các ngữ liệu trên,
các từ lóng biến âm thể hiện phong cách trẻ trung, dí dỏm, là nét nghĩa không có
được nếu giới trẻ sử dụng các từ chuẩn “bình luận”, “nghiên cứu”.
+ Đồng âm khác nghĩa: hạt dẻ (giá rẻ), tám chuyện, bà tám, tám (tán chuyện),
họ Hứa (hứa hẹn suông), buôn dưa lê (ngồi lê đôi mách), Gia Cát Dự (dự đoán), cá
kiếm (kiếm tiền, kiếm chác), bồ kết (kết, thích, yêu mến)...
Chơi chữ đồng âm là một hình thức nói năng quen thuộc của người Việt
truyền thống. Dựa trên sự giống nhau về âm thanh, hiện tượng chơi chữ đồng âm
liên kết những đơn vị từ vựng hoàn toàn không có liên quan về nghĩa với nhau,
nhằm tạo nên tiếng cười, thể hiện văn hóa giao tiếp hướng đến sự hài hước, hóm
hỉnh, có khi còn có sắc thái mỉa mai, chế giễu. Đây là cơ sở của những bài ca dao,
dân ca nổi tiếng của văn học dân gian Việt Nam, là cơ sở của những lời đối đáp
thông minh, hóm hỉnh của người bình dân Việt Nam qua nhiều thế hệ.
Giới trẻ hiện đại tiếp tục kế thừa truyền thống chơi chữ này, nhưng cách thức
đồng âm của giới trẻ cũng có nhiều khác biệt. Hiện tượng đồng âm thường chỉ có
tính tương đối. Tiếng lóng giới trẻ chủ yếu diễn ra trong phong cách khẩu ngữ nên
đồng âm thường là các biến thể ngữ âm địa phương (hạt dẻ - giá rẻ, giá – rá rổ…),
biến thể ngoại ngữ (sô hàng – show hàng, tha thu - tattoo)…, biến thể ngữ âm trên
cơ sở đồng âm khác nghĩa (kết – bồ kết, kiếm – cá kiếm, hứa – họ Hứa, bán than -
than thở, thịt lừa - bị lừa)…
Là một teen chính hiệu, hẳn bạn đã từng…nhớ hoài một câu nói “bá đạo”,
một hành động đặc trưng của thầy cô mình “bồ kết”. [245]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-67-2048.jpg)
![61
Rất nhiều bạn trẻ đã chọn cách hoạt động hết “công suất” trong dịp trung
thu này để “cá kiếm” thêm thu nhập bằng những công việc hết sức thú vị và mới
mẻ. [124]
Dân bán “than”: Túm lại là khi bạn phây hỏi: “Bạn đang nghĩ gì?’’, thì họ
chỉ biết than thở nào là chán, buồn, tự kỷ...[190]
+ Nói lái: tỉnh tò, bật mí, chống lầy, hại điện...
Cũng như đồng âm, nói lái là một hình thức tạo từ mới bằng cách chơi chữ rất
quen thuộc của tiếng Việt. Giới trẻ ngày nay vận dụng hình thức này để tạo ra
những từ lóng quen thuộc cho giới mình, tạo ra sắc thái hóm hỉnh, tươi vui, mới mẻ
của lời nói. Trong các bài báo Hoa học trò, từ lóng “bật mí” được dùng thay thế từ
“bí mật” trong hầu hết các ngữ cảnh. Cũng như truyền thống tiếng Việt, giới trẻ
thường chọn những từ tiêu biểu, khi nói lái vẫn có nét nghĩa gì đó liên quan một
cách hóm hỉnh với từ gốc chứ không sử dụng những cách nói lái tạo ra từ mới vô
nghĩa: lấy chồng – chống lầy, bí mật – bật mí, hiện đại – hại điện... Tình trạng ế
chồng được nhiều người Việt xem như trạng thái “lầy, lầy lội” thì lấy chồng như là
cách “chống lầy”, hoặc bật mí là hành động trưng ra cho mọi người biết, trái nghĩa
với bí mật, giữ kín không cho người khác biết.
Bật mí với bạn đọc nhà Hoa nhé: HHT đã trở thành đối tác truyền thông cho
“Red Tour” của Taylor Swift qua 5 nước Đông Nam Á. [239]
Có lẽ chính vì vậy mà khiến cho bố mẹ đã từ rất lâu rồi không còn mong chờ
những lời yêu ấy nữa, thậm chí cảm thấy thật kỳ lạ hoặc có gì đó không bình
thường khi nhận được lời “tỉnh tò” bất ngờ từ con mình. [168]
+ Tỉnh lược, nói tắt: nghía (ngắm nghía), chất (chất lượng), soi (săm soi), phũ
(phũ phàng)…
Tóm lại, xét về mặt ngữ âm – cấu tạo, từ ngữ lóng giới trẻ được tạo nên từ 3
con đường cơ bản là lóng hóa những đơn vị ngoại lai, biến đổi những từ có sẵn của
tiếng Việt và sáng tạo mới. Các cách thức tạo từ này đã làm cho từ ngữ lóng giới trẻ
có những đặc điểm ngữ âm và ngữ nghĩa độc đáo, khác lạ. Chúng tôi sẽ tiếp tục
trình bày những đặc điểm ngữ nghĩa của tiếng lóng giới trẻ ở phần tiếp theo.
Biến đổi ngữ nghĩa:
+ Cấp thêm nghĩa mới cho từ: giới trẻ tạo ra nghĩa lóng cho những từ tiếng
Việt có sẵn, biến từ trở nên đa nghĩa, trong đó, ngoài ý nghĩa gốc vốn có, từ còn
xuất hiện thêm ý nghĩa lóng, là nét nghĩa hoàn toàn mới trong BTNNGT.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-68-2048.jpg)
![62
Bảng 2.6. Ý nghĩa từ lóng giới trẻ
STT Từ Nghĩa gốc Nghĩa lóng Ví dụ
1 Dế Tên gọi một loại
động vật
Điện thoại di
động
Còn chần chờ gì mà không tham
gia cuộc thi để rinh ngay giải
thưởng dế xịn và cực cool các bạn
nhỉ? [483]
2 Gấu
bông,
gấu
Một loại đồ
chơi, kỷ niệm
Người yêu Làm thế nào để có thể quẩy hết
mình trong ngày Noel cùng gấu chỉ
với vỏn vẹn từ 0 đ đến nhõn 100K
đ? [169]
3 Sao Thiên thể tự
nhiên
Người nổi
tiếng
Các sao Việt khi chạm mặt tình cũ
có cách ứng xử khác nhau. [634]
4 Vệ
tinh
Vật thể tự nhiên
hoặc nhân tạo
bay quanh vật
thể khác
Người theo
đuổi, tán tỉnh
Trai đẹp có nhiều cô gái vây quanh,
thế nhưng những người họ thật sự chú
ý tới nhiều lúc ái ngại về những vệ
tinh này. [9]
5 Màn
hình
phẳng
Một loại ti vi Ngực lép
(giới nữ)
5 mẹo để núi đôi "màn hình
phẳng" trông nữ tính hơn. [899]
+ Thu hẹp nghĩa gốc của từ: sử dụng những đơn vị có sẵn nhưng chỉ giới trẻ
chỉ chuyên dùng một hoặc một số nét nghĩa của từ đó mà thôi. Sự thu hẹp nghĩa này
tạo ra cấu trúc nghĩa khác biệt với ý nghĩa gốc ban đầu: bá đạo, khủng…
Bá đạo là một từ gốc Hán có nhiều nét nghĩa: (1) Đường lối thống trị dựa trên
võ lực, hình pháp, quyền thế, khinh nhân nghĩa, (2) Cường hoành, ngang ngược, (3)
Chỉ người ngang ngược, cường hoành, (4) Mãnh liệt, dữ dội.
Trong tiếng Việt chuẩn, bá đạo chỉ được dùng với nghĩa thứ nhất. Nhưng bá
đạo trong ngôn ngữ giới trẻ là một tính từ chỉ “tính chất hay, hấp dẫn, độc đáo với
mức độ cao, không thể sánh được”:
Bộ đôi Trấn Thành, Anh Đức tung clip hài bá đạo.[31]
Nghìn lẻ một khoảnh khắc bá đạo của nghệ sĩ Việt Nam. [32]
Trong tiếng lóng giới trẻ, nghĩa từ bá đạo khá gần gũi với với nét nghĩa (4)
trong tiếng Hán và hoàn toàn không liên quan gì với nghĩa (1) thường được sử dụng
trong tiếng Việt thông dụng toàn dân.
Khủng vốn là một từ tố gốc Hán, với nghĩa: sợ hoặc làm cho sợ, trong tiếng
Việt, khủng chỉ xuất hiện trong từ ghép: khủng bố, khủng hoảng, khủng khiếp… với](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-69-2048.jpg)
![63
tư cách là hình vị cấu tạo từ, hoàn toàn không có tư cách của từ. Nhưng trong
BTNNGT, khủng được dùng như một từ độc lập, với ý nghĩa chỉ mức độ to, lớn,
nhiều hơn mức bình thường: học bổng khủng, hợp đồng quảng cáo khủng, dàn sao
khủng, ưu đãi khủng…
Những sao Hàn sở hữu hợp đồng quảng cáo khủng năm 2014. [33]
Sau đây là 5 lí do không thể bỏ qua học bổng khủng Vibe scholarship. [996]
So với nghĩa gốc “sợ/làm cho sợ”, ý nghĩa lóng chỉ mức độ to, lớn, nhiều có
sự phát triển khá xa. Nhưng dù vậy, vẫn có thể cảm nhận được mối liên hệ sâu xa
với nghĩa gốc. Trong nói năng, để chỉ mức độ to, lớn, nhiều, người Việt thường so
sánh với mức “đáng sợ”, nghĩa là hơn bình thường nhiều lần. Mức độ nói quá lên,
đến mức đáng sợ là sợi dây ngữ nghĩa nối nghĩa gốc với nghĩa lóng của từ khủng.
+ Thay đổi phạm vi sử dụng của từ, làm cho từ mang một nét nghĩa lâm thời
mới trong ngữ cảnh: tín đồ, thánh địa, cao thủ, ngọc nữ, tiền bối, đại bản doanh, cư
dân, thần dân, diện kiến, tân binh,... Trong tiếng Việt, những từ Hán Việt này có
phạm vi sử dụng hẹp, với những trường nghĩa đặc thù như trường nghĩa cung đình
(thần dân, ngọc nữ, thần dân, diện kiến...), chỉ tôn giáo (tín đồ, thánh địa...), chỉ
quân đội (đại bản doanh, tân binh, công lực, nội lực, tấn công...). Giới trẻ đã sử
dụng lại những từ này nhưng trong một phạm vi sử dụng khác, thuộc trường ngữ
nghĩa khác, để chỉ những lĩnh vực, đối tượng hoàn toàn mới, không liên quan gì đến
trường nghĩa gốc. Trường nghĩa mới mà các từ này thường được giới trẻ chuyển di
tới là: đời sống văn hóa, giải trí, công nghệ thông tin... Ý nghĩa cụ thể của từ vì vậy
cũng có sự chuyển di từ phạm trù này sang phạm trù khác khi từ được lóng hóa.
Tín đồ vốn có nghĩa gốc là “những người tin theo tôn một tôn giáo nào đó”
được lóng hóa thành: tín đồ thời trang, tín đồ nhạc trẻ, tín đồ mua sắm…, chỉ người
chạy theo một trào lưu, xu hướng vật chất hoặc tinh thần nào đó, ở mức độ mê say,
như là trong tôn giáo.
Patchwork denim là một gợi ý phù hợp cho các tín đồ thời trang khi tiết trời
vào thu. [35]
Sơn lại tường nhà đón chào sự kiện mới là việc làm thường xuyên đầy thú vị
của các tín đồ nhà bác Phây. [36]
2.3.2.2 Đặc điểm ngữ nghĩa
Tiếng lóng là một hình thức biểu hiện đặc sắc và điển hình của BTNNGT. Xét
về bình diện ngữ nghĩa, tiếng lóng giới trẻ có những đặc điểm cơ bản sau:
Tính đa nghĩa
Từ đa nghĩa là một hiện tượng phổ quát trong nhiều ngôn ngữ, trong đó có
tiếng Việt. Có nhiều quan niệm khác nhau về từ đa nghĩa. Nguyễn Thiện Giáp quan](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-70-2048.jpg)
![64
niệm đa nghĩa thể hiện quy luật tiết kiệm kì diệu của ngôn ngữ về mặt từ vựng, khi
“cùng một hình thức ngữ âm có thể diễn đạt nhiều nội dung khác nhau”. [13]
Đỗ Hữu Châu lại phân biệt hiện tượng đa nghĩa thành đa nghĩa biểu vật (từ chỉ
nhiều sự vật hiện tượng khác nhau) và đa nghĩa biểu niệm (từ có nhiều cấu trúc
nghĩa biểu niệm khác nhau).[6]
Hoàng Dũng quan niệm “đa nghĩa là hiện tượng một từ có hai nghĩa (hay
nhiều hơn hai) có liên quan với nhau” [10]; để phân biệt với đồng âm, là hiện tượng
một hình thức ngữ âm có hai nghĩa (hay nhiều hơn hai) nhưng giữa những nghĩa
này không có mối liên quan nào.
Từ các quan niệm về đa nghĩa trên, trong luận án, chúng tôi sử dụng tính đa
nghĩa của từ với 2 tính chất sau: (1) có nhiều hơn một nghĩa; (2) các nghĩa có liên
quan với nhau.
Theo đó, phần lớn tiếng lóng giới trẻ là từ đa nghĩa, tức là biểu thị nhiều sự
vật, hiện tượng, nhiều khái niệm khác nhau và giữa các nét nghĩa có mối liên quan
với nhau. Tuy nhiên, tính đa nghĩa của tiếng lóng giới trẻ được hiểu theo 2 biểu hiện
khác nhau:
- Đa nghĩa do có nghĩa lóng phái sinh từ nghĩa nghĩa gốc: dế, nai, hươu, gấu,
sao, vệ tinh, dao kéo, bom tấn, gạch đá…
- Đa nghĩa lóng: tự thân nghĩa lóng gồm nhiều nét nghĩa khác nhau, không bao
gồm nghĩa gốc: trâu, nóng, hàng, bão, gà, chảnh,…
(1) Ở nhóm thứ nhất, cấu trúc nghĩa của từ lóng đa nghĩa gồm hai tầng khác
biệt nhau, tầng nghĩa gốc và tầng nghĩa lóng. Tính đa nghĩa có được là tổng hợp của
nét nghĩa gốc và nét nghĩa lóng. Cho nên mọi đơn vị trong từ lóng giới trẻ được tạo
ra từ nghĩa gốc đều có đặc tính này. Vì vậy, tuy là từ đa nghĩa nhưng xét theo đặc
điểm sử dụng thì trong tiếng lóng, nó chỉ đơn nghĩa lóng.
Nhóm này có số lượng rất lớn bởi vì hơn 90% từ ngữ lóng giới trẻ được biến
đổi từ những đơn vị có sẵn. Nét nghĩa lóng cộng thêm nghĩa gốc làm cho những từ
này trở nên đa nghĩa. Nghĩa lóng này chỉ xuất hiện trong ngôn ngữ giới trẻ mà
không có trong từ điển tiếng Việt thông thường. Từ lóng đa nghĩa là sản phẩm của
các phương thức chuyển nghĩa mà chủ yếu là ẩn dụ và hoán dụ, do giới trẻ thiết lập
dựa trên sự liên tưởng từ nghĩa gốc.
Ẩn dụ là cách chuyển đổi tên gọi dựa trên mối quan hệ tương đồng. Nhờ
phương thức ẩn dụ, giới trẻ đã tạo ra một loạt từ lóng mới trên cơ sở những từ đã có
trong tiếng Việt. Căn cứ vào nét nghĩa phạm trù nảy sinh các ẩn dụ, tiếng lóng giới
trẻ có các hình thức ẩn dụ sau:](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-71-2048.jpg)
![65
+ Ẩn dụ hình thức: được thiết lập dựa trên sự giống nhau về hình thức giữa
các sự vật: màn hình phẳng, sao, dế, bưởi, núi đôi, …
5 mẹo để núi đôi "màn hình phẳng" trông nữ tính hơn. [977]
Núi đôi và màn hình phẳng đều được ẩn dụ để chỉ bộ ngực và hình dáng, tính
chất của bộ ngực phụ nữ, dựa trên sự giống nhau về đặc điểm hình dáng. Màn hình
phẳng vốn là thuật ngữ chỉ công nghệ màn hình của tivi, đi vào BTNNGT, màn
hình phẳng được ẩn dụ hình thức, với nét nghĩa chung là mỏng, lép để chỉ những cô
gái có bộ ngực nhỏ, lép.
+ Ẩn dụ cách thức: được thiết lập dựa trên sự giống nhau về cách thức thực
hiện: ném đá, quăng bom, gỡ bom, bắt mạch, săn đầu người, săn học bổng, dìm
hàng, show hàng, vệ tinh...
Săn là một động từ với nghĩa gốc là đuổi bắt hoặc tìm giết muôn thú, được
lóng hóa bằng ẩn dụ cách thức thành “tìm kiếm cái gì một cách khó khăn”: săn học
bổng, săn việc làm, săn vé, săn đầu người…
Bí quyết săn việc làm. [75]
Săn học bổng châu Âu chỉ bằng Internet. [82]
Vệ tinh được lóng hóa dựa trên sự liên tưởng về cách thức “di chuyển quanh
một vật thể khác” từ nghĩa gốc, trở thành từ lóng chỉ người theo đuổi, tán tỉnh:
Trai đẹp có nhiều cô gái vây quanh, thế nhưng những người họ thật sự chú ý
tới nhiều lúc ái ngại về những vệ tinh này. [978]
+ Ẩn dụ chức năng: được thiết lập dựa trên sự giống nhau về chức năng: bùa,
bom tấn, phao, phao cứu sinh, gà cưng, xoắn …
Gà được định nghĩa là loài chim nuôi để lấy thịt và trứng, hoặc chọi. Gà cưng
là từ lóng giới trẻ ẩn dụ theo liên tưởng về cách thức để chỉ người được đầu tư, quản
lý, huấn luyện để thi thố, biểu diễn.
Gà cưng Đàm Vĩnh Hưng tái hiện Twilight cho mùa Halloween. [676]
Vũ Khắc Tiệp bên cạnh dàn gà cưng. [671]
Phao vốn là vật dụng có chức năng cứu sinh khi đuối nước được giới trẻ lóng
hóa dựa trên cơ chế ẩn dụ chức năng “cứu trợ”, thành từ lóng chỉ tài liệu lúc thi cử.
Lật tẩy "công nghệ phao" của "hội quay bài thần thánh" ngay trước mùa
thi.[337]
+ Ẩn dụ kết quả: được thiết lập dựa trên sự giống nhau về tác động của các sự
vật đối với con người, dùng tên gọi của những cảm giác thuộc giác quan này để gọi
tên những cảm giác thuộc giác quan khác hay những cảm giác của trí tuệ, tình cảm:
ảo, nóng, đắng lòng, bỏng mắt, rung rinh, choáng, bấn loạn, đơ...
Đắng lòng thanh niên gặp phải người yêu cũ “phũ” nhất quả đất. [935]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-72-2048.jpg)
![66
11 series truyền hình "bỏng mắt" không kém "Game of Thrones" bạn cần phải
xem. [993]
Hoán dụ cũng là phương thức chuyển nghĩa được giới trẻ sử dụng nhằm tạo ra
các từ lóng từ những từ có sẵn của tiếng Việt. So với ẩn dụ, các từ lóng giới trẻ
được tạo nghĩa theo cơ chế hoán dụ không có số lượng lớn nhưng là những từ quen
thuộc, có tần số xuất hiện lớn: chân dài, cô bé, đầu đinh, cậu bé, áo dài, kẹp tóc,
mày râu... Các hoán dụ này chủ yếu thuộc cơ chế dùng bộ phận để chỉ tổng thể.
Chân dài được hoán dụ để chỉ các cô gái đẹp trong ngôn ngữ giới trẻ.
Chân dài gốc Tây Ban Nha dường như như rất tự tin với chiếc quần da bó sát
sexy. [947]
Sự xuất hiện của các chân dài thuộc quản lý của Vũ Khắc Tiệp khiến phòng
chờ sân bay thêm “nóng”. [927]
Bằng các cơ chế chuyển nghĩa, giới trẻ đã tạo ra những từ lóng đa nghĩa, trong
đó nghĩa lóng là nét nghĩa được tạo mới, “chồng” lên nghĩa gốc sẵn có, làm cho từ
trở nên đa nghĩa.
(2) Đa nghĩa lóng là hiện tượng từ lóng có nhiều nét nghĩa lóng khác nhau, chỉ
những sự vật hiện tượng, khái niệm khác nhau. Số lượng đa nghĩa lóng trong
BTNNGT rất ít (10/150, chiếm 6.01%), nhưng chúng là những từ quen thuộc, có tần
số sử dụng cao: trâu, nóng, hàng, bão, gà, chảnh…
Trâu là một từ lóng của BTNNGT. Trong ngôn ngữ giới trẻ, từ lóng trâu có
các nghĩa sau:
(1) Trẻ con, hồn nhiên, vô tư:
Hari Won khoe ảnh thời "trẻ trâu" cùng em gái xinh như hotgirl. Bức ảnh chia
sẻ khiến cộng đồng mạng dậy sóng vì độ xinh xắn … [994]
(2) Trẻ, ngông cuồng, dại dột:
Phan Hải là nhân vật nhiều khuyết điểm nhất phim với những hành động vô
tâm, phản trắc và ngu ngốc đến không thể tin nổi. Dù rất trẻ trâu nhưng vì sao khán
giả vẫn không ghét Phan Hải? [995]
(3) Bền, khỏe:
Đâu là chiếc điện thoại "cấu hình mạnh mẽ, giá hạt dẻ", pin trâu mà lại chính
hãng đáng giá nhất hiện nay? [996]
Các nét nghĩa (1) (2) (3) của từ lóng trâu có liên quan với nhau ở nét nghĩa
chung: trẻ, khỏe. Nhưng sắc thái nghĩa của chúng lại khác nhau. Nếu trong ngữ liệu
(1), (3), từ lóng trâu có sắc thái tích cực thì từ lóng này trong ngữ liệu (2) lại có sắc
thái nghĩa tiêu cực. Hiện tượng đa nghĩa lóng này phản ánh sự đa dạng, sinh động,
biến hóa của từ lóng trong cách ngôn ngữ giới trẻ.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-73-2048.jpg)
![67
Bão có nghĩa từ điển là “hiện tượng gió xoáy trong phạm vi rộng trong một
vùng có áp suất không khí giảm xuống rất thấp, thường phát sinh từ biển khơi, có
sức phá hoại dữ dội do gió lớn, mưa to” [40]. Từ nghĩa gốc này, bão được chuyển
thành nhiều nghĩa lóng khác nhau trong tiếng lóng giới trẻ hiện nay:
(1) hiện tượng xã hội có sức tác động lớn:
Tối qua, gần 10 nghìn người đã tạo nên cơn bão tại địa điểm diễn ra Lễ hội
âm nhạc quốc tế Gió mùa - Monsoon Music Festival 2014 tại Việt Nam. [869]
Noo Phước Thịnh, Đông Nhi hứa hẹn gây bão cùng tân sinh viên. [216]
(2) sự tranh cãi, các luồng dư luận, ý kiến trái chiều nhau, tranh luận trên
mạng về một chủ đề nào đó:
Nữ bác sĩ ba con gây bão mạng với phát biểu: "Đừng sống vì con". [854]
(3) số lượng nhiều, lớn, dồn dập:
Những lá đơn xin nghỉ học được "bão like" vì ngộ nghĩnh. [602]
Các nét nghĩa (1) (2) (3) của từ lóng bão có liên quan với nhau ở nét nghĩa
chung: số lượng nhiều, tác động mạnh.
Đa nghĩa lóng làm cho từ lóng giới trẻ có sự đa dạng về ý nghĩa. Nghĩa của
chúng được cấu trúc thành các tầng bậc, trong đó tầng nghĩa lóng chồng lên nghĩa
gốc, tầng nghĩa lóng chồng lên nghĩa lóng. Vì vậy, trong nói năng, ngữ nghĩa của từ
lóng giới trẻ không đơn điệu mà sâu sắc, bất ngờ do quá trình liên tưởng, chuyển di
ý nghĩa mang đến.
Tính biểu thái vui tươi, hài hước, dí dỏm
Tiếng lóng là một hiện tượng tồn tại từ lâu trong mọi ngôn ngữ, trong đó có
tiếng Việt. Nhiều nhà nghiên cứu Việt ngữ học xem tiếng lóng là lớp từ được dùng
hạn chế về mặt xã hội nên có bản chất là bí mật, mục đích che giấu điều gì đó, nếu
“cái bí mật đã bị phát hiện thì cơ sở tồn tại của tiếng lóng cũng bị mất” (Nguyễn
Thiện Giáp, 2002) [13]. Từ quan niệm này, tiếng lóng thường bị gán với ngôn ngữ
của những đối tượng bất chính trong xã hội như lưu manh, trộm cắp, buôn lậu. Đây
cũng là thực tế trong lịch sử tiếng Việt, khi tiếng lóng ra đời thường tập trung vào
các nhóm xã hội hoạt động bất hợp pháp và trái với đạo lí người Việt. Tuy nhiên,
chúng tôi nhận thấy rằng, tiếng lóng trong phương ngữ xã hội giới trẻ hoàn toàn
không có tính bí mật, giấu diếm. Đặc biệt, trong thời đại công nghệ số hiện nay,
phạm vi giao tiếp thường xuyên được mở rộng, ngôn ngữ giới trẻ được sử dụng
rộng rãi, phổ biến và công khai trên các phương tiện điện tử. Do đó, bí mật, hạn chế,
giấu diếm không phải là đặc trưng của tiếng lóng giới trẻ. Ngữ liệu của chúng tôi
thể hiện, tiếng lóng giới trẻ có sự tương đồng và khác biệt với tiếng lóng các nhóm
xã hội khác. Tiếng lóng giới trẻ cũng như tiếng lóng các nhóm xã hội khác, đều](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-74-2048.jpg)
![68
được sử dụng chủ yếu trong nội bộ nhóm, có tính nội bộ. Vì vậy, tiếng lóng của các
phương ngữ xã hội khác nhau sẽ có màu sắc nhóm khác nhau. Theo đó, màu sắc
nhóm nổi bật của tiếng lóng giới trẻ là ý nghĩa biểu thái vui tươi, hài hước, dí dỏm;
gắn liền với đặc điểm tâm lí tính cách của giới trẻ.
Sự hài hước, dí dỏm trong tiếng lóng giới trẻ được tạo ra vì nhiều lí do.
Ví như trong hiện tượng chêm xen tiếng Anh, đó là sự lóng hóa các đơn vị
tiếng Anh: xì tin xì khói, le vồ, bác Gúc, bác Phây, còm… Ý nghĩa hài hước được
mang lại do sự liên tưởng ngữ âm đến ngữ nghĩa giữa tiếng Anh và tiếng Việt, làm
cho người nói cũng như người nghe cảm thấy bất ngờ, thú vị.
Hoặc tính hài hước trong tiếng lóng do sự liên tưởng bất ngờ giữa nghĩa gốc
và nghĩa lóng, thể hiện sự thông minh, hài hước của giới trẻ trong sử dụng ngôn ngữ
cũng như suy nghĩ, tư duy.
Điểm danh những bộ phim “bom xịt” nhất màn ảnh Hàn. [997]
Bom tấn là tiếng lóng chỉ những bộ phim, sự kiện hoành tráng, gây tiếng vang
trong đời sống giải trí thì ngược lại bom xịt là tiếng lóng chỉ những sản phẩm bị lỗi,
thất bại dù có được đầu tư lớn. Khái niệm bom xịt, gợi sự liên tưởng rất hài hước,
thú vị vì vừa diễn tả được quy mô, kì vọng của “bom” nhưng lại có kết quả thất
vọng, ngạc nhiên của trạng thái “xịt”.
Hoặc màn hình phẳng cũng là một liên tưởng thông minh của giới trẻ trong
thời đại công nghệ, khi vận dụng hình dáng của thiết bị công nghệ ám chỉ cho hình
dáng của con người, giàu tính trực quan sinh động, lại hài hước, không gây phản
cảm vì sự thô lỗ khi bàn đến bộ phận nhạy cảm của nữ giới.
Cho nên, tiếng lóng giới trẻ không tồn tại trên cơ sở tính bí mật, mờ ám nội bộ
mà chỉ là cách nói mới lạ, thể hiện sự hài hước, dí dỏm, thông minh của lớp thanh
niên trẻ mà thôi. Đây là đặc điểm ngữ nghĩa quan trọng, cốt lõi của từ ngữ lóng giới
trẻ hiện nay.
Trong 150 từ ngữ lóng giới trẻ chúng tôi thu thập được, so sánh với hệ thống từ
lóng trong Từ điển từ ngữ lóng tiếng Việt của Nguyễn Văn Khang (xuất bản lần đầu
năm 2001 và tái bản lần thứ nhất năm 2010) [26] chúng tôi tìm thấy có những điểm
tương đồng và khác biệt. Trước hết, vì Từ điển từ ngữ lóng tiếng Việt bao gồm từ ngữ
lóng của nhiều nhóm xã hội khác nhau trong tiếng Việt nên có số lượng lớn hơn rất
nhiều. Từ điển từ ngữ lóng của Nguyễn Văn Khang có phạm vi thu thập rộng (gồm cả
ngôn ngữ báo chí, ngôn ngữ tác phẩm văn học và khẩu ngữ), thời gian thu thập dài
(những năm đầu thế kỷ XX, những năm 70, 80 ở thành phố Hồ Chí Minh và thập niên
90 của thế kỷ XX) và đối tượng thu thập đa dạng (học sinh sinh viên, tiểu thương, nhà
báo, nhà văn, giới giang hồ…). Tuy nhiên, khi so sánh, chúng tôi tìm thấy có 20/150 từ](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-75-2048.jpg)
![69
ngữ lóng giới trẻ của chúng tôi xuất hiện trong Từ điển lóng của Nguyễn Văn Khang,
như: bắn, bắt mạch, bật đèn xanh, bật mí, bầu tâm sự, đá, đụng hàng, gà... Sự tương
đồng này cho thấy những đơn vị lóng này đã xuất hiện khá lâu trong tiếng Việt, ít nhất
cũng khoảng 20 năm kể từ công trình Tiếng lóng Việt Nam ra đời. Chính vì xuất hiện
lâu trong tiếng Việt nên nhóm những từ ngữ lóng này có phạm vi sử dụng tương đối
rộng rãi, không chỉ được giới trẻ ưa dùng mà còn mở rộng ra các nhóm xã hội khác.
Tuy nhiên, so sánh các đơn vị chung này, có thể nhận ra sự khác biệt thú vị. Có những
đơn vị lóng tuy hình thức cũ nhưng lại có ý nghĩa hoàn toàn mới so với Từ điển từ ngữ
lóng tiếng Việt, ví như: bầu tâm sự, đá, gà, gấu, ngáo...
Gà trong Từ điển từ ngữ lóng tiếng Việt nghĩa là gái mại dâm hoặc tiếp viên
hoạt động mại dâm như: Thằng anh bán kem, hai thằng em đi quái, đứa em gái làm
gà thì ở nhà phụ bà già nuôi ông lão. [26].
Nhưng trong ngữ liệu tiếng lóng giới trẻ của chúng tôi, gà là một từ lóng với
nghĩa khác hẳn: chỉ những người được huấn luyện, đào tạo, đầu tư cho mục đích thi
thố, biểu diễn, không liên quan đến ý nghĩa mại dâm như trên.
Gà cưng Đàm Vĩnh Hưng tái hiện Twilight cho mùa Halloween. [676]
Hoặc gấu xuất hiện trong Tiếng lóng Việt Nam với ý nghĩa táo tợn, hung dữ,
thô bạo như: Đội bóng đá SLNA là đội được mệnh danh là đá gấu nhưng gần đây
phong cách đá bóng của họ được cải tiến và được nhiều phóng viên bình chọn là
đội chơi rất fairplay. [26]
Trong khi trong ngôn ngữ giới trẻ hiện nay, gấu là một danh từ chỉ người yêu,
bạn gái, vợ:
Làm thế nào để có thể quẩy hết mình trong ngày Noel cùng “gấu” chỉ với vỏn
vẹn từ 0 đ đến nhõn 100K đ? [169]
Qua đó, có thể thấy trong nội bộ tiếng lóng cũng có sự biến đổi sâu sắc. Cùng
một hình thức biểu đạt nhưng trong ngôn ngữ nhóm này/ trong giai đoạn này có ý
nghĩa khác với ngôn ngữ nhóm khác/ giai đoạn khác. Đặc biệt, một trong những
kiểu cấu tạo từ lóng nổi bật của giới trẻ hiện nay là tạo chơi chữ đồng âm thì hầu
như không gặp ở giai đoạn trước. Các đơn vị lóng như: hạt dẻ (giá rẻ), cá sấu (xấu),
họ Hứa (hứa hẹn suông), cá kiếm (kiếm tiền)... hầu như chưa xuất hiện trong Tiếng
lóng Việt Nam của Nguyễn Văn Khang.
Mặt khác, tiếng lóng giới trẻ hiện nay cũng có sự khác biệt sâu sắc với tiếng
lóng những năm cuối thế kỷ 20. Đó là sự xuất hiện những đơn vị lóng có tính công
nghệ như: màn hình phẳng, bác Gúc, bác Phây, tự sướng... chưa xuất hiện vào thời
điểm trước. Đây là sự phản chiếu hiện thực đời sống công nghệ vào tiếng lóng giới
trẻ, thể hiện tính thời thượng, sành điệu của thời đại mới.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-76-2048.jpg)
![70
* Như vậy, có thể khẳng định, tiếng lóng giới trẻ ngày nay không phải là một hiện
tượng đột biến, cá biệt. Trong quá trình phát triển của tiếng Việt, tiếng lóng giới trẻ đã kế
thừa những đơn vị có sẵn trong tiếng Việt toàn dân cũng như có sẵn trong tiếng lóng Việt
Nam, từ đó sáng tạo ra những đơn vị mới, những nét nghĩa mới phù hợp với nhu cầu
giao tiếp và hiện thực đời sống xã hội. Tiếng lóng giới trẻ vì vậy thường xuyên vận động,
biến đổi và phát triển, gắn bó chặt chẽ với từng giai đoạn xã hội. Trong đó có những đơn
vị lóng được tạo mới, nở rộ trong một số thời điểm hiện nay như thả thính, 500 anh em,
tự sướng…; đồng thời cũng có những từ ngữ lóng dần mở rộng phạm vi hoạt động ra các
nhóm xã hội khác như: bom tấn, gạch đá, lầy, phượt, trẻ trâu... Điều này hoàn toàn phù
hợp với quy luật biến đổi và phát triển chung của ngôn ngữ.
2.3.3 Đặc điểm kết cấu mới lạ trong ngôn ngữ giới trẻ
BTNNGT không chỉ thể hiện ở cấp độ từ mà còn thể hiện ở quy tắc kết hợp để
tạo nên các đơn vị lớn hơn trong giao tiếp. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu của
luận án, do hạn chế của thời gian và bản thân, chúng tôi chưa có điều kiện khảo sát
những đơn vị như câu, đoạn văn, văn bản để có thể khái quát được các đặc điểm tổ
chức văn bản của BTNNGT. Luận án chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu từ và các kết
cấu diễn đạt ở phạm vi dưới câu, từ đó bước đầu tìm hiểu cách thức diễn đạt đặc
trưng của ngôn ngữ giới trẻ.
Trong luận án, chúng tôi sử dụng khái niệm “kết cấu mới lạ” để chỉ một hình
thức biểu hiện độc đáo, đặc sắc của BTNNGT. Xét về cấu tạo, đây là đơn vị có tính
trung gian, lớn hơn từ, nhưng nhỏ hơn câu. Chúng có tư cách là những cụm từ (còn
được gọi là ngữ). Trong giới Việt ngữ học hiện nay, có nhiều quan niệm khác nhau
về cụm từ. Trong luận án chúng tôi sử dụng quan niệm của Đỗ Hữu Châu [6]
Nguyễn Thiện Giáp [13] để tiếp cận hiện tượng ngôn ngữ này. Theo đó, ngữ là một
tổ hợp các từ theo một quan hệ ý nghĩa và quan hệ ngữ pháp nhất định, nằm trong
giới hạn một câu, đảm nhiệm chức năng một thành phần cú pháp trong câu. Khái
niệm “kết cấu mới lạ” nhằm nhấn mạnh đến quy tắc tổ chức và quan hệ kết hợp của
những đơn vị này. Luận án sẽ lý giải chúng từ góc độ phương thức cấu tạo, miêu tả
quy tắc kết hợp, quan hệ ngữ pháp bên trong mỗi kết cấu. Sở dĩ gọi chúng là “mới
lạ” vì sự xuất hiện mới mẻ của chúng trong giao tiếp so với các đơn vị tiếng Việt
chuẩn. Tính mới lạ của các kết cấu này được chúng tôi làm rõ ở cả bình diện
phương thức cấu tạo lẫn đặc điểm ý nghĩa biểu hiện trong sự so sánh với các kết cấu
truyền thống, chính là các ngữ cố định của tiếng Việt. Dù có tư cách mới lạ, nhưng
những kết cấu này được tổ chức tương đối cố định, theo một số phương thức đặc
thù, có tính lặp lại rõ nét trong ngữ liệu khảo sát. Với những đặc điểm như trên,
trong luận án chúng tôi tạm gọi chúng là các “kết cấu mới lạ” của giới trẻ.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-77-2048.jpg)
![71
Qua khảo sát, chúng tôi thống kê được 97 kết cấu mới lạ. Về kích thước, hầu
hết chúng là cụm từ, chỉ một số rất ít có tư cách như câu:
Bảng 2.7. Kết cấu mới lạ giới trẻ
Anh hùng bàn phím Hồng nhan bạc tỉ
Chán như con gián Nhỏ mà có võ
Bó tay chấm con Sành điệu củ kiệu
Ngất trên cành quất Đẹp trai có gì là sai
Tuyệt vời ông mặt trời Thứ nhất ngồi lì, thứ nhì đồng ý
Chuẩn không cần chỉnh Da trắng mặt xinh chung tình dễ bảo
Hồn nhiên như cô tiên Ăn chơi không sợ mưa rơi
Chân dài não ngắn Bỗng dưng muốn khóc
Những kết cấu mới lạ này phản ánh một cách sinh động và trực tiếp nhất đặc
điểm BTNNGT, vừa đa dạng, phức tạp, đầy biến động lại vừa hóm hỉnh, dí dỏm,
hài hước. Chúng là đối tượng được bàn cãi nhiều nhất, gây ra nhiều tranh luận trái
chiều nhất trong các hình thức biểu hiện của ngôn ngữ giới trẻ.
Không ít ý kiến cho rằng, kết cấu giới trẻ đã làm méo mó tiếng Việt truyền
thống, làm ảnh hưởng tới bản sắc và sự trong sáng của tiếng Việt. Ngược lại có
nhiều ý kiến, đặc biệt là ý kiến của những nhà Việt ngữ học hàng đầu như Nguyễn
Văn Khang, Nguyễn Văn Hiệp, Hoàng Dũng, Phạm Văn Tình, Phạm Đức Dương...
đều nhận thấy những mặt tích cực của BTNNGT này. Hoàng Dũng (2013): “Giới
trẻ có cách ăn nói tếu táo của họ, sao lại bắt họ phải nghiêm chỉnh mới cho là hay?
Giới trẻ muốn khẳng định mình và ở đây là khẳng định bằng ngôn ngữ của riêng
họ…”. Phạm Văn Tình (2013): “Việc xới lên một mảng ngôn từ giới trẻ để làm
sáng rõ hơn bức tranh ngôn ngữ tiếng Việt là cần thiết và tiếp tục cần thiết. Tiếng
Việt sẽ phong phú thêm, giàu thêm, đẹp thêm chính từ những chắt lọc, bồi đắp ngôn
từ theo dòng chảy lịch sử”. [97] Nguyễn Văn Khang thì nhận định: “ngôn ngữ tuổi
teen – thứ ngôn ngữ được cả xã hội quan tâm... đã du nhập vào tiếng Việt mang đến
cho tiếng Việt những nét mới...” [27]
2.3.3.1 Đặc điểm ngữ âm – cấu tạo
Chúng tôi không tách việc miêu tả đặc điểm ngữ âm và cấu tạo của kết cấu
mới lạ do đặc thù của hiện tượng này. Đặc điểm ngữ âm của những kết cấu mới lạ
do đặc điểm cấu tạo mang lại. Vì vậy, chúng tôi sẽ miêu tả đồng thời đặc điểm ngữ
âm – cấu tạo của chúng. Chính cách thức cấu tạo tạo ra đặc trưng ngữ âm, đặc điểm
ngữ âm chính là kết quả của cách thức cấu tạo của những kết cấu mới lạ này. Mỗi
loại cấu tạo sẽ có những đặc điểm ngữ âm đặc trưng, riêng biệt.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-78-2048.jpg)
![72
Từ cách thức cấu tạo, kết cấu mới lạ của giới trẻ gồm các nhóm sau:
* Phương thức hiệp vần
Vần là một phương tiện để tổ chức lời nói ở cấp độ trên từ (cụm từ, câu, văn
bản), trên cơ sở sự lặp lại không hoàn toàn cấu trúc các tiếng nhằm tạo nên tính hài
hòa và liên kết cho lời nói. Hiệp vần chính là một trong những cách thức cơ bản để
sáng tạo văn bản thơ hoặc tạo nên thành ngữ, tục ngữ. Giới trẻ cũng sử dụng hiệp
vần như một phương thức nổi bật để sáng tạo nên các kết cấu mới lạ trong nói năng.
Thống kê của chúng tôi cho thấy có 45/97 kết cấu mới lạ của giới trẻ được tạo nên
từ phương thức hiệp vần (chiếm 46.4%). Chẳng hạn như: chán như con gián, tuyệt
vời ông mặt trời, ngất trên cành quất, ngon lành cành đào, thích thì nhích, sành
điệu củ kiệu, đẹp trai có gì là sai, bá đạo trên từng hạt gạo, xấu như gấu…Đây là
những kết cấu được ưa chuộng trong nói năng của giới trẻ ngày nay:
Trong 4 năm, chỉ có 1 học kỳ học về quảng cáo. Nhưng mình đã “ngất trên
cành quất” vì “cô nàng” này. [367]
Nói chung là chán, không biết làm gì, chán như con gián. Nghèo rớt mồng
tơi, giờ không có cái điện thoại mà xài nữa, chán như con gián… [400]
6 điều "tuyệt vời ông mặt trời" của những người sống nội tâm. [862]
Đã trót ăn mặc “sành điệu củ kiệu” rồi thì chắc chắn không thể bước ra phố
xá đông vui với tâm trạng chán chường sầu não đúng không nào? [877]
Phương thức hiệp vần tạo ra đặc điểm ngữ âm nổi bật nhất của kết cấu mới
giới trẻ là tính hài hòa, cộng hưởng về mặt âm thanh. Lời nói có xuất hiện những
kết cấu mới lạ này trở nên uyển chuyển, nhịp nhàng, cân đối, tương tự như đặc điểm
của thành ngữ truyền thống trong lời nói tiếng Việt. Chính điều này làm cho chúng
được giới trẻ ưa chuộng, nhanh chóng lan rộng trong giao tiếp phi chính thức của
giới trẻ. Hiệp vần còn giúp dễ nói, dễ nhớ, dễ gây ấn tượng trong lời nói.
Trong những kết cấu mới lạ được tạo ra bằng phương thức hiệp vần, có thể
chia thành hai nhóm nhỏ: (1) những kết cấu hiệp vần nhưng vẫn có liên hệ, logic về
ngữ nghĩa, (2) những kết cấu được tạo ra chủ yếu theo nguyên tắc hiệp vần, không
có ràng buộc về ngữ nghĩa.
(1) Kết cấu mới lạ hiệp vần, có logic về nghĩa: bật mí bí mật, rảnh rỗi sinh
nông nổi, đẹp trai chai mặt, mãn nhĩ mãn nhãn, chuẩn không cần chỉnh, nhỏ mà có
võ, thốn tận rốn… Ở những kết cấu này, hiệp vần là nguyên tắc số một, nhưng hiệp
vần được xây dựng trên cơ sở logic về ngữ nghĩa.
Nguyên tắc hiệp vần được xây dựng trên cơ sở ngữ âm thường gặp của tiếng
Việt như nói lái: bật mí bí mật, hiện đại hại điện, đơn giản như đan rổ, đơn giản
như đang giỡn… Ngoài tính độc đáo về ngữ âm do nói lái mang lại, những kết cấu](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-79-2048.jpg)
![73
này còn thú vị ở ngữ nghĩa, do đảo cấu trúc vần tạo ra những liên tưởng ý nghĩa bất
ngờ: hiện đại hại điện, đơn giản như đang giỡn…
"Ca sỹ mạng": Đơn giản như đang giỡn! [564]
Lựa chọn các đơn vị từ vựng có chung vần: rảnh rỗi – nông nổi, trai- chai,
chuẩn – chỉnh, nhỏ - võ, thốn – rốn… để tạo ra các kết cấu mới. Trong đó, trung
tâm thông báo nằm ở các đơn vị trước, các đơn vị hiệp vần bị đơn vị trung tâm chi
phối về ngữ âm, nên ý nghĩa có liên quan nhưng không tất yếu, chỉ chiếm thế yếu về
nghĩa: có võ (chất, có giá trị), chỉnh (sửa chữa). Sự có mặt của những đơn vị hiệp
vần cơ bản là để phù hợp về ngữ âm với đơn vị trung tâm.
(2) Kết cấu mới lạ hiệp vần, không có quan hệ logic về nghĩa: tuyệt vời ông
mặt trời, dã man con ngan, ngất trên cành quất, ảo tung chảo, bá đạo hơn hạt gạo,
oách xà lách, xấu như cá sấu, đuối như trái chuối, sành điệu củ kiệu…
Số lượng những kết cấu hiệp vần không có quan hệ về nghĩa giữa các vế
chiếm phần lớn, trong đó, liên hệ ngữ âm là mối liên hệ duy nhất giữa các vế trong
kết cấu. Khó có thể tìm thấy mối quan hệ logic nào về ngữ nghĩa giữa các vế:
Tuyệt vời – ông mặt trời
Chán –con gián
Sành điệu – củ kiệu
Đuối – như trái chuối
Sành điệu – củ kiệu
Xấu – cá sấu/gấu
Do không có liên hệ về ý nghĩa, nên sự hiệp vần chỉ có tính hình thức. Ở nhóm
(1), đơn vị hiệp vần dù sao cũng có logic về ý nghĩa với đơn vị trung tâm. Còn
nhóm (2), đơn vị hiệp vần chỉ có chức năng tạo vần cho kết cấu hợp với đơn vị
trung tâm, hoàn toàn không đảm nhiệm chức năng thông báo gì. Chính đặc điểm
này tạo ra tính linh hoạt cho kết cấu. Người nói có thể thay thế các đơn vị hiệp vần
khác nhau, tạo ra nhiều phiên bản kết cấu mới khác nhau, trên cơ sở chỉ cần đảm
bảo tính hiệp vần. Chẳng hạn kết cấu “nhất quả đất” có thể được thay thế, biến đổi
thành nhiều kết cấu khác nhau: phũ nhất quả đất, chất nhất quả đất, hồn nhiên nhất
quả đất. Hoặc chất được kết hợp với nhiều vế khác nhau tạo thành những kết cấu
khác nhau: chất hết nấc, chất nhất quả đất, chất phát ngất. Để duy trì sự hài âm,
người nói có thể dễ dàng thay thế bằng nhiều đơn vị khác nhau, không bị ràng buộc
về ý nghĩa như trong thành ngữ truyền thống. Đặc điểm này tạo ra tính linh hoạt, đa
dạng, ít bền vững của kết cấu mới lạ giới trẻ.
Vì vậy, có thể nói năng sản, linh hoạt, nhiều dị bản là những đặc điểm nổi bật
của kết cấu mới lạ giới trẻ. Có thể dễ dàng tìm thấy những kết cấu gần giống nhau,](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-80-2048.jpg)
![74
được tạo ra từ một kiểu như: bá đạo trên từng hạt gạo, bá đạo hơn hạt gạo, bá đạo
đếm không hết gạo… Kết quả là, BTNNGT không ngừng có những “phiên bản” kết
cấu mới, không ngừng gây hiệu ứng mới lạ cho người nói lẫn người nghe.
* Phương thức cải biên
Thành ngữ, tục ngữ là tài sản ngôn ngữ mang đậm màu sắc văn hóa nhận thức
và giao tiếp của người Việt Nam. Thành ngữ, tục ngữ vừa phản ánh đời sống vật
chất, tinh thần vừa thể hiện nhận thức, lối sống và suy nghĩ bao đời của người Việt.
Vì vậy nó là tinh hoa văn hóa truyền thống của dân tộc. Giới trẻ tiếp nối sở thích
giao tiếp này bằng phương thức tạo ra những kết cấu mới lạ được cải biên từ kho
tàng thành ngữ tục ngữ của dân tộc.
Bảng 2.8. Kết cấu mới lạ cải biên truyền thống
Kết cấu mới lạ của iới trẻ T n n ữ truyền t ốn
Hồng nhan bạc tỉ Hồng nhan bạc phận
Anh hùng bàn phím Anh hùng rơm
Xấu như gấu Xấu như ma
Đẹp như sao Hàn Đẹp như tiên, đẹp như hoa
Phim giả tình thật Làm giả ăn thật
Học giả thi thậtMạng ảo tù thật
Chân dài não ngắn Chân dài lưng ngắn
Cải biên là việc giới trẻ mượn lại những đơn vị tiếng Việt truyền thống (chủ
yếu là thành ngữ), nhưng có biến đổi một số yếu tố. Sự cải biên diễn ra ở nhiều cấp
độ khác nhau.
Có thể bắt gặp những kết cấu mới lạ sử dụng lại gần như nguyên xi thành ngữ
truyền thống, chỉ thay đổi một yếu tố rất nhỏ: hồng nhan bạc tỉ, anh hùng bàn phím,
di chuột ngày đàng học một sàng khôn…
Hiện nay, có rất nhiều thành phần "anh hùng bàn phím" đang xuất hiện ở
khắp mọi nơi. [910]
Anh hùng bàn phím là một kết cấu mới lạ trong tiếng Việt, xuất hiện vào thời
kỳ nổi trội của văn hóa mạng hiện nay, trước đây chưa hề có. Tuy nhiên, kết cấu
này không phải do giới trẻ sáng tạo ra mà hồn cốt của nó xuất phát từ thành ngữ anh
hùng rơm vốn có trong tiếng Việt. Hay hồng nhan bạc tỉ là kết cấu mới lạ của giới
trẻ, được cải biên từ thành ngữ hồng nhan bạc phận/hồng nhan bạc mệnh. Kết cấu
mới lạ chỉ thay một từ, thậm chí một từ tố của thành ngữ truyền thống, nhưng yếu tố
cải biên mang giá trị thông tin chính của cả kết cấu. Vì vậy, ý nghĩa của cả kết cấu
cũng hoàn toàn thay đổi so với gốc.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-81-2048.jpg)
![75
Có những kết cấu mới lạ đã cải biên phần lớn thành ngữ truyền thống, chỉ giữ
lại cấu trúc so sánh, ví von: xấu như gấu, đẹp như sao Hàn, phim giả tình thật,mạng
ảo tù thật, chân dài não ngắn…
Chúng tôi thống kê được 12/97 kết cấu được tạo ra theo phương thức cải biên
(chiếm 12.4%). Cách thức cải biên một mặt thể hiện sự sáng tạo độc đáo của giới trẻ
trong thời hiện đại, không chấp nhận những lối mòn trong ngôn ngữ; mặt khác lại
mang vẫn tạo ra sự quen thuộc, gần gũi khi sử dụng một phần cấu tạo của thành ngữ
truyền thống. Vì vậy, có thể nói các kết cấu mới lạ dạng này tuy lạ mà quen, tuy
quen mà lạ.
* Phương thức vay mượn
Như đã giới thuyết ở phần Cơ sở lý luận, phương tiện truyền thông có ảnh
hưởng sâu sắc đến muôn mặt của đời sống giới trẻ, đặc biệt là thói quen và hành vi
ngôn ngữ. Chính vì cuộc sống hiện đại giới trẻ gắn chặt với đời sống truyền thông,
nên BTNNGT in đậm dấu ấn đời sống truyền thông. Trong BTNNGT, có thể dễ
dàng bắt gặp xu hướng sử dụng, vay mượn tên gọi của các bộ phim, bài hát, chương
trình giải trí nổi bật hiện nay như là một kết cấu cố định: đẹp từng centimet, đến hẹn
lại lên, xin một vé đi tuổi thơ, xách ba lô lên và đi, bỗng dưng muốn khóc, nhiệm vụ
bất khả thi, hỏi xoáy đáp xoay, quá nhanh quá nguy hiểm, tuyệt đỉnh Kungfu…
Đi vào ngôn ngữ giới trẻ, các cụm từ trên đây mất tư cách cụm danh từ riêng
với chức năng định danh vốn có. Chúng không còn là tên phim, tên chương trình
giải trí… mà trở thành một kết cấu cố định, với những ý nghĩa ổn định. Từ chức
năng định danh, mang bản chất của danh từ riêng, chúng xuất hiện trong ngôn ngữ
giới trẻ như một cụm từ có chức năng miêu tả.
Kinh phí luôn là chuyện đau đầu với nhiều bạn trẻ, mỗi khi muốn “xách balô
lên và đi”. [387]
Ấy thế mà nhiều người lớn có vẻ như quá khao khát “một vé đi tuổi thơ” mà
lãng quên mục đích này. [845]
Không “cam chịu” để VJ Thùy Minh “hỏi xoáy đáp xoay” trong talkshow Ghế
đỏ, anh chàng đã lém lỉnh hoán đổi vai trò và đặt ra những câu hỏi hóc búa cho nữ
VJ nổi tiếng sắc sảo này. [902]
Xách ba lô lên và đi là cuốn sách ghi lại dòng nhật kí du lịch bụi của tác giả
Huyền Chíp. Ngay sau khi xuất bản năm 2012, nó đã làm dấy lên những cuộc tranh
luận trái chiều về nhiều nội dung trong cuốn sách, trở thành một hiện tượng của
làng xuất bản Việt cũng như của đời sống thanh niên trên mạng. Xách ba lô lên và
đi từ đó được giới trẻ dùng như một kết cấu cố định, với ý nghĩa chỉ khát vọng xê
dịch, trải nghiệm của giới trẻ.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-82-2048.jpg)
![77
chóng rơi vào quên lãng khi các sự kiện này không còn độ thu hút với giới trẻ nữa.
Nhưng ngược lại, có một số kết cấu tương đối bền vững về cấu tạo, như: ảo tưởng
sức mạnh, bó tay chấm com, …
Tính đối xứng còn được vận dụng để tạo ra những kết cấu sóng đôi như: chân
dài đại gia, trai xinh gái đẹp, mỹ nam mỹ nữ, tiền hết tình tan đời tàn… Trong
những kết cấu này, tính đối xứng được thể hiện không chỉ về ngữ âm mà còn đối
tăng tiến về nghĩa: trai –gái, xinh - đẹp, nam - nữ, mãn nhĩ - mãn nhãn, yêu – sống,
cuồng - vội… Các vế trong kết cấu được tạo ra như những lớp chồng lên nhau, tạo
hiệu ứng tăng tiến, nhấn mạnh, vế sau lặp lại, tăng cường vế trước.
Như vậy, về đặc điểm ngữ âm- cấu tạo, các kết cấu mới lạ của giới trẻ thường
có tính cố định tương đối, tuy còn nhiều kết cấu khá lỏng lẻo, có thể thay thế bằng
nhiều yếu tố khác nhau nhưng về cơ bản, chúng hướng đến tính hài hòa, cân xứng
về ngữ âm, nhằm tạo ra tính nhịp nhàng, thuận miệng trong nói năng giao tiếp. Các
kết cấu mới lạ chính là những mô tip lời nói thời thượng của giới trẻ, là một hình
thức thể hiện tiêu biểu của BTNNGT trong tiếng Việt ngày nay.
2.3.3.2 Đặc điểm ngữ nghĩa
Không những độc đáo về hình thức ngữ âm và cấu tạo, kết cấu mới lạ của giới
trẻ còn bộc lộ những đặc điểm thú vị về ngữ nghĩa. Có nhiều kết cấu mới lạ của giới
trẻ đã thể hiện những đặc điểm cốt lõi của ngữ cố định tiếng Việt như: tính thành
ngữ, giá trị biểu trưng, tính dân tộc, tính hình tượng, giá trị biểu thái. Về mức độ,
tuy chưa thật đầy đủ tiêu chí để có thể xếp tất cả các kết cấu mới lạ của giới trẻ vào
nhóm ngữ cố định, nhưng đối với BTNNGT, một bộ phận kết cấu mới có tư cách
như một dạng ngữ cố định hiện đại. Đây cũng chính là phần tinh hoa nhất của các
kết cấu mới giới trẻ, gạt bỏ những kết cấu dễ dãi, thiếu giá trị ý nghĩa chiều sâu.
Trước hết, các kết cấu mới lạ của giới trẻ có tính cố định hóa và chặt chẽ
tương đối nên ít nhiều có tính thành ngữ. Chúng tôi vận dụng quan niệm về tính
thành ngữ của Đỗ Hữu Châu “một tổ hợp có nghĩa S do các đơn vị A, B,C… mang
ý nghĩa lần lượt s[1], s[2], s[3],… tạo nên, nếu như nghĩa S không thể giải thích
bằng các ý nghĩa s[1], s[2], s[3] thì tổ hợp A, B, C có tính thành ngữ.” [6] Theo
quan niệm này, thì có những ngữ cố định có tính thành ngữ thấp, có ngữ cố định có
tính thành ngữ cao hơn. Không phải ngữ cố định nào cũng có tính thành ngữ như
nhau. Trong hệ thống các kết cấu mới của giới trẻ, có những đơn vị có tính thành
ngữ cao như anh hùng bàn phím, chân dài đại gia, hồng nhan bạc tỉ, phi công trẻ
lái máy bay bà già,…; cũng có những kết cấu mang tính thành ngữ thấp hơn như:
ảo tưởng sức mạnh, nhỏ mà có võ, đẹp như sao Hàn…](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-84-2048.jpg)
![78
Ý nghĩa của các kết cấu mới này cũng như ngữ cố định, thường mang nhiều
bình diện ý nghĩa xếp chồng lên nhau, cái nọ làm cơ sở cho cái kia, chúng gắn bó
với nhau làm thành một chỉnh thể.
Các kết cấu mới của giới trẻ còn thể hiện tính biểu trưng. Chúng là những hình
ảnh đúc rút từ những việc thật, riêng lẻ nhưng đã được khái quát hóa và trừu tượng
hóa ở các mức độ nhất định, thường là các ẩn dụ hoặc hoán dụ. Trong các kết cấu
này, những vật thực, hiện tượng cụ thể được nói đến có ý nghĩa biểu trưng cho
những đặc điểm, tính chất, hoạt động, tình thế phổ biến và khái quát.
Cô nàng từng được cho là “chân dài não ngắn” liên tục khiến công chúng
phát hoảng về cả phát ngôn lẫn khả năng “cá kiếm”. [880]
Dân gian Việt Nam có thành ngữ “chân dài lưng ngắn”, dùng đặc điểm hình
dong để ám chỉ kiểu người ít làm việc tay chân hoặc những người lười nhác lao
động. Giới trẻ hiện đại lại có ngữ “chân dài não ngắn” nhưng với ý nghĩa biểu
trưng khác hẳn. Chân dài được hoán dụ chỉ những cô gái đẹp, não ngắn chỉ trí tuệ
hạn chế. Cả kết cấu này nhằm biểu trưng đó một nhóm người trẻ mới xuất hiện
trong xã hội hiện đại, đó là xinh đẹp nhưng ngu dốt. Những cô gái này được giới trẻ
khái quát thành một kiểu “da trắng mặt xinh chung tình dễ bảo”:
Đại gia thì không thiếu tiền. Vậy loại người nào đại gia sẽ thích, có phải chỉ
đơn giản là da trắng, mặt xinh, chung tình, dễ bảo hay bây giờ là phải thông minh
nữa nhỉ. [990]
Kết cấu mới của giới trẻ còn thể hiện rõ tính dân tộc và tính thời đại. Được
sáng tạo ra trong bối cảnh xã hội hiện đại, nhưng kết cấu mới giới trẻ vẫn thể hiện
dấu ấn văn hoá của đời sống nông nghiệp của người Việt Nam cổ truyền: bá đạo
trên từng hạt gạo, ngon lành cành đào, sành điệu củ kiệu, dã man con ngan, xấu
như cá sấu, ngất trên cành quất, đơn giản như đan rổ… Những hình ảnh này chỉ có
tính đưa đẩy tạo ra sự hài âm cho cả kết cấu, nhưng hiệu quả ý nghĩa của chúng đưa
lại là sự thân thuộc, gần gũi của các hình ảnh đối với tâm thức của người Việt.
Hơn hết, các kết cấu mới của giới trẻ đã phản ánh hơi thở của đời sống đương
đại, đặc biệt là những vấn đề, sự kiện mà giới trẻ quan tâm: bó tay chấm com, anh
hùng bàn phím, long lanh như sao Hàn, thảm họa Lệ Rơi, di chuột ngày đàng học
một sàng khôn…
Công nghệ thông tin đã mang lại những biến đổi sâu sắc cho đời sống đương đại,
đặc biệt là đời sống của giới trẻ. Chưa bao giờ giới trẻ sống một cuộc sống gắn chặt với
máy tính và mạng xã hội như bây giờ: ăn online, ngủ online, sống online, yêu online,
sống ảo, đẹp ảo… Vì vậy, công nghệ đã đi sâu vào lời nói giới trẻ như là dấu ấn của
thời đương đại: bó tay chấm com, anh hùng bàn phím là những kết cấu như thế. Chấm](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-85-2048.jpg)
![79
com là từ phỏng âm của thuật ngữ công nghệ “.com”, chỉ một trong những tên miền
xuất hiện đầu tiên và đã trở thành tâm điểm của cuộc cách mạng kỹ thuật số. Giới trẻ
đã sử dụng thuật ngữ công nghệ này với ý nghĩa chấm hết, kết thúc. Bó tay chấm com
được hiểu như là “cuối cùng cũng bất lực, đầu hàng, chịu thua cuộc”:
Từ những ngày đầu khi tham gia chương trình tuyển chọn giọng hát "Kpop
Star", cô nàng đã khiến bộ 3 giám khảo phì cười và "bó tay chấm com" vì gương
mặt chăm chăm một kiểu thái độ bất cần. [992]
Từ tính biểu trưng, kết cấu giới trẻ gợi nên tính tính hình tượng và tính cụ thể.
Có những kết cấu mới lạ của giới trẻ mang sắc thái biểu trưng, như là những hình
ảnh văn học của thời đại mới.
Hiện tại, Mai Phương Thúy là một trong những “hồng nhan bạc tỉ” của
showbiz Việt cùng với Thu Minh, Thanh Hằng, Lý Nhã Kỳ.... [907]
Hồng nhan bạc tỉ là kết cấu mới được cải biên từ ngữ cố định “hồng nhan bạc
phận”, có ý nghĩa biểu trưng. Nếu hồng nhan bạc phận đã trở thành một biểu trưng
điển hình của văn học cổ trung đại phương Đông, đặc biệt là Trung Quốc và Việt
Nam thì trong BTNNGT, kết cấu hồng nhan bạc tỉ mang lại một điển hình thời đại
mới. Đó là hình ảnh những cô gái giàu sang, đổi đời nhờ vốn gia tài nhan sắc. Tính
từ bạc với nghĩa “mỏng manh, lạt lẽo, bất hạnh” trong ngữ cố định truyền thống đã
được dùng lại nhưng với cách chơi chữ đồng âm, thành danh từ chỉ tiền bạc, của cải
vật chất. Đúc kết này của giới trẻ xuất phát từ nhận thức về hiện thực đời sống hiện
đại, khi nhiều cô gái đã tận dụng nhan sắc của mình để kiếm tiền bằng nhiều cách
chính đáng lẫn bất chính. Nhan sắc trở thành một con đường làm giàu dễ dàng và
thuận lợi của nhiều cô gái trẻ.
Về ý nghĩa, một trong những đặc điểm quan trọng của kết cấu mới giới trẻ là
tính biểu thái, là sự thể hiện thái độ, cảm xúc, sự đánh giá, kèm theo nhiều sắc thái ý
nghĩa khác nhau trong lời ăn tiếng nói hằng ngày của giới trẻ: anh hùng rơm, chân
dài đại gia, sống đơn giản cho đời thanh thản, hồng nhan bạc tỉ…
Anh hùng bàn phím là một kết cấu mới của giới trẻ bộc lộ thái độ phê phán, đả
kích ngữ những người bất tài, vô dụng, chỉ biết lên án, soi mói người khác mà
không làm được điều gì có ích. Được cải biên từ ngữ cố định truyền thống anh hùng
rơm, kết cấu anh hùng bàn phím là sản phẩm ngôn ngữ của đời sống kỹ thuật số
hiện đại. Đây là kiểu người có số lượng đông đảo nảy sinh đời sống mạng xã hội ảo:
Mình vừa sốc vì bị vu khống, vừa buồn vì các “anh hùng bàn phím” chỉ nghe
thông tin một phía nhưng đã vào a dua, chửi bới theo kiểu hội đồng”. [391]
Xét về ý nghĩa biểu thái, các kết cấu cố định của giới trẻ chủ yếu có khuynh
hướng biểu thị ý nghĩa tiêu cực: ảo tưởng sức mạnh, ảo tung chảo, chảnh như cá](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-86-2048.jpg)
![80
cảnh, xấu như cá sấu, phi công trẻ lái máy bay bà già, anh hùng bàn phím, chân dài
đại gia, yêu cuồng sống vội… Trong tổng số 97 kết cấu mới lạ, có 31 kết cấu có ý
nghĩa biểu thái tiêu cực, chiếm 32%, trong khi chỉ có 18 kết cấu có ý nghĩa biểu thái
tích cực, chiếm 18.6%: tuyệt vời ông mặt trời, ngon lành cành đào, bá đạo trên
từng hạt gạo, nhỏ mà có võ, sáng tạo là phải táo bạo, yêu nước không ngại trầy
xước… Số còn lại là những kết cấu có sắc thái trung hòa, hoặc không xác định sắc
thái (chiếm 49.4%), tùy vào ngữ cảnh xuất hiện mới thể hiện rõ ý nghĩa, chẳng hạn
như: ăn chơi không sợ mưa rơi, hồn nhiên nhất quả đất, oách xà lách…
Như đã nói ở phần trước, nhiều ý kiến phê phán các kết cấu mới giới trẻ là “dễ
dãi, vô nghĩa, dung tục, đang phá hủy sự trong sáng của tiếng Việt” [98]. Tuy nhiên,
theo thống kê của chúng tôi trên báo mạng điện tử, hệ thống các kết cấu mới này
tương đối thuần nhất, ít hoặc hầu như không chứa các yếu tố dung tục, dễ dãi như
dư luận phê phán. Có thể có nhiều kết cấu còn lỏng lẻo, chưa có giá trị ý nghĩa hoặc
biểu trưng cao, chỉ là những mô típ nói năng thời thượng theo các trào lưu xã hội
như đắng lòng thanh niên, thảm họa Lệ Rơi, năm trăm anh em, dậy thì thành
công… Các kết cấu kiểu này chỉ đáp ứng được nhu cầu nói năng sành điệu của giới
trẻ, không có giá trị ngữ nghĩa cao, có thể sẽ bị rơi vào quên lãng theo các trào lưu
mà nó ăn theo. Còn lại, có những kết cấu mới xét về ý nghĩa thực sự thể hiện được
thông điệp của giới trẻ trong bối cảnh xã hội mới, rất có thể sẽ được phát triển và
trở thành nguồn làm giàu cho ngữ cố định tiếng Việt thời hiện đại.
Tiểu kết c ƣơn 2
Trong chương 2, chúng tôi đã khảo sát sự thể hiện của BTNNGT thể hiện qua
báo mạng điện tử dành cho giới trẻ. Bằng phương pháp thu thập ngữ liệu, luận án đã
xác định ba hình thức thể hiện nổi bật của BTNNGT là: chêm xen từ ngữ tiếng Anh,
sử dụng tiếng lóng và các kết cấu mới lạ. Qua 1.000 bài báo, có 654 đơn vị từ vựng
tiếng Anh được chêm xen với 5412 lượt xuất hiện; 150 từ ngữ lóng và 97 kết cấu
mới lạ. Các đặc điểm của BTNNGT trong luận án được miêu tả và phân tích hoàn
toàn dựa vào cơ sở ngữ liệu này.
Chương 2 tiếp cận BTNNGT từ bình diện ngôn ngữ học cấu trúc. Luận án tiến
hành miêu tả đặc điểm cấu trúc của ba hình thức thể hiện của BTNNGT.
Đối với hiện tượng chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào tiếng Việt, số lượng đơn vị
chêm xen tương đối lớn với tần số xuất hiện cao trong ngôn ngữ giới trẻ. Về ngữ âm
– chữ viết, đặc điểm nổi bật nhất của các đơn vị tiếng Anh được giới trẻ sử dụng là
giữ nguyên hình thức như trong tiếng Anh chuẩn mực. Hình thức nguyên dạng
chiếm đến 95.4% cho phép luận án đi đến khẳng định chuẩn mực mới của giới trẻ là
sử dụng hình thức nguyên dạng chuẩn của tiếng Anh khi chêm xen vào tiếng Việt.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-87-2048.jpg)
![82
CHƢƠNG 3. ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ GIỚI TRẺ
TỪ BÌNH DIỆN GIAO TIẾP XÃ HỘI
3.1 Đặt vấn đề
Bàn về ngôn ngữ trong thực tế hành chức, Đỗ Hữu Châu đã viết: “Ngôn ngữ
không chỉ được xét trong lòng bản thân nó mà còn phải được xét trong tương quan
xã hội, với nền văn hóa mà nó vừa là sản phẩm, vừa là công cụ. Đánh giá một ngôn
ngữ trước hết là đánh giá nó trong việc thực hiện các chức năng xã hội, đặc biệt là
chức năng giao tiếp – chức năng làm công cụ để tạo lập mối quan hệ giữa người với
người trong xã hội, trong sản xuất, trong điều hành xã hội và trong sinh hoạt gia
đình, bạn bè, xóm giềng”. [6]
Ở chương 2, luận án đã phân tích các đặc điểm của BTNNGT từ bình diện cấu
trúc. Ở chương 3, BTNNGT sẽ được phân tích từ bình diện giao tiếp xã hội, cụ thể
là việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ giới trẻ ở báo mạng điện tử dành cho giới trẻ
và thực tế giao tiếp xã hội.
Các phương diện xã hội – ngôn ngữ của lựa chọn ngôn ngữ đã được nhiều nhà
xã hội học, xã hội tâm lý học và nhân loại học nghiên cứu. Trong công trình Xã hội
– ngôn ngữ học của xã hội, Fasold đã khái quát ba cách tiếp cận cơ bản đối với sự
lựa chọn ngôn ngữ: (1) xã hội học – phân tích lĩnh vực; (2) xã hội – tâm lý học; (3)
nhân loại học. [12]
Quan điểm xã hội học – phân tích lĩnh vực do J.Fishman đề xuất cho rằng có
một bối cảnh, lĩnh vực mà một dạng ngôn ngữ có nhiều khả năng thích hợp hơn một
dạng khác. Các lĩnh vực được coi là những tập hợp nhân tố như là địa điểm, chủ đề
và những người tham gia. Các lĩnh vực điển hình thường được đề xuất như gia đình
bạn bè (thân mật) và chính thức (tôn giáo, giáo dục, việc làm…). Các chủ thể giao
tiếp trong những lĩnh vực khác nhau thì có sự lựa chọn ngôn ngữ khác nhau.
Quan điểm xã hội – tâm lý học tiếp cận sự lựa chọn ngôn ngữ dựa vào con người
như động cơ cá nhân, trạng thái tâm lý. Giles đã đề xuất thuyết thích nghi ngôn ngữ,
gồm cả hội tụ và phân kỳ ngôn ngữ. Sự thích nghi dưới dạng hội tụ tức là người nói
thường chọn một ngôn ngữ hoặc dạng ngôn ngữ phù hợp với những nhu cầu của người
mình nói chuyện. Ngược lại trong những điều kiện nào đó, phân kỳ ngôn ngữ thể hiện
thái độ trung thành ngôn ngữ của người nói, bất chấp đối tượng giao tiếp là ai.
Quan điểm nhân loại học tiếp cận sự lựa chọn ngôn ngữ từ góc độ giá trị của
một nhóm văn hóa xã hội và những quy tắc ứng xử văn hóa làm bộc lộ giá trị này
ra. Hướng tiếp cận này giải thích sự lựa chọn ngôn ngữ trong quan niệm của người
nói về bản thân mình là thành viên của một cộng đồng nhất định.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-89-2048.jpg)
![83
Trong chương này, chúng tôi sẽ dựa vào hướng tiếp cận xã hội học ngôn ngữ
để lí giải các đặc điểm giao tiếp xã hội của BTNNGT. Cụ thể, chúng tôi sẽ tập trung
phân tích các yếu tố sau:
- Sự lựa chọn ngôn ngữ giới trẻ trong giao tiếp.
- Phân tích lĩnh vực giao tiếp: nghiên cứu BTNNGT từ góc độ các đặc điểm xã
hội giao tiếp như: hoàn cảnh giao tiếp, nhân vật giao tiếp, quan hệ giao tiếp, mục đích
sử dụng …, sự tác động của các yếu tố này đến việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ.
3.2 Đặc điểm lựa c ọn n n n ữ tron iao tiếp
Con người trong quá trình giao tiếp luôn thực hiện hành vi lựa chọn ngôn ngữ
nhằm phù hợp với đối tượng, bối cảnh và mục đích giao tiếp, từ đó đạt được hiệu
quả giao tiếp cao nhất. NNHXH đã khái quát ba đặc điểm của ngôn ngữ tự nhiên là:
(1) tính dị biến, (2) tính thương lượng và (3) tính thích nghi. [27] Tính dị biến nghĩa
là ngôn ngữ luôn tồn tại nhiều hình thức biểu đạt khác nhau về ngữ âm, từ vựng,
ngữ pháp. Nhờ đó, trong giao tiếp, con người có thể lựa chọn cho mình hình thức
biểu hiện phù hợp nhất. Tính thương lượng xuất phát từ cơ sở là quyền và nghĩa vụ
trong giao tiếp của người sử dụng ngôn ngữ. Quyền là hành động ngôn từ mà người
giao tiếp được quyền sử dụng, còn nghĩa vụ là những việc mà người sử dụng ngôn
ngữ phải làm để đảm bảo nguyên tắc thông tin. Tính thương lượng làm cho việc lựa
chọn ngôn ngữ của người sử dụng phải vừa đảm bảo tính nguyên tắc đồng thời vừa
linh hoạt, uyển chuyển. Tính thích nghi là hệ quả của tính thương lượng, thông qua
thương lượng, các nhân vật giao tiếp có thể đạt được sự thỏa mãn trong giao tiếp.Ba
đặc trưng này của ngôn ngữ đã tạo ra nhiều cơ hội, điều kiện cũng như nguyên tắc
ràng buộc giúp người sử dụng ngôn ngữ có sự lựa chọn thích hợp nhất. Sự lựa chọn
ngôn ngữ có thể quy về đó là quá trình chọn mã để giao tiếp.
Trong luận án, khái niệm mã được dùng theo hai nghĩa. Theo nghĩa hẹp thông
thường, mã được dùng để chỉ ngôn ngữ, như tiếng Việt, tiếng Anh... Chêm xen từ
ngữ tiếng Anh vào giao tiếp tiếng Việt nghĩa là giới trẻ đã dùng mã tiếng Việt lẫn
mã tiếng Anh. Mã còn được hiểu theo nghĩa rộng, như Wardhaugh (2006) quan
niệm [83], có thể chỉ phương ngữ trong sự lựa chọn ngôn ngữ. Trong luận án,
BTNNGT chính là một mã PNXH, được nhóm giới trẻ lựa chọn để giao tiếp.
Trong nội dung chọn sự chọn mã trong giao tiếp này, chúng tôi sẽ đi sâu vào
nghiên cứu bản chất hiện tượng chêm xen các đơn vị tiếng Anh vào giao tiếp tiếng
Việt của giới trẻ.
Các đơn vị tiếng Anh được xem là một loại mã giao tiếp đặc biệt xuất hiện
trong mã tiếng Việt. Từ góc độ lựa chọn ngôn ngữ, hiện tượng chêm xen này là kết
quả của các quá trình khác nhau như chuyển mã, trộn mã và vay mượn ngôn ngữ.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-90-2048.jpg)
![84
Chuyển mã và trộn mã thường diễn ra trong môi trường đa ngữ/đa phương ngữ,
giữa những người đa ngữ/đa phương ngữ với nhau. Vì nhiều mục đích khác nhau,
trong quá trình giao tiếp những người đa ngữ/đa phương ngữ chuyển đổi từ mã giao
tiếp này sang mã giao tiếp khác, hoặc trộn một mã này vào mã giao tiếp chính khác.
Còn vay mượn diễn ra ở môi trường chung, có thể giữa những người đơn ngữ với
nhau. Bởi vì từ mượn là những đơn vị đã được bản địa hóa một cách rộng rãi, người
bản ngữ đơn ngữ có thể dùng như các đơn vị thuần bản địa khác. Trong quá trình
nghiên cứu hiện tượng chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào giao tiếp tiếng Việt của giới
trẻ, chúng tôi vận dụng các mô hình lựa chọn ngôn ngữ của Myers-Scotton (1993)
Poplack (2004), Fasol và ở Việt Nam là quan niệm của Nguyễn Văn Khang (2012)
để nhận diện và lý giải hiện tượng độc đáo này trong BTNNGT.
Khái niệm chêm xen trong luận án chúng tôi chỉ chung cho các hành vi sử
dụng từ ngữ tiếng Anh trong các bài báo mạng tiếng Việt dành cho giới trẻ, gồm
vay mượn, trộn mã và chuyển mã. Như nhiều nhà nghiên cứu đã nhận định, khó có
thể phân biệt rạch ròi các hiện tượng này trong thực tế sử dụng ngôn ngữ, nhưng
trong khả năng của mình, chúng tôi cố gắng nhận diện và xác định bản chất của việc
chêm xen mã tiếng Anh trong giao tiếp tiếng Việt của giới trẻ.
Trước hết, các đơn vị tiếng Anh được chêm xen vào giao tiếp tiếng Việt là kết
quả của hiện tượng chuyển mã. Theo lý thuyết Khung ngôn ngữ ma trận của Myers-
Scotton, có thể xem tiếng Việt là ngôn ngữ ma trận, còn các đơn vị tiếng Anh được
chêm xen vào lời nói tiếng Việt là ngôn ngữ nhúng. Hiện tượng này xảy ra đối với
những đa ngữ, họ có khả năng chuyển từ mã ngôn ngữ này sang mã ngôn ngữ khác
khi giao tiếp. Đương nhiên, đối tượng giao tiếp trong hoàn cảnh này cũng phải là
người đa ngữ. Và hành vi chuyển mã được nghiên cứu như một hiện tượng lựa chọn
ngôn ngữ nhằm nhiều mục đích khác nhau, chúng tôi sẽ bàn đến ở phần sau. Ở Việt
Nam, chúng tôi sử dụng quan niệm về chuyển mã của Nguyễn Văn Khang, chuyển
mã chỉ xảy ra với người đa ngữ, khi họ có thể sử dụng cùng một lúc hai mã ngôn
ngữ khác nhau mà vẫn đảm bảo tính nguyên vẹn, chuẩn mực của hai ngôn ngữ.
Theo đó, trong 654 đơn vị tiếng Anh chúng tôi thu thập được từ ngữ liệu, có thể xác
định hiện tượng chuyển mã trong các tình huống như:
Chị Lê Thị Hồng Len cũng đánh giá cao thái độ của các ứng viên khi đi xin
việc. Chị chia sẻ:“Những năm đầu tiên đi làm, bạn hãy luôn nghĩ “Work to learn
not work to earn”. .. Tuy chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nhưng buổi nói chuyện đã
mang lại nhiều những kiến thức, kinh nghiệm bổ ích cho các bạn sinh viên trong
trường. Cuối buổi, chị Hồng Len nhắn nhủ các bạn “Keep calm and fly
high!”…[82]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-91-2048.jpg)
![85
Trong ngữ liệu trên, hai đơn vị tiếng Anh “Work to learn not work to earn” và
“Keep calm and fly high!” có thể xem là kết quả của hiện tượng chuyển mã. Xét về
cấu trúc, đây là chuyển mã nội câu. Tuy nằm trong một câu tiếng Việt nhưng mã
tiếng Anh vẫn đảm bảo tính hoàn chỉnh, trọn vẹn về cấu trúc lẫn ý nghĩa. Theo các
tiêu chí của mô hình chuyển mã Poplack [76], mã chuyển đã thoả mãn tính chất
tương đương về mặt ngữ pháp, đảm bảo tính trọn vẹn về ngữ pháp của từng ngôn
ngữ (tiếng Việt lẫn tiếng Anh), chứ không phải là trộn tiếng Anh vào một đoạn mã
bất kì của tiếng Việt.
Về mục đích, theo lý thuyết của Meyers-Scotton, đây là mô hình chuyển mã có
đánh dấu, nghĩa là sự lựa chọn mã thể hiện tính chiến lược trong giao tiếp. Rõ ràng,
trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể này, người nói đang giao tiếp bằng tiếng Việt nhưng
hai thông điệp quan trọng nhất lại được diễn tả bằng tiếng Anh. Có thể giải thích
chiến lược này từ hoàn cảnh giao tiếp. Cuộc giao tiếp này diễn ra trong buổi nói
chuyện của diễn giả khách mời là Lê Thị Hồng Len trưởng đại diện ACCA Việt Nam
với các bạn sinh viên trường Hutech về chủ đề “Kỹ năng nghề nghiệp cho tương lai
tươi sáng”. Như vậy, các nhân vật nhân vật giao tiếp mặc định được hiểu là có khả
năng đa ngữ (ở đây là Anh ngữ). Mặt khác, nội dung của cuộc nói chuyện là bàn về
kỹ năng nghề nghiệp cho tương lai, hướng đến sự hội nhập toàn cầu, nên nhân vật
chuyển sang dùng một đoạn mã tiếng Anh mang thông điệp chính là có dụng ý. Đây
là một danh ngôn nổi tiếng trong khởi nghiệp quốc tế, nhân vật không dịch ra tiếng
Việt mà chuyển sang dùng mã gốc tiếng Anh nhằm khẳng định tính thông dụng, có ý
nghĩa toàn cầu của thông điệp. Ngoài chuyển tải nội dung chính, bằng việc chuyển
mã, thông điệp này còn hàm ý ngầm là, nếu giới trẻ Việt muốn thành công trên
trường quốc tế, cần phải thực hiện điều mà thế giới đã đúc rút như thế.
Một ngày khi chị đang tới trường, những đứa nhóc ngày xưa nửa câu tiếng
Anh không biết giờ chạy qua, đập vào vai chị hét lên: “Teacher, what are you
doing?”. “Where are you going?”.Chị đứng ngây ra đó. Ngỡ ngàng. Và vui đến
mức muốn khóc.
Chuyển mã là hiện tượng ngôn ngữ thể hiện khả năng đa ngữ trong cộng đồng
đa ngữ hiện nay. Trong ngữ liệu của chúng tôi, chuyển mã chủ yếu xảy ra ở cấp độ
câu, hoặc cụm từ nhưng có tư cách như câu. Nhưng do đặc thù phạm vi khảo sát là
qua báo mạng điện tử tiếng Việt nên hiện tượng chuyển mã rất hiếm. Ngôn ngữ
được sử dụng trên báo là tiếng Việt, có tư cách là ngôn ngữ chính thức, bắt buộc vì
vậy chuyển mã chỉ diễn ra trong những ngữ đoạn hội thoại là chủ yếu.
Trộn mã mới là trọng tâm, là đặc trưng của hiện tượng chêm xen tiếng Anh
vào trong giao tiếp tiếng Việt của giới trẻ trong ngữ liệu của chúng tôi.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-92-2048.jpg)
![86
Tôi chỉnh sửa CV, soạn thảo thư xin việc, phỏng vấn và cuối cùng được nhận
vào làm ở một công ty PR. [748]
Buổi Talkshow đã thu hút hơn 300 sinh viên từ các trường đại học khác nhau
cùng với không khí náo nhiệt và những câu chuyện chân tình từ 3 vị khách mời vui
tính. [810]
Nếu sau khi kiểm tra, bạn thấy sản phẩm mình định mua mà sai kí tự code
hoặc code có dấu hiệu khác thường thì đấy là túi fake.[383]
Trong khi nhiều nhà ngôn ngữ học như Meyers-Scotton không chủ trương
phân biệt chuyển mã và trộn mã, Fasol vẫn nhận thấy có đường biên giữa các hiện
tượng. Nếu chuyển mã là hiện tượng một người nói nhiều ngôn ngữ, mỗi mã là một
“ngôn ngữ nguyên vẹn” thì trộn mã là sử dụng những “mảnh nhỏ” mã trộn vào
trong ngôn ngữ khác. Còn hiện tượng vay mượn từ vựng, theo Fasol chính là quá
trình trộn mã (thường diễn ra ở cấp độ từ) được lặp đi lặp lại nhiều lần trong một
ngôn ngữ cuối cùng trở nên không thể phân biệt được với ngôn ngữ sở tại. [12]
Khởi điểm của trào lưu này là ở châu Âu với những party mùa hè sôi động,
những concert ngoài trời lấp lánh vào buổi tối. [156]
Và niềm vui còn nhân đôi, nhân ba nếu như bạn shopping vào đúng dịp sale.
Nhưng thực tế đã chứng minh rằng, mua đồ sale không hề dễ. [603]
Theo tiêu chí hình thái cú pháp của mô hình chuyển mã, thì rõ ràng, những
đơn vị tiếng Anh như party, concert, shopping ở ngữ liệu trên chỉ được trộn với tư
cách đơn vị ý nghĩa, không đảm bảo ý nghĩa ngữ pháp. Hình thức ngữ pháp của các
mã trộn tiếng Anh chịu sự quyết định của ngữ pháp mã chính là tiếng Việt. Trong
tiếng Việt, ý nghĩa số nhiều do phụ từ đảm nhiệm (những), cho nên party, concert
chỉ được trộn vào chứ không đảm bảo ý nghĩa số nhiều. Hoặc shopping cũng là một
mã trộn không đảm bảo tính nguyên vẹn. Nếu xuất hiện ở vị trí động từ, thì chuẩn
mực phải là shop chứ không phải shopping.
Có thể thấy, ngôn ngữ chính là tiếng Việt đã có ảnh hưởng lớn đến mã trộn là các
đơn vị tiếng Anh được chêm xen vào. Theo quan điểm phân biệt của Nguyễn Văn
Khang (2012), trong những tình huống này, mã tiếng Việt là chủ yếu còn mã tiếng Anh
chỉ là thứ yếu, được trộn vào tiếng Việt nên chịu áp lực của mã chính là tiếng Việt.
Trong thực tế nói năng, các mã trộn tiếng Anh có những biến thể ngữ âm khác nhau do
chịu áp lực của tiếng Việt, tạo ra nhiều sai khác với ngữ âm gốc: (fake- phách, phây…)
Sự khác biệt này không ảnh hưởng nhiều đến khả năng tiếp nhận của người giao tiếp
do nó chỉ là một “mảnh nhỏ” được trộn vào lời nói tiếng Việt mà thôi.
Mọi người đã đổ xô xuống đường xem pháo hoa và tham gia những bữa tiệc
countdown đầy màu sắc.[890]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-93-2048.jpg)
![87
Có những khi, “mảnh nhỏ” mã trộn này cũng đóng vai trò quan trọng trong
việc chuyển tải thông điệp của cả lời nói. Trong ngữ liệu ở bài [890] được trích dẫn
ở trên, từ countdown được dùng với tư cách trộn mã, với ý nghĩa là giao thừa. Tuy
nhiên, ở ngữ cảnh này, mã tiếng Anh này được sử dụng rất hợp lý xét về chiến lược
giao tiếp. Nếu giao thừa gợi đến phong tục tập quán truyền thống của văn hóa Việt
Nam như mâm cúng, hái lộc, đi chùa cầu an thì từ tiếng Anh countdown được trộn
vào hoàn cảnh này hoàn toàn phù hợp. Nó làm mọi người liên tưởng đến văn hóa
đón chào năm mới theo kiểu phương Tây, đầy màu sắc với pháo hoa, tiệc tùng, âm
thanh, ánh sáng trên đường phố.
Do xuất phát từ đặc trưng ngữ liệu báo mạng điện tử tiếng Việt nên tiếng Việt
đương nhiên giữ vai trò mã chính, sự có mặt của từ ngữ tiếng Anh chỉ là mã phụ,
được trộn vào mã chính nhằm một số mục đích nhất định. Bạn đọc mà báo mạng
điện tử chúng tôi khảo sát hướng đến là giới trẻ, là đối tượng được cho là có đa ngữ
tiếng Anh (hoàn toàn hoặc không hoàn toàn). Vì thế, việc tiếp nhận trộn mã được
xem là không có trở ngại đáng kể với đối tượng này.
Hơn nữa, như đã trình bày ở phần cảnh huống ngôn ngữ, trộn mã tiếng Anh
vào các ngôn ngữ bản địa đã trở thành trào lưu ở khắp các nước trên thế giới. Hiện
tượng này là kết quả tất yếu của quá trình toàn cầu hóa, quốc tế hóa dưới ảnh hưởng
của văn hóa Mỹ và tiếng Anh. Chúng tôi sẽ lí giải động cơ hiện tượng trộn mã tiếng
Anh vào lời nói tiếng Việt ở phần mục đích giao tiếp tiếp theo.
Chêm xen tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt còn được nhận diện ở bình diện
vay mượn từ vựng. Nếu hình dung chuyển mã, trộn mã và vay mượn từ vựng như là
một đường liên tục theo quan niệm của Fasol thì vay mượn chính là đoạn cuối của
quá trình này. Một mã trộn nào đó được sử dụng lặp đi lặp lại trong mã chính, làm
cho người ta cảm thấy quen thuộc, quên mất nguồn gốc của mã trộn đó thì nó được
xem là từ vay mượn. Liên quan đến từ hiện tượng này, Nguyễn Văn Khang (2007)
đã sử dụng thuật ngữ từ ngoại lai để phân biệt từ vay mượn và từ có nguồn gốc
nước ngoài [25] . Theo quan điểm này, khái niệm chêm xen trong luận án của chúng
tôi là quá trình sử dụng từ ngoại lai có nguồn gốc tiếng Anh. Trong những từ ngoại
lai có gốc Anh, lại phân ra thành các nhóm: đơn vị vay mượn, đơn vị trộn mã và
chuyển mã. Chúng tôi cũng sử dụng tiêu chí mức độ đồng hóa, cụ thể là Việt hóa để
xác định tư cách vay mượn của từ ngữ tiếng Anh trong tiếng Việt hiện nay. Tất
nhiên, đồng hóa là một tiêu chí định tính, khó có thể xác lập một cách tuyệt đối.
Việt hóa được hiểu là mức độ cảm thấy quen thuộc, người Việt đơn ngữ cũng có thể
dùng bình thường như những đơn vị tiếng Việt khác. Trong thực tế sử dụng, người
Việt dùng mà thường là không biết (không quan tâm) nó là từ mượn của tiếng Anh.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-94-2048.jpg)
![88
Một trong những căn cứ để chúng tôi xác định mức độ Việt hóa là sự có mặt
của chúng trong Từ điển tiếng Việt. Trong luận án, chúng tôi sử dụng Từ điển tiếng
Việt của Hoàng Phê năm 2010 [40]; Từ điển tiếng Việt thông dụng của Trung tâm
Từ điển học Vietlex (2014) [48] để khảo sát các từ tiếng Anh có mặt trong tiếng
Việt với tư cách từ mượn. Những đơn vị tiếng Anh này người Việt đơn ngữ có thể
sử dụng được một cách thông thường như một đơn vị từ vựng tiếng Việt bình
thường mà không gặp trở ngại đáng kể nào. Bằng phương pháp đối chiếu với Từ
điển tiếng Việt, trong 515 từ tiếng Anh chúng tôi thống kê được, có 79 từ (15.3%)
xuất hiện trong các cuốn Từ điển này. Vì vậy, có thể xem các từ này được người
Việt đơn ngữ dùng như là một đơn vị tiếng Việt, có nguồn gốc từ tiếng Anh, chúng
đã trải qua một quá trình Việt hóa tương đối lâu dài, được sử dụng trong tiếng Việt
như một đơn vị từ mượn, bổ sung vào hệ thống ngữ nghĩa còn thiếu trong tiếng
Việt: website, wifi, Internet, camera, download, virus, CD, VCD, blog, chip,
computer, file, copy, laptop, online, email, chat, TV, card, visa, marketing, studio,
MC, album, fan, festival, gala, hippie, pop, rock, jazz, scandal, stress…
Xét về ngữ âm, những từ vay mượn này thường được người Việt phát âm theo
ngữ âm tiếng Việt, ít đảm bảo chuẩn ngữ âm gốc: card – cạc, các; load – loát; pop-
póp; fan – phan; scandal - xì căng đan… Mà rõ nét nhất là hiện tượng âm tiết hóa
và thanh điệu hóa theo ngữ âm tiếng Việt. Nhưng về mặt chữ viết, thông thường
chúng lại giữ nguyên hình thức chuẩn như trong tiếng Anh gốc chứ không theo kiểu
phiên/phỏng âm.
Tuy khác nhau về thời điểm du nhập vào tiếng Việt nhưng nhìn chung, những
đơn vị từ vựng này đã có quá trình tồn tại tương đối lâu dài và bền vững trong từ
vựng tiếng Việt, đã được Việt hóa về nhiều mặt, được cộng đồng bản ngữ chấp
nhận như tư cách một đơn vị tiếng Việt bình thường, được sử dụng phổ biến trong
tiếng Việt bởi cả những người đơn ngữ. Những từ mượn tiếng Anh này phần lớn
cũng có đơn vị từ vựng đồng nghĩa trong tiếng Việt: chat – trò chuyện phiếm trên
mạng, wifi – mạng không dây, file – tệp tin, camera – máy chụp ảnh, quay phim,
copy – sao chép, hot – nóng, clip – đoạn phim ngắn, virus - chương trình máy tính
độc hại, laptop – máy tính xách tay... Nhưng xét về tính thuật ngữ thì những đơn vị
từ vựng thuần Việt tỏ ra hạn chế vì thiếu tính khái quát, trừu tượng, thường thiên về
ý nghĩa nôm na, cụ thể, từ ngữ vay mượn tiếng Anh lại có tính thuật ngữ và quốc tế.
Vì vậy đối với mảng thuật ngữ, từ vay mượn tiếng Anh tỏ ra có lợi thế hơn. Hệ
thống những từ vay mượn này được sử dụng phổ biến trong tiếng Việt toàn dân, có
ý nghĩa chỉ những sự vật, hiện tượng mới du nhập vào đời sống xã hội Việt Nam,
chủ yếu thuộc lĩnh vực công nghệ thông tin, điện tử hoặc văn hóa giải trí:](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-95-2048.jpg)
![89
Tuy là một công ty chuyên sản xuất máy tính, nhưng từ trước đến nay HP
chưa bao giờ sản xuất bất kì model laptop nào chuyên cho chơi game. [536]
Những từ gốc tiếng Anh như model, laptop, game hiện nay được người Việt
sử dụng rộng rãi, thay thế cho cả những từ tiếng Việt có ý nghĩa tương đương: mẫu,
máy tính xách tay, trò chơi điện tử….
Như vậy, có thể nói hiện tượng chêm xen tiếng Anh vào trong lời nói tiếng
Việt của giới trẻ Việt hiện nay là kết quả của sự giao lưu, tiếp biến văn hóa – ngôn
ngữ trong thời đại toàn cầu hóa. Hiện tượng này có thể được hình dung như một quá
trình liên tục, từ chuyển mã, trộn mã (đối với người đa ngữ) đến vay mượn (có thể
diễn ra đối với cả người đơn ngữ). Ban đầu, đó là việc chọn mã trong giao tiếp đối
với người người đa ngữ tiếng Anh, tạo ra kết quả là chuyển mã (sử dụng hai ngôn
ngữ), trộn mã (sử dụng mã tiếng Anh thêm vào mã chính tiếng Việt), và dần dần
quá trình trộn mã lặp lại thường xuyên, các mã tiếng Anh (thường là đơn vị từ)
được sử dụng nhiều lần, được Việt hóa sâu sắc tạo thành đơn vị từ mượn tiếng Anh
trong tiếng Việt. Trong quá trình này, trong những hoàn cảnh giao tiếp cụ thể với
những nhân tố cụ thể, có thể dễ dàng xác định ranh giới các hiện tượng. Nhưng
cũng có những lúc, chuyển mã và trộn mã rất khó phân biệt, đặc biệt ở kích thước
từ. Hoặc tiêu chí đồng hóa được dùng để xác định từ vay mượn cũng là một tiêu chí
trừu tượng, nhiều lúc không nhận được sự thống nhất của các nhà nghiên cứu. Tuy
nhiên, nhìn một cách khái quát, chuyển mã, trộn mã và vay mượn tiếng Anh là
những hiện tượng diễn ra thường xuyên, liên tục trong ngôn ngữ giới trẻ với biểu
hiện chung là sử dụng chêm xen các đơn vị tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt. Trong
đó, có thể xác định, trộn mã là hiện tượng chủ đạo trong BTNNGT. Không những
chiếm thành phần lớn nhất, trộn mã còn đặc trưng cho hành vi sử dụng tiếng Anh
trong giao tiếp tiếng Việt của giới trẻ. Bản chất của hiện tượng trộn mã cho phép
giới trẻ có thể sử dụng mã trộn là những đơn vị tiếng Anh, biểu hiện những nội
dung, ý tưởng, khái niệm… vào trong đoạn lời nói tiếng Việt khi tiếng Việt vẫn là
mã chính. Hiện tượng này khuếch tán các đơn vị mã trộn tiếng Anh, làm chúng
ngày càng phổ biến hơn, chuyển dần đến ranh giới vay mượn. Trong BTNNGT,
chúng ta dễ dàng nhận thấy những từ chỉ trang phục, âm nhạc, giải trí được dùng
hoàn toàn thay thế (không có) trong tiếng Việt: bra-top, crop-top, clip, hotgirl…
Bắt đầu từ BTNNGT, có thể chúng dần trở thành từ mượn trong tiếng Việt ở một
tương lai không xa. Do đó, có thể nói việc chọn mã trong giao tiếp của giới trẻ cũng
là một trong những cách thức phát triển từ vựng tiếng Việt ngày nay.
3.3 Đặc điểm n ân vật iao tiếp
Nhân vật giao tiếp, hay còn được gọi là người tham dự vào cuộc giao tiếp, bao
gồm người phát (người nói, người viết…) và người nhận (người nghe, người](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-96-2048.jpg)
![90
đọc…). Trong bất cứ mô hình giao tiếp nào, nhân vật giao tiếp cũng là nhân tố quan
trọng hàng đầu, đảm bảo cho cuộc giao tiếp có thể diễn ra. Nhân vật giao tiếp có thể
phân thành vai nói và vai nghe, nhưng hai vai này không cố định mà thường luân
chuyển cho nhau theo nguyên tắc luân phiên lượt lời. [7]
Ngữ liệu BTNNGT trong luận án được chúng tôi thu thập hoàn toàn qua các báo
mạng điện tử. Chúng tôi chọn Hoa Học Trò, Sinh viên Việt Nam, Kênh 14, Thế giới
trẻ, Yan News… để nghiên cứu BTNNGT là có lí do. Theo số liệu của Bộ Thông tin
truyền thông, tính đến thời điểm năm 2015, Việt Nam có 105 báo, tạp chí điện tử và
248 trang thông tin điện tử tổng hợp của các cơ quan báo chí được cấp phép [90]. Theo
đó, mỗi tạp chí (nhóm tạp chí điện tử) hoạt động thường hướng đến một/một số nhóm
độc giả nhất định. Thông điệp và cách thức thể hiện thông điệp của các báo nhằm đáp
ứng nhu cầu về thông tin lẫn thị hiếu của đối tượng độc giả đó. Các báo mạng điện tử
mà luận án khảo sát đều có tôn chỉ, mục đích hướng đến độc giả bạn trẻ. Tôn chỉ này
đã được thể hiện ngay trong tên báo: Hoa Học trò hướng đến bạn đọc trong lứa tuổi
học trò, Sinh viên Việt Nam hướng đến bạn đọc sinh viên, Kênh 14 là tạp chí được đặt
tên theo tiếng lóng giới trẻ, “for teen”, dành cho bạn đọc tuổi teen… Như vậy, các tờ
báo mạng điện tử chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đều xác định đối tượng bạn đọc là giới
trẻ (nằm độ tuổi teen, học trò, sinh viên, thanh niên). Do đó, BTNNGT được sử dụng
với đối tượng giao tiếp (người tiếp nhận) là giới trẻ.
Còn người viết (tác giả) là ai? Người viết chính là chủ thể chủ động lựa chọn
BTNNGT để chuyển tải thông điệp đến bạn đọc giới trẻ. Trong giao tiếp báo chí, thông
tin người viết chỉ được thể hiện qua tên tuổi (tên thật hoặc bút danh). Các đặc trưng xã
hội khác như giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp… không được thể hiện tường minh, trực
tiếp. Do đó, giao tiếp trên báo chí chủ yếu là giao tiếp một chiều, diễn ra theo kiểu
người viết ẩn danh – nói với bạn đọc (giới trẻ). Xuất phát từ đặc thù ngữ liệu này,
chúng tôi xác định chủ thể giao tiếp qua các từ nhân xưng. Hệ thống nhân xưng từ là
tín hiêu giúp xác lập mối quan hệ giữa người nói với người nghe trong giao tiếp. Ngữ
liệu ngôn ngữ giới trẻ chúng tôi thu thập được xuất hiện phổ biến các nhân xưng từ
như: mình, chúng mình, chúng ta, các bạn, tớ, chúng tớ, bạn, các bạn, ấy, đằng ấy...
Chuyện tình gà bông đang êm ả sáng trong như một dòng sông, thì bỗng, bạn
phát hiện ra những bí mật 18+ của chàng gà, và sững sờ nhận ra thế giới con trai
không “hồng” như bạn vẫn tưởng. [132]
Không ai khác, chính là VJ Nam Hee đình đám. Tình cờ gặp anh chàng trên
phố, hãy cùng chúng tớ nghía qua street style của Nam Hee nha! [140]
Một không gian tràn ngập Giáng sinh với hương vị ngọt ngào của đất nuớc
Hà Lan để bạn và “ấy ơi” có thể tha hồ check-in hoặc tạo cho mình một bộ ảnh](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-97-2048.jpg)
![91
Noel đôi cực cool chính là những gạch đầu dòng quan trọng nhất khi bạn chọn địa
điểm cafe ngày này đúng không? [169]
Hòa cùng trào lưu “tự sướng theo nhóm” cực kỳ hot này, bạn nên bỏ túi một
số bí kíp nhỏ sau đây để nhận được “bão like” trên mạng xã hội nhé! [541]
Trên tất cả các diễn đàn công nghệ, bạn sẽ thấy rất nhiều những kẻ hâm mộ
"cuồng tín" hay được gọi mỉa mai là "fanboy" hoặc "fangirl". Yêu công nghệ không
phải là một điều xấu, nhưng 5 kiểu "fan cuồng" sau đây sẽ làm hỏng trải nghiệm
Internet của bạn. [793]
Đây là các đại từ chính danh hoặc danh từ đảm nhiệm vai trò xưng hô thể hiện
những vai giao tiếp ngang bằng nhau, là bạn bè trong nhóm giới trẻ.
Mặt khác, việc sử dụng nhiều những tình thái từ như nhé, nhỉ, nha…cũng thể
hiện màu sắc tình cảm thân mật, suồng sã trong giao tiếp giữa các nhân vật tham gia
giao tiếp. Khác với các tờ báo hướng đến đối tượng bạn đọc phổ thông, bạn đọc trí
thức… báo mạng điện tử dành cho giới trẻ thiên về giao tiếp khẩu ngữ, sinh hoạt
với các vai giao tiếp ngang hàng, bình đẳng. Ngôn ngữ diễn đạt thiên về ngôn ngữ
nói (khẩu ngữ) hơn là dạng viết (dù được thể hiện bằng chữ viết).
Như vậy, tác giả của các bài báo mạng điện tử sử dụng BTNNGT có thể là bất
kì ai, ở độ tuổi nào, có quan điểm, trình độ như thế nào nhưng họ đã chủ động lựa
chọn biến thể này để nói với bạn đọc giới trẻ. Qua hành vi lựa chọn ngôn ngữ, họ tự
đặt mình ngang hàng với giới trẻ, tự coi mình là một bộ phận trong giới trẻ để thiết
lập cuộc giao tiếp với bạn đọc trẻ. Vị thế giao tiếp này có thể chỉ mang tính lâm thời
trong ngữ cảnh, không trùng khít với vai xã hội thực của tác giả. Điều này có liên
quan mật thiết đến bản chất của truyền thông, như Kress [66] đã chỉ rõ. Truyền
thông không phải là sự tự biểu hiện mình. Vấn đề của truyền thông là hướng đến
đối tượng tiếp nhận. Với việc lựa chọn BTNNGT làm phương tiện chuyển tải thông
điệp đến bạn đọc giới trẻ, người viết đã thực hiện sứ mệnh truyền thông của mình.
Trên báo mạng điện tử dành cho giới trẻ, BTNNGT được sử dụng như là một
phương tiện giao tiếp trong nội bộ nhóm những người trẻ (hoặc tự coi là trẻ) với
nhau. Phương tiện này được sử dụng khi người nói và người nghe đã xác định được
tư cách bình đẳng, “cùng vai phải lứa” với nhau.
Để kiểm nghiệm tính xác thực của luận điểm này, chúng tôi đã tiến hành
điều tra sự lựa chọn ngôn ngữ của các CTV giới trẻ. Nội dung câu hỏi là giới trẻ
có sử dụng biến thể ngôn ngữ này trong giao tiếp hay không, nếu có thì sử dụng
để giao tiếp với ai? Với 350 CTV giới trẻ, chúng tôi sử dụng bảng hỏi gồm các
câu hỏi như sau:](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-98-2048.jpg)
![93
hơn 0.3 thì sẽ loại biến quan sát đang xem xét để tăng độ tin cậy của thang đo. Dẫn
theo Hoàng Trọng, Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2008). [45]
Sử dụng SPSS, chúng tôi đã tiến hành kiểm tra độ tin cậy của thang đo
BTNNGT, kết quả được thể hiện qua bảng 3.1:
Bảng 3.1 Kết quả độ tin cậy thang đo sự lựa chọn và sử dụng BTNNGT
STT Biến R C1 C
1 Tần suất sử dụng các từ ngữ tiếng Anh 0.661 0.740 0.811
2 Tần suất sử dụng tiếng lóng giới trẻ 0.703 0.696
3 Tần suất sử dụng kết cấu mới giới trẻ 0.620 0.781
Kết quả ở Bảng 3.1 cho thấy chỉ số Cronbach’s Alpha (C) của thang đo là 0.811,
thuộc thang đo lường rất tốt, các hệ số tương quan biến tổng của các biến quan sát
trong thang đo (R) đều lớn hơn 0.3 và không có trường hợp loại bỏ biến quan sát nào
có thể làm cho Cronbach’s Alpha của thang đo (C1) lớn hơn 0.861. Các chỉ số này
khẳng định tính phù hợp, đáng tin cậy của các biến trong bảng hỏi. Vì vậy, tất cả các
biến quan sát đều được chấp nhận và sẽ được sử dụng trong phân tích nhân tố tiếp theo.
Bảng 3.2 Tần suất sử dụng BTNNGT
Tần suất sử
dụng BTNNGT
Chưa bao giờ Ít khi Thỉnh thoảng Thường xuyên
SL
(người)
Tỉ lệ
(%)
SL
(người)
Tỉ lệ
(%)
SL
(người)
Tỉ lệ
(%)
SL
(người)
Tỉ lệ
(%)
Chêm xen từ
ngữ tiếng Anh
28 8.0 121 34.6 180 51.4 21 6.0
Tiếng lóng 29 8.3 128 36.6 170 48.6 23 6.6
Kết cấu mới lạ 35 10.0 165 47.1 140 40.0 10 2.9
Tổng 92 8.8 414 39.4 490 46.7 54 5.1
Biểu đồ 3.1. Tần suất sử dụng các hình thức BTNNGT
8% 8% 10%
35% 37%
47%
51%
49%
40%
6% 7%
3%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
Chêm xen tiếng Anh Tiếng lóng Kết cấu mới lạ
Chưa bao giờ
Ít khi
Thỉnh thoảng
Thường xuyên](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-100-2048.jpg)
![97
duy năng động, sáng tạo, là đại diện cho xu hướng đổi mới, hiện đại hoá xã hội.
Biến đổi nhu cầu diễn ra ở mọi tầng lớp trong xã hội, nhưng mạnh mẽ và ưu trội
nhất vẫn ở lớp trẻ, từ nhu cầu dân chủ và tự do, khẳng định cá tính, nhân cách đến
nhu cầu thông tin, giao tiếp, thụ hưởng văn hoá với xu hướng hướng ngoại, bị lôi
cuốn bởi mốt, thị hiếu, giá trị mới. Đây là cội nguồn của những mâu thuẫn, xung đột
thế hệ. Những lệch lạc trong thể hiện và thực hiện nhu cầu thường bắt đầu từ sự
lệch lạc trong lựa chọn định hướng giá trị sống, sự yếu kém, phát triển chậm trong
giáo dục nhu cầu, giáo dục giá trị đối với lớp trẻ, từ gia đình, nhà trường đến xã hội.
Biến đổi lối sống của con người Việt Nam có thể coi là tổng hợp những biến đổi xã
hội dưới tác động của đổi mới, của hội nhập. (Theo Hoàng Chí Bảo, 2008). [3]
Trong Culture and Identity, Kidd (2002) đã nhận định, văn hóa toàn cầu đã
làm xói mòn nền văn hóa bản địa, làm cho các quốc gia trở nên giống nhau hơn.
Công nghiệp truyền thông đã làm lây lan văn hóa toàn cầu. Các bộ phim, âm nhạc,
trò chơi máy tính, thực phẩm, thời trang và các sản phẩm tiêu dùng khác.. đã làm
cho các nền văn hóa trên thế giới ngày càng giống nhau. [64]
Giới trẻ Việt Nam trong xã hội đương đại cũng nằm trong trào lưu toàn cầu
hóa này. Ở Việt Nam, nhiều công trình văn hóa, tâm lí học [20] , [21], [31], [47]…
đã miêu tả những biểu hiện đặc trưng văn hóa thanh niên thời đương đại là: nhạc
trẻ, thời trang và lối sống. Thị hiếu âm nhạc, thời trang và lối sống này cho thấy một
lớp văn hoá mới - văn hoá giới trẻ - đã ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam hiện
đại, đặc biệt ở những đô thị lớn. Bối cảnh này mang lại cho giới trẻ nhiều tự do và
chọn lựa hơn. Toàn cầu hoá xóa nhòa các giới hạn về không gian, thời gian, ngôn
ngữ khiến cho thanh niên Việt Nam nghe cùng một loại nhạc, mặc cùng một kiểu
thời trang, sống cùng một phong cách sống với thanh niên trẻ các nước trong khu
vực và trên thế giới. Quan niệm xã hội, cơ cấu gia đình thay đổi, vai trò cá nhân
được đề cao, lối sống của thanh niên cũng có những biến chuyển rõ rệt. Tuy nhiên,
toàn cầu hóa cũng mang lại nỗi lo âu, bấp bênh và mơ hồ do chưa có một hệ giá trị
và chuẩn mực nhất định. Nó làm cho giới trẻ Việt Nam vừa tự do vừa phải đối mặt
với những thử thách, khó khăn chung. Cộng thêm là những định kiến bắt nguồn từ
văn hoá truyền thống tạo thêm nhiều áp lực cho văn hóa giới trẻ. Giới trẻ Việt
đương đại đang từng ngày xây dựng và khẳng định bản sắc văn hóa thanh niên của
mình trong bối cảnh chung của văn hóa dân tộc và văn hóa toàn cầu như thế.
Khi bàn đến hoàn cảnh giao tiếp hiện nay, không thể không nhắc đến sự ảnh hưởng
và tác động của công nghệ. Sức mạnh công nghệ, thể hiện qua các thiết bị
thông minh và kết nối Internet đã trở thành một lực lượng hữu hình tác động](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-104-2048.jpg)
![98
sâu sắc đến đời sống giao tiếp xã hội, đặc biệt là giới trẻ. Internet trở thành
phương tiện phát triển nhanh nhất từng được ghi nhận trong lịch sử loài người.
Nếu năm 2006, cả thế giới có 1,076 tỉ người sử dụng Internet thì đến năm
2016, con số này đã lên đến hơn 3,4 tỉ người [22]. Những người sử dụng
Internet làm thành một cộng đồng giao tiếp ảo gắn kết với nhau gọi là cư dân
mạng. Cộng đồng cư dân này sử dụng mã giao tiếp là ngôn ngữ mạng. Tại
Việt Nam, theo báo cáo của NetCitizens, tại các khu vực thành thị, khoảng
50% dân số có truy cập Internet. Tỷ lệ này thậm chí còn cao hơn tại hai thành
phố lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Hai phần ba trong số này sử
dụng Internet mỗi ngày, với gần 50 giờ trên Internet mỗi tháng. Người sử dụng
Internet nằm trong độ tuổi khá trẻ, chủ yếu là thanh niên. [90]
http://infonet.vn/nam-2015-so-luong-co-quan-bao-chi-in-tang-12-co-quan-
post187377.info
Tỷ lệ và tần suất sử dụng internet đã tạo ra một đời sống giao tiếp ảo, với các
mối quan hệ giao tiếp ảo. Trong đó, người giao tiếp có thể vô cùng quen thuộc với
các thông số ảo (tên tài khoản, ảnh đại diện, nội dung câu chuyện) mà hoàn toàn xa
lạ với các thông tin thực tế. Điều này này dẫn đến những đặc điểm giao tiếp hết sức
khác biệt. Các nhân vật tham gia vào giao tiếp có xu hướng tự do, cởi mở, thậm chí
quá đà, ảo tưởng, như tiếng lóng giới trẻ gọi là “chém gió”, “thánh phán” hay “anh
hùng bàn phím”. Hoàn cảnh giao tiếp ảo qua thiết bị số cũng là một môi trường đặc
thù của BTNNGT.
Những đặc điểm nêu trên của xã hội Việt Nam đương đại và bối cảnh văn hóa
thanh niên chính là hoàn cảnh giao tiếp rộng, làm nảy sinh và là môi trường hoạt
động của BTNNGT trong tiếng Việt hiện nay.
3.4.2 Hoàn cảnh giao tiếp hẹp
Nếu bối cảnh xã hội văn hóa của thời đại làm nên hoàn cảnh giao tiếp rộng của
BTNNGT, thì xét ở phạm vi hẹp, hoàn cảnh giao tiếp là không gian, phạm vi, lĩnh
vực mà BTNNGT xuất hiện, hoạt động.
Do phạm vi nghiên cứu BTNNGT của luận án là qua báo mạng điện tử dành
cho giới trẻ nên báo mạng giới trẻ chính là chu cảnh xuất hiện BTNNGT. So với các
báo mạng điện tử khác, báo mạng điện tử dành cho giới trẻ sử dụng BTNNGT với số
lượng lớn, tần suất xuất hiện cao. Có thể biến thể ngôn ngữ này vẫn xuất hiện ở các tờ
báo điện tử khác, nhưng khuynh hướng xuất hiện chủ đạo của BTNNGT là ở báo
mạng điện tử dành cho giới trẻ. Đây mới là hoàn cảnh xuất hiện đặc thù của ngôn ngữ
giới trẻ.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-105-2048.jpg)
![103
năng truyền thông cho bạn đọc giới trẻ? Vấn đề nghiên cứu này sẽ được chúng tôi
giải quyết trên ngữ liệu thực tế của việc sử dụng BTNNGT qua báo mạng đồng thời
kiểm chứng qua điều tra ngôn ngữ học với CTV trẻ.
Trong mô hình giao tiếp, nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định, động cơ (mục
đích) giao tiếp là nhân tố quan trọng chi phối toàn bộ cuộc giao tiếp. Trên cơ sở xác
lập được động cơ giao tiếp, từ đó chủ thể mới lựa chọn nội dung, cách thức, phương
tiện giao tiếp phù hợp nhất để thực hiện được đích đã đặt ra đó. Mọi cuộc giao tiếp
đều hướng đến đích giao tiếp nhất định, kể cả là những cuộc giao tiếp tưởng chừng
như vu vơ, không có thông điệp rõ ràng, nói cho vui… đều nhằm đến việc thiết lập
mối quan hệ giữa người nói và người nghe. Lựa chọn ngôn ngữ để giao tiếp là một
trong những cách thức để thực hiện đích giao tiếp.
Trong Ngôn ngữ học xã hội [27], Nguyễn Văn Khang (2012) đã quy sự lựa
chọn ngôn ngữ về hai quá trình: là lựa chọn mang tính ngữ cảnh và lựa chọn mang
tính chiến lược. Lựa chọn mang tính ngữ cảnh hay còn được gọi là lựa chọn không
đánh dấu là quá trình lựa chọn ngôn ngữ tự nhiên, tự phát theo thói quen ngôn ngữ
của người sử dụng, không nhằm mục đích gì. Ngược lại, lựa chọn chiến lược là sự
lựa chọn mang tính đánh dấu, nhằm thể hiện những mục đích nhất định. Dựa vào sự
phân biệt hai quá trình này, chúng tôi sẽ phân tích các mục đích sử dụng BTNNGT
ở báo mạng điện tử. Trước hết, luận án sẽ phân tích động cơ giao tiếp qua thực tế sử
dụng của BTNNGT qua báo mạng điện tử. Sau đó, kiểm chứng mục đích sử dụng
qua điều tra khảo sát thực tế từ CTV giới trẻ.
Nếu quan niệm chuyển mã là sự chuyển đổi từ ngôn ngữ/ biến thể ngôn ngữ
này sang ngôn ngữ/biến thể ngôn ngữ khác trong giao tiếp thì việc sử dụng ngôn
ngữ giới trẻ ở báo mạng điện tử cũng là một quá trình chuyển mã, trong đó có sự
chuyển đổi từ biến thể tiếng Việt chuẩn sang biến thể giới trẻ lệch chuẩn. Luận án
đã tham khảo các công trình về động cơ chuyển mã của J.Gumperz [61], Meyers-
Scotton [72], Nguyễn Thanh Phương [73], Nguyễn Văn Khang [27]… và thực tế
ngữ liệu, chúng tôi nhận thấy việc sử dụng BTNNGT ở báo mạng điện tử dành cho
giới trẻ chủ yếu là sự lựa chọn có tính chiến lược, với những động cơ có thể xác
định được.
3.5.1 Ngôn ngữ giới trẻ thể hiện bản sắc nhóm giới trẻ, thiết lập cộng đồng
giao tiếp thanh niên
Trên báo mạng điện tử dành cho giới trẻ, BTNNGT được lựa chọn như là một
phương tiện đắc lực, đặc trưng để thể hiện bản sắc của tờ báo. Hoa Học trò, Sinh
viên Việt Nam, Kênh 14, Yan News… được thiết kế dành riêng cho bạn đọc giới trẻ
từ nội dung tin bài, thiết kế hình thức cho đến phương tiện ngôn ngữ. Do đó, có thể](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-110-2048.jpg)
![105
Đặc biệt, trong khi thông tin các sự kiện liên quan đến đời sống giới trẻ, văn
hóa giải trí, thời trang, báo mạng thường lựa chọn hình thức trộn mã tiếng Anh, kết
quả làm cho lời nói tiếng Việt xuất hiện dày đặc mã tiếng Anh:
“Mặc chấm bi, bạn vẫn có thể là 1 cô nàng năng động với crop-top và jacket,
hay retro chic với bộ đồ chấm bi ton-sur-ton, dịu dàng khi kết hợp sơmi chấm bi với
chân váy pleat, hoặc tươi tắn và nổi bật với set đồ color block…” [104]
Nhóm nhạc nam Element ra mắt khán giả Vpop. Element Band là nhóm nhạc
gồm 3 thành viên trực thuộc công ty Step 3 Entertainment, đây cũng là nhóm nhạc
đầu tiên được ký hợp đồng với một công ty quản lý của Mỹ. Phong cách của
Element sẽ mang nhiều âm hưởng indie- pop châu Âu. [216]
Một trang blog Tây Ban Nha chuyên về âm nhạc châu Á, bao gồm Kpop,
Cpop, Jpop, Tpop, ... cũng vừa xếp hạng MV "Bad Boy" của Đông Nhi trong Top 10
bảng xếp hạng hàng ngày. [674]
Số lượng, tần số, ý nghĩa của các mã trộn tiếng Anh trong BTNNGT đa dạng,
mới mẻ đến mức làm cho nhiều độc giả bình thường cảm thấy khó hiểu. Đặc biệt là các
từ chỉ những hiện tượng âm nhạc, thời trang quốc tế: croptop, bratop, retro chic, váy
pleat, áo trắng see- through, quần wide legs, chân váy midi, xu hướng furturistic…
xuất hiện ồ ạt theo các xu hướng, trào lưu thời thượng của giới trẻ. BTNNGT trong
những ngữ cảnh này thể hiện tính nhanh nhạy, cập nhật so với biến thể chuẩn. Trong
tiếng Việt, văn hóa Việt không có những thứ trang phục được gọi là: croptop, bra top...
Du nhập từ nước ngoài, nếu dịch chúng thành “áo ngắn”, “áo lót” thì vừa không chính
xác lại vừa thô thiển. Mặt khác khó có thể chấp nhận các từ ngữ kiểu như “áo ngắn”
hay “áo ngắn nửa người” trong tiếng Việt làm thành một thế đối lập với từ “áo dài” chỉ
một loại trang phục truyền thống của người Việt. Hoặc see through vốn là một cụm
động từ với nghĩa “hiểu được bản chất”, đã được giới trẻ du nhập từ nước ngoài chỉ
trào lưu thời trang áo quần xuyên thấu, mỏng manh khoe da thịt hiện nay của giới trẻ.
Chiếc áo trắng see- through kết hợp linh hoạt với quần wide legs và chân váy
midi… Xu hướng furturistic được coi là đặc trưng trong các bộ đồ biểu diễn của Hà
Hồ. [683]
Thay vì mua một chiếc váy “có vẻ vintage” được làm ra vào năm nay, với giá
trên trời khoảng 400k, thì bạn hoàn toàn có thể tìm được một chiếc váy khác tương
tự, ra chất vintage hơn, ở sạp bán đồ 2hand, với mức giá chỉ…100k. [357]
Trong ngôn ngữ giới trẻ, furturistic được dùng trong thế đối lập với vintage,
với nghĩa là hiện đại – cổ điển. Nhưng thay vì chọn từ ngữ toàn dân, ngôn ngữ giới
trẻ lại lựa chọn hình thức trộn mã tiếng Anh vào giao tiếp tiếng Việt nhằm thể hiện
tính quốc tế, thời thượng.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-112-2048.jpg)
![106
Xét trong bối cảnh xã hội Việt Nam và tâm lí ngôn ngữ của cộng đồng hiện
nay, năng lực Anh ngữ là thước đo trình độ học vấn lẫn sự am hiểu xã hội. Giới trẻ
là đối tượng được giáo dục ngoại ngữ sớm, giáo dục bắt buộc, nên họ là một trong
những tầng lớp có năng lực ngoại ngữ cao hơn các nhóm xã hội khác. Do đó, thông
thạo ngoại ngữ cũng thể hiện “đẳng cấp” của giới trẻ ngày nay. Xuất phát từ thực
tiễn này, BTNNGT sử dụng mã tiếng Anh để biểu hiện những trào lưu, hiện tượng
mới trước hết khẳng định mục đích hàng đầu là tính thời thượng, sành điệu. Tuy
không thể hiện trực tiếp bằng lời, nhưng sắc thái biểu cảm này toát lên qua cách lựa
chọn ngôn ngữ biểu đạt.
Số liệu điều tra từ thực tế sử dụng BTNNGT của CTV trẻ của chúng tôi
cũng khẳng định, có 24.3% CTV hướng đến mục đích thể hiện tính thời thượng
thông qua việc lựa chọn ngôn ngữ giới trẻ. Do đó, tính thời thượng là một động
cơ quan trọng để bộc lộ bản sắc nhóm giới trẻ trong việc sử dụng BTNNGT ở
báo mạng điện tử.
3.5.1.2 Ngôn ngữ giới trẻ thể hiện tính hài hước, dí dỏm, thông minh
Trong chuỗi phát triển của cuộc đời con người, thanh niên là giai đoạn dồi dào
năng lượng nhất cả về thể xác lẫn tinh thần. Tuổi trẻ luôn được ví là mùa xuân, biểu
tượng cho sức sống, vẻ đẹp căng tràn. Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí này, giai
đoạn tuổi trẻ là thời điểm con người thấy lạc quan, vui vẻ, hài hước, sôi động nhất
trong cuộc đời. Nếu tuổi trung niên và tuổi già, sự phát triển tâm lý đi vào chiều
sâu, thường bình lặng, suy tư thì tuổi trẻ là giai đoạn sôi nổi, năng động nhất. Cách
lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ cũng góp phần thể hiện cá tính sôi nổi, năng động,
hài hước, dí dỏm của thanh niên.
Trên báo điện từ giới trẻ, BTNNGT được sử dụng nhằm mục đích bộc lộc sắc
thái hài hước, dí dỏm, thể hiện bản tính vui nhộn của giới trẻ.
Các sự kiện, hiện tượng nghiêm túc được diễn tả bằng ngôn ngữ giới trẻ trở
nên hài hước, vui nhộn. Đây là lời kêu gọi viết về thầy cô – tri ân người truyền lửa
nhân ngày 20 tháng 11 đầy ấn tượng, hài hước trên Hoa Học trò:
Là một teen chính hiệu, hẳn bạn đã từng... được thầy cô “tha bổng” cho lỗi
lầm nào đó, biết ơn và trân trọng một việc thầy cô đã làm cho mình, “rủ rê” được
thầy cô tham gia vào các “phi vụ đặc biệt” của lớp bạn như liên hoan bí mật, lê la
trà sữa gần cổng trường, nhớ hoài một câu nói “bá đạo”, một hành động đặc trưng
của thầy cô mình “bồ kết”, được thầy cô đồng ý bấm “kết bạn” trên facebook và
cực ngưỡng mộ thầy cô nhưng chưa có dịp thể hiện. [243]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-113-2048.jpg)
![107
Ngôn ngữ giới trẻ đã góp phần rút ngắn khoảng cách biệt thế hệ thầy cô – học
sinh, hình ảnh thầy cô giáo hiện lên vừa gần gũi, thân thương lại dí dỏm, hóm hình:
tha bổng, rủ rê, phi vụ, câu nói bá đạo, bồ kết, lê la… Với cách sử dụng từ ngữ đa
dạng, mang phong cách khẩu ngữ, BTNNGT tái hiện hình ảnh thầy cô teen hóa như
những người bạn lớn qua cảm nhận của học sinh.
Có thể nói, đây là một trong những "bậc thầy gây mê" khi lớp học của thầy cô
cung Kim Ngưu lại có chút ngột ngạt và nhàm chán, cả đám học trò sẽ bị “thôi
miên” mà "gục ngã”. [956]
“Bậc thầy gây mê” là cách nói đầy hài hước của sinh viên ám chỉ những thầy
cô có phong cách giảng dạy nhàm chán, khô khan, gây buồn ngủ, kết hợp với các từ
trong trường nghĩa: thôi miên, gục gã… Ngữ lóng này trước hết gây cười vì mối
liên hệ bất ngờ giữa vật so sánh với đối tượng được so sánh. Giáo viên được ví như
bác sĩ gây mê hay chuyên gia thôi miên, có chức năng gây ngủ cho bệnh nhân –
chính là người học. Hiệu quả của tiếng cười mang lại hết sức sảng khoái, bất ngờ,
cũng phần nào che mờ thái độ chê bai của giới trẻ đối với thầy cô. Chất hài hước, dí
dỏm, đầy thông minh của giới trẻ không làm cho lời nói lố bịch hay hỗn xược dù
đối tượng bị giễu cợt ở đây là thầy cô giáo.
Những nhân vật, sự việc của đời sống học đường không hiện lên tẻ nhạt, nhàm
chán mà trở nên sống động, tươi vui nhờ BTNNGT. Như đã nói ở chương 2, trong
BTNNGT, phần lớn mã tiếng Anh được dùng với hình thức nguyên dạng, đây là
chuẩn mực mới trong tiếng Việt, được xem có tư cách của biến thể chuẩn. Ngôn
ngữ giới trẻ rất hiếm trường hợp chêm xen mã tiếng Anh biến âm. Trong những ngữ
cảnh đó, ngoài ý nghĩa thông báo, hầu như trường hợp nào cũng kèm ý nghĩa biểu
thái đặc trưng, nhấn mạnh vào sự dí dỏm, hài hước của giới trẻ. Có thể kể đến
những hình thức tiếng Anh đã giới trẻ lóng hóa nhằm thể hiện sự dí dỏm: le vồ, xì
tin, sì ta tớt, ku te, kul, xì po…
Hơn hết thảy, các “tiền bối” trẻ măng đều long lanh như “minh tinh trái đất”
nên ngay lập tức “đánh choáng” teen cả bằng phần nghe và phần nhìn. Đặc biệt ai
cũng vui vẻ, nụ cười khi thuyết trình đã đến “le vồ” đáng yêu nhất. [86]
Cô giáo với độ xì tin vô đối. [733]
Trong những ngữ cảnh này, nếu thay thế các từ le vồ, xì tin thành các từ tiếng
Anh chuẩn như level, style thì ý nghĩa biểu hiện không thay đổi, nhưng lời nói chỉ
có tính thông tin với màu sắc trung hòa, nghiêm chỉnh, ít sắc thái cá nhân. Ngược
lại, chêm xen những từ tiếng Anh biến âm theo kiểu giới trẻ mang lại cho thông
điệp một sắc thái hài hước, dí dỏm, vui tươi, bộc lộ đúng bản sắc giới trẻ. Sự xuất](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-114-2048.jpg)
![108
hiện của những từ phi chuẩn trong ngữ cảnh như vậy tạo ra điểm nhấn thú vị trong
lời nói, phân biệt phong cách nói năng của giới trẻ với các nhóm xã hội khác.
Trong BTNNGT, tiếng lóng cũng thường tạo ra phong cách hài hước, dí dỏm
cho lời nói. Tiếng lóng giới trẻ không lấy việc biểu hiện nội dung thông tin làm
chức năng chủ đạo. Vì như đã nói, tiếng lóng chỉ là những tên gọi thêm, chồng lên
tên gọi chính thức. Chức năng của tiếng lóng là để đánh dấu nhóm xã hội, phân biệt
mình với những tập thể xã hội khác. Tiếng lóng giới trẻ cũng không xây dựng trên
cơ sở bí mật. Hài hước, dí dỏm, thể hiện phong cách lứa tuổi thanh niên mới là
phong vị chủ đạo của tiếng lóng giới trẻ.
Ngoài ý nghĩa hài hước, từ lóng còn thể hiện sự liên tưởng thông minh, độc
đáo của giới trẻ. Bằng trí tưởng tượng và liên tưởng sáng tạo, giới trẻ đưa đến cho
ngôn ngữ những nét nghĩa đầy bất ngờ:
Muốn giơ tay phát biểu thì “vi rút ngại” tấn công và cứ thế, teen ngồi im suốt
cả buổi học mặc dù nhiều người có đầy ý tưởng sáng tạo và phương pháp học tập
hay. [381]
Hãy nạp "vitamin lạc quan" cho tâm hồn. [999]
Ngại ngùng, lạc quan vốn là những tính từ chỉ tâm lí tình cảm của con người
trong tiếng Việt. Khi lóng hóa, giới trẻ gán cho tâm lí ngại ngùng là vi rút, còn gán
cho tâm lí lạc quan là vitamin. Như chúng ta đều biết, vi rút hay vitamin đều là
những từ mượn ngoại lai nhằm chỉ những hiện tượng, sự vật thuộc lĩnh vực y học.
Nhưng vi rút là loại tác nhân truyền nhiễm gây bệnh cho con người, ngược lại
vitamin là sinh tố, tức là thứ cần thiết, bổ ích cho cơ thể người. Từ đặc tính gây
hại/có lợi cho con người, giới trẻ đã gán chúng cho hai trạng thái tâm lí ngại ngùng
và lạc quan, trở thành những cụm từ lóng đặc sắc của BTNNGT: vi rút ngại,
vitamin lạc quan.
BTNNGT góp phần thể hiện phong cách hài hước, dí dỏm của nhóm xã hội
giới trẻ. Ngược lại, chính bản sắc nhóm này lại tác động trở lại ngôn ngữ giới trẻ,
làm cho chúng trở nên khác biệt với các biến thể ngôn ngữ của các nhóm xã hội
khác ở đặc điểm hài hước, vui tươi, sôi động.
3.5.1.3 Ngôn ngữ giới trẻ thể hiện nhu cầu sáng tạo, lạ hóa ngôn từ
Các nhà nghiên cứu xã hội học thanh niên đã coi sáng tạo là một đặc trưng của
thanh niên. Nguồn sinh lực dồi dào trong cơ bắp và trí tuệ của tuổi trẻ khiến họ ý
thức được rõ ràng hơn các thế hệ khác khả năng và sức mạnh của chính mình trước
các giới hạn của tự nhiên và xã hội. Với tương lai đang mở ra ở phía trước và bầu
nhiệt huyết căng đầy trong cơ thể, giới trẻ thường không thỏa mãn với những gì mà
xã hội đã bày sẵn cho họ. Họ luôn muốn vượt qua tất cả và không có cảm giác ngần](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-115-2048.jpg)
![109
ngại trước khó khăn. Thái độ "coi trời bằng vung" vừa là ảo giác vừa là hiện thực
trong cảm nhận của giới trẻ đối với hiện thực xã hội. Nó vừa hạn chế nhưng lại vừa
là động lực, giúp họ sáng tạo, vượt qua các giới hạn. Mặt khác, những người trẻ tuổi
không có quá nhiều kinh nghiệm và bài học cuộc đời khiến họ không phải đắn đo,
cân nhắc nhiều khi đứng trước các rào cản. Kinh nghiệm có thể giúp con người
tránh được những thất bại trong cuộc đời nhưng cũng có thể khiến họ trở nên bảo
thủ, trì trệ. Sự non trẻ về kinh nghiệm thực tiễn có thể làm giới trẻ vấp ngã nhưng
cũng lại khiến họ dễ đứng dậy, có thể khiến họ vội vàng và hấp tấp, nhưng cũng lại
khiến họ mạnh dạn và táo bạo. Dám nghĩ, dám làm chỉ có thể tồn tại ở những người
không quá câu nệ vào kinh nghiệm. [31]
Phá cách, nổi loạn, sáng tạo, táo bạo, không chấp nhận những lối mòn chính là
biểu hiện của phong cách thanh niên. Một trong những lĩnh vực thể hiện tính sáng
tạo của giới trẻ là việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ. Thanh niên không thỏa mãn
với những khuôn mẫu, chuẩn mực ngôn ngữ đã có sẵn, luôn muốn thể hiện sự khám
phá, tìm tòi, sáng tạo ra những đơn vị mới, những nét nghĩa mới, những lối diễn đạt
mới nhằm lạ hóa ngôn từ. Đây cũng chính là mục đích sử dụng BTNNGT trên báo
điện tử giới trẻ, nhằm thỏa mãn nhu cầu lạ hóa của bạn đọc thanh niên.
Như đã trình bày ở chương 2, BTNNGT được tạo ra theo nhiều cách thức khác
nhau nhưng chủ yếu là biến đổi những đơn vị sẵn có và sáng tạo mới. Khi sử dụng
những đơn vị sẵn có trong biến thể chuẩn, ngôn ngữ giới trẻ biến đổi hình thức ngữ
âm, ý nghĩa hoặc quan hệ kết hợp của chúng, tạo ra những hình thức như mới. Hoặc
ngôn ngữ giới trẻ sáng tạo ra những đơn vị, kiểu thức nói năng mới, hoàn toàn
không có ở các biến thể ngôn ngữ khác. Từ sự sáng tạo trong phương thức biểu đạt,
giới trẻ muốn thể hiện những thông điệp ý nghĩa mới mẻ, táo bạo trong nội dung
biểu đạt, không thích dùng “những từ ngữ đã mòn như những đồng xu”. [27]
BTNNGT tạo ra cho ngôn ngữ một lớp áo mới, đáp ứng nhu cầu lạ hóa ngôn từ:
Mùa tựu trường, mùa chia li, mùa của ảnh kỉ yếu đang cận kề, những bộ ảnh
kỉ yếu “có 1-0-2” liên tục xuất hiện khiến bạn phải “cười ra nước mắt”. [992]
Cô chính là người lên ý tưởng cho cuộc thi dance sport cho các ĐTH-er, khiến
cho các bạn trường khác GATO hết cỡ với trường tớ luôn. [94]
Nếu cứ nghĩ ngày lễ tình nhân, ngày hạnh phúc của các lứa đôi, dân FA sẽ
gặm nhấm nỗi buồn cô đơn hay lập đàn cầu mưa thì có thể bạn đã lầm rồi nhé! [33]
Với họ, YOLO không chỉ dừng lại ở “bạn không chỉ sống một lần”, mà đó còn
là lời kêu gọi hãy dũng cảm bước qua mọi giới hạn và sự ngại ngần để khám phá
điều mới, hãy làm mới chính mình để trưởng thành và tiến bộ hơn. [34]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-116-2048.jpg)
![110
Trong những ngữ liệu trên, biến thể giới trẻ xuất hiện những đơn vị từ vựng
mới mẻ, xa lạ với tiếng Việt. Đó là những từ đa tiết như tiếng Anh (Gato, Yolo,
FA…) hoặc những đơn vị lai tạp cả số lẫn chữ (có 1-0-2, 4u, 2 tech…). Thực ra,
chúng cũng xuất phát từ biến thể chuẩn tiếng Việt (Ghen ăn tức ở, Có một không
hai) hoặc từ tiếng Anh (Forever alone, You only live once, for you, hitech…). Với
việc sử dụng các đơn vị ngôn ngữ giới trẻ lệch chuẩn này, lời nói tiếng Việt hiện lên
mới mẻ, thậm chí gây khó hiểu cho người ngoài nhóm.
Xét ở cấp độ quan hệ kết hợp, BTNNGT mang lại những những mô típ nói
năng mới, ít gặp trong ngôn ngữ toàn dân.
Siêu là một từ tố Hán Việt năng sản trong tiếng Việt, tạo ra những từ ghép Hán
Việt như: siêu nhân, siêu cường, siêu thực, siêu hạng, siêu hình, siêu tốc… Nhưng
giới trẻ lại sáng tạo ra nhiều kiểu ghép khác nhau với từ tố siêu, kết quả là làm xuất
hiện một số lượng các từ ghép mới lạ, mang đậm phong cách ngôn ngữ của giới trẻ
trong tiếng Việt:
- Siêu kết hợp với một từ tố thuần Việt: siêu nóng, siêu đẹp, siêu giàu, siêu dễ
thương, siêu đắt, siêu rẻ, siêu quậy, siêu yêu...
Sáng nay trời Hà Nội siêu đẹp, bạn nhớ đi chơi nhé vì giữa tuần sau là mưa
lạnh rồi. [136]
- Siêu kết hợp với từ lóng: siêu khủng, siêu đỉnh, siêu độc, siêu tự sướng, siêu
chảnh…
Trở thành Đại sứ Sinh viên Google là những trải nghiệm “siêu chất siêu độc”
mà Hương đã trải qua. [39]
Chuyên Ngữ – môi trường học tập siêu đỉnh nhưng không hề nhạt nhẽo [40]
- Siêu kết hợp với từ tiếng Anh: siêu hot, siêu teen, siêu xì tin, siêu sốc, siêu
sexy...
Những đồ vật siêu hot cùng trào lưu “Sam Sam đến rồi” [41]
Nếu trong từ ghép Hán Việt, “siêu” chỉ mức độ, quy mô của đối tượng đi kèm
to, lớn, nhiều hơn bình thường trong ngôn ngữ giới trẻ, “siêu” cũng giữ nguyên ý
nghĩa mức độ, nhưng còn có ý nghĩa biểu thái tăng tiến, nhấn mạnh, khoa trương.
Đây là một lối diễn đạt tăng tiến thường gặp trong ngôn ngữ giới trẻ.
Sự mới lạ thể hiện ở cả hình thức ngôn ngữ lẫn nội dung ngôn ngữ, phản ánh
tư duy mới mẻ, thời thượng của giới trẻ. Do đó, với mục đích là biểu hiện tính thời
thượng, tính hài hước và tính mới mẻ, BTNNGT hướng đến đích chung là tạo lập
cộng đồng giao tiếp thanh niên. Ngôn ngữ báo Hoa Học trò, Sinh viên Việt Nam,
Kênh 14 thể hiện rõ tính đánh dấu đối tượng độc giả rõ nét. Với nhiều trường hợp,
BTNNGT có thể cố ý gạt ra những thành viên ngoài nhóm, làm cho nhiều thành](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-117-2048.jpg)
![113
Những mối tình chị em được dân mạng từng chia sẻ rất nhiều trước đây đã
chứng tỏ một điều: việc "phi công lái máy bay bà già" chỉ là chuyện "nhỏ như con
thỏ". [920]
Toàn là câu hỏi khó không biết phải trả lời sao cho nàng vừa lòng, các chàng
chỉ còn nước "bó tay chấm com"...[922]
Một nhân vật trẻ đang “khuynh đảo” thế giới mạng bằng những clip và hình
ảnh “troll” thú vị, luôn thu hút lượt “like”, “comment” và “share” chóng
mặt.[364]
Việc sử dụng những kết cấu mới lạ như bó tay chấm com, nhỏ như con thỏ
trong những ngữ liệu trên nhằm mục đích nhấn mạnh nội dung cần truyền tải, ở đây
là mức độ của sự việc. Nếu bó tay chấm con nhấn mạnh sắc thái mức độ biểu đạt là
rất khó, không còn cách nào thì nhỏ như con thỏ nhấn mạnh thái độ bình thường
đến mức độ hiển nhiên. Chêm xen một loạt từ ngữ tiếng Anh như like, comment,
share, clip, troll… nhằm tập trung làm rõ chủ đề khuynh đảo thế giới mạng của
nhân vật.
Đặc biệt kết cấu phi công trẻ lái máy bay bà già rất hình ảnh lại súc tích, ngắn
gọn, chuyển tải thông điệp nhiều tầng ý nghĩa. Thông điệp này không chỉ mang đến
thông tin về tình trạng chênh lệch tuổi tác nam trẻ nữ già rất ngược đời trong xã hội
ngày nay mà còn nhấn mạnh sắc thái vừa hài hước, dí dỏm lại vừa thâm thúy, sâu
cay. Chuyện nói là “nhỏ như con thỏ” nhưng cách diễn đạt, hàm ý muốn thể hiện lại
không như vậy.
BTNNGT xuất hiện trong lời nói tiếng Việt của giới trẻ thường nhằm nhấn
mạnh những ý nghĩa bề sâu, những hàm ý muốn nói nhưng không được thể hiện
một cách trực tiếp bằng biến thể chuẩn, mà thông thường đó là hàm ý tình thái thể
hiện thái độ của người nói đối với người nghe hoặc với nội dung thông điệp.
Trong mô hình động cơ lựa chọn BTNNGT chúng tôi đề xuất để điều tra, có
25.5% CTV cho biết họ sử dụng biến thể này theo thói quen, không nhằm mục đích
gì, chỉ là sự lựa chọn không mang tính đánh dấu. Kết quả nghiên cứu của chúng tôi
tương đối khác biệt với Nguyễn Văn Hiệp [16]. Trong nghiên cứu Thực trạng sử
dụng tiếng Việt “phi chuẩn” của giới trẻ hiện nay nhìn từ góc độ ngôn ngữ học xã
hội của Nguyễn Văn Hiệp và nhóm cộng sự, có đến 42.5% (chiếm tỉ lệ cao nhất) sử
dụng BTNNGT tùy hứng, không có lí do gì đặc biệt, không có mục đích.
Còn nghiên cứu của chúng tôi xuất phát từ thực tế ngữ liệu cũng như điều tra
ngôn ngữ học đều cùng chung kết luận, phần lớn giới trẻ sử dụng ngôn ngữ giới trẻ
với mục đích cụ thể. Trong đó, nhóm mục đích thể hiện mạnh mẽ nhất là thể hiện
bản sắc nhóm giới trẻ, nhằm thiết lập cộng đồng giao tiếp thanh niên với các đặc](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-120-2048.jpg)
![116
CHƢƠNG 4. THÁI ĐỘ NGÔN NGỮ CỦA XÃ HỘI
ĐỐI VỚI SỰ LỰA CHỌN NGÔN NGỮ CỦA GIỚI TRẺ
4.1 Đặt vấn đề
PNXH giới trẻ là một biến thể ngôn ngữ có những đặc điểm tiêu biểu, nổi bật
trong bức tranh tiếng Việt đương đại. Với chủ thể là tầng lớp thanh niên, BTNNGT
có sức lan tỏa và ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống giao tiếp. Nó cũng có tác động
sâu sắc đến diện mạo và sự phát triển của tiếng Việt hiện nay. Vì vậy, BTNNGT là
đối tượng quan tâm của nhiều tầng lớp xã hội ngoài nhóm nội bộ giới trẻ, tạo ra
nhiều luồng thái độ ngôn ngữ đa dạng, phức tạp.
Một bộ phận phê phán, lên án ngôn ngữ giới trẻ, xem đây là một trong những
thủ phạm làm mất sự trong sáng của tiếng Việt. Trên các diễn đàn thông tin đại
chúng, có thể bắt gặp nhiều bài viết ngay từ nhan đề đã bộc lộ thái độ phê phán gay
gắt ngôn ngữ giới trẻ: Ngôn ngữ giới trẻ - Kinh hoàng!, Ngôn ngữ “teen” đang phá
hủy sự trong sáng của tiếng Việt, Đừng để tiếng Việt bị ô nhiễm bởi "ngôn ngữ
chat"…[95], [98], [96]… Thái độ phê phán ngôn ngữ giới trẻ chủ yếu xuất phát từ
sự sai khác so với tiếng Việt chuẩn. Sự lệch chuẩn trong ngôn ngữ giới trẻ bị cộng
đồng xã hội quy gán là xuống cấp, méo mó, phá hủy tiếng Việt, là thảm họa ngôn
ngữ. Hiện tượng này được lí giải là do sự xuống cấp của đạo đức giới trẻ, sự buông
lỏng của giáo dục, đặc biệt là giáo dục tiếng Việt. Nhìn chung, dù có nhiều cách thể
hiện khác nhau nhưng tựu trung lại, thái độ phê phán ngôn ngữ giới trẻ có khuynh
hướng áp đặt quan điểm đạo đức khi đánh giá ngôn ngữ, xem sự sử dụng ngôn ngữ
sai khác với chuẩn là thảm họa.
Ngược lại, là thái độ lạc quan tích cực khi nhìn nhận, đánh giá ngôn ngữ giới
trẻ. Khuynh hướng này được thể hiện rõ nét ở những nhà nghiên cứu ngôn ngữ.
Nguyễn Văn Khang (2011): “Ngôn ngữ lớp trẻ ngày nay đang đi tiên phong
trong đổi mới. Thế hệ trẻ không làm hỏng ngôn ngữ của cha ông, mà trái lại đang
làm phong phú nó, làm cho nó dân chủ và sáng tạo hơn. Có cái "quậy" phá rối,
nhưng có những cái quậy bắt nguồn từ sự thông minh, "phá cách" một cách sáng
tạo.” [97]
Nguyễn Văn Hiệp (2014): “sự biến động trong ngôn ngữ giới trẻ nên được
hiểu như một sự vận động tất yếu trong nội tại ngôn ngữ. Vì thế, ngôn ngữ sẽ tự có
cơ chế sàng lọc, điều tiết riêng của nó.”[15]
Phạm Văn Tình (2011): “Dưới góc độ của NNHXH thì đây cũng là một vấn đề
cần xem xét cẩn trọng hơn. Có những nhân tố mới mà ta phải chấp nhận như một
phần tất yếu của ngôn ngữ.” [97]](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-123-2048.jpg)
![117
Hoàng Dũng (2014): “Giới ngôn ngữ học thường rất bình tĩnh trước những
hiện tượng ngôn ngữ mới. Qua thời gian, đa phần các từ ngữ không phù hợp sẽ bị
đảo thải đi. Chỉ một số ít còn tồn tại. Nhưng chỉ cần trong số đó có một vài từ còn
lưu lại thì cũng có thể coi là đóng góp rất lớn cho sự phát triển ngôn ngữ”. [100]
Nhìn chung, các nhà ngôn ngữ xem ngôn ngữ giới trẻ như một hiện tượng xã
hội – ngôn ngữ mới trong bối cảnh hiện nay, thể hiện sự biến đổi không ngừng của
ngôn ngữ, xem đó là tất yếu của quá trình phát triển. Họ có cái nhìn khá tích cực và
lạc quan khi đánh giá hiện tượng ngôn ngữ giới trẻ.
Cho đến thời điểm này, TĐNN đối với BTNNGT vẫn không có sự thống nhất
trong cộng đồng xã hội cũng như giới nghiên cứu Việt ngữ. Điều này đặt ra vấn đề
cần nghiên cứu TĐNN của các thành viên xã hội đối với BTNNGT. Câu hỏi nghiên
cứu của chúng tôi là: Có hay không sự khác nhau giữa TĐNN của các thành viên xã
hội đối với BTNNGT? Và có hay không mối quan hệ giữa các đặc trưng xã hội như
tuổi tác, giới tính, trình độ học vấn, nhóm xã hội đến TĐNN? Để trả lời câu hỏi
nghiên cứu này, chúng tôi đã tiến hành điều tra ngôn ngữ học xã hội, nhằm tìm hiểu
TĐNN của cộng đồng đối với BTNNGT.
4.2 Kết quả điều tra v b n luận
4.2.1 Thái độ ngôn ngữ đối với ngôn ngữ giới trẻ
4.2.1.1 Bảng câu hỏi và phương pháp tiến hành
Để điều tra TĐNN của cộng đồng đối với BTNNGT, chúng tôi sử dụng bảng
hỏi TĐNN (kèm theo ở phụ lục). Bảng hỏi được thiết kế gồm bốn tình huống là bốn
đoạn văn trích từ các báo mạng điện tử chứa các hình thức thể hiện cụ thể của
BTNNGT trong thực tế giao tiếp và một câu hỏi đánh giá chung về sự tác động của
ngôn ngữ giới trẻ đến tiếng Việt.
Bốn một đoạn ngữ liệu chứa từ ngữ tiếng Anh nguyên dạng, từ ngữ tiếng Anh
biến âm, tiếng lóng giới trẻ và kết cấu mới giới trẻ:
(1) Trong bài báo viết về sự thay đổi của các cô gái đẹp sau khi làm mẹ, Yan
News viết: “Bạn có muốn chiêm ngưỡng sự khác biệt tới ngỡ ngàng của
những hotgirl đình đám một thời sau khi lên chức mẹ? Những bạn trẻ thuộc thế hệ
8X, 9X đời đầu, không ai là không biết đến những cái tên như Mi Vân, Huyền Baby,
Vân Hugo, Tâm Tít... một thời. Những cô nàng sở hữu vẻ ngoài xinh đẹp, trong
sáng như thiên thần ngày ấy giờ đã ra sao khi lên chức "hot mom? Sở hữu gương
mặt bầu bĩnh, làn da trắng hồng cùng dáng người nhỏ nhắn, Huyền Baby là gương
mặt "đẹp chuẩn" trong giới hot teen ngày ấy.”
(2) Sau đây là một đoạn trên báo Sinh viên Việt Nam: “Muôn mặt đời...](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-124-2048.jpg)
![118
“Phây”. Lên là cười: Những “ních’’ này khi viết sì-ta-tớt hoặc bình luận chỉ đơn
giản là những ký tự cười...”
(3) Báo Sinh viên Việt Nam có bài viết cảnh báo về việc mua đồ hàng hiệu cũ,
có đoạn: “Săn đồ hiệu cũ giá rẻ là xu hướng của các bạn trẻ hiện nay. Các shop hàng
hiệu cũ theo đó cũng mọc lên như nấm. Nhưng các bạn trẻ cần cảnh giác để không “ăn
thịt lừa” vì các chủ shop thản nhiên hét giá nếu gặp các khách hàng gà mờ. Có khi
bạn phải trả giá hàng hiệu cho những món đồ chợ trời gắn mác đồ hiệu...”
(4) Sau đây là đoạn báo giới thiệu về người mẫu N.T trên báo Yan News:
“Cô nàng từng được cho là “chân dài não ngắn” liên tục khiến công chúng
phát hoảng về cả phát ngôn lẫn khả năng “cá kiếm”. Khởi nghiệp khá suôn sẻ từ
khi về tay ông bầu Khắc Tiệp, N.T nhanh chóng khiến cho dư luận bao phen phải
“há hốc mồm” trước khối tài sản khổng lồ mà mình kiếm được cũng như gia tài đồ
sộ về số lần phát ngôn được cho là “bạt mạng” của cô nàng. Trải qua bao lần bị
scandal bủa vây, từ câu nói “để đời” “Yêu mà không có tiền thì cạp đất mà ăn
à?” sau đó đã trở thành câu nói quen thuộc của cư dân mạng, rồi đến tuyên bố
không giúp đỡ họ hàng cũng như lời khẳng định mới nhất “Tôi ngu nhưng giỏi kiếm
tiền”, N.T đã trở thành một trong những nghệ sĩ có nhiều phát ngôn gây sốc nhất
trong V-biz.
CTV được yêu cầu trả lời cảm nhận của mình khi gặp các hình thức thể hiện
của ngôn ngữ giới trẻ được đánh dấu trong các đoạn báo trên. Cảm nhận được đánh
giá bằng bốn tiêu chí (được gọi là thang đo): gần gũi, dễ hiểu, thú vị, thích.
Bảng 4.1. Mô tả thang đo TĐNN
STT Thang đo Mức độ đánh giá
1 Gần gũi 1 2 3 4 5 6 7
2 Hiểu 1 2 3 4 5 6 7
3 Thú vị 1 2 3 4 5 6 7
4 Thích 1 2 3 4 5 6 7
Mỗi thang đo được cấu trúc thành 7 điểm theo thang vi phân ngữ nghĩa do
Osgood, Suci, Tanneubaum 1957 đề xuất. (Dẫn theo Fasol, 1995) [12]. Theo đó,
mỗi thang được chia thành 7 giá trị thể hiện mức độ cảm nhận, các giá trị được số
hóa từ 1 đến 7. Giá trị 1 tương ứng với thái độ tiêu cực nhất, giá trị 7 tương ứng với
thái độ tích cực nhất. CTV sẽ thể hiện mức độ đánh giá của mình bằng cách đánh
dấu lên con số cụ thể.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-125-2048.jpg)
![119
Bảng hỏi TĐNN được dùng để điều tra toàn bộ cho 600 CTV, gồm 350 CTV
giới trẻ và 250 CTV không phải giới trẻ (đã giới thuyết ở bảng 1.1 Các đặc trưng xã
hội của CTV). Kết quả thu được cung cấp cho chúng tôi TĐNN của giới trẻ (TA)
đối với chính BTNNGT (nói về TA) và TĐNN của những người ngoài nhóm giới
trẻ (NGƯỜI) đối với BTNNGT (nói về TA).
Tư liệu thu được chúng tôi phân tích bằng phần mềm SPSS phiên bản 23.
Trong đó, chúng tôi sử dụng phương pháp phân tích hệ số tin cậy Reliability
Analysis để kiểm tra độ tin cậy của các biến quan sát qua chỉ số Cronbach’s Alpha,
sử dụng phương pháp phân tích Descriptive Statistics nhằm tính điểm trung bình, độ
lệch chuẩn và tỉ lệ phần trăm thái độ đánh giá theo các thang đo, từ đó có kết luận
khách quan về TĐNN của CTV.
4.2.1.2 Kết quả khảo sát và bàn luận
* Kiểm tra hệ số tin cậy của biến quan sát bằng Reliability Analysis:
BTNNGT là một biến lớn, bao gồm nhiều nội dung phức tạp bên trong. Vì
vậy, khi điều tra, chúng tôi đã chia đối tượng BTNNGT thành bốn biến con, gồm:
(1) chêm xen tiếng Anh nguyên dạng, (2) chêm xen tiếng Anh phỏng âm, (3) sử
dụng tiếng lóng, (4) sử dụng kết cấu mới lạ. Nhóm các biến này sẽ được sử dụng lần
lượt theo các thang đo gần gũi, hiểu, thú vị và thích.
Sử dụng phương pháp Reliability Analysis sẽ cho biết độ tin cậy của các biến
quan sát trong bảng hỏi. Kết quả phân tích cho ra ba thông số có liên quan đến độ
tin cậy của thang đo.
Một là, hệ số tương quan biến tổng (Corrected Item-Total Correlation, kí hiệu
là R) phải lớn hơn hoặc bằng 0.3 thì biến quan sát mới có giá trị, nếu biến quan sát
nào có giá trị tương quan biến tổng nhỏ hơn 0.3 thì không có ý nghĩa, cần loại bỏ
trong bảng hỏi.
Hai là, chỉ số Cronbach’s Alpha của thang đo nếu loại bỏ biến này (Cronbach's
Alpha if Item Deleted, kí hiệu là C1 ) phải luôn bé hơn hệ số Cronbach's Alpha thì
mới biến đó mới có ý nghĩa.
Ba là, hệ số Cronbach's Alpha (kí hiệu là C) cho biết độ tin cậy của các biến
quan sát, chỉ có giá trị khi lớn hơn 0.6. Giá trị C lớn hơn 0.8 là thang đo lường rất
tốt; từ 0.7 đến 0.8 là thang đo tốt; từ 0.6 trở lên thang đo có thể sử dụng được. Nếu
C nhỏ hơn 0.4 thì biến quan sát đó được xem là biến rác, sẽ được loại ra và thang đo
được chấp nhận khi C đạt yêu cầu, lớn hơn 0.6. [45]
Kết quả phân tích của chúng tôi được thể hiện ở bảng tổng hợp sau:](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-126-2048.jpg)
![123
này không khó để lí giải. Nếu xem từ ngữ tiếng Anh nguyên dạng là biến thể chuẩn
hiện nay trong tiếng Việt thì từ ngữ tiếng Anh biến âm chính là biến thể lệch chuẩn.
Biến thể chuẩn có tính phổ biến, quen thuộc, gần gũi, ít mang tính độc đáo mới lạ.
Ngược lại, biến thể lệch chuẩn lại như một tín hiệu lạ, là sản phẩm biến hóa của giới
trẻ trong nói năng, nên có tính độc đáo, mang màu sắc nhóm rõ nét. Do đó, chúng ít
nhiều tạo ra cảm giác lạ lẫm, thích thú cho CTV.
Thử so sánh hai trường hợp dùng tiếng Anh sau đây:
Số lượng Kpop fan biết đến những idolgroup level 2 đã tăng vọt so với ở level
1. Nhưng cũng chỉ dừng lại ở mức quen tên chứ phần đông vẫn chưa thuộc mặt các
thành viên trong nhóm hay nắm những thông tin cơ bản về nhóm. [969]
Đặc biệt ai cũng vui vẻ, nụ cười khi thuyết trình đã đến “le vồ” đáng yêu nhất. [86]
Nếu từ level trong ngữ liệu thứ nhất được sử dụng nguyên dạng, mang nội
dung thông tin thông báo là chủ yếu thì le vồ xuất hiện dưới dạng biến âm ở ngữ
liệu thứ hai mang lại sự hài hước, hóm hỉnh, như là một tiêu điểm thông tin và biểu
cảm của phát ngôn, đậm sắc thái giới trẻ. Chính vì vậy, tiếng Anh phỏng âm trong
giao tiếp tiếng Việt nhiều khi xuất hiện như là một cách để lạ hóa ngôn từ trong giao
tiếp, từ đó mang lại sự thú vị, mới mẻ.
Những kết quả nghiên cứu này cho phép chúng tôi khẳng định cộng đồng có
khuynh hướng chấp nhận chuẩn và hướng đến chuẩn hơn là các biến thể lệch chuẩn
đối với hiện tượng sử dụng từ ngữ tiếng Anh trong tiếng Việt.
Điều này có thể giải thích từ tình hình đa ngữ hiện nay trong xã hội hội Việt
Nam và tâm lí người sử dụng tiếng Anh. Xu thế hội nhập quốc tế hóa toàn cầu và
chính sách giáo dục Anh ngữ bắt buộc ở bậc phổ thông, cao đẳng – đại học và sau
đại học đã làm năng lực Anh ngữ của cộng đồng người Việt, đặc biệt là thanh niên
ngày càng cao. 85.5% CTV tham gia khảo sát của chúng tôi có năng lực Anh. Cho
nên CTV có khả năng thông hiểu, sử dụng, tiếp nhận việc chêm xen từ ngữ tiếng
Anh nguyên dạng vào giao tiếp tiếng Việt là điều dễ hiểu. Do đó, thái độ chung là
cảm thấy hiểu, gần gũi và thích, chứ không phải là cảm giác mới lạ, thú vị như
những hiện tượng khác. Việc sử dụng từ ngữ tiếng Anh vào trong giao tiếp tiếng
Việt của giới trẻ dễ dàng được chấp nhận, đặc biệt trong những lĩnh vực có tính
quốc tế như công nghệ thông tin, mạng xã hội, đời sống giải trí… Thái độ trung hòa
chiếm đến gần 50% khẳng định sự có mặt của từ ngữ tiếng Anh trong giao tiếp
tiếng Việt đang được cộng đồng xem là điều bình thường. Thái độ đánh giá này
phản ánh quá trình tiếp xúc và giao thoa ngôn ngữ mạnh mẽ giữa tiếng Việt và tiếng
Anh trong thời đại mới, chắc chắn sẽ mở đường Việt hóa cho một loạt các từ ngữ
tiếng Anh về sau. TĐNN của cộng đồng có ý nghĩa lớn trong việc chấp nhận/không](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-130-2048.jpg)
![124
chấp nhận hiện tượng vay mượn từ ngữ xét về tư cách xã hội. Bởi vì, một từ ngoại
lai có trở thành từ mượn của một ngôn ngữ khác hay không tùy thuộc vào khả năng
bản địa hóa và quá trình hành chức của nó, mà không ai khác quyết định điều này
ngoài cộng đồng bản ngữ.
Tiếng lóng và kết cấu mới lạ có thể được xem là sản phẩm biến hóa, sáng tạo
trên cơ sở tiếng Việt chuẩn của giới trẻ. Tuy nhiên, TĐNN của cộng đồng đối với
tiếng lóng và kết cấu mới lạ có sự phân hóa khá rõ nét và đồng đều. Ở tất cả các tiêu
chí, kết cấu mới lạ nhận được thái độ đánh giá tích cực hơn, thể hiện qua giá trị trung
bình TĐNN cao hơn tiếng lóng. Kết quả khảo sát cho biết CTV có khuynh hướng
cảm thấy kết cấu mới gần gũi hơn, dễ hiểu hơn, thấy thú vị hơn và thích hơn tiếng
lóng. Điều này có thể giải thích từ đặc điểm ngôn ngữ học của hai hiện tượng này.
Như đã phân tích ở chương 2, tiếng lóng giới trẻ chủ yếu là danh từ, có chức
năng gọi tên sự vật, hiện tượng đã có trong tiếng Việt bằng một hình thức mới, với
nét nghĩa mới, chồng lên nét nghĩa cũ có sẵn. Ví như dế là tiếng lóng gọi tên điện
thoại di động, cú đêm chỉ những thanh niên thức khuya cày game, online, sửu nhi –
trẻ trâu chỉ thanh niên nông nổi, hoặc chỉ thời trẻ… Những ý nghĩa mới này xuất
hiện, tồn tại song song với những nét nghĩa sẵn có, đó là đặc trưng ý nghĩa của từ
lóng. Còn kết cấu mới lạ không phải tạo ra nghĩa định danh mới mà chỉ là cách diễn
đạt, ví von, liên tưởng mới: ảo tung chảo, sành điệu củ kiệu, chất phát ngất, anh
hùng bàn phím, hồng nhan bạc tỉ… Xét về nghĩa, cộng đồng có thể dễ dàng hiểu
được ý nghĩa thông báo cũng như tình thái của kết cấu mới lạ. Xét về đặc điểm ngữ
âm cấu tạo, kết cấu mới lạ được tạo ra trên cơ sở hài âm, nhịp nhàng nên gần gũi,
quen thuộc. Xét từ tâm lí sử dụng, người Việt Nam vốn có sở thích giao tiếp chuộng
vần điệu, những lối nói nhịp nhàng, cân đối, thích ví von, so sánh [42] nên cảm giác
của cộng đồng đối với kết cấu mới của giới trẻ có giá trị trung bình tích cực hơn
tiếng lóng cũng là điều có thể giải thích được.
Để có thể so sánh TĐNN từng thang đo và TĐNN đối với từng hình thức thể
hiện của BTNNGT, chúng tôi chúng tôi tạm thời quy về thang đo 3 mức độ, trong
đó giá trị 1 đến dưới 3.5 là thái độ tiêu cực, giá trị 3.5 đến dưới 6 là thái độ trung
hòa và giá trị 6-7 là thái độ tích cực. Theo đó, thái độ chung của cộng đồng đối với
BTNNGT có ĐTB là 3.61/7.00, đạt giá trị trung hòa. Xét theo các hình thức thể
hiện của BTNN giới trẻ thì hình thức chêm xen tiếng Anh nguyên dạng nhận được
thái độ tích cực nhất, ĐTB đạt 3.72, tiếng lóng nhận được thái độ đánh giá tiêu cực
nhất. Xét theo tiêu chí đánh giá các thang đo thì thang đo thứ 2, mức độ thông hiểu
nhận được đánh giá cao nhất, ĐTB đạt 4.46, tiêu chí thích nhận được thái độ tiêu
cực nhất, ĐTB chỉ đạt 2.85.](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-131-2048.jpg)
![126
chạy những tiêu đề trên báo chí như: sự xuống cấp của tiếng Việt, thảm họa ngôn
ngữ, ngôn ngữ giới trẻ - kinh hoàng, ngôn ngữ teen đang phá hủy tiếng Việt… chỉ
là những ý kiến chủ quan của một số cá nhân, không đại diện chung cho thái độ của
cộng đồng. Kết luận này của chúng tôi chia sẻ với quan điểm trung hòa của những
nhà nghiên cứu ngôn ngữ học như Nguyễn Văn Khang, Nguyễn Văn Hiệp, Phạm
Văn Tình… (đã dẫn ở trên).
Nói về BTNNGT, Hoàng Dũng (2014) đã nhận định rằng: “Giới ngôn ngữ học
thường rất bình tĩnh trước những hiện tượng ngôn ngữ mới. Qua thời gian, đa phần
các từ ngữ không phù hợp sẽ bị đào thải đi. Chỉ một số ít còn tồn tại. Nhưng chỉ cần
trong số đó có một vài từ còn lưu lại thì cũng có thể coi là đóng góp rất lớn cho sự
phát triển ngôn ngữ.” [99]
Như vậy, hơn 62% CTV tham gia điều tra trong nghiên cứu của chúng tôi bày
tỏ sự đánh giá trung hòa về tác động của BTNNGT đối với tiếng Việt. Điều này góp
phần khẳng định, cộng đồng có khuynh hướng chấp nhận ngôn ngữ giới trẻ như là
một PNXH trong nhiều PNXH khác nhau cùng hình thành, tồn tại trong môi trường
tiếng Việt hiện đại. Sự đa dạng của các PNXH cùng hoạt động tạo ra bức tranh sinh
động, nhiều màu sắc cho tiếng Việt hiện đại. Thái độ trung thành ngôn ngữ, coi
trọng biến thể chuẩn, quy kết cho các biến thể lệch chuẩn là thảm họa, xuống cấp…
không phải là ý kiến đại diện cho người nghiên cứu hay cộng đồng nói chung mà
chỉ là ý kiến một số cá nhân đối với BTNNGT. Như kết quả ở chương 3 đã trình
bày, những người sử dụng BTNNGT luôn ý thức về hoàn cảnh giao tiếp, đối tượng
giao tiếp và phạm vi giao tiếp để họ sử dụng phương tiện giao tiếp này phù hợp, có
hiệu quả. Hầu như không ai lạm dụng biến thể này ở mọi nơi, mọi lúc, không sử
dụng để nói chuyện với những người lớn tuổi hơn như ông bà, cha mẹ, thầy cô
giáo… Chính vì xác định được phạm vi hoạt động và đối tượng tiếp nhận nên
BTNNGT được sử dụng phù hợp sẽ phát huy hết giá trị, ý nghĩa của chúng, không
có những tác động phản cảm đến cộng đồng sử dụng ngôn ngữ chung.
4.2.2 Thái độ ngôn ngữ và các đặc trưng xã hội
Nghiên cứu ngôn ngữ theo bình diện xã hội, nhiều nhà ngôn ngữ học đã khẳng
định mối tương quan, ảnh hưởng và chi phối rõ rệt giữa các nhân tố xã hội đối với
quá trình lựa chọn, sử dụng và đánh giá ngôn ngữ.
Ở phần này, chúng tôi nghiên cứu sự chi phối của các nhân tố xã hội đến
TĐNN, trả lời cho câu hỏi: Liệu TĐNN có liên quan gì đến các đặc xã hội như tuổi
tác, nhóm xã hội, trình độ học vấn, giới tính hay không?
Để thực hiện nội dung nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng phương pháp kiểm
định biến trung bình trong SPSS. Việc kiểm định này có ý nghĩa xác định xem có sự](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-133-2048.jpg)
![129
có thái độ tiêu cực với PNXH này hơn nam giới. Thông thường, nam giới thường tỏ
ra thoải mái, phóng khoáng hơn trong suy nghĩ và lời nói, nên dễ chấp nhận những
hiện tượng ngôn ngữ lệch chuẩn hơn hơn nữ giới.
Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu của chúng tôi lại đưa đến kết luận khác. Đối
với BTNNGT, nữ giới có TĐNN tích cực hơn nam giới.
Có lẽ thái độ này xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí giới tính. Tâm lí học từ lâu
đã khẳng định, nữ giới có khuynh hướng nhanh nhạy, linh hoạt và thành thục ngôn
ngữ hơn nam giới. Điều này được giải thích từ góc độ cấu tạo sinh học của con
người. Theo đó, cấu tạo và chức năng của từng vùng trong bộ não của nam và nữ có
sự khác biệt nhau. Các nghiên cứu về bộ não người trưởng thành cho thấy phụ nữ
có xu hướng sử dụng cả 2 bán cầu não trong khi nam giới chỉ sử dụng não trái. Hai
vùng kiểm soát ngôn ngữ trong não bộ là Broca’s area và Wernicke’s area của phụ
nữ trội hơn hẳn so với đàn ông. Vì thế, nữ giới cũng phát triển ngôn ngữ nhanh hơn,
sớm hơn nam giới. Chính những đặc điểm sinh học về cấu tạo bộ não hai giới đã
ảnh hưởng đến ngôn ngữ nói chung và TĐNN của mỗi giới nói riêng. Nữ giới có
khuynh hướng nhạy bén ngôn ngữ hơn nam giới, ghi nhớ và sử dụng ngôn ngữ tốt
hơn nam giới. Tất yếu, nữ giới sẽ có khuynh hướng tích cực hơn nam giới trong
việc tiếp thu lẫn đánh giá các hiện tượng ngôn ngữ mới.
Nghiên cứu của Shen Habing đã nghiên cứu sự khác biệt giới thể hiện ở lĩnh
vực giao tiếp. Theo tác giả, nữ giới quan tâm nhiều hơn đến các lĩnh vực: xã hội, gia
đình, giáo dục, tình yêu, hôn nhân, các bài hát; ngược lại nam giới quan tâm nhiều
hơn đến các lĩnh vực: chính trị, kinh tế. (Dẫn theo Nguyễn Văn Khang) [27]. Có thể
thấy theo kết luận này, những lĩnh vực nữ giới quan tâm khá trùng khít với những
lĩnh vực của BTNNGT mà chúng tôi đang nghiên cứu. BTNNGT được sử dụng
nhiều trong những lĩnh vực xã hội, giải trí, âm nhạc, tình yêu… hơn là các chủ đề
chính trị, kinh tế. (Đã trình bày ở chương 2) Có thể đây cũng là một nguyên nhân
dẫn đến nữ giới có TĐNN tích cực hơn nam về BTNNGT, khi họ thường xuyên tiếp
xúc, quan tâm đến các lĩnh vực này, một cách tất yếu dù vô tình hay cố ý sẽ tiếp xúc
nhiều với BTNNGT hơn nam giới, cho nên các mức độ đánh giá đều thể hiện thái
độ tích cực hơn.
4.2.2.2 Thái độ ngôn ngữ với đặc trưng tuổi tác
Tuổi tác là một biến xã hội quan trọng trong nghiên cứu ngôn ngữ. Đặc biệt,
đối tượng nghiên cứu của luận án là BTNNGT, là PNXH theo tuổi tác. Nội dung
nghiên cứu này sẽ trả lời cho câu hỏi, liệu có sự tương quan nào giữa đặc trưng tuổi
tác của CTV với TĐNN hay không?](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-136-2048.jpg)
![132
với bản tính thích sáng tạo, luôn không hài lòng với những chuẩn mực cố định, luôn
muốn khám phá những điều mới mẻ, lạ lẫm. Ngược lại, những người lớn tuổi có
khuynh hướng bảo vệ những chuẩn mực, giá trị truyền thống. [59] Chính sự khác
biệt này đã dẫn đến những xung đột trong thái độ, trong đó có TĐNN. Sự xung đột
và khác biệt này tồn tại trong mọi giai đoạn lịch sử chứ không phải bây giờ mới
xuất hiện. Chúng tôi hoàn toàn đồng ý với lập luận của Hoàng Dũng (2014) khi ông
cho rằng, “vấn đề ngôn ngữ giới trẻ là vấn đề muôn thuở.” Chỉ khác là ngôn ngữ
giới trẻ luôn thay đổi qua từng giai đoạn, hôm nay đây là ngôn ngữ giới trẻ nhưng
ngày mai, nó không còn tư cách mới lạ này nữa, những hiện tượng khác, gắn với thế
hệ trẻ khác ra đời, làm nên một ngôn ngữ giới trẻ mới.
Nói tóm lại, kết quả nghiên cứu của chúng tôi có thể khẳng định, tuổi tác là
một biến ngôn ngữ xã hội quan trọng, con người ở các độ tuổi khác nhau thì có
TĐNN khác nhau. Trong đó, người trẻ tuổi thường có thái độ tích cực, cởi mở, chấp
nhận những hiện tượng ngôn ngữ mới, khác với biến thể chuẩn. Càng lớn tuổi, con
người càng có xu hướng bảo thủ hơn trong TĐNN, trung thành với biến thể ngôn
ngữ chuẩn, có thái độ tiêu cực, không chấp nhận biến thể ngôn ngữ lệch chuẩn.
4.2.2.3 Thái độ ngôn ngữ và nhóm xã hội
Để trả lời câu hỏi nghiên cứu: Có hay không mối quan hệ giữa nhóm xã hội và
TĐNN, chúng tôi đã lựa chọn khảo sát 4 nhóm CTV: (1) Học sinh sinh viên, (2)
Giáo viên, (3) Phụ huynh, (4) Nhà báo.
Trong đó, nhóm xã hội Học sinh sinh viên chính là chủ thể sử dụng và tiếp
nhận BTNNGT, nhóm Giáo viên và Phụ huynh là đối tác có mối liên quan mật thiết
đến nhóm Học sinh sinh viên, nhóm Nhà báo đóng vai trò chính trong công tác
truyền thông. Các nhóm xã hội này như là các thành phần chức năng tham gia với
những vai trò khác nhau trong mô hình giao tiếp có sử dụng BTNNGT.
Nhóm xã hội là một biến định tính có bốn giá trị tương ứng với bốn nhóm ở
trên, nên để so sánh giá trị trung bình, chúng tôi tiếp tục sử dụng phương pháp One
way ANOVA trong SPSS. Kiểm định Welch trong ANOVA cho ra kết quả ở bảng
Robust Tests như sau:
Bảng 4.7. Robust Tests of Equality of Means
Statistica
df1 df2 Sig.
DTBGanGui Welch 272.63 2 273.62 0
DTB Hieu Welch 85.081 2 246.251 0
DTBThuVi Welch 72.511 2 256.506 0
DTBThich Welch 92.847 2 249.829 0](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-139-2048.jpg)
![136
loạn nhân cách tăng lên rõ rệt và trong phần lớn các trường hợp, có nguồn gốc sâu
xa trong các quan hệ cha mẹ - con cái… không thuận lợi” [20] . Đặc biệt, trong bối
cảnh xã hội hiện nay, với áp lực của cuộc sống công nghiệp, sự chi phối của công
nghệ, khoảng cách giữa cha mẹ và con cái ngày càng tăng lên. Kết quả là tần số
giao tiếp giữa cha mẹ và con cái, thế hệ già và thế hiện trẻ ngày càng xa nhau.
Trong bức tranh chung đó, phụ huynh tuy là những người gần gũi nhất với giới trẻ
về mặt tình cảm nhưng lại rất xa về nhận thức, quan điểm sống, quan niệm về giá trị
và thị hiếu thẩm mỹ. Cuộc sống hiện đại cùng với xung đột thế hệ đã làm khoảng
cách giao tiếp, thấu hiểu giữa cha mẹ và con cái ngày càng lớn. Cho nên, không có
gì quá khó hiểu khi phụ huynh chính là đối tượng có TĐNN tiêu cực nhất đối với
ngôn ngữ của con cái mình. Ngay giới trẻ cũng nhận thức được định kiến ngôn ngữ
này của cha mẹ, họ hầu như không dùng biến thể này để giao tiếp trong gia đình,
với người lớn tuổi.
Tóm lại, theo đặc trưng nhóm xã hội, TĐNN đối với BTNNGT có sự phân hóa
rõ rệt. Trong 4 nhóm CTV, nhóm Học sinh sinh viên chính là TA – chủ thể của
ngôn ngữ giới trẻ, đương nhiên có thái độ tích cực nhất với ngôn ngữ của giới họ.
Ba nhóm còn lại là Nhà báo, Giáo viên và Phụ huynh đều là NGƯỜI – những đối
tượng bên ngoài nói về ngôn ngữ giới trẻ nên đều có thái độ tiêu cực hơn. Trong đó,
Nhà báo có giá trị TĐNN tích cực nhất, Giáo viên gần đạt mức trung hòa, còn Phụ
huynh là nhóm có TĐNN tiêu cực nhất. Sự khác biệt này đều xuất phát từ đặc trưng
xã hội nghề nghiệp, cụ thể là môi trường làm việc, vị thế xã hội, vị thế giao tiếp
trong mối tương quan với giới trẻ.
Biểu đồ 4.6. Tương quan giữa Thái độ ngôn ngữ và đặc trưng nhóm xã hội
4,11
2,99
2,62
3,34
0
0,5
1
1,5
2
2,5
3
3,5
4
4,5
Học sinh sinh
viên
Giáo viên Phụ huynh Nhà báo
GIÁTRỊTBTĐNN
NHÓM XÃ HỘI](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-143-2048.jpg)
![146
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiến Việt
[1] Hoàng Anh (chủ biên) (2007), Hoạt động – Giao tiếp – Nhân cách, Nxb Đại học
Sư phạm
[2] Diệp Quang Ban (2005), Ngữ pháp tiếng Việt, NXB Giáo dục
[3] Hoàng Chí Bảo (2008), “Biến đổi xã hội ở Việt Nam qua hơn 20 năm đổi mới”
http://www.hids.hochiminhcity.gov.vn/c/document_library/get_file?uuid=bd3
5c16e-8089-4056-9248-e0c1d7a31d1d&groupId=13025
[4] Thái Duy Bảo (2011), “Vay mượn, chuyển di, chuyển mã, hòa mã và thích ứng:
Thực tiễn tiếp xúc ngôn ngữ của tiếng Việt ở châu Úc”
http://lib.ussh.vnu.edu.vn/jspui/bitstream/123456789/2712/1/65.pdf
[5] Bộ Y tế và Tổng cục Thống kê (2003), Điều tra Quốc gia về vị thành niên và
thanh niên Việt Nam, http://www.gso.gov.vn
[6] Đỗ Hữu Châu (2005), Đỗ Hữu Châu tuyển tập, Tập 1 Từ vựng ngữ nghĩa, NXB
Giáo dục
[7] Đỗ Hữu Châu (2005), Đỗ Hữu Châu tuyển tập, Tập 2 Đại cương- Ngữ dụng học
– Ngữ pháp văn bản, Nxb Giáo dục
[8] Hoàng Thị Châu (1989), Tiếng Việt trên khắp miền đất nước (Phương ngữ học),
Nxb Khoa học xã hội
[9] Nguyễn Đức Dân (2011), “Số phận của những từ lạ”, Tạp chí Ngôn ngữ và đời
sống, số 6 (188)-2011
[10] Hoàng Dũng (2006), Giáo trình Ngữ nghĩa học, Nxb ĐHQG TPHCM
[11] Lê Viết Dũng, Lê Thị Ngọc Hà (2010), “Nghiên cứu đối chiếu tiếng lóng của
giới trẻ Pháp và Việt Nam trên các phương tiện thông tin đại chúng”, Tạp chí
Khoa học và Công nghệ, Đại học Đà Nẵng số 5 (40) 2010
[12] Fasold Ralph (bản dịch 1995), Xã hội – Ngôn ngữ học của xã hội, Viện Ngôn
ngữ học
[13] Nguyễn Thiện Giáp (2002), Từ vựng học tiếng Việt, Nxb Giáo dục
[14] Cao Xuân Hạo (2003), Tiếng Việt- mấy vấn đề về ngữ âm, ngữ pháp, ngữ
nghĩa, Nxb Giáo dục
[15] Nguyễn Văn Hiệp, Quách Bích Thủy (2014), “Về những kết hợp lạ, bất ngờ trong
ngôn ngữ giới trẻ hiện nay”, Tạp chí Từ điển học & Bách khoa thư, Số 3-2014
[16] Nguyễn Văn Hiệp, Đinh Thị Hằng (2014), “Thực trạng sử dụng tiếng Việt “phi
chuẩn” của giới trẻ hiện nay nhìn từ góc độ ngôn ngữ học xã hội”, Tạp chí
Ngôn ngữ & Đời sống, Số 5-2014
[17] Nguyễn Văn Hiệp (2014), Một số vấn đề mới trong phát triển và giữ gìn sự
trong sáng của tiếng Việt, Đề tài cấp Bộ
[18] Nguyễn Văn Hiệp (2015), “Ngữ pháp chức năng hệ thống và đánh giá ngôn
ngữ “phi chuẩn” của giới trẻ hiện nay theo quan điểm ngữ pháp chức năng hệ
thống”, Tạp chí Ngôn ngữ và Đời sống, số 1-2015
[19] Phạm Thị Hòa (2002), “Về cách nói lợi dụng yếu tố đồng âm trong giao tiếp
thường ngày của giới trẻ hiện nay”, Kỷ yếu Hội thảo Bảo vệ và phát triển tiếng
Việt trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Hội Ngôn ngữ học
TP Hồ Chí Minh](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-153-2048.jpg)
![147
[20] Lê Hương (2014), “Một số nét tâm lý đặc trưng của lứa tuổi thanh niên”
http://www.chungta.com/nd/tu-lieu-tra-cuu/mot-so-net-tam-ly-dac-trung-cua-
lua-tuoi-thanh-nien.html
[21] Lê Thu Hường - Lê Duy Thể (2013), “Một số vấn đề về văn hóa của giới trẻ”,
Những vấn đề Khoa học Xã hội & Nhân văn – Chuyên đề Văn hoá học,
Tp.HCM, Nxb Đại học Quốc gia
[22] Nguyễn Thị Thu Hường (2016), “Thời đại của các phương tiện truyền thông
mới”, Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông số tháng 10/2016
[23] Lương Văn Hy (2000), Ngôn từ, giới và nhóm xã hội từ thực tiễn tiếng Việt,
Nxb KHXH
[24] Nguyễn Văn Khang (2003), “Ngôn ngữ tự nhiên và vấn đề chuyển mã trong
giao tiếp hội thoại (trên cơ sở tư liệu trạng thái đa ngữ xã hội ở Việt Nam)”,
Tạp chí Ngôn ngữ số 1-2003
[25] Nguyễn Văn Khang (2007), Từ ngoại lai trong tiếng Việt, Nxb Giáo dục Việt
Nam
[26] Nguyễn Văn Khang (2010), Tiếng lóng Việt Nam, Nxb Khoa học Xã hội
[27] Nguyễn Văn Khang (2012), Ngôn ngữ học xã hội, Nxb Giáo dục Việt Nam
[28] Nguyễn Văn Khang (2014), “Biến động của tiếng Việt hiện nay qua giao tiếp
trộn mã tiếng Anh và việc xử lí chúng với tư cách là đơn vị từ vựng trong từ
điển tiếng Việt”, Từ điển học và Bách khoa thư số 4-2014
[29] Nguyễn Văn Khang (2015), Giáo dục ngôn ngữ ở Việt Nam trong bối cảnh
toàn cầu hóa, Viện Ngôn ngữ, Trung tâm phổ biến và giảng dạy ngôn ngữ.
[30] Nguyễn Văn Khang (2015), “Tiếng Việt trong bối cảnh thống nhất đất nước,
hội nhập và phát triển”, Tạp chí Ngôn ngữ và Đời sống số 8-2015
[31] Đặng Cảnh Khanh (2006), Xã hội học thanh niên, Nxb Chính trị Quốc gia
[32] Labov W (2006), Nghiên cứu ngôn ngữ trong bối cảnh xã hội, Ngôn ngữ và
văn hóa xã hội – Một cách tiếp cận liên ngành, Nxb Thế giới
[33] Trần Thị Lan (2010), Có hay không sự ảnh hưởng của tiếng Anh trong tiếng
Việt hiện đại? http://tranthilanhanu.blogspot.com/2010/12/co-hay-khong-su-
anh-huong-cua-tieng-anh.html
[34] Trịnh Cẩm Lan (2012), “Mối quan hệ giữa thái độ ngôn ngữ và sự lựa chọn
ngôn ngữ (nghiên cứu trường hợp cộng đồng phương ngữ Bắc tại thành phố
Hồ Chí Minh”, Tạp chí Ngôn ngữ số 11-2012
[35] Trịnh Cẩm Lan (2014), “Thái độ ngôn ngữ đối với những hiện tượng biến đổi
trong tiếng Việt trên mạng Internet hiện nay”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN:
Khoa học Xã hội và Nhân văn, Tập 30, Số 3 (2014) 28-38
[36] Trần Thị Ngọc Lang (chủ biên 2001), Tiếng lóng, Nxb Khoa học xã hội
[37] Trần Thị Ngọc Lang (chủ biên 2005), Một số vấn đề về phương ngữ xã hội,
Nxb Khoa học xã hội
[38] Luật Thanh niên (2015), Cổng thông tin điện tử Chính phủ nước CHXHCNVN
[39] Hoàng Phê (1979), "Một số vấn đề về chuẩn mực hoá ngôn ngữ",
Tạp chí Ngôn ngữ, Số 3-1979
[40] Hoàng Phê (2010), Từ điển tiếng Việt, Nxb Từ điển Bách khoa](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-154-2048.jpg)
![148
[41] Nguyễn Đức Tồn (2014), “Ngôn ngữ giới trẻ có phải là tiếng lóng cần chuẩn
hóa?”, Tạp chí Ngôn ngữ số 8-2014
[42] Trần Ngọc Thêm (1996), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Nxb Thành phố
Hồ Chí Minh
[43] Đoàn Thiện Thuật (2002), Giữ gìn sự trong sáng và chuẩn hóa tiếng Việt, Kỷ
yếu Hội thảo khoa học Bảo vệ và phát triển tiếng Việt trong thời kì công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, TPHCM
[44] Đặng Thị Diệu Trang (2015), “Ngôn ngữ teen trong giao tiếp của giới trẻ hiện
nay”, Tạp chí Văn hóa nghệ thuật số 376
[45] Hoàng Trọng, Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2008), Phân tích dữ liệu với SPSS,
Trường ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh, Nxb Hồng Đức
[46] Hoàng Tuệ (1995), Chuẩn ngôn ngữ – Bó buộc và lựa chọn - Ổn
định và phát triển, Tiếng Việt trong trường học, Nxb Khoa học xã hội
[47] Phạm Hồng Tung (2008), “Văn hóa và lối sống của thanh niên Việt Nam trong
bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế - Một số vấn đề lý thuyết và cách
tiếp cận”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn, số
24148-156
[48] Từ điển tiếng Việt thông dụng (2014), Trung tâm từ điển học Vietlex, Nxb Đà
Nẵng
[49] UNFPA (2011), Thanh niên Việt Nam: Tóm tắt một số chỉ số thống kê, Từ
Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Việt Nam năm 2009
[50] Viện Ngôn ngữ học (1999), Kỷ yếu Hội thảo Tiếng Việt trên các phương tiện
thông tin đại chúng
[51] Viện Ngôn ngữ học (2002), Kỷ yếu Hội thảo Bảo vệ và phát triển tiếng Việt
trong thời kỳ công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước
[52] Viện Ngôn ngữ học (2002), Cảnh huống và chính sách ngôn ngữ ở Việt Nam,
Nxb Khoa học xã hội
Tiến An
[53] Clem Adelman (1976), The language of teenage groups - They don'I speak our
language, Essays, London: Ed Arnold
[54] Coupland Nikolas (2007), “Style: Language variation and identity, Key Topics
in Linguistics”, Cambridge University Press, Cambridge, New York
[55] Derkach Fadevnina AA (2016), The influence of the English language on the
Russian youth slang, http://yun.moluch.ru/archive/6/349/
[56] Diefenbach Sarah, Christoforakos Lara (2017), “The Selfie Paradox: Nobody
Seems to Like Them Yet Everyone Has Reasons to Take Them. An
Exploration of Psychological Functions of Selfies in Self-
Presentation”, Journal Front. Psychol
[57] Dundes Alan and Schonhorn (1963), “Kansas university slang: A new
generation”, American Speech: 163-177.
[58] Eckert Penelope (1998), Age as a sociolinguistic variable, Blackwell
[59] Fasold Ralph (1990), The Sociolinguistics of Society, Oxford - Brasil Blackwell
Ltd](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-155-2048.jpg)
![149
[60] Gibbons John (1987), Code mixing and code choice: A Hong Kong case study,
Clevedon England: Multilingual matters
[61] Gumperz J.J (1971), Language in Social groups, Stanford University Press
[62] Hudson Kenneth (1983), The language of the teenage revolution: the
dictionary defeated, Macmillan Pub Ltd
[63] Jakobson R (1960), "Closing Statement: Linguistics and Poetics," in Style in
Language, Cambridge Massachusetts, MIT Press
[64] Kidd W. (2002), Culture and identity, Basingstoke: Palgrave
[65] Krashen, Stephen D (1987), Principles and Practice in Second Language
Acquisition, Prentice-Hall International
[66] Kress Gunthers (2009), Multimodality: a Social Semiotic Approach to
Contemporary Communication, London Routledge
[67] Labov W (1970), The Study of Language in Its Social Context, Springer
[68] Labov W (2006), The Social Stratification of English in New York City, Second
Edition, Cambridge University Press
[69] Lakoff R (1975), Language and woman's place. Language in society. New
York
[70] McCrindle Mark (2011), Word-up: A lexicon and guide to communication in
the 21st century, Halstead Press
[71] Melnyk Yuliya (2010), The influence of English on the Russian language,
http://www.macmillandictionaryblog.com/the-influence-of-english-on-the-
russian-language
[72] Myers-Scotton Carol (1993), Social Motivations for Code switching: Evidence
from Africa, Oxford University Press
[73] Nguyen Thanh Phuong (2012), “English-Vietnamese Bilingual Code-
Switching in Conversations: How And Why?”, Hawaii Pacific University
TESOL Working Paper Series 10, 40-53
[74] Nguyen Thuy Nga (2013), Language contact and English borrowings in a
Vietnamese magazine for teenagers, PhD Thesis, School of Languages and
Comp Cultural Studies, The University of Queensland
[75] Paton Graeme (2008), “Standard English in decline among teenagers”, The
Telegraph
[76] Poplack Shana (2004), “Code-Switching”, Sociolinguistics - An International
Handbook of the Science of Language and Society, Berlin 2nd edition
https://pdfs.semanticscholar.org/1b72/f2a26d565e0e6c7da07673e69762e1bd9
ac9.pdf
[77] Redouane Rabia (2005), “Linguistic Constraints on Codeswitching and
Codemixing of Bilingual Moroccan Arabic-French Speakers in Canada”,
Proceedings of the 4th International Symposium on Bilingualism, Somerville,
MA, Cascadilla Press http://www.lingref.com/isb/4/149ISB4.PDF
[78] Reyes Angela (2005), “Appropriation of African American slang byAsian
American youth”, Journal of Sociolinguistics 9/4, 2005: 509-532, Blackwell
Publishing](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-156-2048.jpg)
![150
[79] Riffer-Macek Dora (1976), “Some Marginalia of Language Contact”, Studia
Románica etAnglica Zagrabiensia 41-42
[80] Rodríguez González Félix (1994), Youth and Student Slang in British and
American English, An Annotated Bibliography”, Universidad de Alicante
Revista Alicantina de Estudios Ingleses 7 -1994
[81] Seppala Milja (2011), The effects of the English language on the cultural
identity of Chinese university students https://jyx.jyu.fi/dspace/bitstream/
handle/123456789/26616/URN%3ANBN%3Afi%3Ajyu-
201103011836.pdf?sequence=1
[82] Thorne Tony (2007), The latest youth slang, King’s College
[83] Wardhaugh Ronal (the fifth edition) (2006), An introduction to
Sociolinguistics, Blackwell
Địa c ỉ tran web
[84] https://en.oxforddictionaries.com
[85] http://www.everydaysociologyblog.com/
[86] https://vi.wikipedia.org/wiki
[87] http://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:322242
[88] http://www.telegraph.co.uk/education/3254407/Standard-English-in-decline-
among-teenagers.html
[89] http://journal.frontiersin.org/article/10.3389/fpsyg.2017.00007/full
[90] http://infonet.vn/nam-2015-so-luong-co-quan-bao-chi-in-tang-12-co-quan-
post187377.info
[91] http://www.timwoods.org/the-london-slang-dictionary-project/
[92] https://www.gso.gov.vn/
[94] http://dantri.com.vn/nhip-song-tre/thanh-ngu-tuoi-teen-co-lech-chuan-tieng-
viet-1333534760.htm
[95] http://vnexpress.net/tin-tuc/cong-dong/ngon-ngu-teen-dang-pha-huy-su-trong-
sang-cua-tieng-viet-3328074.html
[96] http://pes.htu.edu.vn/tu-van-tam-ly/xu-huong-lech-chuan-van-hoa-ngon-ngu-
trong-gioi-tre-hien-nay.html
[97] http://www.baomoi.com/cac-nha-ngon-ngu-ban-ve-tuoi-teen-su-dung-ngon-
ngu-hon-tap/c/5949592.epi
[98] http://dantri.com.vn/van-hoa/bao-dong-su-lech-chuan-tieng-viet-trong-gioi-tre-
20150929094046018.htm
[99] http://soi.com.vn/?p=104853&cat=104
[100] http://svvn/giao duc du hoc/ngoan chua chac la tot
[101] http://www.internetlivestats.com](https://image.slidesharecdn.com/luananhoanchinh-190921031727/75/Lu-n-an-Ngon-ng-gi-i-tr-qua-ph-ng-ti-n-truy-n-thong-HAY-157-2048.jpg)
Uploaded byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
Luận án: Ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông, HAY
Luận án nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông, nhằm phân tích sự biến thể ngôn ngữ này trong tiếng Việt hiện đại và các đặc điểm xã hội liên quan. Tác giả tập trung vào các hình thức thể hiện của ngôn ngữ giới trẻ, bao gồm tiếng lóng, chêm xen tiếng Anh và kết cấu mới lạ, qua các báo mạng điện tử dành cho giới trẻ. Kết quả nghiên cứu sẽ đóng góp vào việc hiểu rõ hơn về hiện tượng ngôn ngữ giới trẻ và hỗ trợ công tác chuẩn hóa ngôn ngữ trong giáo dục.
More Related Content
Similar to Luận án: Ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông, HAY
More from Dịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
Luận án: Ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông, HAY
- 1. ĐẠI HỌC HUẾ TRƢỜNGĐẠI HỌC KHOA HỌC ---------------------------- ĐỖ THÙY TRANG NGÔN NGỮ GIỚI TRẺ QUA PHƢƠNG TIỆN TRUYỀN THÔNG C uy n n n N n n ữ ọc Mã số 62 22 02 40 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC N ƣời ƣớn dẫn k oa ọc 1. TS. Nguyễn T ị Bạc N ạn 2. TS. N uyễn Tƣ Sơn HUẾ - 2018
- 2. LỜI CAM ĐOAN Tôixin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác. Tác giả luận án Đỗ Thùy Trang
- 3. i MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU....................................................................................................................1 1. Lý do chọn đề tài.....................................................................................................1 2. Mục đích nghiên cứu...............................................................................................2 3. Nhiệm vụ nghiên cứu..............................................................................................2 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu...........................................................................3 5. Phương pháp nghiên cứu.........................................................................................3 6. Đóng góp của luận án..............................................................................................6 7. Bố cục của luận án ..................................................................................................7 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN..........................................................................................................................8 1.1 Tổn quan tìn ìn n i n cứu .......................................................................8 1.1.1 Tình hình nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ trên thế giới .................................8 1.1.2 Tình hình nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ trong nước.................................16 1.2 Cơ sở lý luận ......................................................................................................18 1.2.1 Phương ngữ xã hội ....................................................................................19 1.2.2 Truyền thông và vấn đề lựa chọn, sử dụng ngôn ngữ ...............................25 1.2.3 Giới trẻ và bối cảnh bản sắc văn hóa giới trẻ...........................................34 1.2.4 Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ..........................................................37 Tiểu kết c ƣơn 1....................................................................................................41 CHƢƠNG 2. ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ GIỚI TRẺ TỪ BÌNH DIỆN CẤU TRÚC........................................................................................................................42 2.1 Đặt vấn đề ..........................................................................................................42 2.2 Tổn quát sự t ể iện n n n ữ iới trẻ qua báo mạn điện tử...................42 2.3 Đặc điểm của một số ìn t ức t ể iện n n n ữ iới trẻ...........................43 2.3.1 Đặc điểm hiện tượng chêm xen tiếng Anh.................................................43 2.3.2 Đặc điểm tiếng lóng giới trẻ......................................................................56 2.3.3 Đặc điểm kết cấu mới lạ trong ngôn ngữ giới trẻ .....................................70 Tiểu kết c ƣơn 2....................................................................................................80
- 4. ii CHƢƠNG 3. ĐẶCĐIỂM NGÔN NGỮ GIỚI TRẺ TỪ BÌNH DIỆN GIAO TIẾP XÃ HỘI ..............................................................................................82 3.1 Đặt vấn đề ..........................................................................................................82 3.2 Đặc điểm lựa c ọn n n n ữ tron iao tiếp..................................................83 3.3 Đặc điểm n ân vật iao tiếp .............................................................................89 3.4 Đặc điểm o n cản iao tiếp ..........................................................................96 3.4.1 Hoàn cảnh giao tiếp rộng..........................................................................96 3.4.2 Hoàn cảnh giao tiếp hẹp............................................................................98 3.5 Đặc điểm mục đíc sử dụn ...........................................................................102 3.5.1 Ngôn ngữ giới trẻ thể hiện bản sắc nhóm giới trẻ, thiết lập cộng đồng giao tiếp thanh niên.................................................................................103 3.5.2 Nói giảm, nói tránh những vấn đề tế nhị.................................................111 3.5.3 Nhấn mạnh điều muốn nói.......................................................................112 Tiểu kết c ƣơn 3..................................................................................................114 CHƢƠNG 4. THÁI ĐỘ NGÔN NGỮ CỦA XÃ HỘI ĐỐI VỚI SỰ LỰA CHỌN NGÔN NGỮ CỦA GIỚI TRẺ ................................................................116 4.1 Đặt vấn đề ........................................................................................................116 4.2 Kết quả điều tra v b n luận..........................................................................117 4.2.1 Thái độ ngôn ngữ đối với ngôn ngữ giới trẻ ...........................................117 4.2.2 Thái độ ngôn ngữ và các đặc trưng xã hội..............................................126 Tiểu kết c ƣơn 4..................................................................................................137 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..............................................................................139 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .....................................................................................................145 TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................146
- 5. iii DANH MỤC CÁCTỪ, KÍ HIỆU VIẾT TẮT STT C ữ, kí iệu viết tắt Ý n ĩa 1 BTNNGT Biến thể ngôn ngữ giới trẻ 2 CTV Cộng tác viên 3 NNHXH Ngôn ngữ học xã hội 4 PNXH Phương ngữ xã hội 5 TĐNN Thái độ ngôn ngữ
- 6. iv DANH MỤC CÁCBẢNG Trang Bảng 1.1. Các đặc trưng xã hội của CTV ...................................................................5 Bảng 2.1. Thống kê số lượng các hình thức thể hiện của ngôn ngữ giới trẻ ............43 Bảng 2.2. Phân loại các đơn vị tiếng Anh theo cấu tạo ............................................48 Bảng 2.3. Phân loại từ ngữ tiếng Anh theo tiêu chí từ loại.......................................50 Bảng 2.4. Phân bố từ ngữ tiếng Anh theo trường nghĩa ...........................................51 Bảng 2.5. Đối chiếu từ ngữ tiếng Anh trên báo mạng điện tử ..................................54 Bảng 2.6. Ý nghĩa từ lóng giới trẻ.............................................................................62 Bảng 2.7. Kết cấu mới lạ giới trẻ ..............................................................................71 Bảng 2.8. Kết cấu mới lạ cải biên truyền thống........................................................74 Bảng 3.1 Kết quả độ tin cậy thang đo sự lựa chọn và sử dụng BTNNGT................93 Bảng 3.2 Tần suất sử dụng BTNNGT.......................................................................93 Bảng 3.3 Đối tượng giao tiếp của BTNNGT ............................................................94 Bảng 3.4 Phạm vi sử dụng của BTNNGT...............................................................100 Bảng 3.5. Bảng kết quả điều tra mục đích sử dụng BTNNGT ...............................111 Bảng 4.1. Mô tả thang đo TĐNN............................................................................118 Bảng 4.2. Tổng hợp hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha của nhóm biến quan sát ......120 Bảng 4.3 Thống kê giá trị trung bình TĐNN..........................................................121 Bảng 4.4. Tương quan giữa TĐNN và giới ............................................................127 Bảng 4.5 Robust Tests of Equality of Means..........................................................130 Bảng 4.6. Tương quan giữa TĐNN và tuổi tác.......................................................130 Bảng 4.7. Robust Tests of Equality of Means.........................................................132 Bảng 4.8. Tương quan giữa TĐNN và nhóm xã hội...............................................133
- 7. v DANH MỤC CÁCBIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3.1. Tần suất sử dụng các hình thức BTNNGT...........................................93 Biểu đồ 3.2. Đối tượng giao tiếp của BTNNGT.......................................................94 Biểu đồ 3.3. Phạm vi sử dụng của BTNNGT .........................................................100 Biểu đồ 4.1. Giá trị thái độ ngôn ngữ xét theo thang đo.........................................121 Biểu đồ 4.2. Giá trị thái độ ngôn ngữ xét theo biến quan sát..................................121 Biểu đồ 4.3. Kết quả đánh giá tác động của BTNNGT đến tiếng Việt...................125 Biểu đồ 4.4. Tương quan giữa Thái độ ngôn ngữ và Giới......................................128 Biểu đồ 4.5. Tương quan giữa Thái độ ngôn ngữ và Tuổi tác................................131 Biểu đồ 4.6. Tương quan giữa Thái độ ngôn ngữ và đặc trưng nhóm xã hội.........136
- 8. 1 MỞ ĐẦU 1. Lýdo c ọn đề t i 1. Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp trọng yếu nhất của con người. Cùng với sự biến đổi của văn hóa xã hội và thời đại, ngôn ngữ không ngừng biến đổi theo để có thể thực hiện được sứ mệnh này. Quá trình vận động của ngôn ngữ đặt ra nhiệm vụ đối với người nghiên cứu là phải kịp thời nắm bắt và nghiên cứu những xu hướng phát triển mới, nhằm phục vụ công tác dự báo, định hướng, chuẩn hóa và giáo dục ngôn ngữ phù hợp với từng giai đoạn. 2. Trong bối cảnh hội nhập và phát triển hiện nay, tiếng Việt đang có biến đổi sâu sắc trên nhiều phương diện, từ ngữ âm, từ vựng, ngữ nghĩa đến ngữ pháp, ngữ dụng… Sự biến đổi và phát triển của tiếng Việt trong hành chức tạo ra nhiều phương ngữ xã hội (PNXH) với nhiều đặc điểm khác biệt nhau. Một trong những kiểu PNXH thường được nhắc đến trong tiếng Việt hiện nay là phương ngữ theo tuổi tác, mà nổi bật là phương ngữ giới trẻ, thường được gọi với nhiều tên khác nhau như: ngôn ngữ giới trẻ, biến thể lệch chuẩn của giới trẻ, ngôn ngữ @... Giới trẻ là một lực lượng đông đảo trong xã hội, nhanh nhạy với cái mới, bản tính thích khám phá, sáng tạo nên luôn là lực lượng tiên phong trong các trào lưu xã hội, trong đó có ngôn ngữ. Ngôn ngữ giới trẻ trong tiếng Việt như là một luồng gió mới lạ làm xáo động đời sống tiếng Việt đương đại, tạo ra nhiều luồng dư luận khen chê trái chiều. 3. Đặc trưng nổi bật của đời sống xã hội hiện đại là sự phổ biến sâu rộng truyền thông đại chúng. Truyền thông hiện đại với sự hỗ trợ của các thiết bị công nghệ kỹ thuật số đã xóa nhòa mọi giới hạn về địa lí, hành chính và các sự phân biệt xã hội truyền thống khác, lập nên một cộng đồng xã hội ảo vô biên, với tốc độ lan truyền chóng mặt từ giải trí, văn hóa xã hội, công việc, đời sống tình cảm riêng tư. Truyền thông là nhân tố quan trọng làm biến đổi sâu sắc tiếng Việt hiện nay, đồng thời đây cũng là địa hạt thể hiện những xu hướng sử dụng tiếng Việt mới mẻ, khác lạ một cách nhanh chóng, cập nhật. Xuất phát từ thực tiễn này, chúng tôi chọn đề tài “Ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông” nhằm nghiên cứu PNXH giới trẻ nảy sinh và phát triển trong tiếng Việt hiện đại. Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý thuyết cũng như thực tiễn về PNXH giới trẻ, nhận diện, miêu tả và lí giải ngôn ngữ giới trẻ như một biến thể ngôn ngữ hình thành dưới sự chi
- 9. 2 phối, tác độngcủa nhiều nhân tố xã hội - ngôn ngữ như: nhu cầu, tâm lí sử dụng ngôn ngữ, cộng đồng giao tiếp, thái độ ngôn ngữ (TĐNN)… Đến lượt mình, PNXH giới trẻ có những tác động sâu sắc đến diện mạo của tiếng Việt đương đại, là một trong những yếu tố góp phần làm biến đổi và phát triển tiếng Việt trong bối cảnh văn hóa xã hội mới. Vì vậy, nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ sẽ góp phần vào công cuộc chuẩn hóa và giáo dục ngôn ngữ trong giai đoạn mới. Đây là một trong những nhiệm vụ cấp thiết trong nghiên cứu và giáo dục ngôn ngữ trong bối cảnh hiện nay nên chúng tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài “Ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông”. 2. Mục đíc n i n cứu Nghiên cứu biến thể ngôn ngữ của giới trẻ qua phương tiện truyền thông, luận án nhằm mục đích góp phần giải quyết những vấn đề của lý luận ngôn ngữ cũng như thực tiễn nghiên cứu tiếng Việt hiện nay. Về phương diện lý luận, luận án góp phần nghiên cứu, bổ sung lý luận về ngôn ngữ học xã hội ở Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và tác động của đời sống truyền thông công nghệ, cụ thể là nghiên cứu về PNXH, vấn đề lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ của nhóm xã hội giới trẻ; lý thuyết về thái độ ngôn ngữ và các biến xã hội có liên quan; sự biến đổi và phát triển tiếng Việt trong giai đoạn hiện nay. Về phương diện thực tiễn, luận án nghiên cứu biến thể ngôn ngữ giới trẻ nhằm góp phần xây dựng, cập nhật chuẩn tiếng Việt trong giai đoạn mới, thực hiện chính sách giáo dục ngôn ngữ, đặc biệt là giáo dục cho giới trẻ học sinh sinh viên và định hướng thái độ ngôn ngữ chung của cộng đồng. 3. N iệm vụ n i n cứu Luận án tập trung giải quyết những nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau: - Khảo sát các biểu hiện cụ thể của biến thể ngôn ngữ giới trẻ (BTNNGT) qua phương tiện truyền thông, cụ thể là qua báo mạng điện tử dành riêng cho giới trẻ. - Mô tả, phân tích các đặc điểm của BTNNGT từ bình diện cấu trúc và giao tiếp xã hội. - Điều tra, phân tích TĐNN đối với việc sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ. Từ đó, nghiên cứu, lí giải mối tương quan giữa các nhân tố xã hội với TĐNN và sự lựa chọn, sử dụng ngôn ngữ. - Đề xuất những giải pháp về sử dụng, đánh giá hiện tượng ngôn ngữ giới trẻ trong tiếng Việt hiện nay.
- 10. 3 4. Đối tƣợnvà p ạm vi nghi n cứu 4.1 Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận án là BTNNGT qua phương tiện truyền thông. 4.2 Phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu của luận án là BTNNGT nhưng do giới hạn về khả năng và thời gian nên phạm vi nghiên cứu của luận án là ba hình thức thể hiện tiêu biểu của BTNNGT trong tiếng Việt hiện nay, gồm: tiếng lóng giới trẻ, chêm xen tiếng Anh và kết cấu mới lạ giới trẻ sử dụng trong quá trình nói năng. Đây không phải là toàn bộ đặc điểm của BTNNGT qua phương tiện truyền thông mà chỉ là những đặc điểm nổi trội, tiêu biểu mà chúng tôi bước đầu có thể nhận diện và miêu tả được một cách tương đối hệ thống. - Phạm vi khảo sát theo luận án là qua phương tiện truyền thông, tuy nhiên vì phương tiện truyền thông là một lĩnh vực hết sức rộng lớn và đa dạng, phức tạp nên chúng tôi chỉ nghiên cứu BTNNGT qua một số báo mạng điện tử nổi bật dành cho giới trẻ Việt Nam hiện nay, gồm: Hoa Học trò, Sinh viên Việt Nam, Thế giới trẻ, YanNews, Kênh14, Zing.vn. Chúng là những tờ báo điện tử tiêu biểu cho phong cách giải trí cả hai miền Bắc Nam, có tôn chỉ hoạt động chung là hướng đến giới trẻ, nổi bật trong đời sống tin tức thanh niên hiện nay. Do đó, chúng là địa hạt lí tưởng để luận án nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông. Trong quá trình nghiên cứu, nhằm làm nổi bật sự khác biệt của BTNNGT, luận án đã lấy ngữ liệu đối chiếu ở hai tờ báo mạng điện tử chính thống, được xem là sử dụng biến thể chuẩn tiếng Việt tiêu biểu là là Nhân Dân điện tử và Lao Động điện tử. 5. P ƣơn p áp n i n cứu 5.1 Cách tiếp cận Luận án tiếp cận đối tượng nghiên cứu là BTNNGT theo kiến thức và phương pháp của NNHXH kết hợp với ngôn ngữ học cấu trúc. Luận án cũng sử dụng phương pháp định tính và phương pháp định lượng để giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu định tính nhằm tìm cách mô tả và phân tích đặc điểm của BTNNGT còn phương pháp định lượng thu thập dữ liệu, xem xét hiện tượng BTNNGT theo cách có thể đo lường được. 5.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể Để đạt được mục đích nghiên cứu, luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau: - Phương pháp thu thập ngữ liệu: Đối tượng nghiên cứu BTNNGT được luận án thu thập trên báo mạng điện tử dành cho giới trẻ gồm 3 dạng thể hiện tiêu biểu là:
- 11. 4 các từ ngữchêm xen, tiếng lóng, và các kết cấu mới lạ. Luận án đã chọn 1.000 bài trong giai đoạn 2014 – 2016, chia thành 5 chuyên mục nội dung theo thiết kế chung của các tờ báo dành cho giới trẻ: (1) Chính trị xã hội, (2) Giáo dục, (3) Văn hóa - Giải trí, (4) Đời sống giới trẻ, (5) Công nghệ. Mỗi chuyên mục khảo sát 200 bài, mỗi tờ báo chúng tôi chọn ngẫu nhiên 50 bài báo có độ đài tương đương từ 200-300 chữ. Để làm rõ đặc trưng của BTNNGT, luận án tiến hành đối chiếu với 400 bài báo trên Nhân Dân điện tử và Lao Động điện tử theo các chuyên mục tương ứng. Nhân Dân và Lao Động được xem là những tờ báo sử dụng chủ yếu biến thể chuẩn, ít xuất hiện các PNXH. Mục đích của việc so sánh là nhằm khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết nghiên cứu của luận án, cho rằng BTNNGT chỉ xuất hiện chủ yếu ở các tờ báo dành riêng cho bạn đọc giới trẻ, phủ định giả thuyết không là không có BTNNGT, không có sự khác nhau trong ngôn ngữ của tất cả các tờ báo này. Về cách thức thống kê số liệu, chúng tôi thống kê số lượng và tần số xuất hiện của đối tượng khảo sát bằng phương pháp thủ công, nghĩa là chúng tôi lập danh mục 1000 bài, sau đó lần lượt đọc và lập bảng từ ngữ cần khảo sát. Trong quá trình tiến hành thu thập ngữ liệu, chúng tôi đã thử sử dụng phần mềm phát hiện từ ngữ tự động. Tuy phần mềm này cho ra kết quả đối tượng khảo sát nhanh chóng nhưng không có độ tin cậy cao vì không loại bỏ tự động được đối tượng khảo sát nằm ngoài phạm vi bài báo (quảng cáo, danh mục…). Vì vậy, chúng tôi đã lập bảng ngữ liệu thủ công với 3 nhóm từ ngữ tương ứng với các hình thức thể hiện tiêu biểu của ngôn ngữ giới trẻ. Dùng chương trình bảng tính Excel của Microsoft Office, chúng tôi ghi lại và trình bày các thông tin dưới dạng bảng, thực hiện tính toán và xây dựng các số liệu thống kê trực quan. Sự thể hiện của BTNNGT trong luận án hoàn toàn được thu thập từ nguồn ngữ liệu này. - Phương pháp miêu tả ngôn ngữ học: Chúng tôi sử dụng phương pháp miêu tả ngôn ngữ học để miêu tả đặc điểm ngữ âm, ngữ nghĩa và ngữ pháp của các hiện tượng chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào giao tiếp tiếng Việt, từ lóng và các kết cấu mới lạ của giới trẻ. Luận án cũng sử dụng các thủ pháp phân tích nghĩa tố, phân tích trường nghĩa và phân tích biến thể từ vựng - ngữ pháp nhằm miêu tả đặc điểm cấu trúc của BTNNGT về các bình diện ngữ âm, cấu tạo ngữ pháp và ngữ nghĩa. - Phương pháp điều tra ngôn ngữ học: Để phục vụ mục đích nghiên cứu, chúng tôi sử dụng phương pháp điều tra ngôn ngữ học xã hội với hai bảng hỏi: (1) Bảng hỏi về sự lựa chọn và sử dụng BTNNGT, dành riêng cho 350 cộng tác viên (CTV) giới trẻ để điều tra sự lựa chọn và sử dụng BTNNGT trong hành
- 12. 5 chức. Bảng hỏinày được thiết kế gồm 4 câu hỏi lựa chọn về tần suất sử dụng, phạm vi sử dụng, mục đích giao tiếp. (2) Bảng hỏi về TĐNN dành cho toàn bộ 600 CTV (trong đó có 350 CTV giới trẻ và 250 CTV không phải là giới trẻ), nhằm điều tra TĐNN đối với BTNNGT. Bảng hỏi gồm 4 câu hỏi tình huống và 1 câu hỏi đánh giá chung về tác động của BTNNGT đến tiếng Việt. Địa bàn điều tra: chủ yếu được thực hiện ở thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình và thành phố Huế. Ngoài ra, chúng tôi còn mở rộng điều tra ở thành phố Hà Nội, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam để đa dạng hóa đối tượng điều tra. Bảng 1.1. Các đặc trưng xã hội của CTV STT Các đặc trƣn của CTV Tần số Tỷ lệ 1 Tuổi tác Giới trẻ (15-24 tuổi) 350 58.3 25-39 tuổi 94 15.7 Từ 40 tuổi trở lên 156 26.0 Tổng 600 100% 2 Giới tính Nam 158 26.3 Nữ 442 73.7 Tổng 600 100% 3 Trình độ học vấn Phổ thông 135 22.5 Cao đẳng, đại học 387 64.5 Sau đại học 78 13.0 Tổng 600 100% 4 Ngoại ngữ Tiếng Anh 513 85.5 Ngoại ngữ khác 35 5.8 Không có ngoại ngữ 52 8.7 Tổng 600 100% 5 Nhóm xã hội Học sinh sinh viên 350 58.3 Giáo viên 100 16.7 Phụ huynh 100 16.7 Nhà báo 50 8.3 Tổng 600 100% Kết quả thu thập được chúng tôi xử lý bằng phần mềm SPSS phiên bản 23 để phân tích số liệu. SPSS (Statistical Package for Social Sciences) là phần mềm máy
- 13. 6 tính phục vụcông tác phân tích thống kê, được sử dụng phổ biến cho các nghiên cứu điều tra xã hội học và kinh tế lượng. Đây là phương pháp phân tích định lượng nhằm hướng đến phân tích mối quan hệ giữa biến ngôn ngữ và biến xã hội. Tư liệu điều tra được luận án xử lý bằng phương pháp phân tích định lượng, chú trọng tới mối quan hệ giữa biến ngôn ngữ và biến xã hội. Luận án còn sử dụng phương pháp thống kê toán học, thống kê tần suất, phân tích định lượng để đưa ra nhận xét, chỉ ra mối tương quan giữa các biến ngôn ngữ và biến xã hội. - Luận án sử dụng thủ pháp phân tích ngôn cảnh để miêu tả, phân tích sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ giới trẻ gắn với ngôn cảnh tình huống (ngôn cảnh hẹp trong phát ngôn, trong văn bản) lẫn ngôn cảnh văn hóa (ngôn cảnh rộng); phương pháp điều tra, nghiên cứu theo cộng đồng giao tiếp nhằm phân tích, lý giải BTNNGT gắn liền với cộng đồng giao tiếp giới trẻ. - Chúng tôi cũng sử dụng phương pháp định tính (sự kết hợp giữa phương pháp xã hội học và thống kê học) để phân tích mối tương quan giữa biến xã hội với BTNNGT và TĐNN. 6. Đón óp của luận án Về mặt lý luận, luận án đã miêu tả, phân tích các đặc điểm của BTNNGT từ bình diện hệ thống cấu trúc: hình thức ngữ âm – chữ viết, đặc điểm cấu tạo, đặc điểm ngữ nghĩa… nhằm nhận diện BTNNGT trong tiếng Việt hiện nay. Luận án cũng đã miêu tả BTNNGT từ đặc điểm sử dụng, đặc biệt là từ bình diện giao tiếp xã hội, làm rõ mô hình giao tiếp của BTNNGT trong hành chức: như mức độ sử dụng, phạm vi sử dụng, hoàn cảnh giao tiếp, mục đích giao tiếp của ngôn ngữ giới trẻ. Mặt khác, bằng kết quả điều tra ngôn ngữ, luận án đã phân tích TĐNN của cộng đồng xã hội đối với sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ giới trẻ, xem xét mối quan hệ giữa các nhân tố xã hội như tuổi tác, trình độ học vấn, nhóm xã hội đối với TĐNN. Về mặt lý luận, luận án đã góp phần làm sáng rõ một số đặc điểm cơ bản của BTNNGT trong tiếng Việt hiện nay từ các cơ sở lý thuyết ngôn ngữ học hiện đại. Về mặt thực tiễn, luận án đã đề xuất những kiến nghị nhằm định hướng thái độ và góp phần giáo dục ngôn ngữ cho giới trẻ trong việc lựa chọn và sử dụng BTNNGT phù hợp. Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ góp phần hữu ích trong việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt và công tác chuẩn hóa, giáo dục tiếng mẹ đẻ trong bối cảnh mới. Tuy nhiên, vì tính đa dạng, phức tạp của đối tượng nghiên cứu và giới hạn khả năng của tác giả nên luận án chỉ mới tập trung nghiên cứu 3 hình thức thể hiện cơ
- 14. 7 bản của BTNNGTmà chưa đủ sức khái quát toàn bộ sự thể hiện phong phú của PNXH giới trẻ, đặc biệt ở cấp độ văn bản. Hạn chế này của luận án cũng là hướng mở cho chúng tôi tiếp tục nghiên cứu về sau. 7. Bố cục của luận án Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung của Luận án được triển khai trong 4 chương: Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận Phần Tổng quan trình bày tình hình nghiên cứu BTNNGT trên thế giới và ở Việt Nam. Phần cơ sở lý luận trình bày khung lý thuyết gồm các vấn đề của PNXH và hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ, cảnh huống tiếng Việt hiện đại. Các khái niệm thuộc khung lý thuyết là cơ sở để luận án triển khai vấn đề nghiên cứu. Chương 2. Đặc điểm ngôn ngữ giới trẻ từ bình diện cấu trúc Chương 2 thể hiện kết quả nghiên cứu BTNNGT ở bình diện cấu trúc. Luận án đã mô tả đặc điểm về ngữ âm, từ vựng ngữ nghĩa và ngữ pháp cơ bản của các hình thức thể hiện tiêu biểu của BTNNGT qua phương tiện truyền thông. Chương 3. Đặc điểm ngôn ngữ giới trẻ từ bình diện giao tiếp xã hội Chương 3 trình bày kết quả phân tích các đặc điểm xã hội của BTNNGT như đặc điểm về sự lựa chọn ngôn ngữ, đặc điểm giao tiếp, động cơ, mục đích, ý nghĩa của sự lựa chọn ngôn ngữ giới trẻ. Qua đó, chứng minh sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ nhằm mục đích tạo lập cộng đồng giao tiếp thanh niên và thể hiện bản sắc văn hóa thanh niên trong bối cảnh xã hội mới. Chương 4. Thái độ ngôn ngữ của xã hội đối với sự lựa chọn ngôn ngữ của giới trẻ Chương 4 nghiên cứu TĐNN đối với cách sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ thông qua việc điều tra ngôn ngữ học. Kết quả điều tra cung cấp thái độ đánh giá của các thành viên xã hội đối với việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ. Luận án cũng phân tích, bàn luận mối tương quan giữa đặc trưng xã hội như giới, tuổi tác và nhóm xã hội đến thái độ ngôn ngữ. Từ đó góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho công tác định hướng, chuẩn hóa ngôn ngữ trong bối cảnh mới của tiếng Việt.
- 15. 8 CHƢƠNG 1. TỔNGQUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Tổn quan tìn ìn n i n cứu 1.1.1 Tình hình nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ trên thế giới Từ nửa sau thế kỉ XX, NNHXH ra đời đã quan tâm nghiên cứu và lí giải một cách có hệ thống những diễn biến, biến động ngôn ngữ dưới tác động của các nhân tố xã hội, bù đắp mảng thiếu hụt của ngôn ngữ học truyền thống. NNHXH lấy ngôn ngữ giao tiếp trong đời sống hằng ngày làm đối tượng nghiên cứu, cụ thể là các biến thể ngôn ngữ đa dạng nảy sinh, phát triển trong xã hội nhằm xử lí hàng loạt các vấn đề của đời sống ngôn ngữ, góp phần vào việc định hướng sử dụng ngôn ngữ. Có thể kể đến những công trình NNHXH có tính chất lý luận nền tảng như The Sociolinguistics of Society, Bản dịch Xã hội - Ngôn ngữ học của xã hội của Fasold xuất bản lần đầu năm 1984, “xem xét những mối quan hệ mật thiết giữa nghiên cứu xã hội – ngôn ngữ học với nghiên cứu ngôn ngữ và lý thuyết ngôn ngữ học, giới thiệu một cách đầy đủ, bằng một cách viết rõ ràng, toàn bộ lĩnh vực xã hội – ngôn ngữ học”[12],[59]. Tác phẩm An Introduction to Sociolinguistics - Dẫn luận NNHXH của Wardhaugh xuất bản lần đầu năm 1986, tái bản lần thứ năm năm 2006 [83], đã nêu ra các vấn đề khái quát như dẫn luận về NNHXH, ngôn ngữ và xã hội… NNHXH đặc biệt quan tâm đến mối quan hệ và sự chi phối của các nhân tố xã hội đến sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ, như giai cấp, độ tuổi, giới tính, nguồn gốc, trình độ học vấn… với việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ. Có thể kể đến những công trình tiêu biểu như The Study of Language in Its Social Context của Labov (1970), Language in Social groups của Gumperz (1971), Language and Women’s place (1975) của Lakoff, Age as a Sociolinguistic variable của Eckert (1998)… Các công trình nghiên cứu này đã khẳng định có mối quan hệ tác động giữa các nhân tố xã hội, đặc biệt là nhân tố tuổi tác đối với sự sử dụng ngôn ngữ. “Những người lớn tuổi thường tuân theo chuẩn mực ngôn ngữ truyền thống, ít sử dụng các hình thức mới. Ngược lại những người nói trẻ tuổi thường sử dụng các hình thức mới cao hơn nhiều lần, và đối lập sâu sắc với những người nói lớn tuổi.” [58] “Sự phân tầng tuổi tác của biến thể ngôn ngữ phản ánh sự thay đổi của cộng đồng giao tiếp theo thời gian và lời nói của cá nhân cũng theo đổi theo từng giai đoạn của cuộc đời.” [67] “Nghiên cứu cộng đồng của sự thay đổi thường xuyên cho thấy tuổi tác ngày càng tăng tương quan với tăng sự bảo thủ trong lời nói. Theo thời gian thì ngôn ngữ của cộng đồng cũng thay đổi hay người nói cũng trở nên bảo thủ hơn theo tuổi tác…” [83]
- 16. 9 Các công trìnhNNHXH này đã đặt nền tảng cho việc nghiên cứu PNXH giới trẻ, biến thể ngôn ngữ tuổi tác trên thế giới. Các công trình nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ trên thế giới tập trung ở hai vấn đề cơ bản và phổ biến trong nhiều ngôn ngữ: (1) Hiện tượng sử dụng tiếng lóng giới trẻ; (2) Vấn đề chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào trong một ngôn ngữ bản địa. (1) Về tiếng lóng giới trẻ, đây là hiện tượng ngôn ngữ được nhiều học giả trên thế giới quan tâm nghiên cứu và tồn tại nhiều quan điểm khác nhau. Có nhiều bài viết đề cập đến hiện tượng tiếng lóng thanh niên hoặc tiếng lóng sinh viên… Luận án chúng tôi đã tham chiếu một số công trình tiêu biểu về tiếng lóng giới trẻ như: Kansas University Slang: A new generation của Dundes (1963), nghiên cứu về tiếng lóng của sinh viên trường đại học Kansas, ông đã gọi tiếng lóng của sinh viên ở trường đại học là một thế hệ mới trong ngôn ngữ “new generation". [57] Hudson trong The language of the teenage revolution: the dictionary defeated (1983) đã nhận thấy xu hướng dùng tiếng lóng của nhóm thanh niên trẻ trong xã hội, có sự sai khác lớn so với tiếng Anh chuẩn. Hudson đã liệt kê và chú giải các từ lóng mới của giới trẻ trong thập niên 50 và 60 ở Anh. Qua đó, nhận ra thanh niên, giới trẻ chính là lực lượng làm nên cuộc cách mạng ngôn ngữ, khác xa với ngôn ngữ “chuẩn” mà xã hội vẫn thường công nhận. [62] Công trình "The latest youth slang" (Tiếng lóng mới nhất của giới trẻ) của Thorne (2007) khẳng định rằng "tiếng lóng của giới trẻ bây giờ có lẽ là nguồn giàu nhất của ngôn ngữ mới trong thế giới nói tiếng Anh. Tiếng lóng tiền thiếu niên, thanh thiếu niên, sinh viên và thanh thiếu niên sử dụng tất cả các kỹ thuật của ngôn ngữ, có ảnh hưởng nhất, làm thành một cuộc cách mạng sáng tạo ngôn ngữ. Thanh niên đã tạo ra mốt ngôn ngữ như một thứ thời trang, không chỉ là hài hước, khiêu khích mà đầy sáng tạo. Ngay từ những năm 1950 họ đã là một phần của "phòng thí nghiệm xã hội". Ông cũng chỉ ra rằng "những gì đã từng là một mốt đi qua có thể được phát triển thành một phương ngữ thực sự, được mệnh danh là "multiethnic youth vernacular" (chủng tộc trẻ bản địa), với vốn từ vựng riêng , giọng nói và ngữ điệu của nó. Điều này thể hiện những hình thức mới của tiếng Anh..." [82] Trong bài viết Standard English in decline among teenagers của Paton [75], khi nghiên cứu tiếng Anh chuẩn đã bị giới trẻ biến đổi như thế nào, tác giả đã kết luận rằng “Một nửa số thanh thiếu niên không nhận ra sự khác biệt giữa ngữ pháp tiếng Anh chuẩn và ngôn ngữ thông tục. Sự lệch chuẩn của ngữ pháp tiếng Anh trong giới trẻ học đường Anh quốc ngày càng có xu hướng lan rộng đến nỗi nhiều người Anh không phân biệt được sự khác nhau giữa chuẩn và lệch chuẩn.”
- 17. 10 Trong The languageof teenage groups - They don't speak our language [53], Clem (1976) đã nghiên cứu về ngôn ngữ của nhóm thanh thiếu niên, cụ thể là các hiện tượng lệch chuẩn khi giới trẻ sử dụng tiếng Anh Mỹ. Từ chỗ phân tích cộng đồng giao tiếp, phân tích các hình thức giao tiếp của thanh niên hippie, những thanh niên đầu trọc người Mỹ gốc Anh (Anglo- America), ông đã tìm ra sự lệch chuẩn và lí giải nguyên nhân của chúng. Nhiều tổ chức, cá nhân đã lập ra những trang web để sưu tầm, ghi chép, lưu trữ ngôn ngữ của giới trẻ, thành từ điển tiếng lóng giới trẻ trực tuyến, nhằm tạo ra "một tài liệu tham khảo tốt cho những người đang tìm cách để hiểu một phần văn hóa giới trẻ ngày nay". [91] [91] Khắp nơi trên thế giới, các nhà ngôn ngữ học đều quan tâm đến hiện tượng phổ biến có tính toàn cầu là tiếng lóng giới trẻ, ngày nay người trẻ đang nói năng như thế nào. (Slang words, what are young people saying these days?) Rodriguez (1994) trong bài viết Youth and Student Slang in British and American English khi nghiên cứu về tiếng lóng Anh và Anh Mỹ của giới trẻ và sinh viên đã khẳng định vai trò của giới trẻ trong xu hướng mới của ngôn ngữ, “trong số tất cả các nhóm xã hội, giới trẻ là những người dễ nhất để sử dụng và cập nhật tiếng lóng một cách độc đáo. Họ thể hiện tính năng động xã hội rất lớn và có thể tiếp nhận những thay đổi trong thời trang, phong cách, cũng như trong ngôn ngữ. Giới trẻ tuy rất ít quyền lực chính trị nhưng họ có thể sử dụng tiếng lóng như một công cụ phản văn hóa, như một cánh tay chống lại chính quyền và công ước. Trong xã hội hiện đại, sinh viên tạo thành một nhóm lớn trong giới trẻ mà xứng đáng được nghiên cứu đặc biệt ...” [80][80][80] [80] Gần đây nhất và có liên quan trực tiếp đến đề tài mà chúng tôi tham khảo được là công trình Word-up: A lexicon and guide to communication in the 21st century của McCrindle (2011), Australia bàn về tiếng lóng giới trẻ hiện nay. Đây được xem là từ điển của lứa tuổi thanh thiếu niên thế kỷ 21, tổng quan về các yếu tố hình thành ngôn ngữ, sử dụng ngôn ngữ và tương tác xã hội dưới ảnh hưởng của truyền thông hiện đại. Tác giả đã có một cái nhìn sâu sắc, hấp dẫn về sự sử dụng tiếng lóng tiếng Anh của giới trẻ. Nghiên cứu về tiếng lóng này như là một cách để nhìn vào “sự khác biệt tâm hồn của các thế hệ”. Trong công trình của mình, tác giả đề cập đến những biểu tượng cảm xúc, những từ lóng giới trẻ sử dụng để bày tỏ ý kiến, thái độ của mình, bằng ngôn ngữ nói, thậm chí bằng hình thức văn bản (viết thư)…, tiêu biểu như các kí tự được lóng hóa thay thế cho các từ: số 4 thay thế cho các từ four/for; 2 thay cho các từ to/two/too; c thay cho see; u thay cho you; bc thay cho because, luv thay cho love… Tác giả cũng đánh giá việc sử dụng tiếng lóng này đã
- 18. 11 ngăn cản cácthế hệ lớn tuổi trong việc hiểu được ý nghĩa của các từ lóng của con cái họ. Tiếng lóng dạng viết giờ đây là phương tiện giao tiếp chính. Giới trẻ sử dụng hình thức này trong tin nhắn và các mạng kết nối xã hội. Ở mạng xã hội, họ có thể sử dụng và giao tiếp bằng tiếng Anh chính thống nhưng tự cho phép mình sử dụng tiếng lóng và hình thức giao tiếp riêng làm phương tiện chính. Nhận định về lứa tuổi sử dụng tiếng lóng, McCrindle cho rằng, tiếng lóng thường được sử dụng ở giai đoạn chuyển giao từ tuổi thiếu niên sang tuổi trưởng thành, khi con người bắt đầu độc lập. Lúc đó, họ thoát khỏi quyền kiểm soát của cha mẹ và sử dụng ngôn ngữ đặc biệt nhiều hơn. Sau đó, việc sử dụng tiếng lóng giảm dần và con người lại quay trở lại thích ứng với phần đông trong xã hội. Khi thế hệ trẻ bắt đầu lập gia đình và không còn đi học, họ phải kiếm tiền và lập nghiệp – họ sẽ sử dụng những ngôn ngữ chính thống nhiều hơn và không còn dùng một số từ ngữ trẻ con. Như vậy, sự thay đổi ở những giai đoạn khác nhau trong cuộc đời vẫn tồn tại. Điều khác biệt là giai đoạn đó đang diễn ra muộn hơn. Thay vì thay đổi những hành vi trẻ con ở lứa tuổi 19-20, trong nhiều trường hợp, nhiều người tiếp tục có những hành vi này và chỉ từ bỏ khi vượt qua giới hạn sang giai đoạn trưởng thành khi đã gần hoặc ngoài 30 tuổi. McCrindle đã lí giải sự biến đổi của tiếng lóng giới trẻ trong bối cảnh toàn cầu hóa. Ông đã chỉ ra bốn nhân tố ảnh hưởng sâu sắc đến ngôn ngữ thế kỷ 21, đó là: công nghệ, văn hoá Mỹ, đa văn hóa và toàn cầu hoá. Trong đó, công nghệ đã thay đổi cách chúng ta sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp và thể hiện mình. Tác giả cũng nhận định “thế hệ trẻ đang đi đầu trong cuộc cách mạng ngôn ngữ này”. [70] Những nghiên cứu và kết luận của McCrindle là gợi dẫn quan trọng cho chúng tôi tìm hiểu BTNNGT ở Việt Nam, như là một sự khẳng định hiện tượng ngôn ngữ có tính toàn cầu trong bối cảnh quốc tế hóa hiện nay. Rất nhiều từ lóng giới trẻ Việt Nam cũng hòa chung với từ lóng thanh niên thế giới, bắt nguồn từ nguồn tiếng Anh thông dụng trên toàn cầu, dưới sự lan tỏa của đời sống công nghệ hiện đại. Các công trình nghiên cứu về tiếng lóng giới trẻ khắp nơi trên thế giới đều đi đến nhận định là “thanh thiếu niên có xu hướng tạo ra và sử dụng ngôn ngữ của riêng mình, chúng chủ yếu xuất hiện ở phương tiện truyền thông, tin nhắn và ngôn ngữ giao tiếp ở trường phổ thông, trường đại học, ở lời những bài hát nổi tiếng". Cùng với việc nghiên cứu tiếng lóng, các biến thể lệch chuẩn của ngôn ngữ giới trẻ, NNHXH của thế kỷ XX thường lấy phạm vi nghiên cứu là trường học, nơi tập trung đông thanh thiếu niên, làm thành một đối tượng nghiên cứu gọi là “student slang” tiếng lóng sinh viên. Các nhà NNHXH áp dụng các kỹ thuật điều tra xã hội học để
- 19. 12 nghiên cứu tiếnglóng sinh viên, tạo ra một trào lưu nghiên cứu rộng khắp về tiếng lóng của học sinh, sinh viên trong trường học. (2) Biểu hiện thứ hai của BTNNGT được quan tâm nghiên cứu nhiều trên thế giới là hiện tượng chêm xen các từ ngữ tiếng Anh vào trong các ngôn ngữ bản địa. Đây là hệ quả tất yếu của xu hướng quốc tế hóa toàn cầu, khắp nơi trên thế giới xuất hiện một thứ tiếng Anh toàn cầu (Global English, Globish). Vị thế của tiếng Anh trên thế giới được khẳng định ở hai phương diện quan trọng: vai trò của tiếng Anh trong giao tiếp trên toàn cầu và sự xâm nhập của các yếu tố tiếng Anh vào các ngôn ngữ trên thế giới. Theo thống kê sơ bộ, tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức của trên 70 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, trong đó có khoảng 337 triệu người sử dụng tiếng Anh với tư cách là ngôn ngữ thứ nhất, 235 triệu người sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai; 85% thông tin trên thế giới được chuyển tải bằng tiếng Anh (trực tiếp hoặc từ ngôn ngữ khác chuyển sang) [29]. Khi pha trộn với ngôn ngữ bản địa, tiếng Anh bị biến đổi sâu sắc về nhiều phương diện, từ ngữ âm, ngữ pháp đến ngữ nghĩa. Hiện tượng pha trộn giữa tiếng Anh và tiếng bản ngữ, đã tạo ra những ngôn ngữ như Singlish (tiếng Anh ở Singapore), Manglish (tiếng Anh ở Malaysia), Chinglish (tiếng Anh ở Trung Quốc), Hinglish (tiếng Anh Ấn Độ)… Tiêu biểu như Ấn Độ, với 350 triệu người nói tiếng Anh, Ấn Độ là nước có lượng dân nói tiếng Anh lớn nhất trên trái đất. Hinglish không những xuất hiện ở phương tiện truyền thông như quảng cáo, các show truyền hình và các bộ phim Bollywood mà còn ở những diễn đàn chính trị xã hội lớn ở Ấn Độ. Bản thân Hinglish cũng trở nên phổ biến ở cả Anh - nơi có cộng đồng Nam Á lớn. Hay ở Singapore, Singlish được coi như ngôn ngữ mẹ đẻ của giới trẻ. Từ vựng của Singlish bao gồm tiếng Anh, tiếng Quảng Đông, tiếng Mã Lai… Mặc dù chính quyền không ủng hộ việc sử dụng Singlish, bởi muốn dùng một thứ tiếng Anh chuẩn mực hơn, tạo thuận lợi trong giao tiếp quốc tế, tuy nhiên thanh niên Singapore coi sử dụng Singlish mới bộc lộ được tình cảm, suy nghĩ của mình - điều mà tiếng Anh không làm được. Các hiện tượng tiếng Anh pha trộn như thế cũng được xem là các biến thể lệch chuẩn khác nhau cùng tồn tại bên cạnh biến thể tiếng Anh chuẩn. Trong nhiều trường hợp, chúng sai khác với biến thể chuẩn đến mức người nói tiếng Anh nước ngoài không sao hiểu nổi. Tuy nhiên, điều chính yếu là cộng đồng địa phương vẫn hiểu nhau, thậm chí thấy thoải mái khi sử dụng thứ tiếng Anh “tiện lợi” như vậy. Còn đối với thanh niên bản địa, đó lại là một tuyên bố phong cách mang tính thời thượng.
- 20. 13 Hiện tượng nàycũng nhận được những ý kiến trái chiều. Nhóm tích cực cho rằng trong một thế giới phẳng, tác động qua lại về ngôn ngữ như vậy là đương nhiên, và điều đó cũng phần nào thể hiện bản sắc văn hóa bản địa. Việc tiếng Anh mang sắc thái địa phương cũng góp phần làm giàu vốn từ vựng tiếng Anh. Theo số liệu của Tổ chức giám sát ngôn ngữ toàn cầu năm 2009, tiếng Anh đã đạt mốc một triệu từ vựng và trung bình mỗi ngày có thêm 15 từ mới, trong đó có khá nhiều từ lai tạp từ ngôn ngữ khác. Ngược lại, nhóm những người chỉ trích lại cho sự pha tạp là một mối đe dọa đối với ngôn ngữ và văn hóa bản địa, làm méo mó, sai lệch tiếng Anh, thậm chí coi nó là một “đứa con quái thai” trong sự kết hợp hai ngôn ngữ. Vì vậy, việc vay mượn, đồng hóa tiếng Anh và giữ gìn ngôn ngữ bản địa là một vấn đề nóng bỏng của chính sách ngôn ngữ của nhiều quốc gia dân tộc trên thế giới trong cảnh huống ngôn ngữ toàn cầu hiện nay. Trong xu hướng này, các nhà nghiên cứu đều chung nhận định, giới trẻ là lực lượng tiên phong trong việc sử dụng, vay mượn, biến đổi từ ngữ tiếng Anh, khởi đầu cho các cuộc cách mạng ngôn ngữ trên toàn cầu. Nhật Bản là một ví dụ điển hình. Là một dân tộc nổi tiếng với việc giữ gìn truyền thống của mình nhưng giới trẻ Nhật Bản trong ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày đã vay mượn, pha trộn từ ngữ tiếng Anh với tiếng Nhật, tạo thành những đơn vị từ vựng lai tạp, “là những từ tiếng Anh với cách phát âm chệch theo kiểu Nhật, khiến những người lớn tuổi khó mà hiểu nổi”, ví như: komiunikeshon (communication), purezenteshon (presentation), intanetto (Internet), rajio (radio)… (Theo Trần Thị Lan, 2010) [33]. Tình hình tương tự với tiếng Nga. Trong bài báo The influence of the English language on the Russian youth slang nghiên cứu sự ảnh hưởng của tiếng Anh đến tiếng lóng giới trẻ Nga, Derkach (2016) đã khảo sát mức độ sử dụng từ ngữ tiếng Anh trong giao tiếp của học sinh ở trường học. Kết quả là có đến 88% học sinh trả lời thường xuyên vay mượn từ ngữ tiếng Anh, 9% thỉnh thoảng và chỉ có 3% là chưa bao giờ sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp tiếng Nga. Công trình này đã chỉ ra hầu hết những từ ngữ lóng giới trẻ có nguồn gốc tiếng Anh được dùng trong giao tiếp của giới trẻ Nga thể hiện mối quan hệ giữa những người trẻ tuổi (dawg, hommie, sista, bro…); biểu thị các thái độ của những người trẻ với các sự kiện hàng ngày (bomb, glitzy, coolie…); các từ kết nối thanh thiếu niên với thế giới của máy tính (game, virus…), lời mời gọi bạn bè... Các em học được các từ tiếng Anh đó qua tivi (22%), sách báo (9%), truyện (33%) và từ bạn bè cùng lứa (36%). Từ đó, tác giả đã nhận định có sự tác động mạnh của tiếng Anh đến hành vi sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp tiếng Nga của giới trẻ hiện đại [55].
- 21. 14 Cùng nghiên cứusự ảnh hưởng của tiếng Anh và tiếng Nga đến tiếng Ukraina, Melnyk (2010) trong công trình The Influence of English on the Russian language đã cho rằng, sự ảnh hưởng của tiếng Anh đến tiếng Ukraina hết sức rõ ràng. Nếu trong quá khứ, tiếng Nga được lựa chọn như là phương tiện giao tiếp số một của cộng đồng Ukraina thì hiện nay, ảnh hưởng của tiếng Anh đến tiếng Ukraina là “rất mạnh” và“rộng khắp” trên mọi phương diện. Có những từ tiếng Anh được vay mượn từ thời Xô viết và được giữ nguyên dạng như: boyfriend, girlfriend, weekend, happy end... Nhưng ngày nay, sự ảnh hưởng tiếng Anh trở nên rất mạnh mẽ, các từ mới từ tiếng Anh trở nên phổ biến, đặc biệt trong lĩnh vực máy tính, thực phẩm, việc làm, ví như: email, upgrade, browser, mailbox, hacker, chat, user, food, accommodation, jobs, backyard, deposit, rent, insurance,… Trong đó, nổi bật là sự sử dụng ngôn ngữ của tầng lớp trẻ trong xã hội. “Lời nói của lớp trẻ chứa đầy những từ vay mượn tiếng Anh, gồm cả wow!, cool, dance…”. Vốn là một nhà báo Ukraina xuất phát từ giáo viên tiếng Anh, Melnyk trưởng thành và chứng kiến sự biến đổi chính trị xã hội cũng như văn hóa, ngôn ngữ của Ukraina và các nước Đông Âu. Bà đã lí giải hiện tượng tiếp xúc và vay mượn ngôn ngữ này ở góc độ chính trị xã hội, “các nước hậu Xô Viết mở cửa biên giới của họ và trở thành một phần của một nền kinh tế toàn cầu.” Dù khá cởi mở với hiện tượng này, Melnyk cũng thẳng thắn thừa nhận, “với tư cách là một nhà ngôn ngữ và một người giáo viên, tôi muốn những người Slavơ của tôi không quên ngôn ngữ mẹ đẻ của mình và không vay mượn từ ngữ khi thực sự không cần thiết”. [71] Nghiên cứu về sự ảnh hưởng của tiếng Anh đến bản sắc văn hóa của sinh viên đại học Trung Quốc, Seppala (2011) trong công trình The effects of the English language on the cultural identity of Chinese university students đã tiến hành điều tra thói quen ngôn ngữ sử dụng tiếng Anh và TĐNN của 78 sinh viên chuyên ngữ của Đại học Quảng Châu. Trên cơ sở kết quả thu được, tác giả đã khẳng định TĐNN tích cực, ủng hộ của giới sinh viên Trung Quốc về việc sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp, như là một cách thể hiện bản sắc cá nhân, “sử dụng tiếng Anh giúp họ cảm thấy như là một phần của thời đại – thế kỉ 21”, giúp họ cảm thấy có tương lai hơn trong công việc. Seppala cũng phân tích hiện tượng ngôn ngữ này dưới góc độ bản sắc văn hóa. Sự vay mượn, sử dụng Anh ngữ trong giới sinh viên Trung Quốc được lí giải như một phần của sự giao lưu, tiếp xúc với văn hóa phương Tây. Tác giả cũng đánh giá trên thực tế, hiện tượng này cũng có mặt trái xét về mặt văn hóa, khi một số sinh viên Trung Quốc có thể nói thành thạo tiếng Anh, nhưng lại biết rất ít về văn hóa Trung Hoa. Việc tiếp xúc với tiếng Anh qua đó tiếp xúc với văn hóa phương Tây đã làm cho giới trẻ Trung Quốc có cảm giác trở thành công dân toàn cầu [81].
- 22. 15 Hướng nghiên cứuvà những kết luận, kiến giải của Seppala về sự ảnh hưởng của tiếng Anh đến bản sắc văn hóa sinh viên đại học Trung Quốc cũng là câu hỏi nghiên cứu đối với chúng tôi. Đó là liệu trong tiếng Việt, có sự ảnh hưởng của tiếng Anh đến bản sắc văn hóa của giới trẻ hay không? Trong cộng đồng bản ngữ tiếng Anh, hiện nay xuất hiện những nghiên cứu cảnh báo xã hội về ngôn ngữ của thanh thiếu niên thời công nghệ thông tin, khi họ quen dùng ngôn ngữ ngắn gọn, được gọi là ngôn ngữ chat, hoặc ngôn ngữ của tin nhắn điện thoại khiến số lượng từ thường xuyên của giới trẻ bị giới hạn ở mức cực thấp. Điều này có ảnh hưởng trực tiếp tới cá nhân người dùng loại ngôn ngữ đó như là mất việc làm do khác biệt giữa ngôn ngữ đó với ngôn ngữ xã giao. Mặc dù có nghiên cứu cụ thể nhưng bản thân kết luận và khuyến cáo đó cũng chưa nhận được sự ủng hộ rộng rãi của giới trẻ. Gần đây nhất, và có liên quan một phần đến nghiên cứu của chúng tôi là luận án Language contact and English borrowings in a Vietnamese magazine for teenagers của Nguyễn Thúy Nga, bảo vệ tại Đại học Queensland, Úc. Tác giả luận án đã khảo sát Tạp chí Hoa Học Trò trong 10 năm (giai đoạn 1991-2000) và phát hiện được 830 đơn vị từ vựng tiếng Anh thuộc 6 lĩnh vực được sử dụng trong các bài báo, đặc biệt xuất hiện nhiều ở lĩnh vực âm nhạc, giải trí. Kết quả nghiên cứu xác nhận rằng số lượng từ tiếng Anh và tốc độ gia tăng tăng lên đáng kể trong thời gian điều tra. Tiếng Anh khi được vay mượn vào tiếng Việt cũng chịu sự Việt hóa như âm tiết hóa, biến đổi ngữ nghĩa theo cách phát âm và sử dụng của người Việt. Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng mặc dù số lượng của các từ vay mượn tiếng Anh được sử dụng bởi thanh thiếu niên ngày càng tăng, nhưng nỗi sợ hãi phổ biến ở Việt Nam về sự tác động của tiếng Anh làm cho tiếng Việt bị “ô nhiễm”, “quái dị”, hoặc “xuống cấp” được phóng đại. Tác giả cũng thừa nhận khó khăn để vạch ra ranh giới rạch ròi giữa các hiện tượng vay mượn, chuyển mã, trộn mã từ ngữ tiếng Anh vào tiếng Việt. [74] Như vậy, có thể thấy nghiên cứu phương ngữ giới trẻ (thanh niên, sinh viên, học sinh) là một hướng mới của NNHXH trên thế giới. Tuy có nhiều quan niệm khác nhau nhưng về cơ bản, các công trình đều hướng đến việc khẳng định hai biểu hiện tiêu biểu nhất của PNXH giới trẻ là sử dụng tiếng lóng “lệch chuẩn” và chêm xen tiếng Anh trong những ngôn ngữ không phải tiếng Anh. Đây là những biểu hiện phổ quát, mang tính toàn cầu chứ không chỉ xảy ra ở một cộng đồng ngôn ngữ nào. Nó khẳng định sự phát triển đồng dạng tất yếu của ngôn ngữ trong thời kì hội nhập quốc tế, với vai trò tiên phong của giới trẻ trong cuộc cách mạng ngôn ngữ. Những công trình nghiên cứu này là cơ sở cần thiết để đề tài tham chiếu, nhận diện
- 23. 16 BTNNGT xuất hiện,phổ biến trong tiếng Việt. Cũng từ những công trình này, chúng ta nhận thấy rằng BTNNGT trong tiếng Việt không phải là một hiện tượng dị biệt, méo mó, bất thường mà là một xu hướng chung trong mọi ngôn ngữ trên thế giới hiện nay. 1.1.2 Tình hình nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ trong nước Ở Việt Nam, công trình có ý nghĩa lý luận, đặt nền tảng cho nghiên cứu NNHXH có thể kể đến là Ngôn ngữ học xã hội của Nguyễn Văn Khang, xuất bản lần đầu năm 1999, tái bản 2012, cung cấp những vấn đề khái quát về lý thuyết cũng như thực tiễn của nghiên cứu NNHXH ở Việt Nam. Trong đó tác giả đã đề cập đến vấn đề thời sự của tiếng Việt hiện nay là NNHXH tương tác, ngôn ngữ mạng, sự lựa chọn ngôn ngữ trong giao tiếp… Cùng với Ngôn ngữ học xã hội, Nguyễn Văn Khang còn có những công trình khác liên quan đến nghiên cứu của chúng tôi, như Tiếng lóng Việt Nam năm 2001, khảo sát hệ thống tiếng lóng, là biệt ngữ xã hội xuất hiện dưới tác động và nhu cầu xã hội; Từ ngoại lai trong tiếng Việt năm 2007 khảo sát hoạt động của hệ thống từ có nguồn gốc nước ngoài trong từ vựng tiếng Việt từ góc độ của NNHXH. Ngoài những công trình có tính khái quát và lý luận như trên, Nguyễn Văn Khang còn có nhiều bài viết bàn về những biến động của tiếng Việt trong bối cảnh mới như Biến động của tiếng Việt hiện nay qua giao tiếp trộn mã tiếng Anh và việc xử lí chúng với tư cách là đơn vị từ vựng trong từ điển tiếng Việt (2014), Giáo dục ngôn ngữ ở Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa (2015), Tiếng Việt trong bối cảnh thống nhất đất nước, hội nhập và phát triển (2015)… nhận diện một tiếng Việt phát triển, năng động, đầy sức sống trong bối cảnh xã hội mới. Trong đó, tác giả cũng đã đề cập đến “ngôn ngữ tuổi teen” của tiếng Việt - thứ biến thể ngôn ngữ mà đang được cả xã hội quan tâm, là PNXH gắn với cộng đồng tuổi mới lớn, ngôn ngữ mạng gắn với cộng đồng mạng, “đã có vài một yếu tố ngôn ngữ của các cộng đồng xã hội này đã “âm thầm” du nhập vào tiếng Việt chung”… Ở Việt Nam cũng có nhiều công trình nghiên cứu biến thể ngôn ngữ dưới tác động của các nhân tố xã hội như Ngôn từ, giới, nhóm xã hội từ thực tiễn tiếng Việt" của Lương Văn Hy năm 2000, Một số vấn đề về phương ngữ xã hội của Trần Thị Ngọc Lang năm 2005, Mối quan hệ giữa thái độ ngôn ngữ và sự lựa chọn ngôn ngữ (nghiên cứu trường hợp cộng đồng phương ngữ Bắc tại thành phố Hồ Chí Minh (2012), Thái độ ngôn ngữ đối với những hiện tượng biến đổi trong tiếng Việt trên mạng Internet hiện nay (2014) của Trịnh Cẩm Lan… Các công trình này đã mở ra một hướng nghiên cứu mới về các biến thể ngôn ngữ đa dạng, phong phú nảy sinh trong tiếng Việt dưới sự chi phối của các nhân tố như giới tính, nhóm xã hội, cộng đồng giao tiếp, nguồn gốc, hoàn cảnh sống, trình độ học vấn, tuổi tác…
- 24. 17 Giới Việt ngữhọc đã có nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến một biến thể ngôn ngữ tuổi tác mới xuất hiện và có những tác động mạnh mẽ đến diện mạo tiếng Việt là BTNNGT với nhiều tên gọi khác nhau như: ngôn ngữ phi chuẩn của giới trẻ, biến thể lệch chuẩn của thanh niên, ngôn ngữ tuổi teen, ngôn ngữ chat, ngôn ngữ của thanh thiếu niên… Có thể kể đến những công trình nghiên cứu và bài viết về đối tượng này như: Về cách nói lợi dụng yếu tố đồng âm trong giao tiếp thường ngày của giới trẻ hiện nay của Phạm Thị Hòa (2002), Một số cách viết tắt của học sinh phổ thông hiện nay của Lê Thị Thuỳ Vinh (2005), Tiếng lóng của sinh viên, học sinh Tp Hồ Chí Minh Trần Thị Ngọc Lang (2005), Ngôn ngữ teen trong giao tiếp của giới trẻ hiện nay của Đặng Thị Diệu Trang (2015)…bàn về một số hình thức thể hiện cụ thể của BTNNGT tiếng Việt trong giao tiếp. Một số công trình đã đặt hiện tượng này của giới trẻ Việt trong dòng chảy chung trên thế giới, “ở các nước Âu Mỹ tiếng lóng của giới trẻ đang có xu hướng phát triển mạnh, giới trẻ thường hay dùng tiếng lóng để nói về những vấn đề mà mình phải chạm trán thường xuyên trong cuộc sống…” nhằm lí giải tính phổ biến và giá trị sử dụng của chúng. [50], [51] Cùng mối quan tâm là ngôn ngữ giới trẻ trên phương tiện thông tin đại chúng trong cái nhìn so sánh đối chiếu, nhóm các tác giả Lê Viết Dũng [11] đã có bài viết Nghiên cứu đối chiếu tiếng lóng của giới trẻ Pháp và Việt Nam trên các phương tiện thông tin đại chúng. Trên cơ sở, phân tích, đối chiếu tiếng lóng của giới trẻ Pháp và Việt trên các phương tiện thông tin đại chúng về từ nguyên, hình thái, ngữ nghĩa, các tác giả đã đi đến kết luận: các từ lóng tiếng Pháp và tiếng Việt tuy có những đặc điểm khác nhau nhưng đều thể hiện rõ đặc trưng riêng của tiếng lóng giới trẻ. Đó là thứ tiếng lóng mang sắc thái trẻ trung, dí dỏm, phản ánh một cuộc sống năng động và xu hướng "say mê và sáng tạo không ngừng" ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Sự xuất hiện ngày càng nhiều của tiếng lóng trên báo chí Pháp - Việt chứng tỏ tiếng lóng của giới trẻ là nằm trong quy luật phát triển ngôn ngữ tất yếu, góp phần làm phong phú ngôn ngữ giao tiếp hằng ngày. Nếu được sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, loại hình ngôn ngữ này thực sự có thể mang lại những ý nghĩa tích cực như mang lại bầu không khí vui vẻ, hài hước hay châm biếm các hiện tượng xã hội một cách dí dỏm, thông minh. Nhóm các tác giả Nguyễn Văn Hiệp và các đồng sự trong những năm gần đây đã quan tâm nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ dưới nhiều góc độ lý thuyết ngôn ngữ học hiện đại khác nhau như Những kết hợp lạ, bất ngờ trong ngôn ngữ giới trẻ hiện nay [15], lí giải hiện tượng này dưới Thực trạng sử dụng tiếng Việt phi chuẩn của giới trẻ hiện nay nhìn từ góc độ ngôn ngữ học xã hội [16], đề tài cấp Bộ năm 2014
- 25. 18 [17] Một sốvấn đề mới trong phát triển và giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt của Nguyễn Văn Hiệp bàn đến biến thể ngôn ngữ phi chuẩn của giới trẻ hiện nay từ bình diện lý thuyết ngôn ngữ học và thực trạng sử dụng. Những công trình này có thể nói cho đến thời điểm hiện tại đã cung cấp một cái nhìn đa chiều, đa góc độ về hiện tượng BTNNGT trong tiếng Việt, từ đó bước đầu nhận diện, miêu tả, lí giải các hiện tượng ngôn ngữ “phi chuẩn” của giới trẻ xuất hiện ngày càng phổ biến trong tiếng Việt hiện đại. Tuy còn nhiều quan niệm, đánh giá khác nhau nhưng hầu hết các nhà Việt ngữ học đều cùng chung nhận định là có một thứ biến thể ngôn ngữ mới xuất hiện trong tiếng Việt gắn liền với giới trẻ hiện nay. Biến thể ngôn ngữ này được các nhà nghiên cứu đề cập đến dưới nhiều hình thức tên gọi khác nhau, như “biến thể phi chuẩn của giới trẻ” Nguyễn Văn Hiệp [17], “tiếng lóng giới trẻ” Nguyễn Đức Tồn (2014), “từ lạ” Nguyễn Đức Dân (2011)[9]. BTNNGT đặt ra những vấn đề mới trong việc giữ gìn và phát triển tiếng Việt trong bối cảnh mới. Tuy nhiên, phần lớn những nghiên cứu này chỉ dừng lại ở mức độ là những bài viết nhỏ lẻ, rời rạc, chỉ đề cập đến một số hình thức khác biệt của ngôn ngữ giới trẻ chứ chưa có công trình nào khái quát một cách toàn diện những đặc điểm của BTNNGT, đánh giá có hệ thống TĐNN của cộng đồng đối với sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ. BTNNGT vốn là một đối tượng nghiên cứu đầy mới mẻ, sống động, cũng rất phức tạp và thường xuyên biến đổi nên cần được quan tâm nghiên cứu trên nhiều phương diện. Chúng tôi trên cơ sở tìm hiểu tổng quan tình hình nghiên cứu ở trong nước, kế thừa những gợi mở về hướng nghiên cứu, những kết quả bước đầu của các những tác giả đi trước để thực hiện nghiên cứu đối tượng ngôn ngữ giới trẻ trong bối cảnh tiếng Việt hiện đại. 1.2 Cơ sở lý luận Luận án tiếp cận hiện tượng BTNNGT từ hai hướng nghiên cứu chính là ngôn ngữ học cấu trúc, NNHXH. Khung lý thuyết mà luận án tham chiếu bao gồm những vấn đề và khái niệm của các bình diện này. Về bình diện cấu trúc, Luận án nghiên cứu BTNNGT từ các đặc điểm ngữ âm, từ vựng ngữ nghĩa và ngữ pháp. Khung lý luận mà Luận án sử dụng là quan niệm về đơn vị từ vựng (gồm từ và ngữ) của Đỗ Hữu Châu (2005) [6] và xác định từ theo Từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê (2010)[40], đặc điểm ngữ pháp (từ loại và kết cấu cụm từ) theo quan niệm Ngữ pháp tiếng Việt của Diệp Quang Ban (2015) [2]. Đây là những căn cứ lý luận để Luận án nhận diện, phân tích các đặc điểm ngữ âm, ngữ nghĩa và ngữ pháp của BTNNGT từ bình diện cấu trúc.
- 26. 19 Về bình diệnNNHXH, hướng nghiên cứu của luận án là xem BTNNGT như là một PNXH xuất hiện trong cảnh huống ngôn ngữ tiếng Việt hiện đại. Luận án sẽ nghiên cứu, tiếp cận BTNNGT từ khung lý luận về PNXH, Truyền thông và vấn đề sử dụng ngôn ngữ. 1.2.1 Phương ngữ xã hội 1.2.1.1 Khái niệm phương ngữ xã hội Giao tiếp là chức năng trọng yếu nhất của ngôn ngữ. Trong khi giao tiếp, ngôn ngữ chủ yếu được thể hiện dưới dạng phương ngữ. Vì vậy, phương ngữ là đối tượng nghiên cứu từ lâu của Phương ngữ học thuộc Ngôn ngữ học cấu trúc; đồng thời phương ngữ cũng là đối tượng nghiên cứu của NNHXH ra đời vào thời kỳ hậu cấu trúc - những năm 60 của thế kỷ 20. Nhưng NNHXH và Phương ngữ học có hướng nghiên cứu, tiếp cận phương ngữ khác nhau. Phương ngữ học chú trọng phương ngữ địa lý và đặt nhiệm vụ miêu tả toàn diện hệ thống phương ngữ để phân vùng phương ngữ, xác định số lượng phương ngữ. Còn NNHXH cho rằng chừng nào còn tồn tại các nhóm xã hội thì ngôn ngữ còn tồn tại các PNXH. Có bao nhiêu nhóm xã hội thì có bấy nhiêu PNXH. Sự tồn tại của các PNXH gắn liền với các nhân tố xã hội. Cho nên, NNHXH nghiên cứu PNXH như phương ngữ giới, phương ngữ giai cấp, phương ngữ tuổi tác, tiếng lóng, hiện tượng đa phương ngữ như trộn, chuyển đổi phương ngữ trong giao tiếp, phương ngữ cá nhân…NNHXH quan tâm nghiên cứu sự biến đổi của PNXH dưới tác động của các nhân tố xã hội, từ đó tìm ra giá trị, ý nghĩa xã hội cũng như hiệu quả PNXH đem đến cho giao tiếp của con người. Theo quan niệm phổ biến, PNXH là ngôn ngữ của một nhóm xã hội nhất định, là những biến thể về phát âm, cách nói năng hoặc là các ẩn ngữ của một số tầng lớp, giới nhóm trong xã hội. Wardhaugh (2006) quan niệm PNXH là những biến thể ngôn ngữ được sử dụng để thể hiện sự khác nhau trong nói năng của những nhóm xã hội khác nhau. Từ phương ngữ xã hội, có thể xác định được vị thế xã hội, nghề nghiệp, trình độ giáo dục, giai cấp, tôn giáo, điều kiện kinh tế hoặc dân tộc, văn hoá của nhóm xã hội sử dụng PNXH đó. [83] Fasol (1990) cho rằng PNXH là những cách nói năng tiêu biểu của các nhóm dân cư cùng hoạt động trong một lĩnh vực kinh tế, thuộc cùng một giai tầng xã hội, cùng thế hệ, tuổi tác, đẳng cấp tôn giáo. [59] Nguyễn Văn Khang (2012) quan niệm PNXH là sản phẩm ngôn ngữ của các nhóm xã hội. Các đặc điểm xã hội như giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp, thành phần xuất thân, trình độ văn hóa… có trác động trực tiếp và tạo nên các đặc điểm về ngôn
- 27. 20 ngữ trong sửdụng. PNXH chính là các biến thể ngôn ngữ theo nhóm xã hội trong sử dụng. [27] Bùi Khánh Thế (2005) trong Phương ngữ xã hội và vấn đề phương ngữ xã hội ở Việt Nam [37] cho rằng PNXH là “kiểu thức nói năng” của các nhóm người khác nhau trong xã hội, khi xã hội có phân chia giai tầng, cùng sinh sống với nhau và giao tiếp với nhau bằng một ngôn ngữ chung. Thuật ngữ “kiểu thức nói năng” của Bùi Khánh Thế được giải thích như là PNXH, chính là các đặc điểm xã hội trong cách nói năng bao gồm một loạt nhân tố mà sự phân giới thường không ổn định, đổi thay theo sự biến động của hoàn cảnh xã hội. Như vậy, PNXH được hiểu thống nhất là các biến thể ngôn ngữ trong sử dụng của các nhóm xã hội, dưới tác động của các biến xã hội như tuổi tác, giai tầng, trình độ học vấn, nghề nghiệp, văn hóa… Trong luận án, chúng tôi sử dụng quan niệm này để nghiên cứu BTNNGT như là một PNXH của nhóm giới trẻ trong tiếng Việt hiện nay. 1.2.1.2 Biến thể ngôn ngữ, chuẩn và phi chuẩn Biến thể ngôn ngữ, biến thể chuẩn và biến thể phi chuẩn thực chất là sự khu biệt ngôn ngữ dưới tác động của xã hội, do đó vấn đề này thuộc về PNXH. Khi bàn về biến thể ngôn ngữ, trong An Introduction to Sociolinguistics, Wardhaugh đã viết: “biến thể ngôn ngữ là các đơn vị ngôn ngữ có thể xác định được, tức là có các biểu hiện hình thức cụ thể, có thể nhận diện được trong thực tế.” [83] Ở Việt Nam, trong Ngôn ngữ học xã hội, Nguyễn Văn Khang quan niệm “biến thể ngôn ngữ là các hình thức tồn tại và biến đổi của ngôn ngữ, là các biểu hiện của ngôn ngữ được sử dụng phổ biến trong hoàn cảnh xã hội giống nhau với các đặc trưng xã hội giống nhau”. [27] Biến thể ngôn ngữ chính là đối tượng nghiên cứu của NNHXH. Biến thể ngôn ngữ có các hình thức biểu hiện rất đa dạng, ở nhiều cấp độ khác nhau. Ở cấp độ lớn, biến thể ngôn ngữ có thể là phương ngữ, phong cách nói năng. Nhưng cũng có khi biến thể ngôn ngữ thể hiện ở cấp độ nhỏ là một từ, một âm vị cụ thể. Biến thể trong NNHXH có khả năng biểu hiện ý nghĩa, phân biệt chức năng xã hội, là hình thức ngôn ngữ có sự phân bố xã hội. Wardhaugh cũng đề cập đến mối liên hệ giữa biến thể ngôn ngữ và các nhân tố xã hội như giai tầng (social-class membership), giới tính (gender), tuổi tác (age), dân tộc (ethnicity)…, trong đó việc liên hệ biến thể ngôn ngữ với các nhân tố như giới tính và tuổi tác tương đối dễ dàng … [83]
- 28. 21 Chúng tôi đãcăn cứ vào quan điểm về biến thể ngôn ngữ và biến xã hội của Wardhaugh để tiến hành triển khai nghiên cứu luận án. Đối tượng nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ trong luận án được xem như là một biến thể ngôn ngữ với các hình thức tồn tại, biến đổi cụ thể, khác biệt với ngôn ngữ chuẩn mực của toàn dân. BTNNGT được luận án khảo sát ở cấp độ ngữ âm – chữ viết, ngữ nghĩa lẫn ngữ pháp và một phần ở cấp độ ngữ dụng (hoàn cảnh xuất hiện, giá trị sử dụng). Khi bàn đến biến thể, không thể không nhắc đến biến xã hội. Biến xã hội là đại lượng có giá trị biến đổi trong quá trình được xét. Trong ngôn ngữ học, biến được xem là một đại lượng có giá trị ngôn ngữ hay xã hội được đưa vào để xem xét, nghiên cứu. Biến xã hội là biến có giá trị biểu hiện bằng các nhân tố xã hội cần được xem xét khi nghiên cứu ngôn ngữ. [27] Luận án sử dụng thuật ngữ biến xã hội nhằm chỉ các nhân tố xã hội có ảnh hưởng, chi phối đến việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ như tuổi tác, giới tính, nhóm xã hội, vị trí xã hội, giáo dục, văn hóa… Ngôn ngữ giới trẻ chính là biến thể ngôn ngữ theo biến tuổi tác của người sử dụng. Phân tích biến xã hội sẽ cho thấy những tác động và kết quả trong việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ, đặc biệt chúng tôi tiến hành nghiên cứu sâu vào mối quan hệ giữa biến xã hội tuổi tác, giới tính, nhóm xã hội, trình độ học vấn với BTNNGT. Bàn đến biến thể ngôn ngữ không thể không đề cấp đến khái niệm chuẩn và chuẩn ngôn ngữ. Chuẩn là một khái niệm quan trọng trong ngôn ngữ học nhưng lại được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Hoàng Tuệ quan niệm, chuẩn mực là cái đúng, được mọi người trong một cộng đồng ngôn ngữ chấp nhận. [46] Hoàng Phê lại cho rằng chuẩn ngôn ngữ là mẫu mực trong ngôn ngữ, được đa số mọi người, đặc biệt là những người có uy tín và ảnh hưởng công nhận. Trái với chuẩn là lệch chuẩn, phi chuẩn, tức là sai. Tuy nhiên với những cái sai kéo dài, có nhiều người sai thì cũng cần nghiên cứu lí do tồn tại của nó.[39] Nhưng nhiều nhà nghiên cứu lại có quan niệm uyển chuyển, linh hoạt hơn về chuẩn ngôn ngữ. Đỗ Hữu Châu cho rằng chuẩn tiếng Việt có những quy phạm tuy nhiên không bất biến mà luôn luôn vận động, biến đổi. [6] Khi bàn về chuẩn của tiếng Việt, Đoàn Thiện Thuật cũng phê phán chủ nghĩa thuần túy ngôn ngữ học, áp đặt quan điểm đạo đức khi đánh giá chuẩn ngôn ngữ. Tác giả cũng đưa ra quan niệm về tính biến đổi không ngừng của ngôn ngữ, xem đó là tất yếu của quá trình phát triển, không nên kìm hãm sự phát triển mà cần ủng hộ sự phát triển, đồng thời lên án, xa lánh chủ nghĩa thuần túy. Có thể xem đây là định
- 29. 22 hướng quan trọngđể đề tài nghiên cứu, nhìn nhận, phân tích hiện tượng ngôn ngữ giới trẻ như một giai đoạn phát triển tất yếu của tiếng Việt hiện đại. [43] Như vậy hiện nay trong giới Việt ngữ học tồn tại rất nhiều quan niệm khác nhau về chuẩn ngôn ngữ. Nhưng tựu trung lại, chuẩn ngôn ngữ có thể được hiểu là những chuẩn mực được cộng đồng xã hội chấp nhận, phù hợp với quy luật nội tại của ngôn ngữ. Trái với chuẩn là phi chuẩn, lệch chuẩn. Nhưng lệch chuẩn không có nghĩa là sai. Sự phát triển của ngôn ngữ có thể biến đổi các hiện tượng lệch chuẩn trở thành chuẩn mực sau một thời gian sử dụng. Do đó, ranh giới giữa chuẩn và phi chuẩn không phải bao giờ cũng rạch ròi như giữa đúng và sai. Trong đề tài cấp Bộ Một số vấn đề mới trong phát triển và giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, Nguyễn Văn Hiệp (2014) cũng quan niệm những hình thức của ngôn ngữ giới trẻ trong tiếng Việt hiện nay là hiện tượng phi chuẩn, tồn tại bên cạnh biến thể chuẩn của tiếng Việt. [17] Luận án của chúng tôi dựa vào những quan niệm về chuẩn ngôn ngữ hết sức linh hoạt, mềm dẻo và biện chứng của các nhà Việt ngữ học như Đỗ Hữu Châu (2005), Đoàn Thiện Thuật (2002), Nguyễn Văn Khang (2012), Nguyễn Văn Hiệp (2014)… để nghiên cứu, đánh giá biến thể ngôn ngữ của giới trẻ trong chuẩn tiếng Việt hiện nay. Có những hình thức ngôn ngữ giới trẻ là lệch chuẩn, chưa phù hợp với chuẩn tiếng Việt hiện nay nhưng có thể cùng với sự biến đổi của cảnh huống xã hội và ngôn ngữ, nó sẽ trở thành chuẩn ngôn ngữ trong một tương lai gần. Luận án của chúng tôi thuộc về lĩnh vực miêu tả, hướng đến làm sáng tỏ các đặc trưng tiêu biểu, nổi trội của BTNNGT mà không đưa ra các phán xét hay các luật lệ cho ngôn ngữ theo kiểu quy định "chuẩn" bắt buộc phải có để mọi người theo. Chúng tôi quan niệm việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ trong thực tế của giới trẻ không phải là chuyện đúng hay sai, chuẩn hay không chuẩn mà đây là cách dùng riêng, mang những mục đích nhất định, thậm chí giới trẻ có thể tìm cách sáng tạo ra những hiện tượng mới cho ngôn ngữ, biến chúng trở thành quy luật trong tiếng Việt hiện nay. 1.2.1.3 Cộng đồng giao tiếp Khái niệm cộng đồng giao tiếp đã được W.Labov đề cập và nghiên cứu từ những năm 60 của thế kỉ XX. Labov đã điều tra cộng đồng nói tiếng Anh ở thành phố New York năm 1966, từ đó nghiên cứu mối quan hệ giữa biến ngôn ngữ và biến xã hội. Kết quả nghiên cứu tác giả đã chỉ ra sự phân tầng xã hội ảnh hưởng đến phong cách phát âm từ tiếng Anh của các thành viên cộng đồng giao tiếp New York. Cộng đồng giao tiếp là một khái niệm nổi bật của NNHXH, vì vậy nó được nhiều nhà ngôn ngữ học nhắc đến. Wardhaugh quan niệm: “ngôn ngữ là một tài sản
- 30. 23 cá nhân vàcũng chính là tài sản của xã hội. Trong đó, các cá nhân sẽ có cách ứng xử giống như các cá nhân khác, như là việc nói cùng một ngôn ngữ, một phương ngữ hoặc các biến thể, mã giao tiếp giống nhau, đó chính là các thành viên trong cùng cộng đồng giao tiếp.” [83] Tuy nhiên, khi nghiên cứu về cộng đồng giao tiếp, ông cũng thừa nhận rằng việc xác định cộng đồng giao tiếp là khó khăn vì nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân là “fuzziness”, tức là “độ mờ”. Ở Việt Nam, Nguyễn Văn Khang (2012) quan niệm “cộng đồng giao tiếp là một tập hợp giữa những người có một số nguyên tắc xã hội chung khi sử dụng một ngôn ngữ hoặc hình thức ngôn ngữ nào đó.” [27] Như vậy, có thể hiểu cộng đồng giao tiếp là một cộng đồng xã hội dân cư sử dụng chung một ngôn ngữ hoặc một số hình thức ngôn ngữ nhất định nào đó. Sợi dây nối kết cộng đồng ngôn ngữ chính là đặc điểm chung về phương tiện giao tiếp, chính là ngôn ngữ. Tuy nhiên, quy mô của cộng đồng giao tiếp lớn hay nhỏ có thể được quan niệm một cách khác nhau. Cộng đồng giao tiếp theo quan niệm truyền thông thường là một cộng đồng xã hội - dân cư như làng xã, thôn bản, vùng, khu vực, quốc gia…, nói chung một thứ tiếng hoặc một phương ngữ. Nhưng từ góc độ NNHXH, cộng đồng giao tiếp là tập hợp những người có cùng một số đặc tính xã hội học thống nhất như nhóm xã hội, tuổi tác, tôn giáo, đoàn thể chính trị, tầng lớp xã hội. Điểm quan trọng nhất của cộng đồng giao tiếp không phải là tính đồng nhất trong sự vận dụng các yếu tố của ngôn ngữ mà ở chuẩn xã hội chung, tức là các thành viên trong cộng đồng phải có thái độ nhất trí cũng như tiêu chí bình giá giống nhau. 1.2.1.4 Tiếng lóng Tiếng lóng là một hiện tượng ngôn ngữ có tính xã hội, tồn tại hầu hết trong mọi ngôn ngữ. Lóng là một tiểu loại của PNXH, được các nhóm xã hội tạo ra để giao tiếp nội bộ và cũng nhằm bảo vệ lợi ích cho chính nội bộ của nhóm đó. Trong giới Việt ngữ học tồn tại nhiều quan niệm khác nhau về tiếng lóng. Hoàng Thị Châu (1989) cho rằng, tiếng lóng là “loại ngôn ngữ chỉ cốt nói cho một nhóm người biết mà thôi, những người khác không thể biết được. Vì mục đích là che đậy việc làm không cho người ngoài nhóm biết, cho nên tất cả những từ gì có thể khiến người ta phỏng đoán được nội dung của công việc đều bị thay thế, nhất là trong đám người làm những nghề bất lương, bị xã hội ngăn cấm như bọn cờ bạc bịp, bọn ăn cắp, bọn buôn lậu…” [8] Nguyễn Thiện Giáp cho rằng: “Tiếng lóng là những từ ngữ được dùng hạn chế về mặt xã hội, tức là những từ ngữ không phải được toàn dân sử dụng mà chỉ một
- 31. 24 tầng lớp xãhội nào đó sử dụng mà thôi… Tiếng lóng là hiện tượng kí sinh vào tiếng Việt, số phận tiếng lóng gắn liền với môi trường, hoàn cảnh và bản thân những tầng lớp xã hội sản sinh ra nó.” [13] Tiếng lóng theo Đỗ Hữu Châu là “một loại biệt ngữ, là những tên gọi thêm, chồng lên tên gọi chính thức, do các tập thể xã hội sản sinh ra chúng với mục đích phân biệt mình với những tập thể xã hội khác. ”[6] Tiếp cận tiếng lóng từ lý thuyết NNHXH, Nguyễn Văn Khang quan niệm tiếng lóng là “một loại phương ngữ xã hội, được các nhóm xã hội tạo ra để giao tiếp nội bộ, thường được sử dụng trong giao tiếp khẩu ngữ.” [27] Nhiều từ điển tiếng Anh và tiếng Việt đều có sự giải thích gần giống nhau giữa biệt ngữ (jargon) và tiếng lóng (slang). Từ điển Oxford giải thích biệt ngữ (jargon) là những từ ngữ được một nghề hoặc một nhóm nào đó sử dụng mà người khác thấy khó hiểu; còn tiếng lóng (slang) được giải thích là những từ ngữ được dùng trong văn phong không chính thức, thường ở dạng nói hơn dạng viết và thường được giới hạn trong ngữ cảnh cụ thể hoặc trong một nhóm người. [84] Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ đều có ý thức phân biệt biệt ngữ và tiếng lóng. Tuy vẫn còn những khác biệt nhưng tựu trung lại nhiều tác giả tán thành quan điểm biệt ngữ rộng hơn tiếng lóng, tiếng lóng là một tiểu loại của biệt ngữ. Biệt ngữ là tên gọi chính thức của các sự vật hiện tượng có thực trong tập thể xã hội hoặc là những tên gọi thêm, chồng lên tên gọi chính thức và sự xuất hiện của những tên gọi này giúp cho việc phân biệt tập thể xã hội này với tập thể xã hội khác. [27] Tiếng lóng là một khái niệm mở của NNHXH. Vì hiện nay, tuy lý thuyết đã khá tường minh như vậy, nhưng việc xác định một đơn vị từ vựng tiếng Việt cụ thể nào đó có phải là lóng hay không không phải lúc nào cũng thống nhất. Đặc biệt, sự tranh cãi xoay quanh đặc trưng tính bí mật. Bản chất của tiếng lóng được nhiều nhà Việt ngữ học từ xưa đến nay xem là tính bí mật. Vì vậy, những đơn vị nào được sử dụng không có tính bí mật thì không được xem là từ lóng. Ngược lại, một số nhà nghiên cứu có quan niệm cởi mở hơn về tiếng lóng, xem bản sắc nhóm mới là đặc trưng của tiếng lóng. Tiếng lóng là một hiện tượng phổ biến trong ngôn ngữ. Tuy nhiên, xung quanh khái niệm tiếng lóng như đã trình bày ở trên còn có nhiều điều chưa thống nhất. Trong luận án, chúng tôi xác định tiếng lóng là một hình thức thể hiện nổi bật của ngôn ngữ giới trẻ. Tham chiếu các quan niệm khác nhau về tiếng lóng, luận án quan niệm, tiếng lóng (được tạo nên từ vật liệu là từ lóng và ngữ lóng) là một hiện tượng ngôn ngữ có những đặc điểm cơ bản:
- 32. 25 (1) Tiếng lónglà một biến thể của NNHXH, gắn liền với một nhóm xã hội cụ thể, do nhóm xã hội đó tạo ra, sử dụng, thể hiện rõ nét bản sắc của nhóm xã hội đó. (2) Tiếng lóng có phạm vi sử dụng hạn chế, phi chính thức. (3) Tiếng lóng mang tính chất lâm thời, xuất hiện nhanh chóng và thay đổi, có thể mất đi cũng nhanh chóng. (4) Tiếng lóng không còn mang tính bí mật và không chỉ mang nghĩa tiêu cực như quan niệm của Hoàng Thị Châu (1989). Tiếng lóng có thể mang tính nội bộ nhóm, được sử dụng với mục đích liên quan đến việc đánh dấu nhóm chứ không phải để giấu giếm, bí mật như quan niệm về tiếng lóng trước đây. Vấn đề cốt lõi của tiếng lóng là hiện tượng ngôn ngữ này gắn bó chặt chẽ với nhóm xã hội tạo ra và sử dụng nó. Tiếng lóng nói chung không phải là sản phẩm của các tầng lớp xã hội bất lương, mờ ám. Mà ứng với mỗi nhóm xã hội, tiếng lóng có những đặc trưng tương ứng. Nhóm xã hội như thế nào thì được phản chiếu trong tiếng lóng của nhóm đó như thế. Với quan niệm này, luận án sẽ nghiên cứu tiếng lóng giới trẻ như là một phương ngữ xã hội đặc thù, phản ánh đặc trưng của nhóm xã hội giới trẻ trong tiếng Việt hiện nay. * Từ những vấn đề lý thuyết về phương ngữ xã hội trên đây, ngôn ngữ giới trẻ trong luận án được hiểu chính là phương ngữ xã hội của nhóm xã hội giới trẻ trong tiếng Việt hiện nay. Đó là những hình thức nói năng, giao tiếp đặc thù, thường diễn ra trong nội bộ nhóm giới trẻ, nhằm các mục đích khác nhau. Nghiên cứu BTNNGT chính là việc xác lập các đặc điểm tiêu biểu của PNXH giới trẻ, lý giải động cơ, mục đích và phạm vi giao tiếp của BTNNGT hiện nay. 1.2.2 Truyền thông và vấn đề lựa chọn, sử dụng ngôn ngữ 1.2.2.1 Phương tiện truyền thông và báo mạng điện tử Xã hội và đời sống con người không ngừng phát triển đòi hỏi nhu cầu lớn về thông tin. Vì vậy truyền thông ngày càng có vai trò to lớn trong xã hội, ảnh hưởng nhiều mặt đến đời sống con người. Truyền thông là quá trình trao đổi thông tin, tương tác thông tin với nhau giữa hai hoặc nhiều người với nhau tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thay đổi nhận thức. Truyền thông là sản phẩm của xã hội con người, là yếu tố động lực kích thích sự phát triển của xã hội. Truyền thông bao gồm các nhân tố cơ bản sau: - Nguồn: là yếu tố mang thông tin tiềm năng và khởi xướng quá trình truyền thông. - Thông điệp: là nội dung thông tin được trao đổi từ nguồn phát đến đối tượng tiếp nhận thông tin.
- 33. 26 - Kênh truyềnthông: là các phương tiện, con đường, cách thức chuyển tải thông điệp từ nguồn phát đến đối tượng tiếp nhận. - Người nhận: là các cá nhân hay nhóm người tiếp nhận thông điệp trong quá trình truyền thông. - Phản hồi: là thông tin ngược, là dòng chảy của thông điệp từ người nhận trở về nguồn phát. - Nhiễu: là yếu tố gây ra sự sai lệch thông tin trong quá trình truyền thông. Để có thể thực hiện truyền thông, con người cần các phương tiện truyền thông, chính là việc vận dụng các khả năng của cơ thể, sử dụng những phương tiện có sẵn trong tự nhiên, những công cụ nhân tạo để diễn tả và chuyển tải những thông tin, thông điệp từ bản thân đến người khác hay từ nơi này sang nơi khác. Truyền thông đại chúng có năm loại hình là: báo in, phát thanh, truyền hình, báo mạng điện tử, quan hệ công chúng. Truyền thông đại chúng thế kỷ XX có sự thay đổi mạnh mẽ và toàn diện nhờ các bước tiến về công nghệ. Công nghệ làm thay đổi phương tiện truyền thông truyền thống, phương tiện truyền thông thời công nghệ còn được gọi là phương tiện truyền thông mới. [22] Phương tiện truyền thông thời công nghệ có những tác động sâu sắc đến đời sống xã hội, từ cấp độ cá nhân, gia đình, nhóm xã hội đến quốc gia, dân tộc và nhân loại. Phương tiện truyền thông hiện đại với sự hỗ trợ của Internet và Web đã xóa đi ranh giới về không gian, thời gian, khiến thế giới trở nên phẳng, từ đó, những khoảng cách về văn hóa, tri thức, kinh tế, công nghệ... cũng dần được lấp đầy. Tên đề tài luận án là Ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông, nhưng do giới hạn về khả năng và thời gian nghiên cứu, chúng tôi chỉ chọn một trong năm loại hình của phương tiện truyền thông là báo mạng điện tử. Báo mạng điện tử được gọi với nhiều tên gọi khác nhau như báo mạng điện tử, báo trực tuyến, báo mạng, báo Internet và báo mạng điện tử là loại hình hội tụ tất cả những đặc điểm của phương tiện truyền thông hiện đại: cập nhật, nhanh nhạy, đa phương tiện. Luận án sử dụng thuật ngữ báo mạng điện tử (gọi tắt là báo điện tử, báo mạng) để thống nhất trong nghiên cứu. Báo mạng điện tử là khái niệm được sử dụng rộng rãi sau khi những tờ báo phát hành bằng Internet ra đời ở thế giới và Việt Nam. Loại hình báo chí này tuy mới ra đời những đã giành được vị trí cao trong làng báo thế giới, vượt qua báo in truyền thống vì nó là sản phẩm truyền thông được hỗ trợ bởi công nghệ kỹ thuật số. Báo mạng điện tử nổi bật bởi tính đa phương tiện, tích hợp tất cả các chức năng của cả báo in, báo phát thanh và truyền hình. Báo mạng cung cấp thông tin với hình
- 34. 27 thức cả bằngchữ viết, âm thanh và hình ảnh. Báo mạng điện tử hấp dẫn với đông đảo đối tượng bởi sự tác động vào nhiều giác quan. Độc giả có thể vừa đọc, vừa nghe, vừa xem clip kèm theo bài báo. Báo mạng điện tử còn có tính tương tác cao, không chỉ cung cấp bài viết của các nhà báo mà nó còn ngay lập tức có thể hiển thị sự phản hồi của bạn đọc thông qua những dòng bình luận dưới mỗi bài viết. Thêm vào đó chính bạn đọc cũng có thể sáng tác các tác phẩm để đăng tải lên báo mạng. Có thể thấy báo mạng là một diễn đàn công khai mà người phóng viên và bạn đọc có thể trao đổi, chia sẻ thẳng thắn về các vấn đề trong xã hội. Đối tượng tiếp nhận của báo mạng điện tử rất phong phú, họ vừa là độc giả, vừa là thính giả và đồng thời cũng là khán giả. Tuy nhiên mặt trái của báo mạng cũng xuất phát từ những ưu điểm này. Vì nhanh nhạy, cập nhật nên thông tin nhiều khi chưa được sàng lọc, thẩm định, người viết đa dạng cũng góp phần làm cho ngôn ngữ trở nên dễ dãi, thiếu chọn lọc. Tất cả làm nên một bức tranh hết sức đa dạng và phức tạp của báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay. Khi bàn đến truyền thông hiện đại, đặc biệt là báo mạng điện tử, không thể không nhắc đến khái niệm đa phương thức (multimodality). Kress và các đồng sự ở Đại học London là những người khởi xướng và nghiên cứu thuyết Truyền thông đa phương thức (Theory of Multimodal Communication). Đa phương thức là một cách tiếp cận liên ngành mà ở đó, truyền thông không chỉ được biểu đạt qua ngôn ngữ. Truyền thông đa phương thức được phát triển trong thập kỷ qua để đưa ra vấn đề về sự thay đổi trong xã hội, liên quan đến các phương tiện truyền thông và công nghệ mới. Phương pháp tiếp cận đa phương thức đã cung cấp các khái niệm, phương pháp và khuôn khổ cho việc thu thập và phân tích các khía cạnh thị giác, thính giác và sự tương tác với môi trường của các văn bản đa phương thức. Gọi là đa phương thức vì tất cả các giao tiếp đều kết hợp nhiều cách thức nhằm đạt được hiệu quả cao nhất. Truyền thông đa phương thức chính là đặc trưng của truyền thông hiện đại, khác hẳn với truyền thông đơn phương (monomodality) trước đây. Kress có sự phân biệt quan trọng giữa miêu tả, biểu hiện (representation) và truyền thông (communication). Kress cho rằng nếu miêu tả hoàn toàn tập trung vào cái tôi của người khởi xướng, phụ thuộc vào sở thích của cái tôi thì ngược lại, truyền thông tập trung vào đối tượng (người nhận), sở thích và nhu cầu của họ. Truyền thông thực sự luôn quan tâm tới khán giả, từ đề tài đến phương thức biểu đạt của truyền thông là nhằm hấp dẫn, lôi cuốn khán giả. Đa phương tiện phải có sự kết hợp giữa nghe và nhìn, làm cho những con chữ trở nên sống động bởi âm thanh, hình ảnh. [66]
- 35. 28 Báo mạng điệntử chính là văn bản đa phương thức, là sản phẩm của truyền thông đa phương thức thời hiện đại. Bởi phương thức biểu đạt của báo mạng điện tử là sự tổng hợp của ngôn ngữ ngữ nói, ngôn ngữ viết, hình ảnh, âm thanh… Báo mạng điện tử dành cho giới trẻ mà luận án khảo sát luôn chú trọng đến đối tượng bạn đọc là giới trẻ. Tính chất “giới trẻ” được thể hiện rõ nét từ tên gọi, tôn chỉ hoạt động, nội dung tin bài đến phương thức biểu đạt, trong đó tiêu biểu là ngôn ngữ. Do đó, tác giả của những bài viết trên báo mạng điện tử dành cho giới trẻ có thể không phải trong độ tuổi giới trẻ, nhưng vì hướng đến đối tượng bạn đọc là giới trẻ nên họ phải có cách nhìn, cách nghĩ, cách nói, cách viết của giới trẻ như chính là những người trong cuộc. 1.2.2.2 Vấn đề lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ Lựa chọn ngôn ngữ là một hiện tượng tất yếu trong môi trường đa ngữ hoặc đa phương ngữ, với nhiều cơ chế lựa chọn khác nhau vì những mục đích khác nhau. Đa ngữ trong luận án được chúng tôi sử dụng với ý nghĩa bao gồm cả song ngữ, chỉ những cá nhân (đa ngữ cá nhân) hoặc cộng đồng xã hội (đa ngữ xã hội) có khả năng giao tiếp bằng hai hoặc hơn hai ngôn ngữ. Đa ngữ được hiểu có thể là đa ngôn ngữ (tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Hán…) hoặc đa phương ngữ. Sự lựa chọn ngôn ngữ trong giao tiếp gắn liền với khái niệm mã và lựa chọn mã để giao tiếp. Mã là một khái niệm trong thông tin, được ngôn ngữ học sử dụng để chỉ một hệ thống tín hiệu để chuyển tải thông tin. Chọn mã là việc lựa chọn một mã ở thời điểm bắt đầu một giao tiếp. Mỗi người khi giao tiếp đều có ý thức và nhu cầu lựa chọn mã ngôn ngữ cho phù hợp với từng hoàn cảnh giao tiếp cụ thể. Các cơ chế thường được nhắc đến là chuyển mã (code-switching), trộn mã (code-mixing), hay vay mượn từ vựng (borrowing). Tuy nhiên, trên thế giới và ở Việt Nam hiện nay có nhiều quan niệm khác nhau về các hiện tượng này. Mô hình chuyển mã của Poplack là lý thuyết nổi bật về hình thái cú pháp của việc chuyển mã. Theo Polack, chuyển mã là sự trộn (mixing) hai hay nhiều ngôn ngữ khác nhau vào trong phát ngôn của người đa ngữ [76]. Với quan niệm này, Poplack không chủ trương phân biệt chuyển mã và trộn mã mà chỉ phân biệt chuyển mã với vay mượn. Theo Poplack, vay mượn là hiện tượng xảy ra trong từ vựng, trong khi chuyển mã xảy ra ở mức độ cú pháp. Chuyển mã chỉ xảy ra tại các điểm có cấu trúc ngữ pháp, quan hệ kết hợp giữa các ngôn ngữ tương đồng với nhau hay nói cách khác chuyển mã chỉ diễn ra giữa những hình thái cú pháp tương đương. Ngược lại những thành phần nào không tương thích thì sẽ không được chuyển mã.
- 36. 29 Tuy nhiên, nhiềunhà phê bình đã chỉ ra những điểm yếu của mô hình chuyển mã Poplack. Vì trong thực tế giao tiếp, có rất nhiều ngoại lệ xảy ra. Có thể có những hình thái cú pháp không tương đương về mặt cấu tạo ngữ pháp nhưng vẫn có thể chuyển mã. Do đó, mô hình này của Poplack chỉ xác định các hiện tượng ngôn ngữ bị chặn chuyển mã mà chưa giải thích thấu đáo những thành phần nào có thể được chuyển mã và nguyên nhân tại sao lại chuyển mã. Nhưng mô hình của Poplack cũng có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp xác định được đặc điểm của chuyển mã và thành phần mã chuyển. Mã chuyển phải là những yếu tố tương đương về mặt ngữ pháp, nghĩa là bản chất của chuyển mã phải sử dụng đồng thời hai (hơn hai ngôn ngữ) khi giao tiếp với trọn vẹn những đặc điểm về ngữ pháp của từng ngôn ngữ, chứ không phải là trộn vào ngôn ngữ này một đoạn mã bất kì của ngôn ngữ khác. Khi bàn đến lựa chọn ngôn ngữ trong giao tiếp, không thể không đề cập đến lý thuyết Khung ngôn ngữ ma trận (Matrix Language-Frame) của Myers-Scotton. Mô hình này cho rằng có một ngôn ngữ ma trận (Matrix Laguage) và ngôn ngữ nhúng (Embedded Language). Chuyển mã chính là quá trình chèn ngôn ngữ nhúng vào ngôn ngữ ma trận. Trong quá trình này, ngôn ngữ nào chiếm ưu thế, đóng vai trò quan trọng hơn thì đó là ngôn ngữ ma trận, các thành phần mã khác tham gia vào thuộc ngôn ngữ nhúng. Khung hình thái cú pháp của ngôn ngữ ma trận sẽ quyết định khung cú pháp của toàn bộ phát ngôn. Khung ngôn ngữ ma trận này có trước khi chèn các mã ngôn ngữ nhúng vào, do đó ngôn ngữ ma trận đóng vai trò chủ yếu, quyết định. Giả thuyết ngăn chặn (the Blocking Hypothesis) của lý thuyết này cũng cho rằng trong sự kết hợp giữa ngôn ngữ ma trận và ngôn ngữ nhúng có một bộ lọc nhằm sàng lọc những thành phần của ngôn ngữ nhúng, theo đó những thành phần của ngôn ngữ nhúng nếu không đáp ứng được các tiêu chí của ngôn ngữ ma trận thì sẽ bị loại ra. [72] Như vậy, Myers-Scotton cũng không chủ trương phân biệt chuyển mã và trộn mã, tất cả đều được lý giải dưới góc độ chuyển mã. Hay như Redouane (2005), trộn mã là quá trình trộn các thành tố của hai ngôn ngữ vào lời nói, còn chuyển mã được xem như là sản phẩm của quá trình trộn mã. Hai loại chuyển mã được hầu hết các nhà nghiên cứu công nhận là chuyển mã nội câu (Intrasentential codeswitching) chỉ những chuyển mã bên trong nội bộ câu và chuyển mã liên câu (Intersentential codeswitching) chỉ sự chuyển mã giữa các câu với nhau. [77] Còn Wardhaugh quan niệm chuyển mã là sử dụng luân phiên hai hoặc nhiều ngôn ngữ hoặc phương ngữ trong cùng một lời nói hoặc cùng một cuộc trò chuyện. [83]
- 37. 30 Fasold giải thíchcơ chế chuyển mã là “ một người nói hai hay nhiều ngôn ngữ hơn nữa phải lựa chọn để sử dụng ngôn ngữ nào” còn trộn mã là cơ chế tế nhị hơn, “khi nhiều mảnh nhỏ (pieces) của một ngôn ngữ được sử dụng trong khi người nói về cơ bản vẫn đang sử dụng một ngôn ngữ khác”. [12] Những mảnh nhỏ ngôn ngữ lấy từ một ngôn ngữ khác thường là những từ nhưng cũng có thể là nhóm từ hay các đơn vị lớn hơn nữa. Về sau, khái niệm này được mở rộng, Thái Duy Bảo (2011) cho rằng“chuyển mã có thể xảy ra trong cả hai ngôn ngữ, tùy vào ngữ năng của các đối tượng tiếp lời; đồng thời nó là tiến trình thực hiện chức năng ngôn bản ở cấp độ trên từ - ngang câu hay liên câu, khác với trộn mã, thường diễn ra ở nội bộ câu. Do vậy, chuyển mã chủ yếu xảy ra trên đối tượng có năng lực song ngữ, gắn nhiều với phương thức vay mượn, chuyển di”. [4] Vay mượn là khuynh hướng tất yếu trong quá trình tiếp xúc ngôn ngữ. Tiến trình vay mượn thường diễn ra một chiều và khó xảy ra trường hợp ngược lại giữa ngôn ngữ tiếp nhận và ngôn ngữ cho. Trong bản thân nó, vay mượn thường diễn ra ở cấp độ từ vựng (lexical borrowings). [4] Theo nghĩa hẹp, từ mượn là từ của ngôn ngữ này được sử dụng ở ngôn ngữ khác và chúng chịu sự đồng hóa nhất định của ngôn ngữ mượn. Còn từ ngoại lai là những từ của ngôn ngữ này du nhập vào ngôn ngữ khác không tính đến đã được đồng hóa hay chưa. Sự phân biệt từ mượn và từ ngoại lai nếu có thì được tính đến theo tiêu chí đồng hóa. Đương nhiên, trong thực tế, thường xảy ra trường hợp ba loại lựa chọn này không thể tách bạch với nhau. Fasold đã đề xuất dựa vào khái niệm đường liên tục để xử lý các hiện tượng này, “cách tốt nhất là xem ba loại lựa chọn là những điểm trên một đường liên tục…” [12] Trong công trình nghiên cứu về sự lựa chọn ngôn ngữ giữa tiếng Tây Ban Nha và Nahuatl trong một nhóm người Anh điêng Mexico, Hill (1980) thấy “không có hy vọng phân biệt được giữa trộn mã và chuyển mã” Đặc biệt, đối với các biến thể ở bên trong một ngôn ngữ, Thelander (1976) kết luận “bây giờ đang dần nổi lên những tình huống ngôn ngữ mà những mô hình miêu tả trên đây (chuyển mã, trộn mã) không thể chấp nhận một cách máy móc”. [12] Dẫn theo Fasol, 1995 Như vậy, có một thực tế là nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới không chủ trương phân biệt chuyển mã và trộn mã mà chỉ phân biệt chuyển mã và vay mượn. Trong luận án, về mặt lý thuyết, chúng tôi vẫn phân biệt ba hiện tượng là vay mượn, trộn mã và chuyển mã khi tiếp cận hiện tượng chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào trong lời nói tiếng Việt của giới trẻ dựa trên quan niệm của Fasol. Đúng như Fasold đã nhận xét, chuyển mã và trộn mã là các hiện tượng ngôn ngữ có nhiều điểm tương đồng nhưng giữa chúng có sự khác biệt với nhau một cách tinh tế. Trộn mã là hiện
- 38. 31 tượng sử dụngmột mã ngôn ngữ để giao tiếp, có chêm xen thêm một số yếu tố (Fasol gọi là mảnh) của một mã ngôn ngữ khác. Các yếu tố chêm xen chỉ có số lượng ít và chiếm thế yếu, đương nhiên chịu áp lực của ngôn ngữ chính đang dùng, không còn chuẩn xác hoặc nguyên dạng như vốn có của nó. Có thể hiểu như là ngôn ngữ nhúng và ngôn ngữ ma trận trong quan niệm của Myers-Scotton. Trong trộn mã chỉ có một mã đang dùng, còn thành phần của mã kia được dùng lệch chuẩn theo mã thứ nhất. Trộn mã là sản phẩm rõ nét của sự giao lưu, phức hợp văn hóa. Ngược lại, chuyển mã là việc người đa ngữ sử dụng một lúc hai hoặc nhiều ngôn ngữ để giao tiếp và mã nào cũng phải đảm bảo được tính trọn vẹn, phù hợp nguyên tắc của bản thân nó, không bị pha trộn, ảnh hưởng của mã khác. Như vậy, trộn mã có thể phân biệt với chuyển mã ở mức độ tương quan giữa hai mã. Trong chuyển mã, hai mã là ngang nhau còn trong trộn mã chỉ có một mã chính, mã phụ chịu ảnh hưởng của mã chính. Chúng tôi sử dụng tiêu chuẩn phân biệt chuyển mã và trộn mã theo đề xuất của Fasold là, nếu một người dùng một từ hay cụm từ lấy từ một ngôn ngữ khác thì người đó đã trộn mã, còn nếu một mệnh đề có cấu trúc ngữ pháp của một ngôn ngữ và mệnh đề tiếp theo được xây dựng theo ngữ pháp của một ngôn ngữ khác thì đó là chuyển mã. Chúng tôi cũng đồng ý với các phân biệt của Nguyễn Văn Khang (2012) [27] khi lấy tiêu chí vai trò của hai ngôn ngữ và quan hệ giữa chúng với nhau để phân biệt chuyển mã và trộn mã. Theo đó, chuyển mã tạo ra cảm giác hai ngôn ngữ được sử dụng với vai trò ngang nhau, còn trộn mã thì chỉ có một mã ngôn ngữ chính, mã phụ được trộn vào chịu ảnh hưởng của mã chính. Tuy nhiên cũng có khi việc phân biệt chuyển mã trộn mã rất khó khăn, tùy vào ngữ cảnh, lúc đó chúng tôi xem hiện tượng chuyển mã, trộn mã là những điểm trên một đường liên tục theo quan điểm của Fasold. Ranh giới giữa các hiện tượng này như Nguyễn Thúy Nga [74] đã kết luận là rất khó để phân định rạch ròi nhưng trong khả năng có hạn chúng tôi sẽ cố gắng phân biệt và lí giải động cơ tâm lí, xã hội của chúng từ góc độ người sử dụng là giới trẻ hiện nay. 1.2.2.3 Thái độ ngôn ngữ Bàn đến lựa chọn ngôn ngữ không thể không nhắc đến TĐNN. TĐNN là sự đánh giá về giá trị và khuynh hướng hành vi của một cộng đồng hay cá nhân đối với một ngôn ngữ hoặc một hiện tượng ngôn ngữ. [27] Các nhà tâm lí học xã hội thường tập trung vào lí giải việc các cá nhân tham gia giao tiếp làm gì với ngôn ngữ và nghĩ gì về ngôn ngữ. TĐNN thường được nghiên cứu theo hai khuynh hướng: khuynh hướng tinh thần luận (mentalism) và khuynh hướng hành vi luận (behaviorism). Theo tinh thần luận, R.Fasold cho rằng
- 39. 32 thái độ là“trạng thái bên trong do một loại kích thích nào đó gây nên và trạng thái đó có thể làm trung gian cho những phản ứng của cơ thể xảy ra sau đó” [12]. Còn Agheyisi và Fishman từ góc nhìn thuyết hành vi, cho rằng thái độ có thể tìm được đơn giản ở những cách phản ứng của con người đối với các tình huống xã hội. [Dẫn theo Wardhaugh, [83]. Wardhaugh chỉ rõ TĐNN được phân biệt với các thái độ khác ở chỗ chúng là những thái độ về ngôn ngữ. Nghiên cứu TĐNN nhằm khẳng định biến thể của một ngôn ngữ nào đó là phong phú hay nghèo nàn, gợi cảm hay không gợi cảm, dễ nghe hay khó nghe, chuẩn mực hay không chuẩn mực...; thái độ đối với người nói một biến thể của ngôn ngữ, phương ngữ hoặc ngôn ngữ. Khi bàn đến TĐNN các nhà nghiên cứu cũng đề cập đến những phương pháp nghiên cứu TĐNN như trả lời câu hỏi của một bảng hỏi hay phỏng vấn trực tiếp, hoặc gián tiếp để người được điều tra không biết họ đang được điều tra, phương pháp quan sát… Các nhà nghiên cứu cũng thường áp dụng thang vi phân ngữ nghĩa bảy điểm do Osgood, Suci và Tanneubaum đề xuất để định lượng TĐNN của người được điều tra. Dẫn theo Fasol, 1995 [12] Có nhiều cách để phân loại TĐNN, tuy nhiên tập trung hơn cả là phân chia TĐNN thành ba loại lớn: thái độ trung thành với ngôn ngữ, thái độ tự ti về ngôn ngữ và thái độ kì thị với ngôn ngữ. Trung thành với ngôn ngữ là thái độ thể hiện sự gắn bó bền chặt của cộng đồng đối với ngôn ngữ chung của dân tộc, thường hình thành nên một thiên kiến ưu việt đối với ngôn ngữ dân tộc mình, thể hiện thái độ, địa vị quốc gia. Ngược lại, tự ti ngôn ngữ là thái độ không coi trọng ngôn ngữ của cộng đồng, dân tộc mình, vì nhiều nguyên nhân như vị thế ngôn ngữ khi tiếp xúc, áp lực kinh tế, chính trị, văn hóa, chính sách ngôn ngữ… Kì thị với ngôn ngữ là thái độ phân biệt đối xử do thành kiến. Kì thị ngôn ngữ đồng nghĩa với việc đề cao, coi trọng ngôn ngữ này mà xem thường, tẩy chay, bài xích một/các ngôn ngữ khác. Sự hình thành TĐNN là kết quả tổng hợp của nhiều nhân tố xã hội như: địa vị xã hội, bối cảnh văn hóa, quan hệ xã hội, sự phát triển kinh tế giáo dục, tuổi tác, giới, nhóm xã hội, trình độ văn hóa, sự khác biệt giữa thành thị và nông thôn, sự phát triển của bản thân ngôn ngữ. Trong đó, nhân tố tuổi tác chiếm vai trò quan trọng trong việc hình thành và thể hiện TĐNN. “Từ góc độ tuổi tác có thể thấy một tình hình chung là do tầng lớp thanh niên có điều kiện tiếp xúc với cái mới, dễ thích nghi với sự thay đổi quan niệm giá trị trong xã hội và từ đó họ cũng không khó khăn lắm trong thay đổi thái độ với ngôn ngữ. Trong khi đó, ngược lại người lớn tuổi thường thận trọng đến mức có phần bảo thủ, khó chấp nhận trước những quan niệm giá trị, quan niệm xã hội mới.” [27]
- 40. 33 Tóm lại, TĐNNlà một vấn đề nghiên cứu phức tạp, luôn ở trạng thái “động”, chịu sự chi phối trực tiếp và gián tiếp của nhiều nhân tố khác nhau. Luận án tiến hành điều tra, khảo sát TĐNN đối với ngôn ngữ giới trẻ. Từ đó dự đoán về hành vi ngôn ngữ của giới trẻ và đánh giá của cộng đồng về sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ. 1.2.2.4 Cảnh huống ngôn ngữ và cảnh huống tiếng Việt hiện nay Cảnh huống ngôn ngữ là tình hình tồn tại và hành chức của các ngôn ngữ hoặc các hình thức của ngôn ngữ trong phạm vi cộng đồng xã hội hay lãnh thổ. Cảnh huống ngôn ngữ là một hiện tượng phức tạp, bao gồm nhiều vấn đề khác nhau như hoàn cảnh, các điều kiện ngôn ngữ, tình hình ở các cộng đồng đa ngữ, sự tác động qua lại của các nhóm ngôn ngữ. Từ đó có thể xác định ba tiêu chí tổng hợp về cảnh huống ngôn ngữ, đó là tiêu chí về lượng (bao gồm các thông số như số ngôn ngữ trong xã hội đa ngữ, lượng biến thể ngôn ngữ, số lượng người sử dụng, phạm vi giao tiếp), tiêu chí về chất (bao gồm các ngôn ngữ trong xã hội đa ngữ độc lập/không độc lập, quan hệ giữa các ngôn ngữ, biến thể, đặc điểm ngôn ngữ nổi trội), tiêu chí về TĐNN thể hiện ở thái độ đối với ngôn ngữ hay biến thể ngôn ngữ của cộng đồng. Cảnh huống tiếng Việt nói riêng, cảnh huống ngôn ngữ ở Việt Nam hiện nay nói chung đang chịu tác động của hàng loạt các nhân tố xã hội - ngôn ngữ, như: quá trình đô thị hoá; quá trình toàn cầu hoá; tác động của nền kinh tế thị trường; tác động của khoa học công nghệ trong đó đóng vai trò quan trọng là công nghệ thông tin; tác động TĐNN và chính sách ngôn ngữ. Cảnh huống ngôn ngữ Việt Nam hiện nay đang có những đặc điểm cơ bản như nhiều nhà nghiên cứu Việt ngữ nhận định: (1) Thay đổi mạnh mẽ theo bối cảnh toàn cầu hóa, đô thị hóa và số hóa, (2) tạo ra một tiếng Việt hiện đại, phát triển năng động, đầy sức sống, xuất hiện nhiều PNXH mới của nhiều nhóm xã hội phản ánh lối sống và tư duy trong thời đại mới, (3) đặt ra những yêu cầu cấp bách về lý luận và thực tiễn trong công cuộc chuẩn hóa tiếng Việt. [52] Với những tác động này, cảnh huống ngôn ngữ ở Việt Nam đang diễn biến theo chiều hướng thống nhất và đa dạng: thống nhất trong đa dạng và đa dạng trong thống nhất. Tính đa dạng của tiếng Việt hiện đại được thể hiện ở sự xuất hiện và hoạt động của nhiều ngôn ngữ bên cạnh tiếng Việt, đặc biệt là tiếng Anh. Theo lý thuyết, mỗi ngôn ngữ có một khu vực hành chức thực hiện những chức năng khác nhau. Nhưng thực tế là, ở Việt Nam hiện nay, các ngôn ngữ, phương ngữ địa lý, xã hội đang chồng lấn lên nhau, tạo nên một bức tranh hết sức đa dạng và phức tạp. Nguyễn
- 41. 34 Văn Khang đãnhận định “nếu trước đây, cảnh huống tiếng Việt ở trạng thái tương đối tĩnh tại, ổn định thì ngày nay, các cộng đồng phương ngữ tiếng Việt đang có sự tương tác mạnh mẽ…”. Sự biến động này làm cho các khái niệm ngôn ngữ học truyền thống như “tiếng Việt phương ngữ”, “tiếng Việt toàn dân”, “từ mượn trong tiếng Việt”… cũng có sự thay đổi sâu sắc. [28] Trên nền cảnh huống tiếng Việt ngày nay, có thể nhận thấy BTNNGT là một biểu hiện của tính đa dạng ngôn ngữ, sản phẩm của một cảnh huống ngôn ngữ mới ở Việt Nam dưới sự tác động của nhiều nhân tố thời đại và xã hội mới, cần được quan tâm nghiên cứu trên nhiều phương diện. Nghiên cứu BTNNGT chúng tôi cũng sẽ bàn đến những hiện tượng ngôn ngữ như PNXH theo tuổi tác, biến thể chuẩn và biến thể lệch chuẩn tiếng Việt, từ vay mượn trong tiếng Việt, tiếng lóng giới trẻ… Tất cả những hiện tượng này của BTNNGT chỉ có thể được lí giải trên nền cảnh huống tiếng Việt hiện nay. 1.2.3 Giới trẻ và bối cảnh bản sắc văn hóa giới trẻ 1.2.3.1 Khái niệm giới trẻ Giới trẻ trong luận án là cách gọi chỉ những người thuộc tầng lớp thanh niên trong xã hội. Từ góc độ xã hội học, thanh niên là một bộ phận phức hợp dân cư của quốc gia, bao gồm các cá thể trong độ tuổi nhất định. Có nhiều quan niệm khác nhau về lứa tuổi thanh niên. Đặng Cảnh Khanh quan niệm “dân số thanh niên” gồm hai nhóm lớn: 15–24 và 25–34, tức thanh niên là tập hợp những người từ 15 đến 34 tuổi. [31] Điều 1, Bộ Luật Thanh niên số 53/2005/QH11 của Quốc hội quy định: “Thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi”. [38] Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), “thanh niên” là những người trong độ tuổi từ 15-24. [49] Còn có những khác biệt trong quan niệm về độ tuổi thanh niên nói chung ở Việt Nam và trên thế giới hiện nay. Tuy nhiên, ở Việt Nam, quãng tuổi thanh niên theo quan niệm của WHO từ 15-24 tuổi được sử dụng khá phổ biến. Trong các cuộc tổng điều tra dân số từ 2009 trở đi, Tổng cục điều tra dân số Việt Nam cũng áp dụng quãng tuổi của WHO. Luận án của chúng tôi nghiên cứu BTNNGT, sử dụng quan niệm về quãng tuổi thanh niên của WHO, giới trẻ chính là những người trong độ tuổi 15-24, bắt đầu bước vào bậc trung học phổ thông và kết thúc vào khoảng tốt nghiệp đại học. Ở độ tuổi này, thanh niên chính là đối tượng trưởng thành, biểu hiện ở những thay đổi về mặt sinh lý và xã hội đặc thù so với lứa tuổi trước hoặc sau giai đoạn này. Theo số liệu điều tra mẫu của Tổng Điều tra Dân số và Nhà ở Việt Nam năm
- 42. 35 2009, thanh niênlà nhóm dân số lớn nhất, chiếm đến 19,4% trong tổng dân số 85,79 triệu người của cả nước. Nhóm dân số này không chỉ tạo ra sự thay đổi cơ bản về mặt nhân khẩu học mà còn là đại diện cho tiềm năng tương lai của đất nước. [49] Thanh niên là một nhóm xã hội có đường ranh giới nhóm rất mong manh, đường ranh giới này được ví là “hai sợi dây ảo chắn giữa hai đầu một khúc sông luôn luôn chảy” bởi các thành viên của nhóm liên tục vào ở đầu này và ra ở đầu kia do quy luật vận động tự nhiên của sự “lớn lên” hay “già đi” của các thành viên. [47] Do đó giới trẻ là một nhóm xã hội - dân cư luôn luôn biến động chứ không ổn định, tĩnh tại. Nó luôn luôn phát triển, kế thừa những giá trị liên tục của nhiều thế hệ, đồng thời khó xác lập một bản sắc có tính bền vững, ổn định cho nhóm mình. Điều này dẫn đến việc nghiên cứu, khám phá những đặc trưng về giá trị, văn hóa, lối sống của giới trẻ luôn đối diện với sự đổi thay, vận động hết sức đa dạng và phức tạp. Giới trẻ là một nhóm xã hội được tập hợp lại theo một tiêu chí chung là độ tuổi. Trong độ tuổi chung này, giới trẻ lại có nhiều điểm khác biệt như: nguồn gốc xuất thân, giai tầng xã hội, trình độ học vấn, tôn giáo, sắc tộc, giới tính, địa bàn cư trú, nhóm xã hội, dưới sự tác động của nhiều định hướng ý thức hệ, tư tưởng, truyền thống, mô hình ứng xử và với nhiều loại thói quen, tập tục ... khác nhau. Dựa vào đó, thanh niên còn có thể được chia thành các tiểu nhóm khác nhau, như thanh niên thành thị, thanh niên nông thôn (nếu lấy địa bàn cư trú làm tiêu chí phân biệt), hay thanh niên công nhân, thanh niên nông dân hoặc thanh niên trí thức (nếu lấy nhóm xã hội làm tiêu chí phân biệt) ... Qua đó có thể thấy “thanh niên” là một nhóm xã hội dân cư có tính phức hợp rất cao, hàm chứa trong đó nhiều sự đa dạng về độ tuổi, giới tính, nhóm xã hội, địa bàn cư trú, định hướng giá trị, lợi ích, tâm linh và các mô hình ứng xử và lựa chọn xã hội… Điểm chung căn bản nhất của thanh niên chính là tuổi trẻ. Trong cuộc đời của mỗi con người cũng như trong đời sống của mỗi cộng đồng, quốc gia dân tộc, tuổi trẻ đóng vai trò rất quan trọng. Trong thư gửi thanh niên và nhi đồng cả nước nhân dịp Tết năm 1946, Hồ Chí Minh đã viết " Một năm khởi đầu từ mùa xuân. Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội”. Giới trẻ mang trong mình sứ mệnh của thế hệ đi trước ủy thác và giao phó, là tầng lớp kế thừa tương lai của dân tộc. Trong sự chuyển giao này, thường xảy ra những xung đột phức tạp, đôi khi gay gắt, xuất phát từ sự khác biệt giữa các thế hệ. Thế hệ trước thường có xu hướng bảo thủ, coi trọng những giá trị và chuẩn mực truyền thống. Ngược lại, về phía mình, thanh niên là thế hệ của những người trẻ tuổi, là sản phẩm đích thực của thời đại mà họ đang sống nên thường năng động,
- 43. 36 sáng tạo, suynghĩ và hành động ít rập khuôn. Giới trẻ thường có lối tư duy, hành động lẫn cách thể hiện khác thế hệ trước, thậm chí nhiều khi họ còn cố ý tình làm trái, coi đó như một phương thức để khẳng định tư cách “người lớn” của mình. Đây chính là nguyên nhân dẫn đến những “lệch chuẩn” trong ứng xử văn hóa của thanh niên. Lịch sử đã chứng minh rằng các khởi xướng xã hội, văn hóa, lối sống, các trào lưu và các phản kháng xã hội chính trị… thông thường là do thanh niên và bắt nguồn từ thanh niên. Ngôn ngữ là một bộ phận của văn hóa xã hội, cũng là một trong những lĩnh vực thể hiện sự lệch chuẩn, sáng tạo, khẳng định mình của thanh niên trong bối cảnh mới. Nghiên cứu ngôn ngữ của giới trẻ chính là một phương diện của văn hóa thanh niên ngày nay. 1.2.3.2 Bối cảnh bản sắc văn hóa giới trẻ hiện nay Khi bàn đến văn hóa, Kidd gắn liền với khái niệm bản sắc (identity). Theo ông, bản sắc là cách cá nhân (hoặc nhóm) tự thể hiện mình, đồng thời cũng là cách cá nhân (các nhóm) khác nhận ra mình. Bản sắc được hình thành thông qua các quá trình xã hội và chịu ảnh hưởng của các tổ chức xã hội như gia đình, hệ thống giáo dục và các phương tiện truyền thông đại chúng. Trong tác phẩm Culture identity, Kidd đã xác định ba dạng bản sắc: bản sắc cá nhân (individual identity), bản sắc xã hội, bản sắc nhóm (social identity) và bản sắc văn hóa dân tộc (cultural identity). [64] Trong dòng chảy chung của văn hóa dân tộc, văn hóa thanh niên là một bộ phận nổi trội vì luôn dẫn đầu các trào lưu, hiện tượng mới mẻ trong xã hội, tạo ra nhiều giá trị lệch chuẩn truyền thống, thường gây tranh cãi, xung đột. Văn hóa thanh niên thường được xem là một tiểu văn hóa (subculture), được nhận biết bởi tính đặc trưng của phong cách, ứng xử và các sở thích. Theo Hebdige, các thành viên của tiểu văn hóa này thường báo hiệu/ bộc lộ tư cách thành viên của mình thông qua những lựa chọn vật thể / hữu hình có tính biểu tượng và rất điển hình về phong cách ăn mặc, đầu tóc và giày dép… Bên cạnh đó các yếu tố phi vật thể như sở thích chung, phương ngữ, tiếng lóng, loại hình âm nhạc và cả những không gian tụ tập được ưa thích cũng đều là những yếu tố nhận biết quan trọng. Theo Michael Brake thì các “tiểu văn hóa thanh niên” có thể được định nghĩa là những hệ thống biểu đạt ý nghĩa (meaning systems), những mô thức tự bộc lộ bản thân mình (modes of expression) hay phong cách sống (lifestyle) do các nhóm yếu thế trong xã hội tạo nên nhằm để đối phó với các hệ thống đang chiếm vai trò chủ đạo trong xã hội - và điều này phản ánh những nỗ lực nhằm giải quyết những mâu thuẫn có tính cấu trúc hình thành từ những môi trường xã hội rộng lớn hơn. (Dẫn theo Phạm Hồng Tung, 2008) [47]
- 44. 37 Do vậy, cácnghiên cứu về văn hóa thanh niên tư cách là một loại hình “tiểu văn hóa” thường tập trung vào phân tích các biểu tượng văn hóa điển hình như lựa chọn trang phục, âm nhạc, ngôn ngữ. Trong quá trình nghiên cứu BTNNGT, chúng tôi vận dụng quan điểm bản sắc văn hóa thanh niên để lý giải sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ như là một cách để thể hiện bản sắc văn hóa của nhóm xã hội. * Từ cơ sở lý thuyết về giới trẻ và văn hóa thanh niên trên đây, luận án tiếp cận ngôn ngữ giới trẻ chính là ngôn ngữ của tầng lớp thanh niên Việt Nam hiện đại, lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ chính là một trong những phương thức giới trẻ thể hiện bản sắc nhóm xã hội của mình. 1.2.4 Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ 1.2.4.1 Khái niệm giao tiếp và giao tiếp bằng ngôn ngữ Ngôn ngữ sinh ra và tồn tại là để phục vụ cho nhu cầu giao tiếp của xã hội. Giao tiếp là chức năng quan trọng hàng đầu của ngôn ngữ. Nghiên cứu ngôn ngữ không thể tách rời với chức năng giao tiếp xã hội. Có nhiều quan niệm khác nhau về giao tiếp. Từ góc độ tâm lý học, giao tiếp được định nghĩa là “sự tiếp xúc tâm lý giữa người với người qua đó con người trao đổi thông tin, cảm xúc, tác động qua lại và ảnh hưởng lẫn nhau mà trong đó giao tiếp xác lập và vận hành các mối quan hệ người- người, hiện thực hóa các quan hệ xã hội giữa chủ thể này và chủ thể khác.” [1] Xét từ góc độ tâm lý học, người ta đều thống nhất quá trình giao tiếp có những đặc trưng sau: (1) giao tiếp là một quá trình trao đổi thông tin, (2) giao tiếp là một quá trình tương tác tâm lý, hiểu biết lẫn nhau, (3) giao tiếp bao giờ cũng diễn ra trong một điều kiện không gian và thời gian nhất định, (4) giao tiếp được cá nhân cụ thể tiến hành. Từ góc độ ngôn ngữ học, giao tiếp được xem là hoạt động diễn ra thường xuyên giữa mọi người trong xã hội bằng phương tiện cơ bản, phổ biến và tối ưu nhất là ngôn ngữ. Thông qua hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ, con người trao đổi thông tin, bộc lộ tình cảm, thái độ, quan hệ… để tổ chức xã hội hoạt động.[7] Tuy xuất phát từ nhiều góc độ khác nhau, nhưng chung quy lại, giao tiếp vẫn là quá trình trao đổi thông tin giữa con người với con người nhằm thiết lập mối quan hệ, bằng phương tiện chủ yếu là ngôn ngữ. Thông qua giao tiếp, con người thể hiện bản thân mình, thiết lập và duy trì, phát triển các mối quan hệ xã hội. 1.2.4.2 Các nhân tố trong mô hình giao tiếp bằng ngôn ngữ Hoạt động giao tiếp là một quá trình do nhiều nhân tố hợp thành. Mô hình giao tiếp hay còn gọi là sơ đồ giao tiếp là cách mà các nhà ngôn ngữ học khái quát hóa các nhân tố cấu thành và mối quan hệ giữa chúng để tạo thành một cuộc giao tiếp.
- 45. 38 Lyons đã đềxuất mô hình giản yếu về giao tiếp dựa trên mô hình lý thuyết viễn thông gồm nguồn phát, vật truyền, tín hiệu truyền, kênh, vật nhận, tín hiệu nhận, điểm nhận, nhiễu. Jakobson đề xuất mô hình giao tiếp sáu nhân tố của giao tiếp gồm: người phát, ngữ cảnh, thông điệp, tiếp xúc và mã - ngôn ngữ, người nhận; trong đó tập trung vào mối quan hệ giữa các nhân tố trong giao tiếp với các chức năng của chúng. Mỗi nhân tố gắn liền với một chức năng, mà thi học được xem là chức năng chủ yếu của quá trình giao tiếp. [63] Dù xuất phát từ những quan điểm khác nhau, nhưng điểm chung của các tác giả để thiết lập một cuộc giao tiếp, cần có các nhân tố: người nói, người nghe (nhân vật giao tiếp), mã (phương tiện giao tiếp), thông điệp (nội dung giao tiếp) và hoàn cảnh giao tiếp. - Nhân vật giao tiếp là những người tham gia vào cuộc giao tiếp, gồm có người nói (vai phát) và người nghe (vai nhận). Tuy nhiên hai vai giao tiếp này không phải cố định, bất biến mà luôn chuyển hóa cho nhau trong mỗi cuộc giao tiếp theo nguyên tắc luân phiên lượt lời. Nhân vật giao tiếp mang trong mình những vai khác nhau, từ đó có vị thế giao tiếp khác nhau. Trước hết, nhân vật giao tiếp là những vai xã hội, tức là mang trong mình những vị thế xã hội, thể hiện những mối quan hệ xã hội khác nhau. Mỗi cá nhân có thể là một thành viên trong gia đình, dòng tộc, có những quan hệ xã hội với bạn bè, đồng nghiệp… Vai xã hội đi vào giao tiếp, chuyển hóa thành vai giao tiếp nhưng không phải lúc nào vai xã hội cũng đồng nhất, trùng khít với vai giao tiếp. Trong giao tiếp, con người hướng đến những mục đích khác nhau, vì vậy vai giao tiếp cũng đa dạng, phức tạp tùy theo hoàn cảnh giao tiếp và đích giao tiếp. Ví dụ, trong vai xã hội, giám đốc là người trẻ tuổi hơn, có quan hệ họ hàng với lái xe là bậc lớn tuổi, có vai họ hàng cao hơn. Nhưng trong vai giao tiếp ở cơ quan công sở, giám đốc là vai giao tiếp quyền lực hơn nên nhân viên lái xe không thể căn cứ vào vai xã hội dòng họ để thể hiện quyền uy của mình. Vì vậy, trong giao tiếp cần chú ý đến vai giao tiếp, hoàn cảnh giao tiếp để thực hiện giao tiếp đúng chuẩn mực, quy tắc và đạt hiệu quả. Các mối quan hệ tôn ty, bình đẳng hay thân sơ… trong giao tiếp thể hiện những nguyên tắc giao tiếp khác nhau. Trong giao tiếp, các nhân vật giao tiếp có những quan hệ giao tiếp chi phối giao tiếp cả nội dung lẫn hình thức. Đó là quan hệ tương tác và liên cá nhân. Quan hệ tương tác là quan hệ giữa các nhân vật giao tiếp chỉ xuất hiện trong cuộc giao tiếp, vai giao tiếp còn gọi là vai tương tác. Vai tương tác bao gồm vai nói và vai nghe, còn gọi là vai phát và vai nhận. Lyons phân biệt về phía vai nói là nguồn tin hay nguồn phát và thể truyền tin; về phía vai nghe có nguồn nhận và thể nhận. Khi
- 46. 39 tham gia giaotiếp, quan hệ xã hội chi phối giao tiếp về cả nội dung, hình thức và chuyển thành quan hệ liên cá nhân, quan hệ liên nhân (interpersonal relation) trong giao tiếp. Quan hệ liên nhân được xem xét theo chiều dọc lẫn chiều ngang. Theo chiều dọc, là trục vị thế xã hội. Đây là trục quan hệ tôn ty, chế ngự, còn được gọi là trục quyền uy do địa vị xã hội, tuổi tác, học lực, tài sản... quyết định. Trục dọc đặc trưng bởi tính bình đẳng hay bất bình đẳng (thấp- cao) giữa các đối ngôn. Trục ngang là trục thân cận, đặc trưng bởi tính thân tình hoặc xa lạ. Quan hệ thân cận là quan hệ có tính đối xứng, có thể thay đổi theo hướng hoặc cùng giãn khoảng cách ra hoặc cùng thu hẹp khoảng cách lại trong giao tiếp. Quan hệ tương tác là quan hệ do giao tiếp mà có, còn quan hệ liên cá nhân là quan hệ từ bên ngoài, áp đặt lên quan hệ tương tác. Quan hệ tương tác còn có một kiểu biểu hiện nữa là vị thế giao tiếp. Vị thế giao tiếp và quan hệ liên nhân không trùng khít hoàn toàn. Trong giao tiếp, chân dung tâm lý bản thân ảnh hưởng mạnh mẽ tới cách thức con người ứng xử với người khác và với chính bản thân mình. Chân dung bản thân được thể hiện dưới những hình thức khác nhau như: hình ảnh cơ thể, cái tôi chủ quan, cái tôi lí tưởng, hình ảnh tâm lý theo các vai trò xã hội đang đảm nhận. Chân dung tâm lý bản thân là một khái niệm rất quan trọng mà chúng tôi có sử dụng trong luận án, nhằm phân tích mối quan hệ giữa cái tôi của giới trẻ khi lựa chọn ngôn ngữ để thể hiện và khẳng định bản thân mình. Cái tôi chủ quan chính là cách mà mọi người nghĩ về chính mình còn cái tôi lý tưởng là cái tôi mà cá nhân mong muốn trở thành. Tâm lý học giao tiếp cũng đề cập đến khái niệm quan hệ liên nhân cách. “Quan hệ liên nhân cách là quan hệ giữa người với người, giữa các cá nhân cụ thể với nhau trong nhóm xã hội trên cơ sở những sự cảm tình và sự đồng nhất với nhau ở mức độ nhất định.”[1] Như vậy quan hệ liên nhân cách là cơ sở của sự hình thành nhóm, hình thành tập thể và động cơ của nhóm… Nhóm có vai trò to lớn trong việc hình thành và phát triển nhân cách vì trong giao tiếp, các thành viên thiết lập quan hệ liên cá nhân, quan hệ không những tác động đến từng cá nhân mà còn tác động đến cộng đồng và xã hội. Nghiên cứu ngôn ngữ của giới trẻ chúng tôi sẽ đi tìm và lí giải mối quan hệ liên nhân cách trong giao tiếp bằng ngôn ngữ của các thành viên trong nhóm. - Thông điệp chính là nội dung giao tiếp mà người nói muốn truyền tải đến người nghe. Theo Jakobson, thông điệp là lời nói mang thông tin. Trong giao tiếp, thông điệp chính là nội dung mà người nói muốn truyền đến người nghe. Thông điệp ngoài ý nghĩa hiện thực cần chuyển tải, nó còn bộc lộ ý nghĩa thái độ, ý nghĩa
- 47. 40 liên nhân… Tấtcả nội dung này của thông điệp muốn đến được người nghe cần phải được mã hóa bằng một kênh giao tiếp nhất định, mà ở đây, là bằng mã ngôn ngữ. Mã là thứ phương tiện để thực hiện cuộc giao tiếp. Trong hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ, mã chính là ngôn ngữ được dùng, có chức năng siêu ngôn ngữ vì người nhận phải tìm hiểu, giải thích về từ ngữ có trong lời nói đã được nói ra của người phát. Tiếp xúc là đường kênh vật lí và mối quan hệ tâm lí giữa người phát và người nhận, quy định khả năng thiết lập và duy trì sự giao tiếp. Jakobson gọi một yếu tố kèm theo một chức năng như trên là một nhân tố giao tiếp. [63] Nhưng nếu ngôn ngữ học cấu trúc cho rằng, mỗi cộng đồng có một mã ngôn ngữ duy nhất, thống nhất cho tất cả các thành viên cũng sử dụng để giao tiếp thì NNHXH lại quan niệm, để giao tiếp, mỗi cá nhân phải thực hiện việc lựa chọn và sử dụng mã. Nếu hiểu theo nghĩa hẹp, chọn mã là việc lựa chọn một ngôn ngữ để giao tiếp trong môi trường đa ngữ thì hiện nay, chọn mã cũng được hiểu theo nghĩa rộng hơn, có thể lựa chọn một phương ngữ (địa lí, xã hội…) để giao tiếp. Sử dụng mã ngôn ngữ nào, trong hoàn cảnh nào, để giao tiếp với ai, nhằm mục đích gì chính là cơ chế của việc chọn mã. Như vậy, theo nghĩa rộng, mã không chỉ để truyền thông tin mà còn để bộc lộ cá nhân, thiết lập mối quan hệ tương tác, quan hệ liên nhân giữa các đối tượng giao tiếp. - Hoàn cảnh giao tiếp gồm tổng thể các nhân tố chính trị, địa lí, kính tế, văn hóa, lịch sử với các tư tưởng, các chuẩn mực về đạo đức ứng xử, tạo nên môi trường xã hội, văn hóa, địa lí cho các cuộc giao tiếp. Đây chính là hoàn cảnh giao tiếp rộng. Thoại trường (hiện trường giao tiếp) là không gian, thời gian của cuộc giao tiếp. Thoại trường là hoàn cảnh giao tiếp theo nghĩa hẹp. Hiện thực đề tài là hiện thực được nói đến trong cuộc giao tiếp. Như vậy có thể thấy hoạt động giao tiếp có hai quá trình: là quá trình tạo lập (hay sản sinh) lời nói và quá trình tiếp nhận (lĩnh hội) lời nói. Hai quá trình này luôn diễn ra trong quan hệ tương tác với nhau. Trong khi giao tiếp, người nói (viết) có thể vừa là người tạo lập nhưng cũng lại vừa là người tiếp nhận lời nói (văn bản) bởi các vai giao tiếp luôn luôn thay đổi. Chính vì vậy khi xem xét các quá trình giao tiếp, chúng ta phải đặc biệt chú ý tới các tình huống giao tiếp cụ thể khác nhau. Vì những mục đích giao tiếp khác nhau mà người tham gia giao tiếp có thể lựa chọn những hình thức ngôn ngữ làm phương tiện giao tiếp khác nhau đảm bảo cho hoạt động giao tiếp đạt được hiệu quả cao nhất.
- 48. 41 Tiểu kết cƣơn 1 Trong chương 1, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu tổng quan tình hình nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ, với hai biểu hiện nổi bật là tiếng lóng giới trẻ và sự chêm xen tiếng Anh vào một ngôn ngữ bản địa ở thế giới và Việt Nam. Từ đó, luận án có tiền đề về ngôn ngữ giới trẻ và tình hình nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ trong nhiều ngôn ngữ khác nhau trên thế giới. Theo đó, biến thể ngôn ngữ này diễn ra ở hầu khắp các ngôn ngữ trên thế giới trước sự ảnh hưởng và lan tỏa của làn sóng toàn cầu hóa. Tuy diễn ra ở những cộng đồng ngôn ngữ khác nhau, với những đặc điểm văn hóa xã hội khác nhau nhưng chúng là ngôn ngữ riêng của nhóm xã hội thanh niên – giới trẻ nên có những điểm tương đồng. Đó là sự lệch chuẩn trong nói năng có tính quy luật, sự sáng tạo ra những đơn vị từ vựng mới của giới nhóm, đặc biệt là sự chêm xen các từ ngữ có nguồn gốc tiếng Anh vào trong ngôn ngữ bản địa khi giao tiếp. Luận án cũng đã nghiên cứu cơ sở lý luận có liên quan đến đề tài, mà trọng tâm là các vấn đề của ngôn ngữ học xã hội như phương ngữ xã hội, sự lựa chọn ngôn ngữ trong giao tiếp; vấn đề truyền thông hiện đại và báo mạng điện tử, hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ. Những khái niệm này là cơ sở lý luận để chúng tôi tiến hành nghiên cứu biến thể ngôn ngữ giới trẻ hiện nay qua phương tiện truyền thông. Phương ngữ xã hội, trong đó có ngôn ngữ giới trẻ là đối tượng thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Tuy nhiên ở Việt Nam đến thời điểm này, thật sự chưa có công trình đã công bố nào nghiên cứu toàn diện đặc điểm ngôn ngữ giới trẻ từ bình diện cấu trúc lẫn bình diện xã hội – giao tiếp. Các công trình hoặc bài báo chúng tôi đã tiếp cận chủ yếu miêu tả một số đặc điểm nổi trội hoặc các hình thức ngữ âm tiêu biểu, một số đơn vị từ vựng riêng biệt của giới trẻ. Các bài viết về TĐNN đối với sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ phần nhiều bày tỏ thái độ đánh giá chủ quan, thiên về ý kiến cá nhân chứ chưa thực sự có số liệu đã công bố nào đánh giá hiện tượng ngôn ngữ này. Vì vậy, trên cơ sở nghiên cứu và tham chiếu khung lý luận lẫn phương pháp nghiên cứu của các công trình trong và ngoài nước, luận án đã chọn ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông làm đối tượng nghiên cứu, qua đó mong muốn bổ sung vào lý luận về phương ngữ xã hội và đáp ứng các yêu cầu thực tiễn về chuẩn hóa và giáo dục tiếng Việt trong cảnh huống mới.
- 49. 42 CHƢƠNG 2. ĐẶCĐIỂM NGÔN NGỮ GIỚI TRẺ TỪ BÌNH DIỆN CẤU TRÚC 2.1 Đặt vấn đề Sau 30 năm thống nhất, hội nhập và phát triển, tiếng Việt hiện nay là “một tiếng Việt chung thống nhất cao, một tiếng Việt đa dạng phong phú, một tiếng Việt hội nhập cởi mở, một tiếng Việt hiện đại, trí tuệ và một tiếng Việt phát triển năng động.” [30] Bằng chứng sống động cho thấy tiếng Việt phát triển, năng động đó là sự xuất hiện những yếu tố mới, tạo nên các biến thể đa dạng và phong phú trong tiếng Việt, nhờ đó người sử dụng có quyền lựa chọn ngôn ngữ sao cho phù hợp với giao tiếp của mình. Ngôn ngữ giới trẻ, hay thường được gọi là ngôn ngữ tuổi teen, ngôn ngữ @ là PNXH gắn liền với cộng đồng thanh niên, cộng đồng mạng, là một sản phẩm của cảnh huống ngôn ngữ mới này. Chương 2 của luận án sẽ khảo sát các hình thức thể hiện của ngôn ngữ giới trẻ trên một số tờ báo mạng điện tử tiêu biểu giai đoạn 2014 -2016, từ đó miêu tả một số đặc điểm cơ bản về từ vựng, ngữ nghĩa cũng như ngữ pháp các hình thức thể hiện của ngôn ngữ giới trẻ, nhằm xác lập diện mạo biến thể ngôn ngữ này trong thực tế nói năng. Số liệu và kết quả phân tích đặc điểm BTNNGT của chúng tôi hoàn toàn dựa trên ngữ liệu thu thập được trên các báo mạng điện tử dành cho giới trẻ như đã giới thuyết ở phần Mở đầu. 2.2 Tổn quát sự t ể iện n n n ữ iới trẻ qua báo mạn điện tử Qua thu thập ngữ liệu ở 1000 bài báo mạng điện tử tiếng Việt dành cho giới trẻ như Hoa Học Trò, Sinh viên Việt Nam, Thế giới trẻ, Yan News, Kênh 14, Zing.vn…, chúng tôi nhận thấy ngôn ngữ giới trẻ có những đặc điểm nổi bật, thể hiện ở nhiều cấp độ và hình thức khác nhau. Trong phạm vi của luận án, chúng tôi tập trung nghiên cứu ba hình thức tiêu biểu của ngôn ngữ giới trẻ: (1) chêm xen tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt, (2) sử dụng tiếng lóng giới trẻ, (3) sử dụng kết cấu mới lạ giới trẻ. Đây chưa phải là toàn bộ hình thức ngôn ngữ giới trẻ nhưng chúng là những hình thức tiêu biểu, đặc trưng nhất cho BTNNGT được chúng tôi lựa chọn để nghiên cứu. Kết quả thống kê cho thấy, trong 1.000 bài báo khảo sát, có 654 đơn vị từ vựng tiếng Anh được chêm xen với 5412 lượt xuất hiện; có 150 từ ngữ lóng và 97 kết cấu mới lạ của giới trẻ. Đây là cơ sở để luận án tiến hành miêu tả đặc điểm ngôn ngữ giới trẻ trong tiếng Việt hiện nay.
- 50. 43 Bảng 2.1. Thốngkê số lượng các hình thức thể hiện của ngôn ngữ giới trẻ Các hình thức thể hiện Số lượng Ví dụ Ngữ liệu Chêm xen từ ngữ tiếng Anh 654 Teen, like, clip, showbiz, hotgirl, web, chat, event, dancesport, solo, cool, cute, CV, pro… - Cả hai đều chọn cho mình set đồ thoải mái mix cùng giày thể thao năng động, backpack và snapback cá tính. Từ ngữ lóng giới trẻ 150 Hươu, nai, gà cưng, gấu, gạch đá, soái ca, đình đám, thánh địa, soi, thánh, viêm màng túi… - Mùa lễ hội đang đến gần nhưng bệnh viêm màng túi của bạn lại tái phát trầm trọng. Kết cấu mới lạ của giới trẻ 97 Ảo tưởng sức mạnh, chân dài não ngắn, chán như con gián, trà chanh chém gió, ngất trên cành quất… - Tuyển tập những bức ảnh kỉ yếu bá đạo đếm không hết gạo. - Bản kiểm điểm của người hồn nhiên nhất quả đất. 2.3 Đặc điểm của một số ìn t ức t ể iện n n n ữ iới trẻ 2.3.1 Đặc điểm hiện tượng chêm xen tiếng Anh Tiếng Anh là công cụ giao tiếp thông dụng, phổ biến trên phạm vi toàn cầu. Cùng với quá trình toàn cầu hóa và chính sách giáo dục ngoại ngữ, khả năng đa ngữ, đặc biệt là Anh ngữ của các thành viên trong xã hội, nhất là tầng lớp thanh niên ngày càng được nâng cao. Hệ quả là tiếng Việt cũng như nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới chứng kiến sự đổ bộ mạnh mẽ của các đơn vị từ vựng tiếng Anh vào vốn từ vựng bản địa. “Các từ mượn từ biến thể tiếng Anh trong tiếng Anh – Mỹ là nét nổi bật nhất trong quá trình phát triển ngôn ngữ của chúng ta ngày nay”. [30] Cùng chung dòng chảy này, hiện tượng chêm xem các đơn vị từ vựng tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt trở thành đặc điểm nổi trội của BTNNGT. Trong 1.000 bài báo điện tử khảo, chúng tôi thống kê được 654 đơn vị từ vựng có nguồn gốc tiếng Anh, xuất hiện 5412 lần, trung bình mỗi bài có 5,412 lượt. Các từ ngữ tiếng Anh này không bao gồm các danh từ riêng chỉ tên người, tên công ty, nhãn hàng, thương hiệu tiếng Anh được dùng trong bài báo tiếng Việt như Apple, Microsoft, Intel, Kindle… Luận án sử dụng thuật ngữ “chêm xen” nhằm mô tả việc giới trẻ sử dụng những đơn vị có nguồn gốc tiếng Anh trong giao tiếp bằng tiếng Việt. Trong chương này, chúng tôi tìm hiểu những đặc điểm nổi bật của hiện tượng chêm xen
- 51. 44 tiếng Anh củagiới trẻ Việt từ bình diện cấu trúc, nhằm mô tả đặc điểm ngữ âm, cấu tạo lẫn ngữ nghĩa của các đơn vị tiếng Anh được chêm này. 2.3.1.1 Đặc điểm hình thức ngữ âm Do luận án khảo sát ngữ liệu trên báo mạng điện tử, các bài báo chủ yếu ở dạng chữ nên hình thức ngữ âm được hiểu là chữ viết, không phải là âm thanh. Theo đó, có hai dạng xuất hiện của từ ngữ tiếng Anh trong tiếng Việt: (1) Viết đúng theo hình thức chuẩn tiếng Anh (2) Viết theo cách phỏng âm của người Việt Trong đó, hình thức chuẩn tiếng Anh chiếm số lượng lớn, có 624/654 đơn vị (chiếm 95.4%). Ở dạng thứ 2, viết theo hình thức phỏng âm, chỉ có 30/654 đơn vị (chiếm 4.6%). Như vậy, giới trẻ Việt khi chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào giao tiếp tiếng Việt thường sử dụng hình thức nguyên dạng chuẩn của tiếng Anh. Ví dụ: Khởi điểm của trào lưu này là ở châu Âu với những party mùa hè sôi động, những concert ngoài trời lấp lánh vào buổi tối. [156] Năm 2012 là thời điểm Angela Phương Trinh đang được chú ý vì hình ảnh sexy, cô sở hữu lượng antifan đông đảo. [683] Ở dạng thứ hai, các từ ngữ tiếng Anh được viết theo cách phát âm của người Việt, tạo thành những từ tuy có nguồn gốc tiếng Anh nhưng lại sai khác về hình thức chữ viết so với từ gốc. Ví dụ: Vy Oanh được Shakira ngợi khen, Phi Nhung xì-tin trên đất Mỹ. [201] Cuộc thi không khai thác những tình huống thực tế của các thí sinh trong nhà chung; không đi sâu vào những xìcăngđan giận dỗi, nói xấu... [218] Bác “Phây” định giá quảng cáo đắt đến mức, sau một thời gian, số người biết đến shop bằng bác “Gúc” sẽ cao hơn. [434] Kết quả thống kê cho thấy hình thức phỏng âm này rất ít, chỉ chiếm thế yếu trong thực tế vì nhiều mục đích sử dụng khác nhau. Nhưng khi so sánh với báo Nhân Dân, Lao Động thì hình thức thể hiện của từ ngữ tiếng Anh có nhiều khác biệt với báo giới trẻ. Những trường hợp mà hầu như giới trẻ sử dụng từ ngữ tiếng Anh một cách phổ biến như email, link, smartphone, tablet… thì báo Nhân Dân, báo Lao Động lại chọn cách dịch ra các từ ngữ tiếng Việt tương đương: …Khi nhận thư điện tử phải kiểm tra nguồn gửi rõ ràng; không bấm vào các đường liên kết... [396] TPHCM sẽ trang bị trên 337.500 máy tính bảng cho giáo viên và học sinh lớp 1, 2, 3. [258] Kelly Rowland gặt hái nhiều thành tựu khi chuyển sang làm ca sĩ hát đơn. [131]
- 52. 45 Nếu dùng từtiếng Anh nguyên dạng, thì chúng thường được kèm theo từ tiếng Việt, nhưng tư cách chính thuộc về từ tiếng Việt, còn từ tiếng Anh chỉ là chú giải thêm: 84% chia sẻ họ có thể bị ảnh hưởng cảm xúc, thậm chí tài chính nếu họ bị mất các tệp (files) ảnh cá nhân. [197] Các từ tiếng Anh cũng thường được dùng theo dạng phỏng âm, âm tiết hóa theo ngữ âm tiếng Việt: Mục đích thực dụng của những chiêu trò tự pi-a, tâng bốc lẫn nhau thường nhằm bán tác phẩm, kiếm tìm giải thưởng, tài trợ, công trình... [117] Khi vụ phát tán vi-đê-ô clíp về một giáo viên Trường Xiếc Việt Nam… [138] Hiện tại, lượng khách đăng ký đặt mua tua ở các công ty lữ hành có uy tín đã gần như kín chỗ, nhất là với những tua dài ngày, trong nước cũng như ngoài nước. [107] Như vậy, qua số liệu đối chiếu, có thể thấy trong cùng một số trường hợp, nếu ngôn ngữ giới trẻ chọn chêm xen tiếng Anh nguyên dạng thì biến thể chuẩn trên báo Nhân Dân, báo Lao Động lại sử dụng phương thức dịch nghĩa hoặc dùng tiếng Anh phỏng âm. Bàn về hình thức ngữ âm của tên riêng nước ngoài trong tiếng Việt, Cao Xuân Hạo (1996) trong bài viết “Về cách viết và cách đọc các tên riêng nước ngoài trên văn bản tiếng Việt” đã nhận định: “Trong sinh hoạt văn hóa của một nước văn minh ngày nay, chữ viết quan trọng hơn cách phát âm rất nhiều… Tên riêng của người không phải là những từ của tiếng Việt, người Việt không cần phải đọc cho đúng những tên ấy, chỉ cần biết cách viết và đọc bằng mắt là đủ”. [14] Quan điểm này của Cao Xuân Hạo cũng phù hợp với tinh thần quyết định năm 1984 của Bộ Giáo dục về luật chính tả tiếng Việt, đối với tên riêng nước ngoài, cần phải viết đúng nguyên dạng hình thức chữ viết nếu bản ngữ dùng chữ La tinh. Ngày nay, quan điểm giữ nguyên dạng này không chỉ áp dụng đối với các từ ngữ chỉ tên địa lí, tên riêng mà còn được mở rộng đối với những từ ngữ có nguồn gốc nước ngoài nói chung và tiếng Anh nói riêng. Việc sử dụng nguyên dạng hình thức từ ngữ như trong tiếng Anh đang dần được chấp nhận rộng rãi, tiến dần đến hình thành một chuẩn mực mới trong tiếng Việt hiện đại, mà bắt nguồn từ ngôn ngữ giới trẻ. Cách viết theo dạng phỏng âm ngày càng hiếm hoi và trở nên lạc lõng. Một đặc điểm hình thức chữ viết tiếng Anh đáng chú ý, tiêu biểu cho đặc điểm BTNNGT là dạng viết tắt, rút gọn chữ viết thành các con số theo nguyên tắc đồng âm hoặc gần âm của tiếng Anh… tạo ra những đơn vị có hình thức mới lạ, độc đáo: 2hand (secondhand), 4u (for you), g9 (goodnight), pro5 (profile), FA (forever alone)… Ví dụ:
- 53. 46 Nếu cứ nghĩngày lễ tình nhân dân FA sẽ gặm nhấm nỗi buồn cô đơn hay lập đàn cầu mưa thì có thể bạn đã lầm rồi nhé! [106] Bạn hoàn toàn có thể tìm được một chiếc váy ở sạp bán đồ 2hand, với mức giá chỉ…100k. [357] Cô nàng còn có pro5 khá khủng khi có nhiều học bổng tại Mỹ và từng được 7 trường ĐH ở Mỹ chào đón với học bổng nặng ký. [859] Âm tiết second trong từ secondhand được viết thành con số 2 trong đơn vị mới 2hand nhưng khi đọc thì lại xuất hiện dưới dạng chuẩn. Đa số hiện tượng này đều xuất phát từ cách phát âm của giới trẻ Việt ngữ. Âm tiết night trong goodnight được phiên thành số 9, âm tiết file trong profile được viết tắt thành số 5 dù cách phát âm các âm tiết này hoàn toàn khác nhau trong tiếng Anh. Phụ âm cuối là một nét khu biệt đặc trưng trong tiếng Anh. Nhưng đối với thói quen phát âm của người Việt, nét đặc trưng khu biệt này thường bị lược bỏ. Thói quen ngữ âm này khiến cho giới trẻ tìm thấy sự giống nhau trong các âm tiết trên. Hiện tượng viết tắt phỏng âm như thế này xuất phát từ cách phát âm lệch chuẩn của người Việt. Vì vậy, hình thức phỏng âm này của tiếng Anh chỉ xuất hiện trong tiếng Việt, cũng chính là đặc điểm riêng về hình thức thể hiện từ ngữ tiếng Anh của giới trẻ Việt. Những đơn vị tiếng Anh này cũng có thể được xem là tiếng lóng của giới trẻ, được giới trẻ tạo ra và sử dụng trong nhóm mình. So sánh với tiếng lóng giới trẻ các nước khác trên thế giới, có thể nhận thấy BTNNGT Việt có những điểm tương đồng. Trước hết đó là sự biến đổi các đơn vị tiếng Anh chuẩn thành lệch chuẩn về hình thức chữ viết. Đây là trào lưu có tính phổ quát của BTNNGT trên toàn cầu, tiếng Nhật [33], tiếng Nga [55], tiếng Hán [81]… Tuy nhiên, tùy theo đặc điểm của ngôn ngữ bản địa, từ ngữ tiếng Anh sẽ có những biến đổi khác nhau dưới áp lực của mã giao tiếp chính. Khác với cách viết tắt mang đậm màu sắc giới trẻ Việt như trên, trong hệ thống các từ ngữ tiếng Anh giới trẻ Việt sử dụng trong tiếng Việt, có thể bắt gặp một hình thức quen thuộc là dạng viết tắt: MC, CEO, VIP, USB, IT, LGBG... Ví dụ: Nữ DJ đẹp nhất Việt Nam kể chuyện đổi đời của gái miền Tây. [882] Nữ MC xinh đẹp bị gán mác "quạ đen" [943] Cơ hội nghề nghiệp tương lai rộng mở trong ngành PR truyền thông [78] Ngoài cách viết tắt, từ tiếng Anh còn được giới trẻ dùng theo kiểu rút gọn âm tiết: mem (member), pro (professional), hi tech (high technology), pass (password), comt (comment), auth (authentic), Kpop (Korean pop)… Chẳng hạn:
- 54. 47 Bản thân ngườichơi hàng hiệu, đặc biệt là hàng hiệu cũ thì cũng phải “giắt túi” thêm nhiều kinh nghiệm phân biệt giữa hàng auth và fake để tránh bị mua nhầm… [383] Ống kính cho điện thoại smartphone lens xu hướng chụp ảnh cực pro. [187] Hoa Học Trò tăng trang, tặng kèm vé xem đại nhạc hội Kpop vào tháng tới. [236] Cách dùng các từ viết tắt hoặc rút gọn từ ngữ tiếng Anh của giới trẻ Việt như thế này thực chất cũng được xem như sử dụng hình thức từ ngữ tiếng Anh nguyên dạng, vì những cách viết tắt này vốn xuất phát từ bản ngữ, được dùng phổ biến hiện nay trên khắp thế giới chứ không phải là cách riêng của giới trẻ Việt Nam. Theo nhận định của Nguyễn Văn Khang, “Hiện nay trong tiếng Việt nói chung, tỉ lệ giữa ba dạng hình thức: dịch, phỏng âm, nguyên dạng dường như chưa có biến thể nào nổi trội mà còn ở thế giằng co” [25] . Tuy nhiên kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy từ ngữ tiếng Anh nguyên dạng trong ngôn ngữ giới trẻ chiếm tuyệt đối, đến 95.4% tổng số từ ngữ thống kê được. Điều này cho thấy ngôn ngữ giới trẻ là biến thể ngôn ngữ xã hội đi đầu trong xu hướng phát triển ngôn ngữ toàn dân nói chung, đặc biệt ở mảng từ ngoại lai gốc tiếng Anh. Có lẽ hiện tượng này phản ánh trình độ ngoại ngữ cũng như chuẩn mực sử dụng tiếng Anh của giới trẻ trong bối cảnh ngôn ngữ mới. Ngay cả những từ tiếng Anh được dịch thành tiếng Việt tương đối sát nghĩa cũng khó trở thành thuật ngữ chung như: đám mây, tường lửa... nếu người tiếp nhận không biết đến những thuật ngữ nguyên gốc tiếng Anh như icloud, firewall. Chính vì thế, đối với BTNNGT, hình thức giữ nguyên dạng tiếng Anh được ưa chuộng và xuất hiện phổ biến hơn vì tính quốc tế, hiện đại và cập nhật. 2.3.1.2 Đặc điểm ngữ pháp Chúng tôi sẽ xem xét đặc điểm ngữ pháp của các từ ngữ tiếng Anh được chêm xen vào lời nói tiếng Việt ở mặt cấu tạo và từ loại. Về cấu tạo Trong 654 đơn vị tiếng Anh thống kê được, có 515 từ (chiếm 78.8%), 128 cụm từ (chiếm 19.6%) và chỉ có 11 câu (chiếm 1.7%). Như vậy có thể nói, đơn vị tiếng Anh được giới trẻ sử dụng chêm xen vào trong lời nói tiếng Việt chủ yếu là từ. Trong đó, có những từ tần số xuất hiện lớn, lặp đi lặp lại trong nhiều bài báo như: teen (149 lần), hot (114 lần), webiste/web (214 lần), online (186 lần), offline (124 lần), smartphone (189 lần), clip (138 lần)… Các cụm từ tiếng Anh được sử dụng trong các bài báo giới trẻ chủ yếu xuất hiện theo hai dạng:
- 55. 48 (1) Các cụmtừ được dùng để đặt tên cho các hoạt động, phong trào, các sự kiện của giới trẻ, có tư cách như danh từ riêng: Urban Flea Market, Marketing Club, open-doors-day, Bookaholic Club… Trào lưu này diễn ra rất phổ biến trong đời sống giới trẻ Việt Nam hiện nay. Các hoạt động xã hội, các câu lạc bộ, nhóm… thường được định danh bằng các từ ngữ tiếng Anh. (2) Các cụm từ được dùng chêm xen vào lời nói bình thường thay cho các từ hoặc cụm từ tiếng Việt tương đương. Tuy nhiên số lượng các cụm từ tiếng Anh chỉ chiếm một tỉ lệ nhỏ so với các từ tiếng Anh được giới trẻ Việt sử dụng. Một street style mang đậm chất casual. [633] Đi làm thêm có lẽ luôn nằm trong to do list của rất nhiều bạn. [144] Sau khi post status tố bạn trai cũ… [900] Bảng 2.2. Phân loại các đơn vị tiếng Anh theo cấu tạo Đơn vị Số lượng Tỉ lệ (%) Ví dụ Ngữ liệu Từ 515 78.8 Hot, teen, showbiz, clip, style... Teen Trần Phú gửi gắm ước mơ vào hạc giấy khổng lồ. [52] Cụm từ 128 19.6 So cute, free ship, global passport, check in... Và một “happy ending” cũng sẽ đến với những ai nắm vững bí kíp này. [86] Câu 11 1.7 Work to learn not work to earn. Những năm đầu tiên đi làm, bạn hãy luôn nghĩ “Work to learn not work to earn”. [73] 654 100% Nếu từ có tính ổn định và tính xã hội cao thì cụm từ nói chung có cấu tạo tự do, lỏng lẻo hơn, là sản phẩm của người sử dụng trong quá trình sử dụng ngôn ngữ. Cụm từ tiếng Anh được giới trẻ chêm xen vào trong tiếng Việt cũng như vậy. Đặc biệt, trật tự trong cụm từ tiếng Anh được chêm xen vào tiếng Việt có nhiều sai khác so với chuẩn tiếng Anh. Có thể bắt gặp nhiều cụm từ tiếng Anh có trật tự sắp xếp theo kiểu tiếng Việt: Đây là những topic hot của các mọt sách trong nhóm. [83] Dưới thời ứng dụng chat miễn phí trăm hoa đua nở thì chắc chắn các group chat cũng là công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc học nhóm. [986] Trong thời gian tới đây, không ít game online đình đám sẽ đi vào giai đoạn thử nghiệm cũng như mở cửa chính thức. [758]
- 56. 49 Các cụm từtiếng Anh topic hot, group chat, game online trong các ngữ liệu trên không đúng với trật tự từ tiếng Anh, khi mà danh từ trung tâm bao giờ cũng đứng sau cùng, còn các từ có ý nghĩa hạn định đứng trước danh từ mà nó bổ sung ý nghĩa: happy ending, sweet love, black hair…Ở đây, rõ ràng giới trẻ Việt trong giao tiếp đã ghép các từ tiếng Anh rời rạc lại với nhau theo đặc điểm cấu tạo, quy tắc trật tự từ của tiếng Việt. Nếu đúng theo ngữ pháp tiếng Anh thì các cụm từ trên phải được nói là hot topic, chat group, online game. Đây cũng là một đặc điểm nổi bật của việc sử dụng từ ngữ tiếng Anh theo quy tắc ngữ pháp của tiếng mẹ đẻ trong BTNNGT và được chấp nhận khá rộng rãi ở Việt Nam. Về cấu tạo từ, giới trẻ Việt đã mượn cách thức cấu tạo một số đơn vị từ ngữ của tiếng Anh để tạo từ ngữ mới cho giới trẻ. Vì thế, trong hệ thống những từ tiếng Anh chúng tôi thống kê được, có những từ hoàn toàn không có trong từ điển Oxford chính thức. Đó là sản phẩm do giới trẻ tạo ra dựa theo cách cấu tạo từ sẵn có của tiếng Anh. Kpop là một từ mới trong tiếng Anh, viết tắt của cụm từ (Korean Pop) nhằm chỉ thể loại nhạc pop Hàn Quốc, giới trẻ dựa vào phương thức này để tạo ra một loạt từ tiếng Anh mới thông dụng ở ngôn ngữ trẻ Việt Nam hiện nay: Vpop (Vietnamese Pop), Cpop (Chinese Pop), Vbiz, Cbiz, Kbiz… mang màu sắc lai tạp rõ nét. Những kí tự viết tắt đầu tên mỗi quốc gia bằng tiếng Anh được giới trẻ sử dụng như một danh từ riêng kết hợp với danh từ để tạo nên các từ mới. Sự chêm xen các đơn vị tiếng Anh vào giao tiếp tiếng Việt của giới trẻ diễn ra chủ yếu ở cấp độ từ và cụm từ. Việc chêm xen các đơn vị tiếng Anh lớn hơn từ (như câu, đoạn) rất hiếm. Kết quả thống kê của chúng tôi chỉ có 11 ngữ liệu chêm xen đơn vị câu hoặc có tư cách như câu tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt. Ví dụ: Những năm đầu tiên đi làm, bạn hãy luôn nghĩ “Work to learn not work to earn”. [73] Chị Hồng Len nhắn nhủ các bạn “Keep calm and fly high”. [73] "I love you so much" là dấu ấn khó quên, khoảnh khắc ngượng ngùng, tình yêu "vượt biên giới" được chia sẻ cởi mở tại chương trình. [77] Về từ loại Về từ loại, các từ tiếng Anh được giới trẻ chêm xen vào lời nói tiếng Việt chủ yếu thuộc lớp thực từ (danh từ, động từ, tính từ, số từ), chỉ có một số rất ít từ loại khác (cảm thán, giới từ). Trong đó, lớp thực từ, danh từ là từ loại chiếm số lượng chủ yếu. Giới trẻ chủ yếu dùng các danh từ chỉ sự vật, hiện tượng, sự kiện tiếng Anh chêm xen vào trong lời nói. Điều này có thể lí giải từ góc độ số lượng và tỉ lệ từ loại trong ngôn ngữ. Trong hầu như tất cả các ngôn ngữ thì danh từ bao giờ cũng là lớp từ cơ bản, chiếm số lượng lớn so với các từ loại còn lại. Hơn nữa, danh từ còn
- 57. 50 có ý nghĩangữ pháp chỉ các sự vật, hiện tượng nên việc chuyển di vào ngôn ngữ khác hết sức thuận lợi xét về chức năng định danh. Khởi điểm của trào lưu này là ở châu Âu với những party mùa hè sôi động, những concert ngoài trời lấp lánh vào buổi tối. [156] Buổi Talkshow đã thu hút hơn 300 sinh viên từ các trường đại học khác nhau cùng với không khí náo nhiệt và những câu chuyện chân tình từ 3 vị khách mời vui tính. [810] Nhiều lớp học ảo đã được tạo ra, giảng viên gửi link qua email cho sinh viên truy cập vào học. [324] Bảng 2.3. Phân loại từ ngữ tiếng Anh theo tiêu chí từ loại STT Từ loại Số lượng Tỉ lệ Ví dụ 1 Danh từ/cụm danh từ 469 72.9% Bar, talkshow, camera, code, concept… 2 Động từ/cụm động từ 95 14.8% Order, post, start, upload, comment… 3 Tính từ/cụm tính từ 75 11.7% Hot, cute, maxi, mini, online… 4 Khác 4 0.6% Without, wow, hi, yeah Tổng 643 100% Kết quả thống kê và phân loại của chúng tôi khá tương đồng với nhiều nghiên cứu đi trước về từ loại của các từ tiếng Anh được dùng khi giao tiếp tiếng Việt, như Đỗ Hồng Dương (2005), có 73.8% danh từ, 15.2% động từ, 6.3% tính từ và 4.7% từ loại khác; hay kết quả của Nguyễn Thanh Hà (2007), có 90,5% danh từ, 2.1% động từ, 2.7% tính từ và 4.7% từ loại khác [26]. Nguyễn Văn Khang thống kê sơ bộ 1.000 từ tiếng Anh đang được sử dụng trong tiếng Việt cũng cho kết quả tương tự, “xu hướng các từ tiếng Anh đang được sử dụng trộn mã trong tiếng Việt cho đến nay chủ yếu là danh từ, tiếp đó là động từ và tính từ”. [27] Đặc điểm từ loại của từ tiếng Anh được sử dụng trong tiếng Việt còn được thể hiện ở việc thay đổi bản chất từ loại trong nói năng. Giới trẻ sử dụng từ tiếng Anh nhưng lại chuyển di ý nghĩa loại của chúng, khác hẳn bản chất từ loại sẵn có trong nguyên ngữ. Việc các bạn SV sẽ action như thế nào thực tiễn hơn rất nhiều so với việc các bạn ngồi vẽ nên những điều chỉ có thể nói. [73] Bộ phim đã vô tình được hacker PR một cách ngoạn mục. [756] Action trong tiếng Anh là một danh từ, nếu được sử dụng với ý nghĩa của một động từ (bắt đầu công việc, bắt đầu hoạt động) như phát ngôn trên thì nó phải xuất
- 58. 51 hiện dưới dạngcả cụm từ go into action. Danh từ action đã được sử dụng với tư cách là một động từ trong ngữ liệu trên. Hoặc PR là cách viết tắt của cụm danh từ public relation nhưng lại được dùng như một động từ đích thực, với nghĩa là quảng cáo. Hiện tượng dùng lệch chuẩn từ loại so với từ ngữ tiếng Anh gốc là một đặc điểm thường gặp của BTNNGT. Như vậy, xét về mặt ngữ pháp, việc chêm xen các đơn vị tiếng Anh vào trong lời nói tiếng Việt của giới trẻ diễn ra chủ yếu ở cấp độ từ, trong đó danh từ là từ loại được dùng với số lượng lớn nhất. Có hiện tượng sử dụng sai lệch ngữ pháp tiếng Anh (về cả cách kết hợp lẫn ý nghĩa từ loại) trong thực tế chêm xen của giới trẻ Việt. Khi đi vào chuỗi lời nói tiếng Việt, các từ ngữ tiếng Anh đã được giới trẻ chuyển di từ loại, sai khác so với từ loại gốc, phù hợp với từng ngữ cảnh và mục đích nói cụ thể. Do đó, hệ thống từ ngữ tiếng Anh mà giới trẻ thường sử dụng chêm xen vào tiếng Việt hết sức phong phú về số lượng, phức tạp về cấu tạo ngữ pháp, có nhiều sự biến đổi so với bản chất ngữ pháp của đơn vị gốc trong tiếng Anh. 2.3.1.3 Đặc điểm ngữ nghĩa Ở bình diện ngữ nghĩa của từ ngữ tiếng Anh được giới trẻ sử dụng trong tiếng Việt, chúng tôi tập trung làm rõ hai đặc điểm sau: (1) đặc điểm về trường nghĩa; (2) đặc điểm về cấu trúc nghĩa và sự biến đổi nghĩa của từ. Về trường nghĩa Kết quả khảo sát theo chuyên mục nội dung cho thấy có sự phân bố không đồng đều các từ ngữ tiếng Anh trong từng lĩnh vực. Bảng 2.4. Phân bố từ ngữ tiếng Anh theo trường nghĩa Chuyên mục Số lượng Tần số Tỉ lệ (tần số/bài) Chính trị xã hội 97 243 1.22 Giáo dục 182 591 2.96 Văn hóa giải trí 440 1430 7.15 Đời sống giới trẻ 406 1551 7.76 Công nghệ 305 1597 7.99 Nhóm thấp (sử dụng ít từ ngữ tiếng Anh, dưới 3 lượt từ/bài) gồm 2 chuyên mục: Chính trị xã hội và giáo dục. Nhóm cao (sử dụng nhiều từ, tần số xuất hiện lớn, trên 7 lượt từ/bài) gồm: Đời sống giới trẻ, Văn hóa giải trí và Công nghệ. Các từ ngữ tiếng Anh được giới trẻ sử dụng không phải là hiện tượng đơn lẻ, rời rạc mà là một tập hợp từ thuộc một số nhóm trường từ vựng ngữ nghĩa nhất
- 59. 52 định. Trong đó,công nghệ là trường nghĩa có lượng số lượng và tần số đơn vị tiếng Anh xuất hiện lớn nhất, 210/654 từ ngữ có nội dung công nghệ (công nghệ thông tin, điện tử, viễn thông...), chiếm 32.1% tổng lượng từ ngữ tiếng Anh. Tiếp theo là trường nghĩa văn hóa giải trí (âm nhạc, điện ảnh, thể thao, các trào lưu văn hóa mới) có 180/654, chiếm 27.5%... Chỉ tính riêng các ý nghĩa chỉ trang phục, thời trang, đã có 78/654 từ, chiếm 11.9%. Về ý nghĩa, các từ tiếng Anh công nghệ thường mang những khái niệm mới, phản ánh những thành tựu, sản phẩm mới của thời đại mới. Cùng với sự du nhập của hạ tầng kỹ thuật công nghệ, những từ ngữ tiếng Anh công nghệ này được giới trẻ sử dụng mang tính thuật ngữ cao: Internet, website, wifi, online, ofline, status, like, comment, share, view, post, jailbreak, hack, hacker, virus, lag; camera, DSLR, len, kit, filter, macro, micro, flash, tele, zoom, tripod, monopod, super wide, fisheye... Ống kính cho iPhone, lens gắn ngoài tạo hiệu ứng macro, fisheye, góc rộng, tele zoom xa cho các dòng máy smartphone đang là những từ khóa hot nhất hiện nay cho những người chơi smartphone photography.” [187] Có nghi vấn cho rằng, tác giả Flappy Bird dùng thủ thuật cheat làm game leo lên top trong các gian ứng dụng của Apple và Google. [408] Cũng theo Toshiba, cảm biến module camera kép này có thể được ứng dụng vào trong các dòng sản phẩm như smartphone, tablet hoặc các thiết bị di động khác trong thời gian tới. [795] Các từ ngữ tiếng Anh thuộc trường nghĩa văn hóa giải trí như âm nhạc, phim ảnh, thể thao: showbiz, clip, album, cover, hit, fan, liveshow, MC, single, solo, fanclub, dance, idol, trailer, videoclip, antifan, diva, live, DJ… Được biết tới là một nhóm dance cover, ST.319 đã có hành trình 7 năm để chinh phục khán giả... [204] Ngọc Luân khá thông minh khi quyết định remix lại hai ca khúc hits đình đám một thời LK Chân Tình – Trái Tim Bên Lề, là hai nhạc phẩm đã in sâu trong lòng giới yêu nhạc thập niên 90 cho nên việc cover sẽ giúp người nghệ sỹ dễ thuyết phục và đến gần với người nghe. [225] Các từ ngữ tiếng Anh thuộc trường nghĩa trang phục, thời trang: trendy, baggy, item, mix, sneaker, peplum, suit, maxi, backpack, jumpsuit, cardigan, bra- top,stylist, vintage, street style, color block, freesize, oversize, mint, coban, layers, Denim, fake, sneaker, match…
- 60. 53 Lý tưởng sẽlà quần dáng baggy, giúp hông nhìn tròn trịa hơn và áo dạng free size, ai mặc cũng hợp... Đối với những cô nàng cá tính thì crop top và boyfriend – jeans là sự lựa chọn tuyệt vời 115 rồi...[103] Một street style mang đậm chất casual. [633] Có thể nhận thấy, tập hợp các từ thuộc trường nghĩa công nghệ chiếm số lượng lớn nhưng không phải là đặc trưng tiêu biểu của BTNNGT. Vì đây là hiện tượng có thể nói là có tính quy luật chung của tiếng Việt và nhiều ngôn ngữ khác trên toàn cầu chịu ảnh hưởng của các trào lưu công nghệ hiện đại. Xu hướng chung của các ngôn ngữ là sử dụng nguyên xi không qua dịch nghĩa các từ ngữ chỉ sản phẩm, hoạt động công nghệ nhằm cập nhật kịp thời những sản phẩm mới nhất trên toàn cầu. Các từ ngữ tiếng Anh thuộc nhóm các trường nghĩa văn hóa giải trí như âm nhạc, thời trang, đặc biệt là nhóm các từ chỉ về giới trẻ, các hiện tượng thuộc đời sống tâm lí giới trẻ như: teen, hotteen, teenager, hotgirl, hotboy, badboy, baby, love, cool, shock, hot, hippie, lesbian, gay, shock… mới phản ánh đặc trưng nổi bật của BTNNGT. Số lượng những từ này tuy không nhiều bằng trường công nghệ nhưng chúng có tần số xuất hiện lớn, lặp đi lặp lại như một tín hiệu đặc trưng của giới trẻ trong giao tiếp. Riêng từ teen xuất hiện 149 lần, từ hot xuất hiện 114 lần... Tới chung vui trong liveshow của St.319 còn có rất nhiều hot teen. [204] Sau thời vàng son đình đám, hot girl yên phận với thiên chức hot mom. [895] Kết quả nghiên cứu của chúng tôi hoàn toàn phù hợp với những công bố đi trước của một số nhà ngôn ngữ học về hiện tượng nghĩa các từ ngữ tiếng Anh trong tiếng Việt. Khi nghiên cứu biến thể ngôn ngữ phi chuẩn của giới trẻ, Nguyễn Văn Hiệp đã kết luận “trường ngữ nghĩa liên quan đến văn hóa giải trí, công nghệ thông tin là lĩnh vực có nhiều từ tiếng Anh xuất hiện hơn cả”. [16] Để làm rõ sự tương đồng và khác biệt trong việc sử dụng từ ngữ tiếng Anh trong tiếng Việt, chúng tôi đã tiến hành đối chiếu với 400 bài báo trên Nhân Dân điện tử và Lao Động điện tử. Số liệu đối chiếu cho thấy, điểm chung giữa các tờ báo là tương quan tỉ lệ xuất hiện các từ ngữ tiếng Anh giữa các lĩnh vực: cao nhất là công nghệ, văn hóa giải trí, Giáo dục, thấp nhất là chính trị xã hội. Nhưng số lượng, tần số xuất hiện và tỉ lệ các từ ngữ tiếng Anh trong ba loại báo khác nhau rất sâu sắc. Trung bình, tỉ lệ tần số xuất hiện của từ ngữ tiếng Anh trên báo giới trẻ cao gấp 5.3 lần báo Nhân Dân và Lao Động.
- 61. 54 Bảng 2.5. Đốichiếu từ ngữ tiếng Anh trên báo mạng điện tử C uy n mục BÁO Số lƣợn Số lần Tỉ lệ (từ/b i) CTXH Nhân Dân điện tử 7 9 0.18 Lao Động điện tử 10 20 0.4 Báo giới trẻ 97 243 1.22 Giáo dục Nhân Dân điện tử 10 19 0.38 Lao Động điện tử 6 19 0.38 Báo giới trẻ 182 591 2.96 Văn hóa giải trí Nhân Dân điện tử 33 73 1.46 Lao Động điện tử 30 59 1.18 Báo giới trẻ 440 1430 7.15 Công nghệ Nhân Dân điện tử 18 97 1.94 Lao Động điện tử 28 115 2.3 Báo giới trẻ 305 1597 7.99 Như vậy, việc chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt là hiện tượng chung của tiếng Việt hiện nay. Nhưng sử dụng với số lượng, tần suất lẫn tỉ lệ cao thì phải nói đến ngôn ngữ của giới trẻ. Có thể xem Nhân Dân và Lao Động là những tờ báo đại diện cho phong cách ngôn ngữ báo chí truyền thống của tiếng Việt thì ngôn ngữ trên các báo giới trẻ có tỉ lệ sử dụng từ ngữ tiếng Anh cao đến hơn 5 lần. Do đó, có thể kết luận rằng, việc sử dụng chêm xen các đơn vị tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt là một đặc điểm nổi bật của ngôn ngữ giới trẻ Việt Nam. Đặc điểm về ý nghĩa Các từ ngữ tiếng Anh khi được chêm xen trong ngôn ngữ giới trẻ thường được giữ nguyên nghĩa gốc, nhất là các từ có ý nghĩa liên quan đến khái niệm, thuật ngữ: web, link, hack, clik, smartphone, laptop, tablet, fan, liveshow, clip, happy, shop, stress, style, shock… Vì sao E-Learning ?[415] Sản phẩm để lại ấn tượng với thiết kế màn hình xoay lật 360°, chuyển đổi linh hoạt giữa chế độ sử dụng từ laptop sang tablet. [762] Tuy nhiên, có những từ ngữ tiếng Anh được giới trẻ sử dụng có những biến động nghĩa so với từ ngữ gốc. Thông thường, giới trẻ chỉ chọn một (một số) nét nghĩa của đơn vị tiếng Anh, và nét nghĩa đó được lặp đi lặp lại trong nhiều hoàn cảnh. Ví dụ: Style là một danh từ hoặc động từ có nhiều nghĩa trong tiếng Anh. (1) Cách thực hiện việc gì đó. (2) Một hình thức gì đó đặc biệt. (3) Sự thanh lịch, thời trang, tinh tế.
- 62. 55 Nhưng trong tiếngViệt, giới trẻ thường dùng từ style theo các nét nghĩa: (1) Danh từ với nét nghĩa chỉ phong cách: Một street style mang đậm chất casual. [633] (2) Tính từ, với nét nghĩa độc đáo, cá tính, riêng biệt. Thời trang Hàn Quốc không cầu kỳ nhưng rất style. [917] (3) Tính từ, chỉ trẻ trung, năng động, vui nhộn. Nét nghĩa này hoàn toàn không có trong tiếng Anh gốc. Tạm rời xa hình ảnh nóng bỏng, Sĩ Thanh trở nên nhí nhảnh, “xì tin” và quậy tưng hết cỡ khi chụp ảnh cùng cậu em. [123] Trong ngữ cảnh này, từ xì tin được giới trẻ Việt hóa không những về hình thức ngữ âm mà còn về cả nội dung ý nghĩa. Khi bàn về nghĩa của các từ tiếng Anh trong sử dụng của giới trẻ tiếng Việt, không thể không nhắc đến từ “hot”. Trong tiếng Anh, hot là một từ đa nghĩa, với 6 nét nghĩa cơ bản sau: (1) nhiệt độ cao (2) gia vị cay (3) cảm xúc mạnh mẽ (4) hứng thú, tham gia nhiều hoạt động (5) am hiểu, khéo léo (6) khó khăn Trong cấu trúc nghĩa của từ “hot”, các nét nghĩa 4,5,6 là những nét nghĩa không chính thức. Giới trẻ Việt Nam đã sử dụng hot như một yếu tố cấu tạo từ năng sản tạo ra vô số từ khác nhau về nghĩa trong tiếng Việt: hotgirl, hotboy, hot teen, hot Vlog, hot mom… Trong tiếng Việt hiện nay, nghĩa của các từ hotgirl, hotboy rất đa dạng, phức tạp và khó định nghĩa. Tùy theo ngữ cảnh cụ thể, có thể hiểu là: (1) đẹp; (2) có sức hút và sự ảnh hưởng đối với nhiều người, (3) nổi tiếng, được nhiều người quan tâm, săn đón, theo dõi trên các diễn đàn xã hội, (4) có giá trên thị trường giải trí… Cũng có khi, hotboy, hotgirl có nghĩa là (5) cá tính, (6) học giỏi, (7)chịu chơi… Sở hữu gương mặt bầu bĩnh, làn da trắng hồng cùng dáng người nhỏ nhắn, Huyền Baby là gương mặt đẹp chuẩn trong giới hot teen ngày ấy. [895] Sau thời vàng son đình đám, hot girl yên phận với thiên chức hot mom. [895] Hotboy, hotgirl là người có ngoại hình hơn hẳn người khác, có sức hút mạnh mẽ hơn người thường nên được quan tâm nhiều hơn là cũng hợp lẽ. [396] Từ ngữ của giới trẻ còn mở ra với kiểu kết hợp từ tố tiếng Anh hot với từ tố tiếng Việt như tiêu chuẩn của một “hot” hiện nay là đẹp + bán một mặt hàng bình
- 63. 56 dân không ngờtới (như bánh giò, thịt heo, tráng trộn…) Chúng tôi sẽ bàn đến kết hợp này ở phần từ ngữ lóng giới trẻ. Sự thu hẹp hay mở rộng nghĩa của các từ ngữ trên phản ánh sự biến động nghĩa của chúng khi được giới trẻ chêm xen vào tiếng Việt. Sự thay đổi nghĩa này là tất yếu vì lựa chọn, sử dụng nét nghĩa nào là do cách nhìn nhận và thói quen ngôn ngữ của chủ thể, nhất là nghĩa của từ là một nhân tố ngôn ngữ hết sức phức tạp, chịu sự chi phối của nhiều yếu tố khác bên ngoài ngôn ngữ. * Từ kết quả phân tích ngữ liệu, có thể kết luận chêm xen tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt là biểu hiện nổi bật của ngôn ngữ giới trẻ. Trong đó, chêm xen nguyên dạng từ ngữ tiếng Anh chiếm tỉ lệ tuyệt đối, thể hiện khuynh hướng trọng chuẩn nguyên ngữ tiếng Anh của giới trẻ. Hiện tượng chêm xen tiếng Anh phỏng âm trong ngôn ngữ giới trẻ chỉ chiếm một tỉ lệ rất ít. Đặc biệt việc sử dụng hình thức tiếng Anh phỏng âm trong ngôn ngữ giới trẻ thường gắn liền với ý nghĩa biểu thái, chứ không chỉ đơn thuần mang giá trị thông tin thông báo. Hệ thống từ ngữ tiếng Anh trong ngôn ngữ giới trẻ có tính cập nhật, luôn bổ sung những đơn vị mới du nhập theo làn sóng giới trẻ toàn cầu ở những lĩnh vực tiêu biểu như âm nhạc, thời trang và các loại hình văn hóa giải trí khác. 2.3.2 Đặc điểm tiếng lóng giới trẻ Ngôn ngữ giới trẻ là phương ngữ xã hội của nhóm giới trẻ. Đặc trưng của ngôn ngữ nhóm là tiếng lóng. Tương ứng với mỗi loại ngôn ngữ nhóm, sẽ có những loại tiếng lóng khác nhau. Tiếng lóng giới trẻ là sản phẩm đặc thù của BTNNGT, là một phần của phương ngữ xã hội giới trẻ, trong đó, từ ngữ lóng là “vật liệu” tạo nên tiếng lóng. Trong luận án, trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết về tiếng lóng, chúng tôi xác định tiếng lóng giới trẻ là những đơn vị từ ngữ khác biệt với biến thể chuẩn, được giới trẻ sử dụng trong nội bộ nhóm là chủ yếu, thể hiện đặc trưng phong cách và ngôn ngữ của giới trẻ. Từ cơ sở này, chúng tôi đã xác định 150 từ ngữ lóng giới trẻ qua ngữ liệu, tiêu biểu như: nóng, sốt, dế, gạch đá, ném đá, bão, bật mí, hạt dẻ, tám chuyện, chém gió, thánh, quẩy, bồ kết... Trong đó, có những từ ngữ có tần số xuất hiện lớn, trở thành tín hiệu đặc trưng cho biến thể ngôn ngữ này. 2.3.2.1 Đặc điểm ngữ âm – cấu tạo Tiếng lóng giới trẻ được tạo nên bằng nhiều con đường khác nhau, trong đó nổi lên 3 cách thức cơ bản là: vay mượn từ nước ngoài, biến đổi từ những đơn vị có sẵn của tiếng Việt và sáng tạo mới. Tương ứng với mỗi cách thức cấu tạo đó, tiếng lóng giới trẻ có những đặc điểm về hình thức ngữ âm khác nhau.
- 64. 57 - Vay mượnngoại lai Một bộ phận tiếng lóng giới trẻ được tạo nên từ con đường vay mượn các đơn vị từ vựng lẫn cách thức cấu tạo từ ngoại lai. Kết quả là tiếng lóng giới trẻ xuất hiện những đơn vị hoàn toàn không có trong tiếng Việt toàn dân, ví như: F5, k, @, soái ca, xxx, x. Tuy số lượng rất ít, 14/150 từ ngữ (9.3%), nhưng chúng có tần số xuất hiện lớn, góp phần quan trọng trong việc tạo nên màu sắc sinh động cho tiếng lóng giới trẻ. Các từ này xuất hiện trong tiếng Việt gắn liền với những trào lưu, hiện tượng của đời sống giới trẻ. F5 là từ lóng được chuyển từ một phím chức năng trên bàn phím máy vi tính với ý nghĩa “refresh”, có chức năng làm mới, tải lại chương trình, giúp tươi mới cấu hình hệ thống sau những thay đổi thông số hoạt động. Từ ý nghĩa chức năng này, F5 đã được giới trẻ sành công nghệ lóng hóa thành một từ lóng, có ý nghĩa làm mới, tân trang lại. Thông minh, sáng tạo và không ngừng đổi mới mình trong âm nhạc, chàng trai trẻ Tiến Việt xứng đáng với danh hiệu là nút F5 của mùa Idol năm nay. [468] X là một kí hiệu viết tắt trong tiếng Anh, chỉ một loại phim dành riêng cho người lớn, xx hay xxx chỉ mức độ tăng tiến của độ nhạy cảm. Trong ngôn ngữ giới trẻ, xxx được dùng như là một từ lóng, để chỉ hoạt động tình dục hoặc những thứ liên quan đến hành vi tình dục. Nếu bạn miễn cưỡng xxx khi chưa có sự chuẩn bị sẵn sàng thì “chuyện ấy” sẽ khiến bạn phải day dứt nhiều và chắc chắn điều đó sẽ gây ra những hậu quả không nhỏ cho tình yêu của bạn. [901] Nếu các từ lóng xxx, @, k, G9… có nguồn gốc từ phương Tây qua nguồn tiếng Anh thì soái ca là một hiện tượng hiếm được lóng hóa từ tiếng Hán hiện đại. Soái ca là hình tượng nhân vật nổi bật trong tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc hiện đại với mô típ đặc trưng: anh chàng đẹp trai, giàu có, quyền lực, tài năng, lãng tử, si tình, thủy chung được các cô gái hâm mộ. Từ lóng này đã trở thành hiện tượng ngôn ngữ cùng với cơn sốt truyện ngôn tình Trung Quốc của giới trẻ Việt Nam hiện nay. Soái ca trở thành một từ lóng tiêu biểu của giới trẻ Việt Nam năm 2015. Lật tẩy chiêu tán gái của soái ca công nghệ. [566] Không chỉ vay mượn các đơn vị từ vựng ngoại lai, tiếng lóng giới trẻ còn được tạo mới bằng phương thức phụ tố - một phương thức cấu tạo từ đặc trưng của các ngôn ngữ biến hình, không có trong ngữ pháp tiếng Việt. Giới trẻ sử dụng hậu tố “er” của tiếng Anh để tạo nên danh từ chỉ người: Amser – học sinh trường Amstecdam; LQĐ-er (học sinh trường Lê Quý Đôn), 99- ers (những người sinh năm 1999)…
- 65. 58 Một buổi biểudiễn hoành tráng của các Amser đưa chúng ta đến với thị trấn của âm nhạc và những vũ điệu sôi động. [7] Các 99-ers, bạn đã nhận được email của Bộ Giáo dục & Đào tạo chưa?[57] Những từ tiếng Anh được Việt hóa theo cách giới trẻ như G9, 4u, kul, pro5… cũng có thể xếp vào nhóm từ lóng có nguồn gốc ngoại lai này như chúng tôi đã trình bày ở phần những từ tiếng Anh được giới lóng hóa. Các từ lóng được vay mượn từ nguồn gốc nước ngoài này tuy số lượng không nhiều nhưng có tần số xuất hiện lớn trong BTNNGT, trở thành tín hiệu đặc trưng cho biến thể ngôn ngữ này. - Tạo từ mới Tạo từ mới là cách thức giới trẻ sử dụng những vật liệu và phương thức tạo từ vốn có của tiếng Việt để tạo nên từ ngữ lóng mới, chưa có trong tiếng Việt toàn dân mà Nguyễn Văn Khang gọi chúng là những từ lóng “mới nguyên”. [32] Có thể kể đến những đơn vị lóng mới như: phượt, quẩy, cạ cứng, bựa, dừ, xõa, ngáo. Số lượng những từ lóng mới nguyên này không nhiều, chúng tôi chỉ thống kê được 11/150 từ, chiếm 7.3%. Đối với dân phượt, các cung đường càng khó đi thì càng mang đến nhiều trải nghiệm và kỷ niệm. Đó là lý do, ngày càng nhiều phượt thủ thử thách bản thân cùng phượt offroad – phượt trên những con đường khó khăn, hiểm trở. [380] Phượt là một từ lóng rất thịnh hành của giới trẻ, chỉ một trào lưu và thú vui đang gây sốt trong đời sống thanh niên. Có thể hiểu phượt là du lịch, nhưng có thêm nét nghĩa tự do, ít tiền, không cầu kì việc ăn ở, có thể chinh phục thử thách, nguy hiểm. Phượt cũng là một từ lóng năng sản, có tư cách vừa là từ vừa là yếu tố cấu tạo từ, tạo nên nhiều từ ghép hoặc cụm từ mới cho ngôn ngữ giới trẻ: phượt thủ, tay phượt, chủ nghĩa phượt, xe ôm phượt, cà phê phượt, diễn đàn phượt, shop phượt... Trên các diễn đàn phượt, một số phượt thủ khi đến đồng hoa tam giác mạch, chụp rất nhiều bức ảnh, với đủ tư thế để đưa lên Facebook... [388] Quẩy cũng là một từ lóng mới của giới trẻ, chỉ việc vui chơi hết mình. Từ lóng này thường xuất hiện kết hợp với các tính từ như quẩy nhiệt tình, quẩy tưng bừng, quẩy thả ga, quẩy tẹt ga... Vốn xuất phát ban đầu “quẩy” là hành động ăn chơi ở quán bar, vũ trường, có ý nghĩa tiêu cực nhưng hiện nay “quẩy” đã trở thành tiếng lóng của học sinh sinh viên với ý nghĩa chung chỉ việc vui chơi hoặc tham gia các hoạt động phong trào hết mình, mất dần ý nghĩa tiêu cực ban đầu của giới ăn chơi.
- 66. 59 Ngoài ra, bênlề cuộc thi, báo Hoa Học Trò còn có tổ chức các buổi giao lưu phát động cuộc thi tại các trường THCS – THPT, teen tha hồ quẩy nhiệt tình cùng các Sứ giả HHT. [245] Sinh viên ĐH RMIT quẩy tưng bừng trong dạ hội Giáng sinh. [233] Cạ cứng là một từ lóng xuất hiện phổ biến trong ngôn ngữ giới trẻ, chỉ bạn thân, bạn đồng hành thân thiết. Giới trẻ là những người đang độ tuổi nhiệt tình, cởi mở, tình bạn là một trong những mối quan hệ đặc trưng, tiêu biểu của giới trẻ. Vì vậy, từ lóng “cạ cứng” dùng để chỉ người bạn thân, xuất hiện phổ biến cũng là điều dễ hiểu. Diễn viên Khả Như kết hợp cùng cạ cứng Thanh Duy Idol. [205] Đặc biệt khi thực hiện bộ ảnh này, cả hai bạn diễn đều là những cạ cứng lúc còn teen và muốn cùng nhau lưu lại những khoảnh khắc thật tuyệt vời. [146] Tuy số lượng rất ít nhưng những từ lóng tạo mới này được dùng rất phổ biến trong ngôn ngữ giới trẻ và chúng đang dần được mở rộng phạm vi lẫn đối tượng sử dụng, hứa hẹn cũng là một con đường và cách thức tạo từ mới cho từ vựng tiếng Việt hiện đại. Giới trẻ còn tạo ra từ lóng mới bằng cách viết tắt các cụm từ thành những từ đa tiết mới lạ, chưa hề có trong tiếng Việt: gato, mubahi, mackeno,... Cơ chế của viết tắt là giới trẻ chỉ sử dụng những âm tiết trong các cụm từ quen thuộc của tiếng Việt, tạo ra những từ lóng có hình thức như từ ngoại lai, nhưng thực ra bản chất là các từ ngữ Việt. GATO là từ lóng được viết tắt của thành ngữ Ghen ăn tức ở, Mackeno là Mặc kệ nó... Từ nguyên liệu sẵn có trong tiếng Việt, giới trẻ đã lạ hóa bằng kiểu viết tắt này, tạo thành những từ lóng rất đặc trưng của giới trẻ, vừa quen lại vừa lạ. Cô chính là người lên ý tưởng cho cuộc thi dance sport cho các ĐTH-er, khiến cho các bạn trường khác GATO hết cỡ với trường tớ luôn. [94] Chúng sẽ trở nên những con robot không hơn không kém và sẽ phải hoạt động theo một nguyên lý duy nhất: mackeno. [137] Những từ lóng tạo mới này tuy không nhiều nhưng là sản phẩm sáng tạo riêng của giới trẻ, có hình thức ngữ âm cũng như cấu tạo khác lạ so với các từ của tiếng Việt, là những từ lóng tiêu biểu, đặc sắc của BTNNGT. - Biến đổi những đơn vị có sẵn của tiếng Việt 83.3% tiếng lóng của giới trẻ theo thống kê của chúng tôi được tạo nên từ sự biến đổi những đơn vị từ vựng có sẵn trong tiếng Việt. Đây là con đường tạo từ lóng
- 67. 60 chủ yếu đượcgiới trẻ sử dụng. Trên cơ sở từ ngữ có sẵn của tiếng Việt, giới trẻ đã biến đổi chúng theo nhiều cách (ngữ âm, ngữ nghĩa, phạm vi sử dụng) để có những từ ngữ lóng riêng của nhóm mình. Tiếng lóng giới trẻ thuộc nhóm này chính là hiện tượng biến âm, biến nghĩa của từ vựng toàn dân. Biến đổi hình thức ngữ âm + Biến đổi một phần âm tiết: ngâm cứu (nghiên cứu), bình loạn (bình luận), bí kíp (bí quyết), túm lại (tóm lại), tình iu, tềnh iu (tình yêu)... Thậm chí nhiều khi các khán giả còn ngóng phần “bình loạn” của giám khảo hơn cả phần thuyết trình của thí sinh nữa cơ. [86] Tuy nhiên, sau khi “ngâm cứu kỹ” chương trình học với những môn học hay ho, gần gũi với thực tế, tớ đã quyết định lựa chọn FPT”, Hoàng thổ lộ. [316] Tiếng lóng được tạo ra bằng cách biến âm vừa diễn tả được nội dung ý nghĩa của từ gốc lại vừa có sắc thái hài hước, dí dỏm của giới trẻ. Trong các ngữ liệu trên, các từ lóng biến âm thể hiện phong cách trẻ trung, dí dỏm, là nét nghĩa không có được nếu giới trẻ sử dụng các từ chuẩn “bình luận”, “nghiên cứu”. + Đồng âm khác nghĩa: hạt dẻ (giá rẻ), tám chuyện, bà tám, tám (tán chuyện), họ Hứa (hứa hẹn suông), buôn dưa lê (ngồi lê đôi mách), Gia Cát Dự (dự đoán), cá kiếm (kiếm tiền, kiếm chác), bồ kết (kết, thích, yêu mến)... Chơi chữ đồng âm là một hình thức nói năng quen thuộc của người Việt truyền thống. Dựa trên sự giống nhau về âm thanh, hiện tượng chơi chữ đồng âm liên kết những đơn vị từ vựng hoàn toàn không có liên quan về nghĩa với nhau, nhằm tạo nên tiếng cười, thể hiện văn hóa giao tiếp hướng đến sự hài hước, hóm hỉnh, có khi còn có sắc thái mỉa mai, chế giễu. Đây là cơ sở của những bài ca dao, dân ca nổi tiếng của văn học dân gian Việt Nam, là cơ sở của những lời đối đáp thông minh, hóm hỉnh của người bình dân Việt Nam qua nhiều thế hệ. Giới trẻ hiện đại tiếp tục kế thừa truyền thống chơi chữ này, nhưng cách thức đồng âm của giới trẻ cũng có nhiều khác biệt. Hiện tượng đồng âm thường chỉ có tính tương đối. Tiếng lóng giới trẻ chủ yếu diễn ra trong phong cách khẩu ngữ nên đồng âm thường là các biến thể ngữ âm địa phương (hạt dẻ - giá rẻ, giá – rá rổ…), biến thể ngoại ngữ (sô hàng – show hàng, tha thu - tattoo)…, biến thể ngữ âm trên cơ sở đồng âm khác nghĩa (kết – bồ kết, kiếm – cá kiếm, hứa – họ Hứa, bán than - than thở, thịt lừa - bị lừa)… Là một teen chính hiệu, hẳn bạn đã từng…nhớ hoài một câu nói “bá đạo”, một hành động đặc trưng của thầy cô mình “bồ kết”. [245]
- 68. 61 Rất nhiều bạntrẻ đã chọn cách hoạt động hết “công suất” trong dịp trung thu này để “cá kiếm” thêm thu nhập bằng những công việc hết sức thú vị và mới mẻ. [124] Dân bán “than”: Túm lại là khi bạn phây hỏi: “Bạn đang nghĩ gì?’’, thì họ chỉ biết than thở nào là chán, buồn, tự kỷ...[190] + Nói lái: tỉnh tò, bật mí, chống lầy, hại điện... Cũng như đồng âm, nói lái là một hình thức tạo từ mới bằng cách chơi chữ rất quen thuộc của tiếng Việt. Giới trẻ ngày nay vận dụng hình thức này để tạo ra những từ lóng quen thuộc cho giới mình, tạo ra sắc thái hóm hỉnh, tươi vui, mới mẻ của lời nói. Trong các bài báo Hoa học trò, từ lóng “bật mí” được dùng thay thế từ “bí mật” trong hầu hết các ngữ cảnh. Cũng như truyền thống tiếng Việt, giới trẻ thường chọn những từ tiêu biểu, khi nói lái vẫn có nét nghĩa gì đó liên quan một cách hóm hỉnh với từ gốc chứ không sử dụng những cách nói lái tạo ra từ mới vô nghĩa: lấy chồng – chống lầy, bí mật – bật mí, hiện đại – hại điện... Tình trạng ế chồng được nhiều người Việt xem như trạng thái “lầy, lầy lội” thì lấy chồng như là cách “chống lầy”, hoặc bật mí là hành động trưng ra cho mọi người biết, trái nghĩa với bí mật, giữ kín không cho người khác biết. Bật mí với bạn đọc nhà Hoa nhé: HHT đã trở thành đối tác truyền thông cho “Red Tour” của Taylor Swift qua 5 nước Đông Nam Á. [239] Có lẽ chính vì vậy mà khiến cho bố mẹ đã từ rất lâu rồi không còn mong chờ những lời yêu ấy nữa, thậm chí cảm thấy thật kỳ lạ hoặc có gì đó không bình thường khi nhận được lời “tỉnh tò” bất ngờ từ con mình. [168] + Tỉnh lược, nói tắt: nghía (ngắm nghía), chất (chất lượng), soi (săm soi), phũ (phũ phàng)… Tóm lại, xét về mặt ngữ âm – cấu tạo, từ ngữ lóng giới trẻ được tạo nên từ 3 con đường cơ bản là lóng hóa những đơn vị ngoại lai, biến đổi những từ có sẵn của tiếng Việt và sáng tạo mới. Các cách thức tạo từ này đã làm cho từ ngữ lóng giới trẻ có những đặc điểm ngữ âm và ngữ nghĩa độc đáo, khác lạ. Chúng tôi sẽ tiếp tục trình bày những đặc điểm ngữ nghĩa của tiếng lóng giới trẻ ở phần tiếp theo. Biến đổi ngữ nghĩa: + Cấp thêm nghĩa mới cho từ: giới trẻ tạo ra nghĩa lóng cho những từ tiếng Việt có sẵn, biến từ trở nên đa nghĩa, trong đó, ngoài ý nghĩa gốc vốn có, từ còn xuất hiện thêm ý nghĩa lóng, là nét nghĩa hoàn toàn mới trong BTNNGT.
- 69. 62 Bảng 2.6. Ýnghĩa từ lóng giới trẻ STT Từ Nghĩa gốc Nghĩa lóng Ví dụ 1 Dế Tên gọi một loại động vật Điện thoại di động Còn chần chờ gì mà không tham gia cuộc thi để rinh ngay giải thưởng dế xịn và cực cool các bạn nhỉ? [483] 2 Gấu bông, gấu Một loại đồ chơi, kỷ niệm Người yêu Làm thế nào để có thể quẩy hết mình trong ngày Noel cùng gấu chỉ với vỏn vẹn từ 0 đ đến nhõn 100K đ? [169] 3 Sao Thiên thể tự nhiên Người nổi tiếng Các sao Việt khi chạm mặt tình cũ có cách ứng xử khác nhau. [634] 4 Vệ tinh Vật thể tự nhiên hoặc nhân tạo bay quanh vật thể khác Người theo đuổi, tán tỉnh Trai đẹp có nhiều cô gái vây quanh, thế nhưng những người họ thật sự chú ý tới nhiều lúc ái ngại về những vệ tinh này. [9] 5 Màn hình phẳng Một loại ti vi Ngực lép (giới nữ) 5 mẹo để núi đôi "màn hình phẳng" trông nữ tính hơn. [899] + Thu hẹp nghĩa gốc của từ: sử dụng những đơn vị có sẵn nhưng chỉ giới trẻ chỉ chuyên dùng một hoặc một số nét nghĩa của từ đó mà thôi. Sự thu hẹp nghĩa này tạo ra cấu trúc nghĩa khác biệt với ý nghĩa gốc ban đầu: bá đạo, khủng… Bá đạo là một từ gốc Hán có nhiều nét nghĩa: (1) Đường lối thống trị dựa trên võ lực, hình pháp, quyền thế, khinh nhân nghĩa, (2) Cường hoành, ngang ngược, (3) Chỉ người ngang ngược, cường hoành, (4) Mãnh liệt, dữ dội. Trong tiếng Việt chuẩn, bá đạo chỉ được dùng với nghĩa thứ nhất. Nhưng bá đạo trong ngôn ngữ giới trẻ là một tính từ chỉ “tính chất hay, hấp dẫn, độc đáo với mức độ cao, không thể sánh được”: Bộ đôi Trấn Thành, Anh Đức tung clip hài bá đạo.[31] Nghìn lẻ một khoảnh khắc bá đạo của nghệ sĩ Việt Nam. [32] Trong tiếng lóng giới trẻ, nghĩa từ bá đạo khá gần gũi với với nét nghĩa (4) trong tiếng Hán và hoàn toàn không liên quan gì với nghĩa (1) thường được sử dụng trong tiếng Việt thông dụng toàn dân. Khủng vốn là một từ tố gốc Hán, với nghĩa: sợ hoặc làm cho sợ, trong tiếng Việt, khủng chỉ xuất hiện trong từ ghép: khủng bố, khủng hoảng, khủng khiếp… với
- 70. 63 tư cách làhình vị cấu tạo từ, hoàn toàn không có tư cách của từ. Nhưng trong BTNNGT, khủng được dùng như một từ độc lập, với ý nghĩa chỉ mức độ to, lớn, nhiều hơn mức bình thường: học bổng khủng, hợp đồng quảng cáo khủng, dàn sao khủng, ưu đãi khủng… Những sao Hàn sở hữu hợp đồng quảng cáo khủng năm 2014. [33] Sau đây là 5 lí do không thể bỏ qua học bổng khủng Vibe scholarship. [996] So với nghĩa gốc “sợ/làm cho sợ”, ý nghĩa lóng chỉ mức độ to, lớn, nhiều có sự phát triển khá xa. Nhưng dù vậy, vẫn có thể cảm nhận được mối liên hệ sâu xa với nghĩa gốc. Trong nói năng, để chỉ mức độ to, lớn, nhiều, người Việt thường so sánh với mức “đáng sợ”, nghĩa là hơn bình thường nhiều lần. Mức độ nói quá lên, đến mức đáng sợ là sợi dây ngữ nghĩa nối nghĩa gốc với nghĩa lóng của từ khủng. + Thay đổi phạm vi sử dụng của từ, làm cho từ mang một nét nghĩa lâm thời mới trong ngữ cảnh: tín đồ, thánh địa, cao thủ, ngọc nữ, tiền bối, đại bản doanh, cư dân, thần dân, diện kiến, tân binh,... Trong tiếng Việt, những từ Hán Việt này có phạm vi sử dụng hẹp, với những trường nghĩa đặc thù như trường nghĩa cung đình (thần dân, ngọc nữ, thần dân, diện kiến...), chỉ tôn giáo (tín đồ, thánh địa...), chỉ quân đội (đại bản doanh, tân binh, công lực, nội lực, tấn công...). Giới trẻ đã sử dụng lại những từ này nhưng trong một phạm vi sử dụng khác, thuộc trường ngữ nghĩa khác, để chỉ những lĩnh vực, đối tượng hoàn toàn mới, không liên quan gì đến trường nghĩa gốc. Trường nghĩa mới mà các từ này thường được giới trẻ chuyển di tới là: đời sống văn hóa, giải trí, công nghệ thông tin... Ý nghĩa cụ thể của từ vì vậy cũng có sự chuyển di từ phạm trù này sang phạm trù khác khi từ được lóng hóa. Tín đồ vốn có nghĩa gốc là “những người tin theo tôn một tôn giáo nào đó” được lóng hóa thành: tín đồ thời trang, tín đồ nhạc trẻ, tín đồ mua sắm…, chỉ người chạy theo một trào lưu, xu hướng vật chất hoặc tinh thần nào đó, ở mức độ mê say, như là trong tôn giáo. Patchwork denim là một gợi ý phù hợp cho các tín đồ thời trang khi tiết trời vào thu. [35] Sơn lại tường nhà đón chào sự kiện mới là việc làm thường xuyên đầy thú vị của các tín đồ nhà bác Phây. [36] 2.3.2.2 Đặc điểm ngữ nghĩa Tiếng lóng là một hình thức biểu hiện đặc sắc và điển hình của BTNNGT. Xét về bình diện ngữ nghĩa, tiếng lóng giới trẻ có những đặc điểm cơ bản sau: Tính đa nghĩa Từ đa nghĩa là một hiện tượng phổ quát trong nhiều ngôn ngữ, trong đó có tiếng Việt. Có nhiều quan niệm khác nhau về từ đa nghĩa. Nguyễn Thiện Giáp quan
- 71. 64 niệm đa nghĩathể hiện quy luật tiết kiệm kì diệu của ngôn ngữ về mặt từ vựng, khi “cùng một hình thức ngữ âm có thể diễn đạt nhiều nội dung khác nhau”. [13] Đỗ Hữu Châu lại phân biệt hiện tượng đa nghĩa thành đa nghĩa biểu vật (từ chỉ nhiều sự vật hiện tượng khác nhau) và đa nghĩa biểu niệm (từ có nhiều cấu trúc nghĩa biểu niệm khác nhau).[6] Hoàng Dũng quan niệm “đa nghĩa là hiện tượng một từ có hai nghĩa (hay nhiều hơn hai) có liên quan với nhau” [10]; để phân biệt với đồng âm, là hiện tượng một hình thức ngữ âm có hai nghĩa (hay nhiều hơn hai) nhưng giữa những nghĩa này không có mối liên quan nào. Từ các quan niệm về đa nghĩa trên, trong luận án, chúng tôi sử dụng tính đa nghĩa của từ với 2 tính chất sau: (1) có nhiều hơn một nghĩa; (2) các nghĩa có liên quan với nhau. Theo đó, phần lớn tiếng lóng giới trẻ là từ đa nghĩa, tức là biểu thị nhiều sự vật, hiện tượng, nhiều khái niệm khác nhau và giữa các nét nghĩa có mối liên quan với nhau. Tuy nhiên, tính đa nghĩa của tiếng lóng giới trẻ được hiểu theo 2 biểu hiện khác nhau: - Đa nghĩa do có nghĩa lóng phái sinh từ nghĩa nghĩa gốc: dế, nai, hươu, gấu, sao, vệ tinh, dao kéo, bom tấn, gạch đá… - Đa nghĩa lóng: tự thân nghĩa lóng gồm nhiều nét nghĩa khác nhau, không bao gồm nghĩa gốc: trâu, nóng, hàng, bão, gà, chảnh,… (1) Ở nhóm thứ nhất, cấu trúc nghĩa của từ lóng đa nghĩa gồm hai tầng khác biệt nhau, tầng nghĩa gốc và tầng nghĩa lóng. Tính đa nghĩa có được là tổng hợp của nét nghĩa gốc và nét nghĩa lóng. Cho nên mọi đơn vị trong từ lóng giới trẻ được tạo ra từ nghĩa gốc đều có đặc tính này. Vì vậy, tuy là từ đa nghĩa nhưng xét theo đặc điểm sử dụng thì trong tiếng lóng, nó chỉ đơn nghĩa lóng. Nhóm này có số lượng rất lớn bởi vì hơn 90% từ ngữ lóng giới trẻ được biến đổi từ những đơn vị có sẵn. Nét nghĩa lóng cộng thêm nghĩa gốc làm cho những từ này trở nên đa nghĩa. Nghĩa lóng này chỉ xuất hiện trong ngôn ngữ giới trẻ mà không có trong từ điển tiếng Việt thông thường. Từ lóng đa nghĩa là sản phẩm của các phương thức chuyển nghĩa mà chủ yếu là ẩn dụ và hoán dụ, do giới trẻ thiết lập dựa trên sự liên tưởng từ nghĩa gốc. Ẩn dụ là cách chuyển đổi tên gọi dựa trên mối quan hệ tương đồng. Nhờ phương thức ẩn dụ, giới trẻ đã tạo ra một loạt từ lóng mới trên cơ sở những từ đã có trong tiếng Việt. Căn cứ vào nét nghĩa phạm trù nảy sinh các ẩn dụ, tiếng lóng giới trẻ có các hình thức ẩn dụ sau:
- 72. 65 + Ẩn dụhình thức: được thiết lập dựa trên sự giống nhau về hình thức giữa các sự vật: màn hình phẳng, sao, dế, bưởi, núi đôi, … 5 mẹo để núi đôi "màn hình phẳng" trông nữ tính hơn. [977] Núi đôi và màn hình phẳng đều được ẩn dụ để chỉ bộ ngực và hình dáng, tính chất của bộ ngực phụ nữ, dựa trên sự giống nhau về đặc điểm hình dáng. Màn hình phẳng vốn là thuật ngữ chỉ công nghệ màn hình của tivi, đi vào BTNNGT, màn hình phẳng được ẩn dụ hình thức, với nét nghĩa chung là mỏng, lép để chỉ những cô gái có bộ ngực nhỏ, lép. + Ẩn dụ cách thức: được thiết lập dựa trên sự giống nhau về cách thức thực hiện: ném đá, quăng bom, gỡ bom, bắt mạch, săn đầu người, săn học bổng, dìm hàng, show hàng, vệ tinh... Săn là một động từ với nghĩa gốc là đuổi bắt hoặc tìm giết muôn thú, được lóng hóa bằng ẩn dụ cách thức thành “tìm kiếm cái gì một cách khó khăn”: săn học bổng, săn việc làm, săn vé, săn đầu người… Bí quyết săn việc làm. [75] Săn học bổng châu Âu chỉ bằng Internet. [82] Vệ tinh được lóng hóa dựa trên sự liên tưởng về cách thức “di chuyển quanh một vật thể khác” từ nghĩa gốc, trở thành từ lóng chỉ người theo đuổi, tán tỉnh: Trai đẹp có nhiều cô gái vây quanh, thế nhưng những người họ thật sự chú ý tới nhiều lúc ái ngại về những vệ tinh này. [978] + Ẩn dụ chức năng: được thiết lập dựa trên sự giống nhau về chức năng: bùa, bom tấn, phao, phao cứu sinh, gà cưng, xoắn … Gà được định nghĩa là loài chim nuôi để lấy thịt và trứng, hoặc chọi. Gà cưng là từ lóng giới trẻ ẩn dụ theo liên tưởng về cách thức để chỉ người được đầu tư, quản lý, huấn luyện để thi thố, biểu diễn. Gà cưng Đàm Vĩnh Hưng tái hiện Twilight cho mùa Halloween. [676] Vũ Khắc Tiệp bên cạnh dàn gà cưng. [671] Phao vốn là vật dụng có chức năng cứu sinh khi đuối nước được giới trẻ lóng hóa dựa trên cơ chế ẩn dụ chức năng “cứu trợ”, thành từ lóng chỉ tài liệu lúc thi cử. Lật tẩy "công nghệ phao" của "hội quay bài thần thánh" ngay trước mùa thi.[337] + Ẩn dụ kết quả: được thiết lập dựa trên sự giống nhau về tác động của các sự vật đối với con người, dùng tên gọi của những cảm giác thuộc giác quan này để gọi tên những cảm giác thuộc giác quan khác hay những cảm giác của trí tuệ, tình cảm: ảo, nóng, đắng lòng, bỏng mắt, rung rinh, choáng, bấn loạn, đơ... Đắng lòng thanh niên gặp phải người yêu cũ “phũ” nhất quả đất. [935]
- 73. 66 11 series truyềnhình "bỏng mắt" không kém "Game of Thrones" bạn cần phải xem. [993] Hoán dụ cũng là phương thức chuyển nghĩa được giới trẻ sử dụng nhằm tạo ra các từ lóng từ những từ có sẵn của tiếng Việt. So với ẩn dụ, các từ lóng giới trẻ được tạo nghĩa theo cơ chế hoán dụ không có số lượng lớn nhưng là những từ quen thuộc, có tần số xuất hiện lớn: chân dài, cô bé, đầu đinh, cậu bé, áo dài, kẹp tóc, mày râu... Các hoán dụ này chủ yếu thuộc cơ chế dùng bộ phận để chỉ tổng thể. Chân dài được hoán dụ để chỉ các cô gái đẹp trong ngôn ngữ giới trẻ. Chân dài gốc Tây Ban Nha dường như như rất tự tin với chiếc quần da bó sát sexy. [947] Sự xuất hiện của các chân dài thuộc quản lý của Vũ Khắc Tiệp khiến phòng chờ sân bay thêm “nóng”. [927] Bằng các cơ chế chuyển nghĩa, giới trẻ đã tạo ra những từ lóng đa nghĩa, trong đó nghĩa lóng là nét nghĩa được tạo mới, “chồng” lên nghĩa gốc sẵn có, làm cho từ trở nên đa nghĩa. (2) Đa nghĩa lóng là hiện tượng từ lóng có nhiều nét nghĩa lóng khác nhau, chỉ những sự vật hiện tượng, khái niệm khác nhau. Số lượng đa nghĩa lóng trong BTNNGT rất ít (10/150, chiếm 6.01%), nhưng chúng là những từ quen thuộc, có tần số sử dụng cao: trâu, nóng, hàng, bão, gà, chảnh… Trâu là một từ lóng của BTNNGT. Trong ngôn ngữ giới trẻ, từ lóng trâu có các nghĩa sau: (1) Trẻ con, hồn nhiên, vô tư: Hari Won khoe ảnh thời "trẻ trâu" cùng em gái xinh như hotgirl. Bức ảnh chia sẻ khiến cộng đồng mạng dậy sóng vì độ xinh xắn … [994] (2) Trẻ, ngông cuồng, dại dột: Phan Hải là nhân vật nhiều khuyết điểm nhất phim với những hành động vô tâm, phản trắc và ngu ngốc đến không thể tin nổi. Dù rất trẻ trâu nhưng vì sao khán giả vẫn không ghét Phan Hải? [995] (3) Bền, khỏe: Đâu là chiếc điện thoại "cấu hình mạnh mẽ, giá hạt dẻ", pin trâu mà lại chính hãng đáng giá nhất hiện nay? [996] Các nét nghĩa (1) (2) (3) của từ lóng trâu có liên quan với nhau ở nét nghĩa chung: trẻ, khỏe. Nhưng sắc thái nghĩa của chúng lại khác nhau. Nếu trong ngữ liệu (1), (3), từ lóng trâu có sắc thái tích cực thì từ lóng này trong ngữ liệu (2) lại có sắc thái nghĩa tiêu cực. Hiện tượng đa nghĩa lóng này phản ánh sự đa dạng, sinh động, biến hóa của từ lóng trong cách ngôn ngữ giới trẻ.
- 74. 67 Bão có nghĩatừ điển là “hiện tượng gió xoáy trong phạm vi rộng trong một vùng có áp suất không khí giảm xuống rất thấp, thường phát sinh từ biển khơi, có sức phá hoại dữ dội do gió lớn, mưa to” [40]. Từ nghĩa gốc này, bão được chuyển thành nhiều nghĩa lóng khác nhau trong tiếng lóng giới trẻ hiện nay: (1) hiện tượng xã hội có sức tác động lớn: Tối qua, gần 10 nghìn người đã tạo nên cơn bão tại địa điểm diễn ra Lễ hội âm nhạc quốc tế Gió mùa - Monsoon Music Festival 2014 tại Việt Nam. [869] Noo Phước Thịnh, Đông Nhi hứa hẹn gây bão cùng tân sinh viên. [216] (2) sự tranh cãi, các luồng dư luận, ý kiến trái chiều nhau, tranh luận trên mạng về một chủ đề nào đó: Nữ bác sĩ ba con gây bão mạng với phát biểu: "Đừng sống vì con". [854] (3) số lượng nhiều, lớn, dồn dập: Những lá đơn xin nghỉ học được "bão like" vì ngộ nghĩnh. [602] Các nét nghĩa (1) (2) (3) của từ lóng bão có liên quan với nhau ở nét nghĩa chung: số lượng nhiều, tác động mạnh. Đa nghĩa lóng làm cho từ lóng giới trẻ có sự đa dạng về ý nghĩa. Nghĩa của chúng được cấu trúc thành các tầng bậc, trong đó tầng nghĩa lóng chồng lên nghĩa gốc, tầng nghĩa lóng chồng lên nghĩa lóng. Vì vậy, trong nói năng, ngữ nghĩa của từ lóng giới trẻ không đơn điệu mà sâu sắc, bất ngờ do quá trình liên tưởng, chuyển di ý nghĩa mang đến. Tính biểu thái vui tươi, hài hước, dí dỏm Tiếng lóng là một hiện tượng tồn tại từ lâu trong mọi ngôn ngữ, trong đó có tiếng Việt. Nhiều nhà nghiên cứu Việt ngữ học xem tiếng lóng là lớp từ được dùng hạn chế về mặt xã hội nên có bản chất là bí mật, mục đích che giấu điều gì đó, nếu “cái bí mật đã bị phát hiện thì cơ sở tồn tại của tiếng lóng cũng bị mất” (Nguyễn Thiện Giáp, 2002) [13]. Từ quan niệm này, tiếng lóng thường bị gán với ngôn ngữ của những đối tượng bất chính trong xã hội như lưu manh, trộm cắp, buôn lậu. Đây cũng là thực tế trong lịch sử tiếng Việt, khi tiếng lóng ra đời thường tập trung vào các nhóm xã hội hoạt động bất hợp pháp và trái với đạo lí người Việt. Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy rằng, tiếng lóng trong phương ngữ xã hội giới trẻ hoàn toàn không có tính bí mật, giấu diếm. Đặc biệt, trong thời đại công nghệ số hiện nay, phạm vi giao tiếp thường xuyên được mở rộng, ngôn ngữ giới trẻ được sử dụng rộng rãi, phổ biến và công khai trên các phương tiện điện tử. Do đó, bí mật, hạn chế, giấu diếm không phải là đặc trưng của tiếng lóng giới trẻ. Ngữ liệu của chúng tôi thể hiện, tiếng lóng giới trẻ có sự tương đồng và khác biệt với tiếng lóng các nhóm xã hội khác. Tiếng lóng giới trẻ cũng như tiếng lóng các nhóm xã hội khác, đều
- 75. 68 được sử dụngchủ yếu trong nội bộ nhóm, có tính nội bộ. Vì vậy, tiếng lóng của các phương ngữ xã hội khác nhau sẽ có màu sắc nhóm khác nhau. Theo đó, màu sắc nhóm nổi bật của tiếng lóng giới trẻ là ý nghĩa biểu thái vui tươi, hài hước, dí dỏm; gắn liền với đặc điểm tâm lí tính cách của giới trẻ. Sự hài hước, dí dỏm trong tiếng lóng giới trẻ được tạo ra vì nhiều lí do. Ví như trong hiện tượng chêm xen tiếng Anh, đó là sự lóng hóa các đơn vị tiếng Anh: xì tin xì khói, le vồ, bác Gúc, bác Phây, còm… Ý nghĩa hài hước được mang lại do sự liên tưởng ngữ âm đến ngữ nghĩa giữa tiếng Anh và tiếng Việt, làm cho người nói cũng như người nghe cảm thấy bất ngờ, thú vị. Hoặc tính hài hước trong tiếng lóng do sự liên tưởng bất ngờ giữa nghĩa gốc và nghĩa lóng, thể hiện sự thông minh, hài hước của giới trẻ trong sử dụng ngôn ngữ cũng như suy nghĩ, tư duy. Điểm danh những bộ phim “bom xịt” nhất màn ảnh Hàn. [997] Bom tấn là tiếng lóng chỉ những bộ phim, sự kiện hoành tráng, gây tiếng vang trong đời sống giải trí thì ngược lại bom xịt là tiếng lóng chỉ những sản phẩm bị lỗi, thất bại dù có được đầu tư lớn. Khái niệm bom xịt, gợi sự liên tưởng rất hài hước, thú vị vì vừa diễn tả được quy mô, kì vọng của “bom” nhưng lại có kết quả thất vọng, ngạc nhiên của trạng thái “xịt”. Hoặc màn hình phẳng cũng là một liên tưởng thông minh của giới trẻ trong thời đại công nghệ, khi vận dụng hình dáng của thiết bị công nghệ ám chỉ cho hình dáng của con người, giàu tính trực quan sinh động, lại hài hước, không gây phản cảm vì sự thô lỗ khi bàn đến bộ phận nhạy cảm của nữ giới. Cho nên, tiếng lóng giới trẻ không tồn tại trên cơ sở tính bí mật, mờ ám nội bộ mà chỉ là cách nói mới lạ, thể hiện sự hài hước, dí dỏm, thông minh của lớp thanh niên trẻ mà thôi. Đây là đặc điểm ngữ nghĩa quan trọng, cốt lõi của từ ngữ lóng giới trẻ hiện nay. Trong 150 từ ngữ lóng giới trẻ chúng tôi thu thập được, so sánh với hệ thống từ lóng trong Từ điển từ ngữ lóng tiếng Việt của Nguyễn Văn Khang (xuất bản lần đầu năm 2001 và tái bản lần thứ nhất năm 2010) [26] chúng tôi tìm thấy có những điểm tương đồng và khác biệt. Trước hết, vì Từ điển từ ngữ lóng tiếng Việt bao gồm từ ngữ lóng của nhiều nhóm xã hội khác nhau trong tiếng Việt nên có số lượng lớn hơn rất nhiều. Từ điển từ ngữ lóng của Nguyễn Văn Khang có phạm vi thu thập rộng (gồm cả ngôn ngữ báo chí, ngôn ngữ tác phẩm văn học và khẩu ngữ), thời gian thu thập dài (những năm đầu thế kỷ XX, những năm 70, 80 ở thành phố Hồ Chí Minh và thập niên 90 của thế kỷ XX) và đối tượng thu thập đa dạng (học sinh sinh viên, tiểu thương, nhà báo, nhà văn, giới giang hồ…). Tuy nhiên, khi so sánh, chúng tôi tìm thấy có 20/150 từ
- 76. 69 ngữ lóng giớitrẻ của chúng tôi xuất hiện trong Từ điển lóng của Nguyễn Văn Khang, như: bắn, bắt mạch, bật đèn xanh, bật mí, bầu tâm sự, đá, đụng hàng, gà... Sự tương đồng này cho thấy những đơn vị lóng này đã xuất hiện khá lâu trong tiếng Việt, ít nhất cũng khoảng 20 năm kể từ công trình Tiếng lóng Việt Nam ra đời. Chính vì xuất hiện lâu trong tiếng Việt nên nhóm những từ ngữ lóng này có phạm vi sử dụng tương đối rộng rãi, không chỉ được giới trẻ ưa dùng mà còn mở rộng ra các nhóm xã hội khác. Tuy nhiên, so sánh các đơn vị chung này, có thể nhận ra sự khác biệt thú vị. Có những đơn vị lóng tuy hình thức cũ nhưng lại có ý nghĩa hoàn toàn mới so với Từ điển từ ngữ lóng tiếng Việt, ví như: bầu tâm sự, đá, gà, gấu, ngáo... Gà trong Từ điển từ ngữ lóng tiếng Việt nghĩa là gái mại dâm hoặc tiếp viên hoạt động mại dâm như: Thằng anh bán kem, hai thằng em đi quái, đứa em gái làm gà thì ở nhà phụ bà già nuôi ông lão. [26]. Nhưng trong ngữ liệu tiếng lóng giới trẻ của chúng tôi, gà là một từ lóng với nghĩa khác hẳn: chỉ những người được huấn luyện, đào tạo, đầu tư cho mục đích thi thố, biểu diễn, không liên quan đến ý nghĩa mại dâm như trên. Gà cưng Đàm Vĩnh Hưng tái hiện Twilight cho mùa Halloween. [676] Hoặc gấu xuất hiện trong Tiếng lóng Việt Nam với ý nghĩa táo tợn, hung dữ, thô bạo như: Đội bóng đá SLNA là đội được mệnh danh là đá gấu nhưng gần đây phong cách đá bóng của họ được cải tiến và được nhiều phóng viên bình chọn là đội chơi rất fairplay. [26] Trong khi trong ngôn ngữ giới trẻ hiện nay, gấu là một danh từ chỉ người yêu, bạn gái, vợ: Làm thế nào để có thể quẩy hết mình trong ngày Noel cùng “gấu” chỉ với vỏn vẹn từ 0 đ đến nhõn 100K đ? [169] Qua đó, có thể thấy trong nội bộ tiếng lóng cũng có sự biến đổi sâu sắc. Cùng một hình thức biểu đạt nhưng trong ngôn ngữ nhóm này/ trong giai đoạn này có ý nghĩa khác với ngôn ngữ nhóm khác/ giai đoạn khác. Đặc biệt, một trong những kiểu cấu tạo từ lóng nổi bật của giới trẻ hiện nay là tạo chơi chữ đồng âm thì hầu như không gặp ở giai đoạn trước. Các đơn vị lóng như: hạt dẻ (giá rẻ), cá sấu (xấu), họ Hứa (hứa hẹn suông), cá kiếm (kiếm tiền)... hầu như chưa xuất hiện trong Tiếng lóng Việt Nam của Nguyễn Văn Khang. Mặt khác, tiếng lóng giới trẻ hiện nay cũng có sự khác biệt sâu sắc với tiếng lóng những năm cuối thế kỷ 20. Đó là sự xuất hiện những đơn vị lóng có tính công nghệ như: màn hình phẳng, bác Gúc, bác Phây, tự sướng... chưa xuất hiện vào thời điểm trước. Đây là sự phản chiếu hiện thực đời sống công nghệ vào tiếng lóng giới trẻ, thể hiện tính thời thượng, sành điệu của thời đại mới.
- 77. 70 * Như vậy,có thể khẳng định, tiếng lóng giới trẻ ngày nay không phải là một hiện tượng đột biến, cá biệt. Trong quá trình phát triển của tiếng Việt, tiếng lóng giới trẻ đã kế thừa những đơn vị có sẵn trong tiếng Việt toàn dân cũng như có sẵn trong tiếng lóng Việt Nam, từ đó sáng tạo ra những đơn vị mới, những nét nghĩa mới phù hợp với nhu cầu giao tiếp và hiện thực đời sống xã hội. Tiếng lóng giới trẻ vì vậy thường xuyên vận động, biến đổi và phát triển, gắn bó chặt chẽ với từng giai đoạn xã hội. Trong đó có những đơn vị lóng được tạo mới, nở rộ trong một số thời điểm hiện nay như thả thính, 500 anh em, tự sướng…; đồng thời cũng có những từ ngữ lóng dần mở rộng phạm vi hoạt động ra các nhóm xã hội khác như: bom tấn, gạch đá, lầy, phượt, trẻ trâu... Điều này hoàn toàn phù hợp với quy luật biến đổi và phát triển chung của ngôn ngữ. 2.3.3 Đặc điểm kết cấu mới lạ trong ngôn ngữ giới trẻ BTNNGT không chỉ thể hiện ở cấp độ từ mà còn thể hiện ở quy tắc kết hợp để tạo nên các đơn vị lớn hơn trong giao tiếp. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu của luận án, do hạn chế của thời gian và bản thân, chúng tôi chưa có điều kiện khảo sát những đơn vị như câu, đoạn văn, văn bản để có thể khái quát được các đặc điểm tổ chức văn bản của BTNNGT. Luận án chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu từ và các kết cấu diễn đạt ở phạm vi dưới câu, từ đó bước đầu tìm hiểu cách thức diễn đạt đặc trưng của ngôn ngữ giới trẻ. Trong luận án, chúng tôi sử dụng khái niệm “kết cấu mới lạ” để chỉ một hình thức biểu hiện độc đáo, đặc sắc của BTNNGT. Xét về cấu tạo, đây là đơn vị có tính trung gian, lớn hơn từ, nhưng nhỏ hơn câu. Chúng có tư cách là những cụm từ (còn được gọi là ngữ). Trong giới Việt ngữ học hiện nay, có nhiều quan niệm khác nhau về cụm từ. Trong luận án chúng tôi sử dụng quan niệm của Đỗ Hữu Châu [6] Nguyễn Thiện Giáp [13] để tiếp cận hiện tượng ngôn ngữ này. Theo đó, ngữ là một tổ hợp các từ theo một quan hệ ý nghĩa và quan hệ ngữ pháp nhất định, nằm trong giới hạn một câu, đảm nhiệm chức năng một thành phần cú pháp trong câu. Khái niệm “kết cấu mới lạ” nhằm nhấn mạnh đến quy tắc tổ chức và quan hệ kết hợp của những đơn vị này. Luận án sẽ lý giải chúng từ góc độ phương thức cấu tạo, miêu tả quy tắc kết hợp, quan hệ ngữ pháp bên trong mỗi kết cấu. Sở dĩ gọi chúng là “mới lạ” vì sự xuất hiện mới mẻ của chúng trong giao tiếp so với các đơn vị tiếng Việt chuẩn. Tính mới lạ của các kết cấu này được chúng tôi làm rõ ở cả bình diện phương thức cấu tạo lẫn đặc điểm ý nghĩa biểu hiện trong sự so sánh với các kết cấu truyền thống, chính là các ngữ cố định của tiếng Việt. Dù có tư cách mới lạ, nhưng những kết cấu này được tổ chức tương đối cố định, theo một số phương thức đặc thù, có tính lặp lại rõ nét trong ngữ liệu khảo sát. Với những đặc điểm như trên, trong luận án chúng tôi tạm gọi chúng là các “kết cấu mới lạ” của giới trẻ.
- 78. 71 Qua khảo sát,chúng tôi thống kê được 97 kết cấu mới lạ. Về kích thước, hầu hết chúng là cụm từ, chỉ một số rất ít có tư cách như câu: Bảng 2.7. Kết cấu mới lạ giới trẻ Anh hùng bàn phím Hồng nhan bạc tỉ Chán như con gián Nhỏ mà có võ Bó tay chấm con Sành điệu củ kiệu Ngất trên cành quất Đẹp trai có gì là sai Tuyệt vời ông mặt trời Thứ nhất ngồi lì, thứ nhì đồng ý Chuẩn không cần chỉnh Da trắng mặt xinh chung tình dễ bảo Hồn nhiên như cô tiên Ăn chơi không sợ mưa rơi Chân dài não ngắn Bỗng dưng muốn khóc Những kết cấu mới lạ này phản ánh một cách sinh động và trực tiếp nhất đặc điểm BTNNGT, vừa đa dạng, phức tạp, đầy biến động lại vừa hóm hỉnh, dí dỏm, hài hước. Chúng là đối tượng được bàn cãi nhiều nhất, gây ra nhiều tranh luận trái chiều nhất trong các hình thức biểu hiện của ngôn ngữ giới trẻ. Không ít ý kiến cho rằng, kết cấu giới trẻ đã làm méo mó tiếng Việt truyền thống, làm ảnh hưởng tới bản sắc và sự trong sáng của tiếng Việt. Ngược lại có nhiều ý kiến, đặc biệt là ý kiến của những nhà Việt ngữ học hàng đầu như Nguyễn Văn Khang, Nguyễn Văn Hiệp, Hoàng Dũng, Phạm Văn Tình, Phạm Đức Dương... đều nhận thấy những mặt tích cực của BTNNGT này. Hoàng Dũng (2013): “Giới trẻ có cách ăn nói tếu táo của họ, sao lại bắt họ phải nghiêm chỉnh mới cho là hay? Giới trẻ muốn khẳng định mình và ở đây là khẳng định bằng ngôn ngữ của riêng họ…”. Phạm Văn Tình (2013): “Việc xới lên một mảng ngôn từ giới trẻ để làm sáng rõ hơn bức tranh ngôn ngữ tiếng Việt là cần thiết và tiếp tục cần thiết. Tiếng Việt sẽ phong phú thêm, giàu thêm, đẹp thêm chính từ những chắt lọc, bồi đắp ngôn từ theo dòng chảy lịch sử”. [97] Nguyễn Văn Khang thì nhận định: “ngôn ngữ tuổi teen – thứ ngôn ngữ được cả xã hội quan tâm... đã du nhập vào tiếng Việt mang đến cho tiếng Việt những nét mới...” [27] 2.3.3.1 Đặc điểm ngữ âm – cấu tạo Chúng tôi không tách việc miêu tả đặc điểm ngữ âm và cấu tạo của kết cấu mới lạ do đặc thù của hiện tượng này. Đặc điểm ngữ âm của những kết cấu mới lạ do đặc điểm cấu tạo mang lại. Vì vậy, chúng tôi sẽ miêu tả đồng thời đặc điểm ngữ âm – cấu tạo của chúng. Chính cách thức cấu tạo tạo ra đặc trưng ngữ âm, đặc điểm ngữ âm chính là kết quả của cách thức cấu tạo của những kết cấu mới lạ này. Mỗi loại cấu tạo sẽ có những đặc điểm ngữ âm đặc trưng, riêng biệt.
- 79. 72 Từ cách thứccấu tạo, kết cấu mới lạ của giới trẻ gồm các nhóm sau: * Phương thức hiệp vần Vần là một phương tiện để tổ chức lời nói ở cấp độ trên từ (cụm từ, câu, văn bản), trên cơ sở sự lặp lại không hoàn toàn cấu trúc các tiếng nhằm tạo nên tính hài hòa và liên kết cho lời nói. Hiệp vần chính là một trong những cách thức cơ bản để sáng tạo văn bản thơ hoặc tạo nên thành ngữ, tục ngữ. Giới trẻ cũng sử dụng hiệp vần như một phương thức nổi bật để sáng tạo nên các kết cấu mới lạ trong nói năng. Thống kê của chúng tôi cho thấy có 45/97 kết cấu mới lạ của giới trẻ được tạo nên từ phương thức hiệp vần (chiếm 46.4%). Chẳng hạn như: chán như con gián, tuyệt vời ông mặt trời, ngất trên cành quất, ngon lành cành đào, thích thì nhích, sành điệu củ kiệu, đẹp trai có gì là sai, bá đạo trên từng hạt gạo, xấu như gấu…Đây là những kết cấu được ưa chuộng trong nói năng của giới trẻ ngày nay: Trong 4 năm, chỉ có 1 học kỳ học về quảng cáo. Nhưng mình đã “ngất trên cành quất” vì “cô nàng” này. [367] Nói chung là chán, không biết làm gì, chán như con gián. Nghèo rớt mồng tơi, giờ không có cái điện thoại mà xài nữa, chán như con gián… [400] 6 điều "tuyệt vời ông mặt trời" của những người sống nội tâm. [862] Đã trót ăn mặc “sành điệu củ kiệu” rồi thì chắc chắn không thể bước ra phố xá đông vui với tâm trạng chán chường sầu não đúng không nào? [877] Phương thức hiệp vần tạo ra đặc điểm ngữ âm nổi bật nhất của kết cấu mới giới trẻ là tính hài hòa, cộng hưởng về mặt âm thanh. Lời nói có xuất hiện những kết cấu mới lạ này trở nên uyển chuyển, nhịp nhàng, cân đối, tương tự như đặc điểm của thành ngữ truyền thống trong lời nói tiếng Việt. Chính điều này làm cho chúng được giới trẻ ưa chuộng, nhanh chóng lan rộng trong giao tiếp phi chính thức của giới trẻ. Hiệp vần còn giúp dễ nói, dễ nhớ, dễ gây ấn tượng trong lời nói. Trong những kết cấu mới lạ được tạo ra bằng phương thức hiệp vần, có thể chia thành hai nhóm nhỏ: (1) những kết cấu hiệp vần nhưng vẫn có liên hệ, logic về ngữ nghĩa, (2) những kết cấu được tạo ra chủ yếu theo nguyên tắc hiệp vần, không có ràng buộc về ngữ nghĩa. (1) Kết cấu mới lạ hiệp vần, có logic về nghĩa: bật mí bí mật, rảnh rỗi sinh nông nổi, đẹp trai chai mặt, mãn nhĩ mãn nhãn, chuẩn không cần chỉnh, nhỏ mà có võ, thốn tận rốn… Ở những kết cấu này, hiệp vần là nguyên tắc số một, nhưng hiệp vần được xây dựng trên cơ sở logic về ngữ nghĩa. Nguyên tắc hiệp vần được xây dựng trên cơ sở ngữ âm thường gặp của tiếng Việt như nói lái: bật mí bí mật, hiện đại hại điện, đơn giản như đan rổ, đơn giản như đang giỡn… Ngoài tính độc đáo về ngữ âm do nói lái mang lại, những kết cấu
- 80. 73 này còn thúvị ở ngữ nghĩa, do đảo cấu trúc vần tạo ra những liên tưởng ý nghĩa bất ngờ: hiện đại hại điện, đơn giản như đang giỡn… "Ca sỹ mạng": Đơn giản như đang giỡn! [564] Lựa chọn các đơn vị từ vựng có chung vần: rảnh rỗi – nông nổi, trai- chai, chuẩn – chỉnh, nhỏ - võ, thốn – rốn… để tạo ra các kết cấu mới. Trong đó, trung tâm thông báo nằm ở các đơn vị trước, các đơn vị hiệp vần bị đơn vị trung tâm chi phối về ngữ âm, nên ý nghĩa có liên quan nhưng không tất yếu, chỉ chiếm thế yếu về nghĩa: có võ (chất, có giá trị), chỉnh (sửa chữa). Sự có mặt của những đơn vị hiệp vần cơ bản là để phù hợp về ngữ âm với đơn vị trung tâm. (2) Kết cấu mới lạ hiệp vần, không có quan hệ logic về nghĩa: tuyệt vời ông mặt trời, dã man con ngan, ngất trên cành quất, ảo tung chảo, bá đạo hơn hạt gạo, oách xà lách, xấu như cá sấu, đuối như trái chuối, sành điệu củ kiệu… Số lượng những kết cấu hiệp vần không có quan hệ về nghĩa giữa các vế chiếm phần lớn, trong đó, liên hệ ngữ âm là mối liên hệ duy nhất giữa các vế trong kết cấu. Khó có thể tìm thấy mối quan hệ logic nào về ngữ nghĩa giữa các vế: Tuyệt vời – ông mặt trời Chán –con gián Sành điệu – củ kiệu Đuối – như trái chuối Sành điệu – củ kiệu Xấu – cá sấu/gấu Do không có liên hệ về ý nghĩa, nên sự hiệp vần chỉ có tính hình thức. Ở nhóm (1), đơn vị hiệp vần dù sao cũng có logic về ý nghĩa với đơn vị trung tâm. Còn nhóm (2), đơn vị hiệp vần chỉ có chức năng tạo vần cho kết cấu hợp với đơn vị trung tâm, hoàn toàn không đảm nhiệm chức năng thông báo gì. Chính đặc điểm này tạo ra tính linh hoạt cho kết cấu. Người nói có thể thay thế các đơn vị hiệp vần khác nhau, tạo ra nhiều phiên bản kết cấu mới khác nhau, trên cơ sở chỉ cần đảm bảo tính hiệp vần. Chẳng hạn kết cấu “nhất quả đất” có thể được thay thế, biến đổi thành nhiều kết cấu khác nhau: phũ nhất quả đất, chất nhất quả đất, hồn nhiên nhất quả đất. Hoặc chất được kết hợp với nhiều vế khác nhau tạo thành những kết cấu khác nhau: chất hết nấc, chất nhất quả đất, chất phát ngất. Để duy trì sự hài âm, người nói có thể dễ dàng thay thế bằng nhiều đơn vị khác nhau, không bị ràng buộc về ý nghĩa như trong thành ngữ truyền thống. Đặc điểm này tạo ra tính linh hoạt, đa dạng, ít bền vững của kết cấu mới lạ giới trẻ. Vì vậy, có thể nói năng sản, linh hoạt, nhiều dị bản là những đặc điểm nổi bật của kết cấu mới lạ giới trẻ. Có thể dễ dàng tìm thấy những kết cấu gần giống nhau,
- 81. 74 được tạo ratừ một kiểu như: bá đạo trên từng hạt gạo, bá đạo hơn hạt gạo, bá đạo đếm không hết gạo… Kết quả là, BTNNGT không ngừng có những “phiên bản” kết cấu mới, không ngừng gây hiệu ứng mới lạ cho người nói lẫn người nghe. * Phương thức cải biên Thành ngữ, tục ngữ là tài sản ngôn ngữ mang đậm màu sắc văn hóa nhận thức và giao tiếp của người Việt Nam. Thành ngữ, tục ngữ vừa phản ánh đời sống vật chất, tinh thần vừa thể hiện nhận thức, lối sống và suy nghĩ bao đời của người Việt. Vì vậy nó là tinh hoa văn hóa truyền thống của dân tộc. Giới trẻ tiếp nối sở thích giao tiếp này bằng phương thức tạo ra những kết cấu mới lạ được cải biên từ kho tàng thành ngữ tục ngữ của dân tộc. Bảng 2.8. Kết cấu mới lạ cải biên truyền thống Kết cấu mới lạ của iới trẻ T n n ữ truyền t ốn Hồng nhan bạc tỉ Hồng nhan bạc phận Anh hùng bàn phím Anh hùng rơm Xấu như gấu Xấu như ma Đẹp như sao Hàn Đẹp như tiên, đẹp như hoa Phim giả tình thật Làm giả ăn thật Học giả thi thậtMạng ảo tù thật Chân dài não ngắn Chân dài lưng ngắn Cải biên là việc giới trẻ mượn lại những đơn vị tiếng Việt truyền thống (chủ yếu là thành ngữ), nhưng có biến đổi một số yếu tố. Sự cải biên diễn ra ở nhiều cấp độ khác nhau. Có thể bắt gặp những kết cấu mới lạ sử dụng lại gần như nguyên xi thành ngữ truyền thống, chỉ thay đổi một yếu tố rất nhỏ: hồng nhan bạc tỉ, anh hùng bàn phím, di chuột ngày đàng học một sàng khôn… Hiện nay, có rất nhiều thành phần "anh hùng bàn phím" đang xuất hiện ở khắp mọi nơi. [910] Anh hùng bàn phím là một kết cấu mới lạ trong tiếng Việt, xuất hiện vào thời kỳ nổi trội của văn hóa mạng hiện nay, trước đây chưa hề có. Tuy nhiên, kết cấu này không phải do giới trẻ sáng tạo ra mà hồn cốt của nó xuất phát từ thành ngữ anh hùng rơm vốn có trong tiếng Việt. Hay hồng nhan bạc tỉ là kết cấu mới lạ của giới trẻ, được cải biên từ thành ngữ hồng nhan bạc phận/hồng nhan bạc mệnh. Kết cấu mới lạ chỉ thay một từ, thậm chí một từ tố của thành ngữ truyền thống, nhưng yếu tố cải biên mang giá trị thông tin chính của cả kết cấu. Vì vậy, ý nghĩa của cả kết cấu cũng hoàn toàn thay đổi so với gốc.
- 82. 75 Có những kếtcấu mới lạ đã cải biên phần lớn thành ngữ truyền thống, chỉ giữ lại cấu trúc so sánh, ví von: xấu như gấu, đẹp như sao Hàn, phim giả tình thật,mạng ảo tù thật, chân dài não ngắn… Chúng tôi thống kê được 12/97 kết cấu được tạo ra theo phương thức cải biên (chiếm 12.4%). Cách thức cải biên một mặt thể hiện sự sáng tạo độc đáo của giới trẻ trong thời hiện đại, không chấp nhận những lối mòn trong ngôn ngữ; mặt khác lại mang vẫn tạo ra sự quen thuộc, gần gũi khi sử dụng một phần cấu tạo của thành ngữ truyền thống. Vì vậy, có thể nói các kết cấu mới lạ dạng này tuy lạ mà quen, tuy quen mà lạ. * Phương thức vay mượn Như đã giới thuyết ở phần Cơ sở lý luận, phương tiện truyền thông có ảnh hưởng sâu sắc đến muôn mặt của đời sống giới trẻ, đặc biệt là thói quen và hành vi ngôn ngữ. Chính vì cuộc sống hiện đại giới trẻ gắn chặt với đời sống truyền thông, nên BTNNGT in đậm dấu ấn đời sống truyền thông. Trong BTNNGT, có thể dễ dàng bắt gặp xu hướng sử dụng, vay mượn tên gọi của các bộ phim, bài hát, chương trình giải trí nổi bật hiện nay như là một kết cấu cố định: đẹp từng centimet, đến hẹn lại lên, xin một vé đi tuổi thơ, xách ba lô lên và đi, bỗng dưng muốn khóc, nhiệm vụ bất khả thi, hỏi xoáy đáp xoay, quá nhanh quá nguy hiểm, tuyệt đỉnh Kungfu… Đi vào ngôn ngữ giới trẻ, các cụm từ trên đây mất tư cách cụm danh từ riêng với chức năng định danh vốn có. Chúng không còn là tên phim, tên chương trình giải trí… mà trở thành một kết cấu cố định, với những ý nghĩa ổn định. Từ chức năng định danh, mang bản chất của danh từ riêng, chúng xuất hiện trong ngôn ngữ giới trẻ như một cụm từ có chức năng miêu tả. Kinh phí luôn là chuyện đau đầu với nhiều bạn trẻ, mỗi khi muốn “xách balô lên và đi”. [387] Ấy thế mà nhiều người lớn có vẻ như quá khao khát “một vé đi tuổi thơ” mà lãng quên mục đích này. [845] Không “cam chịu” để VJ Thùy Minh “hỏi xoáy đáp xoay” trong talkshow Ghế đỏ, anh chàng đã lém lỉnh hoán đổi vai trò và đặt ra những câu hỏi hóc búa cho nữ VJ nổi tiếng sắc sảo này. [902] Xách ba lô lên và đi là cuốn sách ghi lại dòng nhật kí du lịch bụi của tác giả Huyền Chíp. Ngay sau khi xuất bản năm 2012, nó đã làm dấy lên những cuộc tranh luận trái chiều về nhiều nội dung trong cuốn sách, trở thành một hiện tượng của làng xuất bản Việt cũng như của đời sống thanh niên trên mạng. Xách ba lô lên và đi từ đó được giới trẻ dùng như một kết cấu cố định, với ý nghĩa chỉ khát vọng xê dịch, trải nghiệm của giới trẻ.
- 83. 76 Tương tự, Xinmột vé đi tuổi thơ là cụm từ xuất phát từ tác phẩm “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. Đây là một trong những truyện dài thành công nhất của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, đã được nhận Giải thưởng Văn học ASEAN năm 2010. Hơn hết, tác phẩm này được giới trẻ, những người đã vừa đi qua tuổi thơ yêu thích. Tựa truyện nhanh chóng được giới trẻ sử dụng như một ngữ cố định với ý nghĩa nhớ về tuổi thơ tươi đẹp, hồn nhiên. Trong ngữ liệu của luận án, có 11 kết cấu (11.3%) được tạo ra bằng phương thức vay mượn. Do là sản phẩm vay mượn từ nhiều nguồn khác nhau, không đồng nhất nên nhóm các kết cấu này không có đặc điểm ngữ âm chung nổi bật, chúng tôi sẽ bàn đến đặc điểm ngữ nghĩa của chúng ở phần sau. Bằng phương thức vay mượn, BTNNGT không ngừng phát triển vì cập nhật những sự kiện văn hóa giải trí mới vào lời nói của giới mình, thay thế cho những sự kiện đã lỗi thời. * Phương thức sáng tạo mới Một bộ phận các kết cấu mới lạ của giới trẻ được sáng tạo ra theo nhiều cách thức riêng (không tính những kết cấu theo phương thức hiệp vần đã đề cập ở phần trước). Chúng tôi thu thập được 29/97 kết cấu được sáng tạo mới (chiếm 29.9%), như: ảo tưởng sức mạnh, bó tay chấm com, ngay và luôn, dậy thì thành công, đắng lòng Lệ Rơi, trong một nốt nhạc, năm trăm anh em, đẹp trai cool ngầu, tốc độ bàn thờ… Như vậy, cùng với hiệp vần, sáng tạo mới là phương thức phổ biến nhất giới trẻ đã sử dụng để tạo ra các kết cấu mới. Nếu trong phương thức hiệp vần, liên hệ ngữ âm là yếu tố cốt lõi để tạo kết cấu mới lạ thì trong phương thức sáng tạo mới, có thể thấy liên tưởng ngữ nghĩa là yếu tố then chốt. Bằng nhiều liên tưởng thú vị, sinh động và đa dạng, giới trẻ đã tạo ra nhiều kết cấu thực sự mới lạ, chưa có trong tiếng Việt. Chúng tôi sẽ đề cập đến vấn đề này ở phần đặc điểm ngữ nghĩa của kết cấu mới lạ. Về ngữ âm, có thể thấy đặc điểm nổi bật của nhóm kết cấu này là tính đối xứng. Tuy không có sự hài hòa ngữ âm rõ nét như nhóm kết cấu được tạo ra bằng phương thức hiệp vần, nhưng tính đối xứng trong cấu tạo của chúng lại khá rõ nét. Kiểu kết cấu thường gặp trong BTNNGT là: AB, trong đó A thường là tính từ, làm trung tâm, miêu tả tính chất: ảo tưởng, đắng lòng, thảm họa… Đặc biệt, từ trung tâm trong những kết cầu này thường là các từ lóng giới trẻ, mang toàn bộ nội dung ý nghĩa của kết cấu. Còn B thường là một danh từ: sức mạnh, thanh niên, âm nhạc, thời trang… Phần lớn những kết cấu này có cấu tạo khá lỏng lẻo, có thể thay thế phần danh từ đi sau, như đắng lòng thanh niên, đắng lòng cô gái, đắng lòng Lệ Rơi, thảm họa âm nhạc, thảm họa thời trang, thảm họa Bà Tưng… Sự thay thế này cập nhật theo những sự kiện, trào lưu diễn ra hàng ngày trên các diễn đàn xã hội, nhanh
- 84. 77 chóng rơi vàoquên lãng khi các sự kiện này không còn độ thu hút với giới trẻ nữa. Nhưng ngược lại, có một số kết cấu tương đối bền vững về cấu tạo, như: ảo tưởng sức mạnh, bó tay chấm com, … Tính đối xứng còn được vận dụng để tạo ra những kết cấu sóng đôi như: chân dài đại gia, trai xinh gái đẹp, mỹ nam mỹ nữ, tiền hết tình tan đời tàn… Trong những kết cấu này, tính đối xứng được thể hiện không chỉ về ngữ âm mà còn đối tăng tiến về nghĩa: trai –gái, xinh - đẹp, nam - nữ, mãn nhĩ - mãn nhãn, yêu – sống, cuồng - vội… Các vế trong kết cấu được tạo ra như những lớp chồng lên nhau, tạo hiệu ứng tăng tiến, nhấn mạnh, vế sau lặp lại, tăng cường vế trước. Như vậy, về đặc điểm ngữ âm- cấu tạo, các kết cấu mới lạ của giới trẻ thường có tính cố định tương đối, tuy còn nhiều kết cấu khá lỏng lẻo, có thể thay thế bằng nhiều yếu tố khác nhau nhưng về cơ bản, chúng hướng đến tính hài hòa, cân xứng về ngữ âm, nhằm tạo ra tính nhịp nhàng, thuận miệng trong nói năng giao tiếp. Các kết cấu mới lạ chính là những mô tip lời nói thời thượng của giới trẻ, là một hình thức thể hiện tiêu biểu của BTNNGT trong tiếng Việt ngày nay. 2.3.3.2 Đặc điểm ngữ nghĩa Không những độc đáo về hình thức ngữ âm và cấu tạo, kết cấu mới lạ của giới trẻ còn bộc lộ những đặc điểm thú vị về ngữ nghĩa. Có nhiều kết cấu mới lạ của giới trẻ đã thể hiện những đặc điểm cốt lõi của ngữ cố định tiếng Việt như: tính thành ngữ, giá trị biểu trưng, tính dân tộc, tính hình tượng, giá trị biểu thái. Về mức độ, tuy chưa thật đầy đủ tiêu chí để có thể xếp tất cả các kết cấu mới lạ của giới trẻ vào nhóm ngữ cố định, nhưng đối với BTNNGT, một bộ phận kết cấu mới có tư cách như một dạng ngữ cố định hiện đại. Đây cũng chính là phần tinh hoa nhất của các kết cấu mới giới trẻ, gạt bỏ những kết cấu dễ dãi, thiếu giá trị ý nghĩa chiều sâu. Trước hết, các kết cấu mới lạ của giới trẻ có tính cố định hóa và chặt chẽ tương đối nên ít nhiều có tính thành ngữ. Chúng tôi vận dụng quan niệm về tính thành ngữ của Đỗ Hữu Châu “một tổ hợp có nghĩa S do các đơn vị A, B,C… mang ý nghĩa lần lượt s[1], s[2], s[3],… tạo nên, nếu như nghĩa S không thể giải thích bằng các ý nghĩa s[1], s[2], s[3] thì tổ hợp A, B, C có tính thành ngữ.” [6] Theo quan niệm này, thì có những ngữ cố định có tính thành ngữ thấp, có ngữ cố định có tính thành ngữ cao hơn. Không phải ngữ cố định nào cũng có tính thành ngữ như nhau. Trong hệ thống các kết cấu mới của giới trẻ, có những đơn vị có tính thành ngữ cao như anh hùng bàn phím, chân dài đại gia, hồng nhan bạc tỉ, phi công trẻ lái máy bay bà già,…; cũng có những kết cấu mang tính thành ngữ thấp hơn như: ảo tưởng sức mạnh, nhỏ mà có võ, đẹp như sao Hàn…
- 85. 78 Ý nghĩa củacác kết cấu mới này cũng như ngữ cố định, thường mang nhiều bình diện ý nghĩa xếp chồng lên nhau, cái nọ làm cơ sở cho cái kia, chúng gắn bó với nhau làm thành một chỉnh thể. Các kết cấu mới của giới trẻ còn thể hiện tính biểu trưng. Chúng là những hình ảnh đúc rút từ những việc thật, riêng lẻ nhưng đã được khái quát hóa và trừu tượng hóa ở các mức độ nhất định, thường là các ẩn dụ hoặc hoán dụ. Trong các kết cấu này, những vật thực, hiện tượng cụ thể được nói đến có ý nghĩa biểu trưng cho những đặc điểm, tính chất, hoạt động, tình thế phổ biến và khái quát. Cô nàng từng được cho là “chân dài não ngắn” liên tục khiến công chúng phát hoảng về cả phát ngôn lẫn khả năng “cá kiếm”. [880] Dân gian Việt Nam có thành ngữ “chân dài lưng ngắn”, dùng đặc điểm hình dong để ám chỉ kiểu người ít làm việc tay chân hoặc những người lười nhác lao động. Giới trẻ hiện đại lại có ngữ “chân dài não ngắn” nhưng với ý nghĩa biểu trưng khác hẳn. Chân dài được hoán dụ chỉ những cô gái đẹp, não ngắn chỉ trí tuệ hạn chế. Cả kết cấu này nhằm biểu trưng đó một nhóm người trẻ mới xuất hiện trong xã hội hiện đại, đó là xinh đẹp nhưng ngu dốt. Những cô gái này được giới trẻ khái quát thành một kiểu “da trắng mặt xinh chung tình dễ bảo”: Đại gia thì không thiếu tiền. Vậy loại người nào đại gia sẽ thích, có phải chỉ đơn giản là da trắng, mặt xinh, chung tình, dễ bảo hay bây giờ là phải thông minh nữa nhỉ. [990] Kết cấu mới của giới trẻ còn thể hiện rõ tính dân tộc và tính thời đại. Được sáng tạo ra trong bối cảnh xã hội hiện đại, nhưng kết cấu mới giới trẻ vẫn thể hiện dấu ấn văn hoá của đời sống nông nghiệp của người Việt Nam cổ truyền: bá đạo trên từng hạt gạo, ngon lành cành đào, sành điệu củ kiệu, dã man con ngan, xấu như cá sấu, ngất trên cành quất, đơn giản như đan rổ… Những hình ảnh này chỉ có tính đưa đẩy tạo ra sự hài âm cho cả kết cấu, nhưng hiệu quả ý nghĩa của chúng đưa lại là sự thân thuộc, gần gũi của các hình ảnh đối với tâm thức của người Việt. Hơn hết, các kết cấu mới của giới trẻ đã phản ánh hơi thở của đời sống đương đại, đặc biệt là những vấn đề, sự kiện mà giới trẻ quan tâm: bó tay chấm com, anh hùng bàn phím, long lanh như sao Hàn, thảm họa Lệ Rơi, di chuột ngày đàng học một sàng khôn… Công nghệ thông tin đã mang lại những biến đổi sâu sắc cho đời sống đương đại, đặc biệt là đời sống của giới trẻ. Chưa bao giờ giới trẻ sống một cuộc sống gắn chặt với máy tính và mạng xã hội như bây giờ: ăn online, ngủ online, sống online, yêu online, sống ảo, đẹp ảo… Vì vậy, công nghệ đã đi sâu vào lời nói giới trẻ như là dấu ấn của thời đương đại: bó tay chấm com, anh hùng bàn phím là những kết cấu như thế. Chấm
- 86. 79 com là từphỏng âm của thuật ngữ công nghệ “.com”, chỉ một trong những tên miền xuất hiện đầu tiên và đã trở thành tâm điểm của cuộc cách mạng kỹ thuật số. Giới trẻ đã sử dụng thuật ngữ công nghệ này với ý nghĩa chấm hết, kết thúc. Bó tay chấm com được hiểu như là “cuối cùng cũng bất lực, đầu hàng, chịu thua cuộc”: Từ những ngày đầu khi tham gia chương trình tuyển chọn giọng hát "Kpop Star", cô nàng đã khiến bộ 3 giám khảo phì cười và "bó tay chấm com" vì gương mặt chăm chăm một kiểu thái độ bất cần. [992] Từ tính biểu trưng, kết cấu giới trẻ gợi nên tính tính hình tượng và tính cụ thể. Có những kết cấu mới lạ của giới trẻ mang sắc thái biểu trưng, như là những hình ảnh văn học của thời đại mới. Hiện tại, Mai Phương Thúy là một trong những “hồng nhan bạc tỉ” của showbiz Việt cùng với Thu Minh, Thanh Hằng, Lý Nhã Kỳ.... [907] Hồng nhan bạc tỉ là kết cấu mới được cải biên từ ngữ cố định “hồng nhan bạc phận”, có ý nghĩa biểu trưng. Nếu hồng nhan bạc phận đã trở thành một biểu trưng điển hình của văn học cổ trung đại phương Đông, đặc biệt là Trung Quốc và Việt Nam thì trong BTNNGT, kết cấu hồng nhan bạc tỉ mang lại một điển hình thời đại mới. Đó là hình ảnh những cô gái giàu sang, đổi đời nhờ vốn gia tài nhan sắc. Tính từ bạc với nghĩa “mỏng manh, lạt lẽo, bất hạnh” trong ngữ cố định truyền thống đã được dùng lại nhưng với cách chơi chữ đồng âm, thành danh từ chỉ tiền bạc, của cải vật chất. Đúc kết này của giới trẻ xuất phát từ nhận thức về hiện thực đời sống hiện đại, khi nhiều cô gái đã tận dụng nhan sắc của mình để kiếm tiền bằng nhiều cách chính đáng lẫn bất chính. Nhan sắc trở thành một con đường làm giàu dễ dàng và thuận lợi của nhiều cô gái trẻ. Về ý nghĩa, một trong những đặc điểm quan trọng của kết cấu mới giới trẻ là tính biểu thái, là sự thể hiện thái độ, cảm xúc, sự đánh giá, kèm theo nhiều sắc thái ý nghĩa khác nhau trong lời ăn tiếng nói hằng ngày của giới trẻ: anh hùng rơm, chân dài đại gia, sống đơn giản cho đời thanh thản, hồng nhan bạc tỉ… Anh hùng bàn phím là một kết cấu mới của giới trẻ bộc lộ thái độ phê phán, đả kích ngữ những người bất tài, vô dụng, chỉ biết lên án, soi mói người khác mà không làm được điều gì có ích. Được cải biên từ ngữ cố định truyền thống anh hùng rơm, kết cấu anh hùng bàn phím là sản phẩm ngôn ngữ của đời sống kỹ thuật số hiện đại. Đây là kiểu người có số lượng đông đảo nảy sinh đời sống mạng xã hội ảo: Mình vừa sốc vì bị vu khống, vừa buồn vì các “anh hùng bàn phím” chỉ nghe thông tin một phía nhưng đã vào a dua, chửi bới theo kiểu hội đồng”. [391] Xét về ý nghĩa biểu thái, các kết cấu cố định của giới trẻ chủ yếu có khuynh hướng biểu thị ý nghĩa tiêu cực: ảo tưởng sức mạnh, ảo tung chảo, chảnh như cá
- 87. 80 cảnh, xấu nhưcá sấu, phi công trẻ lái máy bay bà già, anh hùng bàn phím, chân dài đại gia, yêu cuồng sống vội… Trong tổng số 97 kết cấu mới lạ, có 31 kết cấu có ý nghĩa biểu thái tiêu cực, chiếm 32%, trong khi chỉ có 18 kết cấu có ý nghĩa biểu thái tích cực, chiếm 18.6%: tuyệt vời ông mặt trời, ngon lành cành đào, bá đạo trên từng hạt gạo, nhỏ mà có võ, sáng tạo là phải táo bạo, yêu nước không ngại trầy xước… Số còn lại là những kết cấu có sắc thái trung hòa, hoặc không xác định sắc thái (chiếm 49.4%), tùy vào ngữ cảnh xuất hiện mới thể hiện rõ ý nghĩa, chẳng hạn như: ăn chơi không sợ mưa rơi, hồn nhiên nhất quả đất, oách xà lách… Như đã nói ở phần trước, nhiều ý kiến phê phán các kết cấu mới giới trẻ là “dễ dãi, vô nghĩa, dung tục, đang phá hủy sự trong sáng của tiếng Việt” [98]. Tuy nhiên, theo thống kê của chúng tôi trên báo mạng điện tử, hệ thống các kết cấu mới này tương đối thuần nhất, ít hoặc hầu như không chứa các yếu tố dung tục, dễ dãi như dư luận phê phán. Có thể có nhiều kết cấu còn lỏng lẻo, chưa có giá trị ý nghĩa hoặc biểu trưng cao, chỉ là những mô típ nói năng thời thượng theo các trào lưu xã hội như đắng lòng thanh niên, thảm họa Lệ Rơi, năm trăm anh em, dậy thì thành công… Các kết cấu kiểu này chỉ đáp ứng được nhu cầu nói năng sành điệu của giới trẻ, không có giá trị ngữ nghĩa cao, có thể sẽ bị rơi vào quên lãng theo các trào lưu mà nó ăn theo. Còn lại, có những kết cấu mới xét về ý nghĩa thực sự thể hiện được thông điệp của giới trẻ trong bối cảnh xã hội mới, rất có thể sẽ được phát triển và trở thành nguồn làm giàu cho ngữ cố định tiếng Việt thời hiện đại. Tiểu kết c ƣơn 2 Trong chương 2, chúng tôi đã khảo sát sự thể hiện của BTNNGT thể hiện qua báo mạng điện tử dành cho giới trẻ. Bằng phương pháp thu thập ngữ liệu, luận án đã xác định ba hình thức thể hiện nổi bật của BTNNGT là: chêm xen từ ngữ tiếng Anh, sử dụng tiếng lóng và các kết cấu mới lạ. Qua 1.000 bài báo, có 654 đơn vị từ vựng tiếng Anh được chêm xen với 5412 lượt xuất hiện; 150 từ ngữ lóng và 97 kết cấu mới lạ. Các đặc điểm của BTNNGT trong luận án được miêu tả và phân tích hoàn toàn dựa vào cơ sở ngữ liệu này. Chương 2 tiếp cận BTNNGT từ bình diện ngôn ngữ học cấu trúc. Luận án tiến hành miêu tả đặc điểm cấu trúc của ba hình thức thể hiện của BTNNGT. Đối với hiện tượng chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào tiếng Việt, số lượng đơn vị chêm xen tương đối lớn với tần số xuất hiện cao trong ngôn ngữ giới trẻ. Về ngữ âm – chữ viết, đặc điểm nổi bật nhất của các đơn vị tiếng Anh được giới trẻ sử dụng là giữ nguyên hình thức như trong tiếng Anh chuẩn mực. Hình thức nguyên dạng chiếm đến 95.4% cho phép luận án đi đến khẳng định chuẩn mực mới của giới trẻ là sử dụng hình thức nguyên dạng chuẩn của tiếng Anh khi chêm xen vào tiếng Việt.
- 88. 81 Hình thức Việthóa ngữ âm, chữ viết (phỏng âm) rất ít, chỉ 4.6%, chiếm thế yếu trong ngôn ngữ giới trẻ. Về ngữ pháp, việc chêm xen tiếng Anh của giới trẻ diễn ra chủ yếu ở cấp độ từ (chiếm 78.8%), cụm từ chiếm 19.6% và rất hiếm đơn vị câu (chiếm 1.7%). Đặc biệt, có những từ tiếng Anh được giới trẻ sử dụng với tần số xuất hiện lớn, lặp đi lặp lại trong nhiều bài báo như: teen, hot, online, clip, cool… Về từ loại, danh từ là nhóm được sử dụng lớn nhất, chiếm 72.9%. Đặc biệt, từ tiếng Anh được sử dụng trong ngôn ngữ giới trẻ có sự thay đổi về bản chất từ loại so với bản chất từ loại trong nguyên ngữ. Về ý nghĩa, hiện tượng chêm xen tiếng Anh có sự phân bố không đồng đều ở các trường nghĩa (lĩnh vực nội dung). Hiện tượng này diễn ra nhiều ở các lĩnh vực giao tiếp thuộc trường nghĩa công nghệ, văn hóa giải trí, đời sống giới trẻ; ngược lại ít xuất hiện ở các trường nghĩa chính trị xã hội. Đối với hiện tượng tiếng lóng giới trẻ, luận án đã miêu tả ba cách thức tạo tiếng lóng cơ bản của BTNNGT là vay mượn ngoại lai, biến đổi những đơn vị sẵn có trong tiếng Việt và sáng tạo mới. Trong đó, biến đổi ngữ âm, ngữ nghĩa và phạm vi sử dụng của các đơn vị tiếng Việt sẵn có là con đường chủ yếu tạo tiếng lóng (chiếm 83.3%). Về ngữ nghĩa, cơ chế lóng đã làm cho phần lớn từ lóng của giới trẻ có tính đa nghĩa. Sự chuyển nghĩa từ nghĩa gốc sang nghĩa lóng diễn ra bằng các phương thức chuyển nghĩa phổ biến như ẩn dụ, hoán dụ, tạo ra tầng nghĩa lóng chồng lên nghĩa gốc vốn có của từ. Đặc điểm ý nghĩa chung của tiếng lóng giới trẻ là tính biểu thái vui tươi, hài hước, dí dỏm, phản ánh đặc trưng của giới trẻ chứ không phải là tính bí mật nội bộ nhóm như tiếng lóng của các nhóm xã hội khác. Đối với hiện tượng các kết cấu mới lạ, luận án tiếp cận chúng như là một đơn vị trung gian, lớn hơn từ nhưng bé hơn câu trong ngôn ngữ giới trẻ. Chúng là những cụm từ được tổ chức tương đối cố định, có tính lặp lại rõ nét. Tính mới lạ của các kết cấu này được luận án làm rõ ở bình diện phương thức cấu tạo lẫn đặc điểm ý nghĩa biểu hiện trong sự so sánh với các kết cấu cố định truyền thống. Về cách thức cấu tạo, kết cấu mới lạ được tạo nên từ bốn phương thức chủ yếu là hiệp vần, cải biên, vay mượn và sáng tạo mới, trong đó, hiệp vần là con đường cơ bản, chiếm đến 46.4%. Vì vậy, kết cấu mới lạ có đặc điểm ngữ âm hài hòa, đối xứng, nhịp nhàng. Về ý nghĩa, một bộ phận kết cấu mới lạ thể hiện được những đặc điểm tiêu biểu của ngữ cố định truyền thống như tính thành ngữ, tính biểu trưng, tính dân tộc, tính biểu thái. Hình thức nói năng mới lạ này làm cho ngôn ngữ giới trẻ vừa thân quen, gần gũi lại độc đáo, sáng tạo, góp phần làm giàu cho vốn ngữ cố định phong phú của tiếng Việt trong thời hiện đại. Trên đây là những đặc điểm nổi bật nhất góp phần nhận diện BTNNGT từ bình diện cấu trúc. Luận án sẽ tiếp tục phân tích đặc điểm của BTNNGT từ bình diện giao tiếp xã hội ở chương 3.
- 89. 82 CHƢƠNG 3. ĐẶCĐIỂM NGÔN NGỮ GIỚI TRẺ TỪ BÌNH DIỆN GIAO TIẾP XÃ HỘI 3.1 Đặt vấn đề Bàn về ngôn ngữ trong thực tế hành chức, Đỗ Hữu Châu đã viết: “Ngôn ngữ không chỉ được xét trong lòng bản thân nó mà còn phải được xét trong tương quan xã hội, với nền văn hóa mà nó vừa là sản phẩm, vừa là công cụ. Đánh giá một ngôn ngữ trước hết là đánh giá nó trong việc thực hiện các chức năng xã hội, đặc biệt là chức năng giao tiếp – chức năng làm công cụ để tạo lập mối quan hệ giữa người với người trong xã hội, trong sản xuất, trong điều hành xã hội và trong sinh hoạt gia đình, bạn bè, xóm giềng”. [6] Ở chương 2, luận án đã phân tích các đặc điểm của BTNNGT từ bình diện cấu trúc. Ở chương 3, BTNNGT sẽ được phân tích từ bình diện giao tiếp xã hội, cụ thể là việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ giới trẻ ở báo mạng điện tử dành cho giới trẻ và thực tế giao tiếp xã hội. Các phương diện xã hội – ngôn ngữ của lựa chọn ngôn ngữ đã được nhiều nhà xã hội học, xã hội tâm lý học và nhân loại học nghiên cứu. Trong công trình Xã hội – ngôn ngữ học của xã hội, Fasold đã khái quát ba cách tiếp cận cơ bản đối với sự lựa chọn ngôn ngữ: (1) xã hội học – phân tích lĩnh vực; (2) xã hội – tâm lý học; (3) nhân loại học. [12] Quan điểm xã hội học – phân tích lĩnh vực do J.Fishman đề xuất cho rằng có một bối cảnh, lĩnh vực mà một dạng ngôn ngữ có nhiều khả năng thích hợp hơn một dạng khác. Các lĩnh vực được coi là những tập hợp nhân tố như là địa điểm, chủ đề và những người tham gia. Các lĩnh vực điển hình thường được đề xuất như gia đình bạn bè (thân mật) và chính thức (tôn giáo, giáo dục, việc làm…). Các chủ thể giao tiếp trong những lĩnh vực khác nhau thì có sự lựa chọn ngôn ngữ khác nhau. Quan điểm xã hội – tâm lý học tiếp cận sự lựa chọn ngôn ngữ dựa vào con người như động cơ cá nhân, trạng thái tâm lý. Giles đã đề xuất thuyết thích nghi ngôn ngữ, gồm cả hội tụ và phân kỳ ngôn ngữ. Sự thích nghi dưới dạng hội tụ tức là người nói thường chọn một ngôn ngữ hoặc dạng ngôn ngữ phù hợp với những nhu cầu của người mình nói chuyện. Ngược lại trong những điều kiện nào đó, phân kỳ ngôn ngữ thể hiện thái độ trung thành ngôn ngữ của người nói, bất chấp đối tượng giao tiếp là ai. Quan điểm nhân loại học tiếp cận sự lựa chọn ngôn ngữ từ góc độ giá trị của một nhóm văn hóa xã hội và những quy tắc ứng xử văn hóa làm bộc lộ giá trị này ra. Hướng tiếp cận này giải thích sự lựa chọn ngôn ngữ trong quan niệm của người nói về bản thân mình là thành viên của một cộng đồng nhất định.
- 90. 83 Trong chương này,chúng tôi sẽ dựa vào hướng tiếp cận xã hội học ngôn ngữ để lí giải các đặc điểm giao tiếp xã hội của BTNNGT. Cụ thể, chúng tôi sẽ tập trung phân tích các yếu tố sau: - Sự lựa chọn ngôn ngữ giới trẻ trong giao tiếp. - Phân tích lĩnh vực giao tiếp: nghiên cứu BTNNGT từ góc độ các đặc điểm xã hội giao tiếp như: hoàn cảnh giao tiếp, nhân vật giao tiếp, quan hệ giao tiếp, mục đích sử dụng …, sự tác động của các yếu tố này đến việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ. 3.2 Đặc điểm lựa c ọn n n n ữ tron iao tiếp Con người trong quá trình giao tiếp luôn thực hiện hành vi lựa chọn ngôn ngữ nhằm phù hợp với đối tượng, bối cảnh và mục đích giao tiếp, từ đó đạt được hiệu quả giao tiếp cao nhất. NNHXH đã khái quát ba đặc điểm của ngôn ngữ tự nhiên là: (1) tính dị biến, (2) tính thương lượng và (3) tính thích nghi. [27] Tính dị biến nghĩa là ngôn ngữ luôn tồn tại nhiều hình thức biểu đạt khác nhau về ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp. Nhờ đó, trong giao tiếp, con người có thể lựa chọn cho mình hình thức biểu hiện phù hợp nhất. Tính thương lượng xuất phát từ cơ sở là quyền và nghĩa vụ trong giao tiếp của người sử dụng ngôn ngữ. Quyền là hành động ngôn từ mà người giao tiếp được quyền sử dụng, còn nghĩa vụ là những việc mà người sử dụng ngôn ngữ phải làm để đảm bảo nguyên tắc thông tin. Tính thương lượng làm cho việc lựa chọn ngôn ngữ của người sử dụng phải vừa đảm bảo tính nguyên tắc đồng thời vừa linh hoạt, uyển chuyển. Tính thích nghi là hệ quả của tính thương lượng, thông qua thương lượng, các nhân vật giao tiếp có thể đạt được sự thỏa mãn trong giao tiếp.Ba đặc trưng này của ngôn ngữ đã tạo ra nhiều cơ hội, điều kiện cũng như nguyên tắc ràng buộc giúp người sử dụng ngôn ngữ có sự lựa chọn thích hợp nhất. Sự lựa chọn ngôn ngữ có thể quy về đó là quá trình chọn mã để giao tiếp. Trong luận án, khái niệm mã được dùng theo hai nghĩa. Theo nghĩa hẹp thông thường, mã được dùng để chỉ ngôn ngữ, như tiếng Việt, tiếng Anh... Chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào giao tiếp tiếng Việt nghĩa là giới trẻ đã dùng mã tiếng Việt lẫn mã tiếng Anh. Mã còn được hiểu theo nghĩa rộng, như Wardhaugh (2006) quan niệm [83], có thể chỉ phương ngữ trong sự lựa chọn ngôn ngữ. Trong luận án, BTNNGT chính là một mã PNXH, được nhóm giới trẻ lựa chọn để giao tiếp. Trong nội dung chọn sự chọn mã trong giao tiếp này, chúng tôi sẽ đi sâu vào nghiên cứu bản chất hiện tượng chêm xen các đơn vị tiếng Anh vào giao tiếp tiếng Việt của giới trẻ. Các đơn vị tiếng Anh được xem là một loại mã giao tiếp đặc biệt xuất hiện trong mã tiếng Việt. Từ góc độ lựa chọn ngôn ngữ, hiện tượng chêm xen này là kết quả của các quá trình khác nhau như chuyển mã, trộn mã và vay mượn ngôn ngữ.
- 91. 84 Chuyển mã vàtrộn mã thường diễn ra trong môi trường đa ngữ/đa phương ngữ, giữa những người đa ngữ/đa phương ngữ với nhau. Vì nhiều mục đích khác nhau, trong quá trình giao tiếp những người đa ngữ/đa phương ngữ chuyển đổi từ mã giao tiếp này sang mã giao tiếp khác, hoặc trộn một mã này vào mã giao tiếp chính khác. Còn vay mượn diễn ra ở môi trường chung, có thể giữa những người đơn ngữ với nhau. Bởi vì từ mượn là những đơn vị đã được bản địa hóa một cách rộng rãi, người bản ngữ đơn ngữ có thể dùng như các đơn vị thuần bản địa khác. Trong quá trình nghiên cứu hiện tượng chêm xen từ ngữ tiếng Anh vào giao tiếp tiếng Việt của giới trẻ, chúng tôi vận dụng các mô hình lựa chọn ngôn ngữ của Myers-Scotton (1993) Poplack (2004), Fasol và ở Việt Nam là quan niệm của Nguyễn Văn Khang (2012) để nhận diện và lý giải hiện tượng độc đáo này trong BTNNGT. Khái niệm chêm xen trong luận án chúng tôi chỉ chung cho các hành vi sử dụng từ ngữ tiếng Anh trong các bài báo mạng tiếng Việt dành cho giới trẻ, gồm vay mượn, trộn mã và chuyển mã. Như nhiều nhà nghiên cứu đã nhận định, khó có thể phân biệt rạch ròi các hiện tượng này trong thực tế sử dụng ngôn ngữ, nhưng trong khả năng của mình, chúng tôi cố gắng nhận diện và xác định bản chất của việc chêm xen mã tiếng Anh trong giao tiếp tiếng Việt của giới trẻ. Trước hết, các đơn vị tiếng Anh được chêm xen vào giao tiếp tiếng Việt là kết quả của hiện tượng chuyển mã. Theo lý thuyết Khung ngôn ngữ ma trận của Myers- Scotton, có thể xem tiếng Việt là ngôn ngữ ma trận, còn các đơn vị tiếng Anh được chêm xen vào lời nói tiếng Việt là ngôn ngữ nhúng. Hiện tượng này xảy ra đối với những đa ngữ, họ có khả năng chuyển từ mã ngôn ngữ này sang mã ngôn ngữ khác khi giao tiếp. Đương nhiên, đối tượng giao tiếp trong hoàn cảnh này cũng phải là người đa ngữ. Và hành vi chuyển mã được nghiên cứu như một hiện tượng lựa chọn ngôn ngữ nhằm nhiều mục đích khác nhau, chúng tôi sẽ bàn đến ở phần sau. Ở Việt Nam, chúng tôi sử dụng quan niệm về chuyển mã của Nguyễn Văn Khang, chuyển mã chỉ xảy ra với người đa ngữ, khi họ có thể sử dụng cùng một lúc hai mã ngôn ngữ khác nhau mà vẫn đảm bảo tính nguyên vẹn, chuẩn mực của hai ngôn ngữ. Theo đó, trong 654 đơn vị tiếng Anh chúng tôi thu thập được từ ngữ liệu, có thể xác định hiện tượng chuyển mã trong các tình huống như: Chị Lê Thị Hồng Len cũng đánh giá cao thái độ của các ứng viên khi đi xin việc. Chị chia sẻ:“Những năm đầu tiên đi làm, bạn hãy luôn nghĩ “Work to learn not work to earn”. .. Tuy chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nhưng buổi nói chuyện đã mang lại nhiều những kiến thức, kinh nghiệm bổ ích cho các bạn sinh viên trong trường. Cuối buổi, chị Hồng Len nhắn nhủ các bạn “Keep calm and fly high!”…[82]
- 92. 85 Trong ngữ liệutrên, hai đơn vị tiếng Anh “Work to learn not work to earn” và “Keep calm and fly high!” có thể xem là kết quả của hiện tượng chuyển mã. Xét về cấu trúc, đây là chuyển mã nội câu. Tuy nằm trong một câu tiếng Việt nhưng mã tiếng Anh vẫn đảm bảo tính hoàn chỉnh, trọn vẹn về cấu trúc lẫn ý nghĩa. Theo các tiêu chí của mô hình chuyển mã Poplack [76], mã chuyển đã thoả mãn tính chất tương đương về mặt ngữ pháp, đảm bảo tính trọn vẹn về ngữ pháp của từng ngôn ngữ (tiếng Việt lẫn tiếng Anh), chứ không phải là trộn tiếng Anh vào một đoạn mã bất kì của tiếng Việt. Về mục đích, theo lý thuyết của Meyers-Scotton, đây là mô hình chuyển mã có đánh dấu, nghĩa là sự lựa chọn mã thể hiện tính chiến lược trong giao tiếp. Rõ ràng, trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể này, người nói đang giao tiếp bằng tiếng Việt nhưng hai thông điệp quan trọng nhất lại được diễn tả bằng tiếng Anh. Có thể giải thích chiến lược này từ hoàn cảnh giao tiếp. Cuộc giao tiếp này diễn ra trong buổi nói chuyện của diễn giả khách mời là Lê Thị Hồng Len trưởng đại diện ACCA Việt Nam với các bạn sinh viên trường Hutech về chủ đề “Kỹ năng nghề nghiệp cho tương lai tươi sáng”. Như vậy, các nhân vật nhân vật giao tiếp mặc định được hiểu là có khả năng đa ngữ (ở đây là Anh ngữ). Mặt khác, nội dung của cuộc nói chuyện là bàn về kỹ năng nghề nghiệp cho tương lai, hướng đến sự hội nhập toàn cầu, nên nhân vật chuyển sang dùng một đoạn mã tiếng Anh mang thông điệp chính là có dụng ý. Đây là một danh ngôn nổi tiếng trong khởi nghiệp quốc tế, nhân vật không dịch ra tiếng Việt mà chuyển sang dùng mã gốc tiếng Anh nhằm khẳng định tính thông dụng, có ý nghĩa toàn cầu của thông điệp. Ngoài chuyển tải nội dung chính, bằng việc chuyển mã, thông điệp này còn hàm ý ngầm là, nếu giới trẻ Việt muốn thành công trên trường quốc tế, cần phải thực hiện điều mà thế giới đã đúc rút như thế. Một ngày khi chị đang tới trường, những đứa nhóc ngày xưa nửa câu tiếng Anh không biết giờ chạy qua, đập vào vai chị hét lên: “Teacher, what are you doing?”. “Where are you going?”.Chị đứng ngây ra đó. Ngỡ ngàng. Và vui đến mức muốn khóc. Chuyển mã là hiện tượng ngôn ngữ thể hiện khả năng đa ngữ trong cộng đồng đa ngữ hiện nay. Trong ngữ liệu của chúng tôi, chuyển mã chủ yếu xảy ra ở cấp độ câu, hoặc cụm từ nhưng có tư cách như câu. Nhưng do đặc thù phạm vi khảo sát là qua báo mạng điện tử tiếng Việt nên hiện tượng chuyển mã rất hiếm. Ngôn ngữ được sử dụng trên báo là tiếng Việt, có tư cách là ngôn ngữ chính thức, bắt buộc vì vậy chuyển mã chỉ diễn ra trong những ngữ đoạn hội thoại là chủ yếu. Trộn mã mới là trọng tâm, là đặc trưng của hiện tượng chêm xen tiếng Anh vào trong giao tiếp tiếng Việt của giới trẻ trong ngữ liệu của chúng tôi.
- 93. 86 Tôi chỉnh sửaCV, soạn thảo thư xin việc, phỏng vấn và cuối cùng được nhận vào làm ở một công ty PR. [748] Buổi Talkshow đã thu hút hơn 300 sinh viên từ các trường đại học khác nhau cùng với không khí náo nhiệt và những câu chuyện chân tình từ 3 vị khách mời vui tính. [810] Nếu sau khi kiểm tra, bạn thấy sản phẩm mình định mua mà sai kí tự code hoặc code có dấu hiệu khác thường thì đấy là túi fake.[383] Trong khi nhiều nhà ngôn ngữ học như Meyers-Scotton không chủ trương phân biệt chuyển mã và trộn mã, Fasol vẫn nhận thấy có đường biên giữa các hiện tượng. Nếu chuyển mã là hiện tượng một người nói nhiều ngôn ngữ, mỗi mã là một “ngôn ngữ nguyên vẹn” thì trộn mã là sử dụng những “mảnh nhỏ” mã trộn vào trong ngôn ngữ khác. Còn hiện tượng vay mượn từ vựng, theo Fasol chính là quá trình trộn mã (thường diễn ra ở cấp độ từ) được lặp đi lặp lại nhiều lần trong một ngôn ngữ cuối cùng trở nên không thể phân biệt được với ngôn ngữ sở tại. [12] Khởi điểm của trào lưu này là ở châu Âu với những party mùa hè sôi động, những concert ngoài trời lấp lánh vào buổi tối. [156] Và niềm vui còn nhân đôi, nhân ba nếu như bạn shopping vào đúng dịp sale. Nhưng thực tế đã chứng minh rằng, mua đồ sale không hề dễ. [603] Theo tiêu chí hình thái cú pháp của mô hình chuyển mã, thì rõ ràng, những đơn vị tiếng Anh như party, concert, shopping ở ngữ liệu trên chỉ được trộn với tư cách đơn vị ý nghĩa, không đảm bảo ý nghĩa ngữ pháp. Hình thức ngữ pháp của các mã trộn tiếng Anh chịu sự quyết định của ngữ pháp mã chính là tiếng Việt. Trong tiếng Việt, ý nghĩa số nhiều do phụ từ đảm nhiệm (những), cho nên party, concert chỉ được trộn vào chứ không đảm bảo ý nghĩa số nhiều. Hoặc shopping cũng là một mã trộn không đảm bảo tính nguyên vẹn. Nếu xuất hiện ở vị trí động từ, thì chuẩn mực phải là shop chứ không phải shopping. Có thể thấy, ngôn ngữ chính là tiếng Việt đã có ảnh hưởng lớn đến mã trộn là các đơn vị tiếng Anh được chêm xen vào. Theo quan điểm phân biệt của Nguyễn Văn Khang (2012), trong những tình huống này, mã tiếng Việt là chủ yếu còn mã tiếng Anh chỉ là thứ yếu, được trộn vào tiếng Việt nên chịu áp lực của mã chính là tiếng Việt. Trong thực tế nói năng, các mã trộn tiếng Anh có những biến thể ngữ âm khác nhau do chịu áp lực của tiếng Việt, tạo ra nhiều sai khác với ngữ âm gốc: (fake- phách, phây…) Sự khác biệt này không ảnh hưởng nhiều đến khả năng tiếp nhận của người giao tiếp do nó chỉ là một “mảnh nhỏ” được trộn vào lời nói tiếng Việt mà thôi. Mọi người đã đổ xô xuống đường xem pháo hoa và tham gia những bữa tiệc countdown đầy màu sắc.[890]
- 94. 87 Có những khi,“mảnh nhỏ” mã trộn này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển tải thông điệp của cả lời nói. Trong ngữ liệu ở bài [890] được trích dẫn ở trên, từ countdown được dùng với tư cách trộn mã, với ý nghĩa là giao thừa. Tuy nhiên, ở ngữ cảnh này, mã tiếng Anh này được sử dụng rất hợp lý xét về chiến lược giao tiếp. Nếu giao thừa gợi đến phong tục tập quán truyền thống của văn hóa Việt Nam như mâm cúng, hái lộc, đi chùa cầu an thì từ tiếng Anh countdown được trộn vào hoàn cảnh này hoàn toàn phù hợp. Nó làm mọi người liên tưởng đến văn hóa đón chào năm mới theo kiểu phương Tây, đầy màu sắc với pháo hoa, tiệc tùng, âm thanh, ánh sáng trên đường phố. Do xuất phát từ đặc trưng ngữ liệu báo mạng điện tử tiếng Việt nên tiếng Việt đương nhiên giữ vai trò mã chính, sự có mặt của từ ngữ tiếng Anh chỉ là mã phụ, được trộn vào mã chính nhằm một số mục đích nhất định. Bạn đọc mà báo mạng điện tử chúng tôi khảo sát hướng đến là giới trẻ, là đối tượng được cho là có đa ngữ tiếng Anh (hoàn toàn hoặc không hoàn toàn). Vì thế, việc tiếp nhận trộn mã được xem là không có trở ngại đáng kể với đối tượng này. Hơn nữa, như đã trình bày ở phần cảnh huống ngôn ngữ, trộn mã tiếng Anh vào các ngôn ngữ bản địa đã trở thành trào lưu ở khắp các nước trên thế giới. Hiện tượng này là kết quả tất yếu của quá trình toàn cầu hóa, quốc tế hóa dưới ảnh hưởng của văn hóa Mỹ và tiếng Anh. Chúng tôi sẽ lí giải động cơ hiện tượng trộn mã tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt ở phần mục đích giao tiếp tiếp theo. Chêm xen tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt còn được nhận diện ở bình diện vay mượn từ vựng. Nếu hình dung chuyển mã, trộn mã và vay mượn từ vựng như là một đường liên tục theo quan niệm của Fasol thì vay mượn chính là đoạn cuối của quá trình này. Một mã trộn nào đó được sử dụng lặp đi lặp lại trong mã chính, làm cho người ta cảm thấy quen thuộc, quên mất nguồn gốc của mã trộn đó thì nó được xem là từ vay mượn. Liên quan đến từ hiện tượng này, Nguyễn Văn Khang (2007) đã sử dụng thuật ngữ từ ngoại lai để phân biệt từ vay mượn và từ có nguồn gốc nước ngoài [25] . Theo quan điểm này, khái niệm chêm xen trong luận án của chúng tôi là quá trình sử dụng từ ngoại lai có nguồn gốc tiếng Anh. Trong những từ ngoại lai có gốc Anh, lại phân ra thành các nhóm: đơn vị vay mượn, đơn vị trộn mã và chuyển mã. Chúng tôi cũng sử dụng tiêu chí mức độ đồng hóa, cụ thể là Việt hóa để xác định tư cách vay mượn của từ ngữ tiếng Anh trong tiếng Việt hiện nay. Tất nhiên, đồng hóa là một tiêu chí định tính, khó có thể xác lập một cách tuyệt đối. Việt hóa được hiểu là mức độ cảm thấy quen thuộc, người Việt đơn ngữ cũng có thể dùng bình thường như những đơn vị tiếng Việt khác. Trong thực tế sử dụng, người Việt dùng mà thường là không biết (không quan tâm) nó là từ mượn của tiếng Anh.
- 95. 88 Một trong nhữngcăn cứ để chúng tôi xác định mức độ Việt hóa là sự có mặt của chúng trong Từ điển tiếng Việt. Trong luận án, chúng tôi sử dụng Từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê năm 2010 [40]; Từ điển tiếng Việt thông dụng của Trung tâm Từ điển học Vietlex (2014) [48] để khảo sát các từ tiếng Anh có mặt trong tiếng Việt với tư cách từ mượn. Những đơn vị tiếng Anh này người Việt đơn ngữ có thể sử dụng được một cách thông thường như một đơn vị từ vựng tiếng Việt bình thường mà không gặp trở ngại đáng kể nào. Bằng phương pháp đối chiếu với Từ điển tiếng Việt, trong 515 từ tiếng Anh chúng tôi thống kê được, có 79 từ (15.3%) xuất hiện trong các cuốn Từ điển này. Vì vậy, có thể xem các từ này được người Việt đơn ngữ dùng như là một đơn vị tiếng Việt, có nguồn gốc từ tiếng Anh, chúng đã trải qua một quá trình Việt hóa tương đối lâu dài, được sử dụng trong tiếng Việt như một đơn vị từ mượn, bổ sung vào hệ thống ngữ nghĩa còn thiếu trong tiếng Việt: website, wifi, Internet, camera, download, virus, CD, VCD, blog, chip, computer, file, copy, laptop, online, email, chat, TV, card, visa, marketing, studio, MC, album, fan, festival, gala, hippie, pop, rock, jazz, scandal, stress… Xét về ngữ âm, những từ vay mượn này thường được người Việt phát âm theo ngữ âm tiếng Việt, ít đảm bảo chuẩn ngữ âm gốc: card – cạc, các; load – loát; pop- póp; fan – phan; scandal - xì căng đan… Mà rõ nét nhất là hiện tượng âm tiết hóa và thanh điệu hóa theo ngữ âm tiếng Việt. Nhưng về mặt chữ viết, thông thường chúng lại giữ nguyên hình thức chuẩn như trong tiếng Anh gốc chứ không theo kiểu phiên/phỏng âm. Tuy khác nhau về thời điểm du nhập vào tiếng Việt nhưng nhìn chung, những đơn vị từ vựng này đã có quá trình tồn tại tương đối lâu dài và bền vững trong từ vựng tiếng Việt, đã được Việt hóa về nhiều mặt, được cộng đồng bản ngữ chấp nhận như tư cách một đơn vị tiếng Việt bình thường, được sử dụng phổ biến trong tiếng Việt bởi cả những người đơn ngữ. Những từ mượn tiếng Anh này phần lớn cũng có đơn vị từ vựng đồng nghĩa trong tiếng Việt: chat – trò chuyện phiếm trên mạng, wifi – mạng không dây, file – tệp tin, camera – máy chụp ảnh, quay phim, copy – sao chép, hot – nóng, clip – đoạn phim ngắn, virus - chương trình máy tính độc hại, laptop – máy tính xách tay... Nhưng xét về tính thuật ngữ thì những đơn vị từ vựng thuần Việt tỏ ra hạn chế vì thiếu tính khái quát, trừu tượng, thường thiên về ý nghĩa nôm na, cụ thể, từ ngữ vay mượn tiếng Anh lại có tính thuật ngữ và quốc tế. Vì vậy đối với mảng thuật ngữ, từ vay mượn tiếng Anh tỏ ra có lợi thế hơn. Hệ thống những từ vay mượn này được sử dụng phổ biến trong tiếng Việt toàn dân, có ý nghĩa chỉ những sự vật, hiện tượng mới du nhập vào đời sống xã hội Việt Nam, chủ yếu thuộc lĩnh vực công nghệ thông tin, điện tử hoặc văn hóa giải trí:
- 96. 89 Tuy là mộtcông ty chuyên sản xuất máy tính, nhưng từ trước đến nay HP chưa bao giờ sản xuất bất kì model laptop nào chuyên cho chơi game. [536] Những từ gốc tiếng Anh như model, laptop, game hiện nay được người Việt sử dụng rộng rãi, thay thế cho cả những từ tiếng Việt có ý nghĩa tương đương: mẫu, máy tính xách tay, trò chơi điện tử…. Như vậy, có thể nói hiện tượng chêm xen tiếng Anh vào trong lời nói tiếng Việt của giới trẻ Việt hiện nay là kết quả của sự giao lưu, tiếp biến văn hóa – ngôn ngữ trong thời đại toàn cầu hóa. Hiện tượng này có thể được hình dung như một quá trình liên tục, từ chuyển mã, trộn mã (đối với người đa ngữ) đến vay mượn (có thể diễn ra đối với cả người đơn ngữ). Ban đầu, đó là việc chọn mã trong giao tiếp đối với người người đa ngữ tiếng Anh, tạo ra kết quả là chuyển mã (sử dụng hai ngôn ngữ), trộn mã (sử dụng mã tiếng Anh thêm vào mã chính tiếng Việt), và dần dần quá trình trộn mã lặp lại thường xuyên, các mã tiếng Anh (thường là đơn vị từ) được sử dụng nhiều lần, được Việt hóa sâu sắc tạo thành đơn vị từ mượn tiếng Anh trong tiếng Việt. Trong quá trình này, trong những hoàn cảnh giao tiếp cụ thể với những nhân tố cụ thể, có thể dễ dàng xác định ranh giới các hiện tượng. Nhưng cũng có những lúc, chuyển mã và trộn mã rất khó phân biệt, đặc biệt ở kích thước từ. Hoặc tiêu chí đồng hóa được dùng để xác định từ vay mượn cũng là một tiêu chí trừu tượng, nhiều lúc không nhận được sự thống nhất của các nhà nghiên cứu. Tuy nhiên, nhìn một cách khái quát, chuyển mã, trộn mã và vay mượn tiếng Anh là những hiện tượng diễn ra thường xuyên, liên tục trong ngôn ngữ giới trẻ với biểu hiện chung là sử dụng chêm xen các đơn vị tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt. Trong đó, có thể xác định, trộn mã là hiện tượng chủ đạo trong BTNNGT. Không những chiếm thành phần lớn nhất, trộn mã còn đặc trưng cho hành vi sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp tiếng Việt của giới trẻ. Bản chất của hiện tượng trộn mã cho phép giới trẻ có thể sử dụng mã trộn là những đơn vị tiếng Anh, biểu hiện những nội dung, ý tưởng, khái niệm… vào trong đoạn lời nói tiếng Việt khi tiếng Việt vẫn là mã chính. Hiện tượng này khuếch tán các đơn vị mã trộn tiếng Anh, làm chúng ngày càng phổ biến hơn, chuyển dần đến ranh giới vay mượn. Trong BTNNGT, chúng ta dễ dàng nhận thấy những từ chỉ trang phục, âm nhạc, giải trí được dùng hoàn toàn thay thế (không có) trong tiếng Việt: bra-top, crop-top, clip, hotgirl… Bắt đầu từ BTNNGT, có thể chúng dần trở thành từ mượn trong tiếng Việt ở một tương lai không xa. Do đó, có thể nói việc chọn mã trong giao tiếp của giới trẻ cũng là một trong những cách thức phát triển từ vựng tiếng Việt ngày nay. 3.3 Đặc điểm n ân vật iao tiếp Nhân vật giao tiếp, hay còn được gọi là người tham dự vào cuộc giao tiếp, bao gồm người phát (người nói, người viết…) và người nhận (người nghe, người
- 97. 90 đọc…). Trong bấtcứ mô hình giao tiếp nào, nhân vật giao tiếp cũng là nhân tố quan trọng hàng đầu, đảm bảo cho cuộc giao tiếp có thể diễn ra. Nhân vật giao tiếp có thể phân thành vai nói và vai nghe, nhưng hai vai này không cố định mà thường luân chuyển cho nhau theo nguyên tắc luân phiên lượt lời. [7] Ngữ liệu BTNNGT trong luận án được chúng tôi thu thập hoàn toàn qua các báo mạng điện tử. Chúng tôi chọn Hoa Học Trò, Sinh viên Việt Nam, Kênh 14, Thế giới trẻ, Yan News… để nghiên cứu BTNNGT là có lí do. Theo số liệu của Bộ Thông tin truyền thông, tính đến thời điểm năm 2015, Việt Nam có 105 báo, tạp chí điện tử và 248 trang thông tin điện tử tổng hợp của các cơ quan báo chí được cấp phép [90]. Theo đó, mỗi tạp chí (nhóm tạp chí điện tử) hoạt động thường hướng đến một/một số nhóm độc giả nhất định. Thông điệp và cách thức thể hiện thông điệp của các báo nhằm đáp ứng nhu cầu về thông tin lẫn thị hiếu của đối tượng độc giả đó. Các báo mạng điện tử mà luận án khảo sát đều có tôn chỉ, mục đích hướng đến độc giả bạn trẻ. Tôn chỉ này đã được thể hiện ngay trong tên báo: Hoa Học trò hướng đến bạn đọc trong lứa tuổi học trò, Sinh viên Việt Nam hướng đến bạn đọc sinh viên, Kênh 14 là tạp chí được đặt tên theo tiếng lóng giới trẻ, “for teen”, dành cho bạn đọc tuổi teen… Như vậy, các tờ báo mạng điện tử chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đều xác định đối tượng bạn đọc là giới trẻ (nằm độ tuổi teen, học trò, sinh viên, thanh niên). Do đó, BTNNGT được sử dụng với đối tượng giao tiếp (người tiếp nhận) là giới trẻ. Còn người viết (tác giả) là ai? Người viết chính là chủ thể chủ động lựa chọn BTNNGT để chuyển tải thông điệp đến bạn đọc giới trẻ. Trong giao tiếp báo chí, thông tin người viết chỉ được thể hiện qua tên tuổi (tên thật hoặc bút danh). Các đặc trưng xã hội khác như giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp… không được thể hiện tường minh, trực tiếp. Do đó, giao tiếp trên báo chí chủ yếu là giao tiếp một chiều, diễn ra theo kiểu người viết ẩn danh – nói với bạn đọc (giới trẻ). Xuất phát từ đặc thù ngữ liệu này, chúng tôi xác định chủ thể giao tiếp qua các từ nhân xưng. Hệ thống nhân xưng từ là tín hiêu giúp xác lập mối quan hệ giữa người nói với người nghe trong giao tiếp. Ngữ liệu ngôn ngữ giới trẻ chúng tôi thu thập được xuất hiện phổ biến các nhân xưng từ như: mình, chúng mình, chúng ta, các bạn, tớ, chúng tớ, bạn, các bạn, ấy, đằng ấy... Chuyện tình gà bông đang êm ả sáng trong như một dòng sông, thì bỗng, bạn phát hiện ra những bí mật 18+ của chàng gà, và sững sờ nhận ra thế giới con trai không “hồng” như bạn vẫn tưởng. [132] Không ai khác, chính là VJ Nam Hee đình đám. Tình cờ gặp anh chàng trên phố, hãy cùng chúng tớ nghía qua street style của Nam Hee nha! [140] Một không gian tràn ngập Giáng sinh với hương vị ngọt ngào của đất nuớc Hà Lan để bạn và “ấy ơi” có thể tha hồ check-in hoặc tạo cho mình một bộ ảnh
- 98. 91 Noel đôi cựccool chính là những gạch đầu dòng quan trọng nhất khi bạn chọn địa điểm cafe ngày này đúng không? [169] Hòa cùng trào lưu “tự sướng theo nhóm” cực kỳ hot này, bạn nên bỏ túi một số bí kíp nhỏ sau đây để nhận được “bão like” trên mạng xã hội nhé! [541] Trên tất cả các diễn đàn công nghệ, bạn sẽ thấy rất nhiều những kẻ hâm mộ "cuồng tín" hay được gọi mỉa mai là "fanboy" hoặc "fangirl". Yêu công nghệ không phải là một điều xấu, nhưng 5 kiểu "fan cuồng" sau đây sẽ làm hỏng trải nghiệm Internet của bạn. [793] Đây là các đại từ chính danh hoặc danh từ đảm nhiệm vai trò xưng hô thể hiện những vai giao tiếp ngang bằng nhau, là bạn bè trong nhóm giới trẻ. Mặt khác, việc sử dụng nhiều những tình thái từ như nhé, nhỉ, nha…cũng thể hiện màu sắc tình cảm thân mật, suồng sã trong giao tiếp giữa các nhân vật tham gia giao tiếp. Khác với các tờ báo hướng đến đối tượng bạn đọc phổ thông, bạn đọc trí thức… báo mạng điện tử dành cho giới trẻ thiên về giao tiếp khẩu ngữ, sinh hoạt với các vai giao tiếp ngang hàng, bình đẳng. Ngôn ngữ diễn đạt thiên về ngôn ngữ nói (khẩu ngữ) hơn là dạng viết (dù được thể hiện bằng chữ viết). Như vậy, tác giả của các bài báo mạng điện tử sử dụng BTNNGT có thể là bất kì ai, ở độ tuổi nào, có quan điểm, trình độ như thế nào nhưng họ đã chủ động lựa chọn biến thể này để nói với bạn đọc giới trẻ. Qua hành vi lựa chọn ngôn ngữ, họ tự đặt mình ngang hàng với giới trẻ, tự coi mình là một bộ phận trong giới trẻ để thiết lập cuộc giao tiếp với bạn đọc trẻ. Vị thế giao tiếp này có thể chỉ mang tính lâm thời trong ngữ cảnh, không trùng khít với vai xã hội thực của tác giả. Điều này có liên quan mật thiết đến bản chất của truyền thông, như Kress [66] đã chỉ rõ. Truyền thông không phải là sự tự biểu hiện mình. Vấn đề của truyền thông là hướng đến đối tượng tiếp nhận. Với việc lựa chọn BTNNGT làm phương tiện chuyển tải thông điệp đến bạn đọc giới trẻ, người viết đã thực hiện sứ mệnh truyền thông của mình. Trên báo mạng điện tử dành cho giới trẻ, BTNNGT được sử dụng như là một phương tiện giao tiếp trong nội bộ nhóm những người trẻ (hoặc tự coi là trẻ) với nhau. Phương tiện này được sử dụng khi người nói và người nghe đã xác định được tư cách bình đẳng, “cùng vai phải lứa” với nhau. Để kiểm nghiệm tính xác thực của luận điểm này, chúng tôi đã tiến hành điều tra sự lựa chọn ngôn ngữ của các CTV giới trẻ. Nội dung câu hỏi là giới trẻ có sử dụng biến thể ngôn ngữ này trong giao tiếp hay không, nếu có thì sử dụng để giao tiếp với ai? Với 350 CTV giới trẻ, chúng tôi sử dụng bảng hỏi gồm các câu hỏi như sau:
- 99. 92 (1) Anh/chị, cóbao giờ sử dụng từ ngữ tiếng Anh chêm xen vào giao tiếp tiếng Việt không? (2) Anh/chị có bao giờ sử dụng các tiếng lóng giới trẻ (quẩy, xõa, chất, xì tin...) trong giao tiếp không? (3) Anh/chị có bao giờ sử dụng các kết cấu mới lạ của giới trẻ (sành điệu củ kiệu, hồn nhiên cô tiên, hồng nhan bạc tỉ...) trong giao tiếp không? Câu trả lời được thiết kế sẵn 4 phương án, chưa bao giờ = 1, ít khi = 2, thỉnh thoảng = 3, thường xuyên = 4. Mỗi CTV chỉ được chọn 1 trong 4 phương án trên. Anh/chị thường dùng BTNNGT để giao tiếp với đối tượng nào? Câu trả lời được tích hợp sẵn 5 phương án, với tất cả mọi người = 1, người lớn tuổi hơn = 2, bạn bè cùng lứa tuổi = 3, người nhỏ tuổi hơn = 4, không với ai = 5. CTV có thể chọn nhiều phương án trả lời. Tuy nhiên, nếu chọn 1 (với tất cả mọi người), nghĩa là chọn 2,3,4. Ngược lại, nếu chọn 5 (không với ai) thì không được chọn thêm phương án nào khác. Vì được chọn nhiều phương án nên tổng số câu trả lời có thể lớn hơn 100%. Trong nghiên cứu định lượng, việc đo lường các nhân tố lớn như TĐNN hay thói quen sử dụng BTNNGT sẽ rất khó khăn và phức tạp, không thể chỉ sử dụng những thang đo đơn giản mà phải sử dụng các thang đo chi tiết (dùng nhiều câu hỏi quan sát để đo lường nhân tố) để hiểu rõ được tính chất của nhân tố lớn. Do đó khi lập bảng câu hỏi nghiên cứu, từ nhân tố lớn là BTNNGT chúng tôi đã tạo ra các biến quan sát khác nhau là tiếng lóng giới trẻ, chêm xen tiếng Anh, kết cấu mới lạ giới trẻ nhằm mục đích đo lường các biến quan sát này rồi suy ra tính chất của nhân tố lớn là BTNNGT. Để kiểm tra tính hợp lý, chính xách của các biến, SPSS đã thiết kế Kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha như là một công cụ giúp kiểm tra xem biến quan sát nào phù hợp, biến quan sát nào không phù hợp để đưa vào thang đo. Phép kiểm định này phản ánh mức độ tương quan chặt chẽ giữa các biến quan sát trong cùng một nhân tố. Nó cho biết trong các biến quan sát của một nhân tố, biến nào đã đóng góp vào việc đo lường khái niệm nhân tố, biến nào không. Cronbach (1951) đưa ra hệ số tin cậy cho thang đo. Nếu một biến đo lường có hệ số tương quan biến tổng Corrected Item – Total Correlation ≥ 0.3 thì biến đó đạt yêu cầu, từ 0.8 đến gần bằng 1 là thang đo lường rất tốt, từ 0.7 đến gần bằng 0.8 là thang đo lường sử dụng tốt, từ 0.6 trở lên là thang đo lường đủ điều kiện. Trong đó, giá trị Cronbach's Alpha if Item Deleted (C1) biểu diễn hệ số Cronbach's Alpha nếu loại biến đang xem xét. Thông thường chúng ta sẽ đánh giá cùng với hệ số tương quan biến tổng Corrected Item – Total Correlation, nếu giá trị Cronbach's Alpha if Item Deleted lớn hơn hệ số Cronbach Alpha và Corrected Item – Total Correlation nhỏ
- 100. 93 hơn 0.3 thìsẽ loại biến quan sát đang xem xét để tăng độ tin cậy của thang đo. Dẫn theo Hoàng Trọng, Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2008). [45] Sử dụng SPSS, chúng tôi đã tiến hành kiểm tra độ tin cậy của thang đo BTNNGT, kết quả được thể hiện qua bảng 3.1: Bảng 3.1 Kết quả độ tin cậy thang đo sự lựa chọn và sử dụng BTNNGT STT Biến R C1 C 1 Tần suất sử dụng các từ ngữ tiếng Anh 0.661 0.740 0.811 2 Tần suất sử dụng tiếng lóng giới trẻ 0.703 0.696 3 Tần suất sử dụng kết cấu mới giới trẻ 0.620 0.781 Kết quả ở Bảng 3.1 cho thấy chỉ số Cronbach’s Alpha (C) của thang đo là 0.811, thuộc thang đo lường rất tốt, các hệ số tương quan biến tổng của các biến quan sát trong thang đo (R) đều lớn hơn 0.3 và không có trường hợp loại bỏ biến quan sát nào có thể làm cho Cronbach’s Alpha của thang đo (C1) lớn hơn 0.861. Các chỉ số này khẳng định tính phù hợp, đáng tin cậy của các biến trong bảng hỏi. Vì vậy, tất cả các biến quan sát đều được chấp nhận và sẽ được sử dụng trong phân tích nhân tố tiếp theo. Bảng 3.2 Tần suất sử dụng BTNNGT Tần suất sử dụng BTNNGT Chưa bao giờ Ít khi Thỉnh thoảng Thường xuyên SL (người) Tỉ lệ (%) SL (người) Tỉ lệ (%) SL (người) Tỉ lệ (%) SL (người) Tỉ lệ (%) Chêm xen từ ngữ tiếng Anh 28 8.0 121 34.6 180 51.4 21 6.0 Tiếng lóng 29 8.3 128 36.6 170 48.6 23 6.6 Kết cấu mới lạ 35 10.0 165 47.1 140 40.0 10 2.9 Tổng 92 8.8 414 39.4 490 46.7 54 5.1 Biểu đồ 3.1. Tần suất sử dụng các hình thức BTNNGT 8% 8% 10% 35% 37% 47% 51% 49% 40% 6% 7% 3% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Chêm xen tiếng Anh Tiếng lóng Kết cấu mới lạ Chưa bao giờ Ít khi Thỉnh thoảng Thường xuyên
- 101. 94 Kết quả khảosát tần suất sử dụng cho thấy, chỉ có 8.8% CTV là giới trẻ chưa bao giờ sử dụng ngôn ngữ giới trẻ, còn lại tuyệt đại đa số (91.2%) đều sử dụng biến thể ngôn ngữ này. Trong đó thỉnh thoảng là tần suất được sử dụng nhiều nhất, với tỉ lệ trung bình là 46.7% (51.4% thỉnh thoảng dùng chêm xen tiếng Anh, 48.6% thỉnh thoảng sử dụng tiếng lóng giới trẻ và 40% thỉnh thoảng sử dụng kết cấu mới lạ). Tỉ lệ trung bình của tần số thỉnh thoảng là rất cao, gần đạt đến mức 50%. Điều này khẳng định việc sử dụng chêm xen từ ngữ tiếng Anh trong giao tiếp tiếng Việt là hiện tượng có tính chất quen thuộc, phổ biến hiện nay. Chỉ có 28 CTV chưa bao giờ dùng chêm xen từ ngữ tiếng Anh, chiếm 8% CTV. Mức độ tần suất trung bình thuộc về ít khi, với tỉ lệ là 39.4% (trong đó có 34.6% ít khi dùng chêm xen tiếng Anh, 36.6% ít khi sử dụng tiếng lóng giới trẻ và 47.1% ít khi sử dụng kết cấu mới lạ). Hai cực tần suất chưa bao giờ và thường xuyên đều chiếm tỉ lệ ít, cùng dưới 10% (8.8% chưa bao giờ và 5.1% thường xuyên). Như vậy trong 350 CTV trẻ tham gia khảo sát, chỉ khoảng 30 người chưa bao giờ sử dụng ngôn ngữ giới trẻ, 320 CTV còn lại sử dụng BTNNGT với các mức độ khác nhau, từ ít khi đến thường xuyên. Mức độ cao nhất là thỉnh thoảng. Kết quả điều tra đối tượng giao tiếp của BTNNGT thể hiện ở bảng sau: Bảng 3.3 Đối tượng giao tiếp của BTNNGT Với tất cả mọi người Người lớn tuổi hơn Bạn bè cùng lứa Người nhỏ tuổi hơn Không với ai Lượt Tỉ lệ Lượt Tỉ lệ Lượt Tỉ lệ Lượt Tỉ lệ Lượt Tỉ lệ 8 2.3% 16 4.6% 313 89.4% 101 28.9% 22 6.3% Biểu đồ 3.2. Đối tượng giao tiếp của BTNNGT 2% 5% 89% 29% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Với tất cả mọi người Người lớn tuổi hơn Bạn bè cùng lứa Người nhỏ tuổi hơn Không với ai
- 102. 95 Kết quả điềutra cho thấy có sự phân hóa sâu sắc trong đối tượng giao tiếp của BTNNGT. Nhóm đối tượng giao tiếp chiếm tỉ lệ cao nhất là bạn bè cùng lứa tuổi chiếm đến 89.4%, trong khi đó, đối tượng tiếp theo người nhỏ tuổi hơn chỉ có 28.9%, tức là chưa đến 1/3 của đối tượng cao nhất. Đặc biệt, các phương án khác rất ít lựa chọn, phân bố chỉ từ 2-6%, chiếm tỉ lệ rất thấp so với phương án cao nhất. Sự phân hóa sâu sắc này khẳng định bạn bè cùng lứa tuổi chính là đối tượng tiếp nhận chủ yếu của BTNNGT. Giới trẻ lựa chọn và sử dụng biến thể ngôn ngữ này để giao tiếp với chính những người trong nhóm giới trẻ của mình. BTNNGT trở thành phương tiện giao tiếp đặc thù của nhóm giới trẻ. Ngoài nhóm bạn bè cùng lứa, giới trẻ còn sử dụng biến thể ngôn ngữ này để giao tiếp với đối tượng nhỏ tuổi hơn, với tỉ lệ 28.9%. Như đã nói ở phần trên, vai xã hội, vai tuổi tác có thể không hoàn toàn đồng nhất với vai giao tiếp. Tuy nhiên, độ tuổi là một nhân tố xã hội quan trọng, thiết lập nên vị thế giao tiếp của các nhân vật tham gia giao tiếp. Giới trẻ trong giao tiếp đã lựa chọn biến thể ngôn ngữ này để nói với những người nhỏ tuổi hơn (trong gia đình, trong xã hội…). Nghĩa là khi lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ như một công cụ giao tiếp, giới trẻ đã hướng đến người tiếp nhận trong cuộc giao tiếp. Nếu đối ngôn là người lớn tuổi hơn, hoặc có vị thế xã hội cao hơn (ông bà, cha mẹ, thầy cô, người lớn tuổi khác…), BTNNGT sẽ không được số đông lựa chọn. Từ kết quả khảo sát này, ngôn ngữ giới trẻ đã được chính giới trẻ xác định khá rõ ràng đối tượng giao tiếp mà họ hướng đến là chính các thành viên trong nhóm giới trẻ, bạn bè cùng trang lứa với mình. Do đó, xét từ chức năng nhóm, dù ngôn ngữ giới trẻ hoàn toàn không có tính bí mật, nhưng chúng lại có tính nội bộ. Nghĩa là, ngôn ngữ giới trẻ được dùng làm phương tiện để đánh dấu, dán nhãn thành viên nhóm lứa tuổi. Biến thể này dù có màu sắc thân mật, suồng sã, nhưng không được dùng nhiều trong phạm vi gia đình, nhà trường mà chỉ diễn ra giữa những nhân vật giao tiếp cùng vai, bình đẳng với nhau về nhiều mặt. Xác định được phạm vi sử dụng, đối tượng giao tiếp nghĩa là giới trẻ đã tự xác lập được lĩnh vực hoạt động của BTNNGT. Trong lĩnh vực đó, sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ mới thể hiện được hết giá trị ý nghĩa của chúng. Ngược lại, nếu sử dụng không phù hợp hoàn cảnh giao tiếp, đối tượng tiếp nhận, ngôn ngữ giới trẻ sẽ vi phạm các nguyên tắc giao tiếp cơ bản, như nguyên tắc lịch sự, nguyên tắc tôn trọng thể diện… Từ đó tạo ra những hệ quả xấu trong quan hệ giao tiếp lẫn quan hệ xã hội. Tỉ lệ lựa chọn phạm vi sử dụng BTNNGT là mọi nơi, đối tượng giao tiếp là với tất cả mọi người, hoặc người lớn tuổi hơn rất hiếm, chỉ 2-6%, thể hiện nguyên
- 103. 96 tắc giao tiếpcủa giới trẻ. Số lượng CTV chọn những phương án này chỉ là ngoại lệ rất nhỏ, hoàn toàn không ảnh hưởng đến phạm vi và đối tượng điển hình của giao tiếp ngôn ngữ giới trẻ. Như vậy, sự hoạt động của BTNNGT gắn liền với cộng đồng giao tiếp giới trẻ, thể hiện ở nội dung, đối tượng và phạm vi giao tiếp. Các hình thức ngôn ngữ giới trẻ như chêm xen tiếng Anh, tiếng lóng, kết cấu mới lạ trở thành phương tiện đặc thù đánh dấu nhân vật tham gia giao tiếp, là những người có cùng độ tuổi, trình độ học vấn, thị hiếu thẩm mỹ, phong cách cá nhân tương đồng. Cộng đồng này được thể hiện một cách tập trung, đậm nét ở báo mạng điện tử dành cho giới trẻ, khi người viết xác định rõ bạn đọc của mình là giới trẻ, ngược lại giới trẻ cũng xem các bài báo này là viết cho mình, phục vụ nhu cầu của mình. Đạt được kết quả này xem như BTNNGT đã thực hiện thành công chức năng truyền thông. 3.4 Đặc điểm o n cản iao tiếp Hoàn cảnh giao tiếp là một nhân tố trong mô hình cấu trúc giao tiếp. Hoàn cảnh giao tiếp có thể được gọi với nhiều tên khác nhau: ngữ cảnh (Jakobson), chu cảnh giao tiếp, hiện trường giao tiếp, thoại trường… Chúng tôi sử dụng thuật ngữ hoàn cảnh giao tiếp với 2 nghĩa. Theo nghĩa rộng, hoàn cảnh giao tiếp gồm tổng thể các nhân tố chính trị, địa lí, kinh tế, văn hóa, lịch sử với các tư tưởng, các chuẩn mực về đạo đức ứng xử, tạo nên môi trường xã hội, văn hóa, địa lí cho các cuộc giao tiếp. Theo nghĩa hẹp, hoàn cảnh giao tiếp chính là thoại trường, là không gian, thời gian của cuộc giao tiếp. Hoàn cảnh giao tiếp có ảnh hưởng đến việc chọn mã trong quá trình giao tiếp. 3.4.1 Hoàn cảnh giao tiếp rộng BTNNGT hình thành và phát triển trong một hoàn cảnh giao tiếp có nhiều biến động. Đó chính là bối cảnh xã hội Việt Nam và bối cảnh văn hóa giới trẻ Việt Nam đương đại. Xã hội Việt Nam sau khi thống nhất đất nước (1975), đặc biệt là sau đổi mới (1986) đến nay có nhiều biến đổi sâu sắc. Đó là sự biến đổi về cơ cấu kinh tế theo hướng nền kinh tế thị trường thời kì hội nhập kinh tế quốc tế dẫn đến sự biến đổi cơ cấu xã hội, kéo theo sự biến đổi của nhu cầu và lối sống trong xã hội ngày nay. Đặc biệt trong sự biến đổi chung của xã hội, theo lát cắt thế hệ, thế hệ sinh ra trong đổi mới (1986) có những biến đổi đặc thù rất quan trọng. Họ đang là lực lượng nòng cốt trong cơ cấu lao động, trong cơ cấu dân số - dân cư, chiếm tỷ lệ lớn làm cho Việt Nam là một dân tộc trẻ. Họ lại sinh ra và lớn lên trong đổi mới, mở cửa, hội nhập, thích ứng nhanh với kinh tế thị trường, công nghệ thông tin, có tư
- 104. 97 duy năng động,sáng tạo, là đại diện cho xu hướng đổi mới, hiện đại hoá xã hội. Biến đổi nhu cầu diễn ra ở mọi tầng lớp trong xã hội, nhưng mạnh mẽ và ưu trội nhất vẫn ở lớp trẻ, từ nhu cầu dân chủ và tự do, khẳng định cá tính, nhân cách đến nhu cầu thông tin, giao tiếp, thụ hưởng văn hoá với xu hướng hướng ngoại, bị lôi cuốn bởi mốt, thị hiếu, giá trị mới. Đây là cội nguồn của những mâu thuẫn, xung đột thế hệ. Những lệch lạc trong thể hiện và thực hiện nhu cầu thường bắt đầu từ sự lệch lạc trong lựa chọn định hướng giá trị sống, sự yếu kém, phát triển chậm trong giáo dục nhu cầu, giáo dục giá trị đối với lớp trẻ, từ gia đình, nhà trường đến xã hội. Biến đổi lối sống của con người Việt Nam có thể coi là tổng hợp những biến đổi xã hội dưới tác động của đổi mới, của hội nhập. (Theo Hoàng Chí Bảo, 2008). [3] Trong Culture and Identity, Kidd (2002) đã nhận định, văn hóa toàn cầu đã làm xói mòn nền văn hóa bản địa, làm cho các quốc gia trở nên giống nhau hơn. Công nghiệp truyền thông đã làm lây lan văn hóa toàn cầu. Các bộ phim, âm nhạc, trò chơi máy tính, thực phẩm, thời trang và các sản phẩm tiêu dùng khác.. đã làm cho các nền văn hóa trên thế giới ngày càng giống nhau. [64] Giới trẻ Việt Nam trong xã hội đương đại cũng nằm trong trào lưu toàn cầu hóa này. Ở Việt Nam, nhiều công trình văn hóa, tâm lí học [20] , [21], [31], [47]… đã miêu tả những biểu hiện đặc trưng văn hóa thanh niên thời đương đại là: nhạc trẻ, thời trang và lối sống. Thị hiếu âm nhạc, thời trang và lối sống này cho thấy một lớp văn hoá mới - văn hoá giới trẻ - đã ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam hiện đại, đặc biệt ở những đô thị lớn. Bối cảnh này mang lại cho giới trẻ nhiều tự do và chọn lựa hơn. Toàn cầu hoá xóa nhòa các giới hạn về không gian, thời gian, ngôn ngữ khiến cho thanh niên Việt Nam nghe cùng một loại nhạc, mặc cùng một kiểu thời trang, sống cùng một phong cách sống với thanh niên trẻ các nước trong khu vực và trên thế giới. Quan niệm xã hội, cơ cấu gia đình thay đổi, vai trò cá nhân được đề cao, lối sống của thanh niên cũng có những biến chuyển rõ rệt. Tuy nhiên, toàn cầu hóa cũng mang lại nỗi lo âu, bấp bênh và mơ hồ do chưa có một hệ giá trị và chuẩn mực nhất định. Nó làm cho giới trẻ Việt Nam vừa tự do vừa phải đối mặt với những thử thách, khó khăn chung. Cộng thêm là những định kiến bắt nguồn từ văn hoá truyền thống tạo thêm nhiều áp lực cho văn hóa giới trẻ. Giới trẻ Việt đương đại đang từng ngày xây dựng và khẳng định bản sắc văn hóa thanh niên của mình trong bối cảnh chung của văn hóa dân tộc và văn hóa toàn cầu như thế. Khi bàn đến hoàn cảnh giao tiếp hiện nay, không thể không nhắc đến sự ảnh hưởng và tác động của công nghệ. Sức mạnh công nghệ, thể hiện qua các thiết bị thông minh và kết nối Internet đã trở thành một lực lượng hữu hình tác động
- 105. 98 sâu sắc đếnđời sống giao tiếp xã hội, đặc biệt là giới trẻ. Internet trở thành phương tiện phát triển nhanh nhất từng được ghi nhận trong lịch sử loài người. Nếu năm 2006, cả thế giới có 1,076 tỉ người sử dụng Internet thì đến năm 2016, con số này đã lên đến hơn 3,4 tỉ người [22]. Những người sử dụng Internet làm thành một cộng đồng giao tiếp ảo gắn kết với nhau gọi là cư dân mạng. Cộng đồng cư dân này sử dụng mã giao tiếp là ngôn ngữ mạng. Tại Việt Nam, theo báo cáo của NetCitizens, tại các khu vực thành thị, khoảng 50% dân số có truy cập Internet. Tỷ lệ này thậm chí còn cao hơn tại hai thành phố lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Hai phần ba trong số này sử dụng Internet mỗi ngày, với gần 50 giờ trên Internet mỗi tháng. Người sử dụng Internet nằm trong độ tuổi khá trẻ, chủ yếu là thanh niên. [90] http://infonet.vn/nam-2015-so-luong-co-quan-bao-chi-in-tang-12-co-quan- post187377.info Tỷ lệ và tần suất sử dụng internet đã tạo ra một đời sống giao tiếp ảo, với các mối quan hệ giao tiếp ảo. Trong đó, người giao tiếp có thể vô cùng quen thuộc với các thông số ảo (tên tài khoản, ảnh đại diện, nội dung câu chuyện) mà hoàn toàn xa lạ với các thông tin thực tế. Điều này này dẫn đến những đặc điểm giao tiếp hết sức khác biệt. Các nhân vật tham gia vào giao tiếp có xu hướng tự do, cởi mở, thậm chí quá đà, ảo tưởng, như tiếng lóng giới trẻ gọi là “chém gió”, “thánh phán” hay “anh hùng bàn phím”. Hoàn cảnh giao tiếp ảo qua thiết bị số cũng là một môi trường đặc thù của BTNNGT. Những đặc điểm nêu trên của xã hội Việt Nam đương đại và bối cảnh văn hóa thanh niên chính là hoàn cảnh giao tiếp rộng, làm nảy sinh và là môi trường hoạt động của BTNNGT trong tiếng Việt hiện nay. 3.4.2 Hoàn cảnh giao tiếp hẹp Nếu bối cảnh xã hội văn hóa của thời đại làm nên hoàn cảnh giao tiếp rộng của BTNNGT, thì xét ở phạm vi hẹp, hoàn cảnh giao tiếp là không gian, phạm vi, lĩnh vực mà BTNNGT xuất hiện, hoạt động. Do phạm vi nghiên cứu BTNNGT của luận án là qua báo mạng điện tử dành cho giới trẻ nên báo mạng giới trẻ chính là chu cảnh xuất hiện BTNNGT. So với các báo mạng điện tử khác, báo mạng điện tử dành cho giới trẻ sử dụng BTNNGT với số lượng lớn, tần suất xuất hiện cao. Có thể biến thể ngôn ngữ này vẫn xuất hiện ở các tờ báo điện tử khác, nhưng khuynh hướng xuất hiện chủ đạo của BTNNGT là ở báo mạng điện tử dành cho giới trẻ. Đây mới là hoàn cảnh xuất hiện đặc thù của ngôn ngữ giới trẻ.
- 106. 99 Xét trong nộibộ báo mạng giới trẻ, thực tế ngữ liệu cho thấy BTNNGT xuất hiện có sự phân bố theo từng chuyên mục nội dung. Vì vậy, có thể nói lĩnh vực nội dung chính là hoàn cảnh giao tiếp hẹp của ngôn ngữ giới trẻ. Theo đó, lĩnh vực công nghệ có số lượng và tỉ lệ từ ngữ tiếng Anh xuất hiện lớn nhất, với 305 từ ngữ với 1.597 lượt được sử dụng, tính trung bình mỗi bài về chủ đề công nghẹ có 7.99 đơn vị tiếng Anh xuất hiện. (Số liệu ở bảng 2.4 Sự phân bố từ ngữ tiếng Anh theo trường nghĩa). Tiếng lóng và các kết cấu mới lạ xuất hiện nhiều ở chuyên mục Văn hóa giải trí và đời sống giới trẻ, nhằm định danh mới sự vật sự việc, biểu hiện những tâm trạng tình cảm đặc thù của giới trẻ: bồ kết, sao, gấu bông, chém gió… Xét theo cấu trúc mỗi bài báo giới trẻ, chúng tôi nhận thấy các đơn vị của BTNNGT thường xuất hiện ngay từ tiêu đề. Nếu bài báo có sử dụng tiếng lóng hoặc kết cấu mới lạ, chúng thường được chọn làm tiêu đề. Ví như: Gỡ bom cho gà bông!, Những cô nàng cực chất của Toppo girl, Tiết lộ bí mật khó đỡ trong MV mới, Bộ đôi Trấn Thành – Anh Đức tung clip hài bá đạo… Trong văn bản nói chung và văn bản báo chí nói riêng, tiêu đề có ý nghĩa rất quan trọng trong việc biểu đạt nội dung thông tin của toàn văn bản. Tiêu đề biểu hiện tiêu điểm thông tin, thể hiện chủ đề của văn bản. Hơn nữa, đối với báo chí, tiêu đề còn có tác dụng thu hút bạn đọc ngay từ ban đầu. Xét từ tâm lí và thực tế thói quen tiếp nhận báo mạng điện tử hiện nay, độc giả thường có thói quen đọc lướt, đọc nhanh nhằm chọn lọc thông tin họ quan tâm. Khác với loại hình báo giấy, độc giả có thể tập trung chăm chú đọc, báo mạng điện tử chủ yếu được tiếp nhận bằng các phương tiện kỹ thuật số, người đọc có thể tranh thủ lúc đọc mọi lúc mọi nơi, ít tập trung tinh thần cao cho việc đọc báo. Chính đặc điểm này chi phối đến ngôn ngữ báo mạng nói chung, ngôn ngữ giới trẻ trên báo mạng điện tử dành cho giới trẻ nói riêng. Đó là yêu cầu ngôn ngữ báo điện tử phải có tiêu điểm thông tin, gây chú ý, ngắn gọn, nhanh chóng thu hút độc giả. Vì vậy, trên các báo điện tử dành cho giới trẻ, dễ dàng bắt gặp việc sử dụng BTNNGT đặt tên, giật tít cho các bài báo, với mục đích thu hút ngay lập tức sự chú ý của độc giả. BTNNGT trong những trường hợp này trở thành phương tiện đắc lực nhằm mục đích gây sự chú ý cho độc giả, thu hút bạn đọc tập trung vào tiêu điểm thông tin của bài báo. Do đó, xét trong cấu trúc của mỗi bài báo, tiêu đề là phạm vi có tỉ lệ xuất hiện BTNNGT giới trẻ cao.
- 107. 100 Ngôn ngữ giớitrẻ được chúng tôi khảo sát và thu thập qua báo mạng điện tử. Thế nhưng, đây mới chỉ là một phạm vi hoạt động tiêu biểu của biến thể này. Trong thực tế hành chức, BTNNGT có thể được giới trẻ sử dụng trong nhiều hoàn cảnh giao tiếp khác nhau. Để làm rõ phạm vi giao tiếp xã hội của BTNNGT, chúng tôi đã tiến hành điều tra ngôn ngữ học, với câu hỏi: Anh/chị thường dùng BTNNGT (chêm xen từ ngữ tiếng Anh, tiếng lóng, kết cấu mới lạ) trong phạm vi giao tiếp nào? Câu trả lời được thiết kế sẵn 6 phương án: (1) gia đình, (2) nhà trường, (3) mạng xã hội, (4) môi trường khác, (5) mọi nơi, (6) không nơi nào. Đối với câu hỏi này, CTV có thể lựa chọn nhiều phương án trả lời đồng thời. Nếu chọn câu trả lời 5 (mọi nơi), thì được hiểu là bao gồm cả 1,2,3,4. Nếu chọn câu trả lời 6 (không nơi nào), nghĩa là không được chọn phương án nào khác. Bảng 3.4 Phạm vi sử dụng của BTNNGT Gia đình Nhà trường Mạng xã hội Môi trường khác Mọi nơi Không nơi nào Lượt Tỉ lệ Lượt Tỉ lệ Lượt Tỉ lệ Lượt Tỉ lệ Lượt Tỉ lệ Lượt Tỉ lệ 43 12.3% 96 27.4% 272 77.7% 62 17.7% 23 6.6% 23 6.6% Kết quả điều tra cho thấy, hoàn cảnh giao tiếp mà BTNNGT được sử dụng nhiều nhất là mạng xã hội (77.7%), gấp 3.5 nhà trường, gấp 6.3 lần gia đình. Như vậy, chỉ trừ 6.6% không sử dụng ở bất cứ nơi nào, BTNNGT được sử dụng ở hầu hết các hoàn cảnh giao tiếp, từ nhà trường, gia đình, mạng xã hội đến các môi trường khác. Nhưng trong đó, mạng xã hội chiếm tỉ lệ cao đặc biệt so với các nơi khác. Biểu đồ 3.3. Phạm vi sử dụng của BTNNGT 12% 27% 78% 18% 7% 7% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% Gia đình Nhà trường Mạng xã hội Môi trường khác Mọi nơi Không nơi nào
- 108. 101 CTV giới trẻtham gia khảo sát của chúng tôi đều là học sinh và sinh viên, nghĩa là gia đình và nhà trường là hai phạm vi sống, giao tiếp chủ yếu của CTV nói riêng và đa số thanh niên trong độ tuổi 15-24 nói chung. Tuy nhiên, kết quả điều tra cho thấy, gia đình và nhà trường là hai phạm vi sử dụng BTNNGT không tiêu biểu, không điển hình. Tổng tỉ lệ cả hai phạm vi mới đạt 40.2%, thấp hơn rất nhiều so với phạm vi mạng xã hội, 77.7%. Mạng xã hội mới chính là nơi thanh niên sử dụng ngôn ngữ giới trẻ nhiều nhất. Có thể kết luận, phạm vi hoạt động của BTNNGT chủ yếu là mạng xã hội. Mạng xã hội, hay gọi là mạng xã hội ảo, được dịch từ cụm từ social network của tiếng Anh. Wikipedia định nghĩa “Mạng xã hội là dịch vụ nối kết các thành viên cùng sở thích trên Internet lại với nhau với nhiều mục đích khác nhau không phân biệt không gian và thời gian”. Điểm nổi bật của mạng xã hội là tính kết nối và chia sẻ mạnh mẽ, phá vỡ những ngăn cách về địa lý, ngôn ngữ, quốc gia. Mạng xã hội tự thân nó lan rộng trong cộng đồng thông qua các tương tác của các thành viên (cư dân mạng) trong chính cộng đồng đó. Mọi cư dân mạng cùng kết nối và mỗi người là một mắt xích để tạo nên một mạng lưới rộng lớn truyền tải thông tin trong đó. Giới trẻ Việt Nam dùng biến thể ngôn ngữ nhóm để giao tiếp chủ yếu trong phạm vi mạng xã hội vì tính cởi mở, tự do, không giới hạn của nó. Sự không giới hạn không chỉ diễn ra về mặt không gian địa lí, thời gian vật lí mà còn cả nhân tố tinh thần và dư luận xã hội. Cư dân trong cộng đồng mạng sống một đời sống ảo, bình đẳng, không ngại thể hiện cái tôi và sở thích của mình mà không hoặc ít bị chi phối bởi định kiến, dư luận xã hội. Chính tính mở của mạng xã hội đã là địa hạt lí tưởng, phù hợp với đặc điểm của ngôn ngữ giới trẻ. Mặt khác, trong bối cảnh hiện nay, thời gian giới trẻ sống ảo, dành cho tương tác mạng xã hội chiếm phần không nhỏ trong quỹ thời gian mỗi ngày. Các quan hệ bạn bè, hội nhóm diễn ra trên mạng xã hội sôi nổi, nhanh nhạy. Có những thành viên có hàng ngàn, thậm chí hàng vạn người theo dõi, mạng lưới bạn bè ảo trải dài khắp vùng miền, châu lục. Chính vì vậy, không có gì khó hiểu kết quả điều tra đã khẳng định mạng giao tiếp của giới trẻ với BTNNGT diễn ra chủ yếu ở mạng xã hội. Ngược lại, giới trẻ sử dụng biến thể ngôn ngữ này ở gia đình và nhà trường không nhiều. Theo ý nghĩ chủ quan của chúng tôi, gia đình là phạm vi giao tiếp thân mật, gần gũi, không đòi hỏi chuẩn mực, nên đây là một phạm vi ngôn ngữ giới trẻ có thể được dùng rộng rãi. Nhưng kết quả điều tra đã chứng tỏ điều ngược lại. Gia đình là phạm vi có tỉ lệ sử dụng BTNNGT thấp nhất so với các môi trường giao tiếp khác. Phạm vi giao tiếp gia đình tuy thân mật, gần gũi, suồng sã, tự do nhưng lại bất
- 109. 102 bình đẳng vềvai giao tiếp. Các nhân vật tham gia giao tiếp trong gia đình thường có sự phân chia thứ bậc tôn ty rõ rệt, cộng thêm sự khác biệt về thế hệ, quan điểm dẫn đến đây không phải là nơi lí tưởng để giới trẻ sử dụng biến thể ngôn ngữ nhóm. Phạm vi nhà trường, nơi diễn ra các mối quan hệ trung tâm của giới trẻ như với thầy cô, bạn bè… việc sử dụng biến thể ngôn ngữ này cũng không nổi bật, chỉ chiếm 27.4%. Điều này cũng không quá khó hiểu khi nhà trường là môi trường giáo dục đòi hỏi tính chính thống, chuẩn mực cao, quan hệ với thầy cô là mối quan hệ thứ bậc, thể hiện tính tôn ty rõ nét. Các mối quan hệ bạn bè diễn ra ở nhà trường ngày nay không còn giống nhà trường truyền thống, khi quan hệ bạn bè, thời gian rảnh của giới trẻ ngày càng ít, các mối quan hệ diễn ra chủ yếu ở mạng xã hội ảo. Giao tiếp ảo trở thành đặc trưng giao tiếp của thanh niên trong bối cảnh xã hội hiện nay. Kết quả nghiên cứu của chúng tôi hoàn toàn chia sẻ với những công trình của Nguyễn Văn Hiệp và đồng sự về phạm vi sử dụng và đối tượng sử dụng của biến thể phi chuẩn của giới trẻ. Trong công trình Một số vấn đề mới trong phát triển và giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt (2014), Nguyễn Văn Hiệp và nhóm tác giả đã tiến hành khảo sát 1000 thanh niên trong độ tuổi 17-26 và đi đến kết luận: về phạm vi sử dụng, chỉ có 6.7% dùng BTNNGT giao tiếp trong phạm vi gia đình, 36.3% sử dụng trong phạm vi nhà trường, không dùng ở bất cứ nơi nào 7.5%; về đối tượng sử dụng, có 81.8% sử dụng biến thể này để giao tiếp với bạn bè, chỉ có 3.9% dùng để giao tiếp với người lớn tuổi hơn… Sự tương đồng khá đều đặn trong kết quả nghiên cứu có thể hướng đến một kết luận chung về sự thống nhất của phạm vi hoạt động và đối tượng giao tiếp của BTNNGT trong tiếng Việt hiện nay. Đó là giới trẻ chủ yếu sử dụng BTNNGT để giao tiếp trong nhóm nội bộ giới trẻ, ở phạm vi mạng xã hội. Gia đình, nhà trường không phải là phạm vi sử dụng điển hình nhất của BTNNGT. Trong luận án, BTNNGT được sử dụng ở báo mạng điện tử giới trẻ, cũng là một phạm vi giao tiếp điển hình của tương tác xã hội ảo qua thiết bị kỹ thuật số, giữa những người trong cộng đồng giới trẻ với nhau. 3.5 Đặc điểm mục đíc sử dụn Dù là một dạng văn bản truyền thông đa phương tiện, nhưng ngôn ngữ vẫn là phương tiện biểu đạt thông điệp trọng yếu nhất của báo mạng điện tử. Các phương tiện khác như âm thanh, hình ảnh… chỉ là công cụ hỗ trợ ngôn ngữ, tăng thêm khả năng biểu đạt cho ngôn ngữ mà thôi. Do đó, lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ có thể nói là nhân tố quan trọng hàng đầu trong việc biểu đạt nội dung thông tin bài báo. Vậy, các tờ báo điện tử dành cho giới trẻ sử dụng BTNNGT nhằm mục đích gì? Hay nói cách khác, BTNNGT có ý nghĩa như thế nào trong việc thực hiện chức
- 110. 103 năng truyền thôngcho bạn đọc giới trẻ? Vấn đề nghiên cứu này sẽ được chúng tôi giải quyết trên ngữ liệu thực tế của việc sử dụng BTNNGT qua báo mạng đồng thời kiểm chứng qua điều tra ngôn ngữ học với CTV trẻ. Trong mô hình giao tiếp, nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định, động cơ (mục đích) giao tiếp là nhân tố quan trọng chi phối toàn bộ cuộc giao tiếp. Trên cơ sở xác lập được động cơ giao tiếp, từ đó chủ thể mới lựa chọn nội dung, cách thức, phương tiện giao tiếp phù hợp nhất để thực hiện được đích đã đặt ra đó. Mọi cuộc giao tiếp đều hướng đến đích giao tiếp nhất định, kể cả là những cuộc giao tiếp tưởng chừng như vu vơ, không có thông điệp rõ ràng, nói cho vui… đều nhằm đến việc thiết lập mối quan hệ giữa người nói và người nghe. Lựa chọn ngôn ngữ để giao tiếp là một trong những cách thức để thực hiện đích giao tiếp. Trong Ngôn ngữ học xã hội [27], Nguyễn Văn Khang (2012) đã quy sự lựa chọn ngôn ngữ về hai quá trình: là lựa chọn mang tính ngữ cảnh và lựa chọn mang tính chiến lược. Lựa chọn mang tính ngữ cảnh hay còn được gọi là lựa chọn không đánh dấu là quá trình lựa chọn ngôn ngữ tự nhiên, tự phát theo thói quen ngôn ngữ của người sử dụng, không nhằm mục đích gì. Ngược lại, lựa chọn chiến lược là sự lựa chọn mang tính đánh dấu, nhằm thể hiện những mục đích nhất định. Dựa vào sự phân biệt hai quá trình này, chúng tôi sẽ phân tích các mục đích sử dụng BTNNGT ở báo mạng điện tử. Trước hết, luận án sẽ phân tích động cơ giao tiếp qua thực tế sử dụng của BTNNGT qua báo mạng điện tử. Sau đó, kiểm chứng mục đích sử dụng qua điều tra khảo sát thực tế từ CTV giới trẻ. Nếu quan niệm chuyển mã là sự chuyển đổi từ ngôn ngữ/ biến thể ngôn ngữ này sang ngôn ngữ/biến thể ngôn ngữ khác trong giao tiếp thì việc sử dụng ngôn ngữ giới trẻ ở báo mạng điện tử cũng là một quá trình chuyển mã, trong đó có sự chuyển đổi từ biến thể tiếng Việt chuẩn sang biến thể giới trẻ lệch chuẩn. Luận án đã tham khảo các công trình về động cơ chuyển mã của J.Gumperz [61], Meyers- Scotton [72], Nguyễn Thanh Phương [73], Nguyễn Văn Khang [27]… và thực tế ngữ liệu, chúng tôi nhận thấy việc sử dụng BTNNGT ở báo mạng điện tử dành cho giới trẻ chủ yếu là sự lựa chọn có tính chiến lược, với những động cơ có thể xác định được. 3.5.1 Ngôn ngữ giới trẻ thể hiện bản sắc nhóm giới trẻ, thiết lập cộng đồng giao tiếp thanh niên Trên báo mạng điện tử dành cho giới trẻ, BTNNGT được lựa chọn như là một phương tiện đắc lực, đặc trưng để thể hiện bản sắc của tờ báo. Hoa Học trò, Sinh viên Việt Nam, Kênh 14, Yan News… được thiết kế dành riêng cho bạn đọc giới trẻ từ nội dung tin bài, thiết kế hình thức cho đến phương tiện ngôn ngữ. Do đó, có thể
- 111. 104 nói lựa chọnBTNNGT làm phương tiện biểu đạt trên báo điện tử giới trẻ nhằm thực hiện mục đích cơ bản nhất, trực tiếp nhất là thể hiện bản sắc nhóm giới trẻ, qua đó thiết lập cộng đồng giao tiếp thanh niên. Động cơ lựa chọn ngôn ngữ này có liên quan mật thiết đến sự tồn vong, hưng thịnh của mỗi tờ báo trong việc có thu hút được bạn đọc giới trẻ hay không. Như nhiều công trình tâm lí lứa tuổi đã phân tích, bản sắc nhóm giới trẻ được thể hiện ở một số đặc điểm tiêu biểu như: (1) tính thời thượng, nhanh nhạy, cập nhật; (2) tính hài hước, dí dỏm, thông minh; (3) nhu cầu sáng tạo, cách tân, đổi mới. Các đặc tính này đều xuất phát từ bản chất tâm lí của tuổi trẻ mọi thời đại nói chung, chỉ khác nhau là ứng với mỗi giai đoạn, bối cảnh xã hội chúng được biểu hiện bằng các hình thức khác nhau. 3.5.1.1 Ngôn ngữ giới trẻ thể hiện tính thời thượng, nhanh nhạy của giới trẻ Về nội dung, báo mạng điện tử đã nhanh chóng khai thác những sự kiện, hiện tượng nóng hổi, nổi bật trong đời sống xã hội thế giới và Việt Nam, có liên quan đến đời sống giới trẻ hoặc được giới trẻ quan tâm như: học đường, bạn bè, tình yêu, âm nhạc, thời trang, điện ảnh… Đặc biệt, so với báo giấy học trò khoảng 20 năm trước, nội dung cũng như phương thức chuyển tải có sự khác biệt sâu sắc. Nếu nội dung trên Mực tím, Áo trắng, Hoa Học trò thế hệ trước chủ yếu khai thác tin tức giảng đường, trường lớp, thầy cô, bạn bè, tình yêu học trò với văn phong lãng mạn trữ tình kiểu ngôn ngữ nghệ thuật thì báo điện tử giới trẻ ngày này tràn ngập tin tức văn hóa, giải trí với ngôn ngữ giới trẻ thời hiện đại. Trước hết là hiện tượng chêm xen tiếng Anh. Việc trộn mã tiếng Anh vào lời nói tiếng Việt là xu hướng lựa chọn nổi bật không những của ngôn ngữ giới trẻ Việt Nam mà còn là ngôn ngữ giới trẻ chung trên thế giới. Trên Hoa học trò, Sinh viên Việt Nam, Kênh 14, Yan News nhiều chuyên mục được đặt tên bằng tiếng Anh: Showbiz 360, Yan show, M.Chanel, Star, Music, Cine, Tivi show, Star, Fashion, Sport, Cool, Video, Shock, Quizz, Horoscope, Made by Me…, hoặc lóng hóa từ ngữ tiếng Anh: Kênh 14 (Kênh for teen), Xì po (Sport),2 Tech (hi-tech)… Trên các báo có đối tượng bạn đọc phổ thông, các chuyên mục thường được đặt tên bằng biến thể tiếng Việt chuẩn như: Thể thao, Âm nhạc, Truyền hình, Công nghệ, Tin tức… Còn báo mạng giới trẻ lại dùng ngôn ngữ giới trẻ, ở đây cụ thể là các từ ngữ tiếng Anh (nguyên dạng lẫn phỏng âm) để gọi tên các chuyên mục. Điều này không nằm ngoài mục đích thể hiện tính thời thượng, sành điệu, thu hút sự đồng điệu và quan tâm của giới trẻ.
- 112. 105 Đặc biệt, trongkhi thông tin các sự kiện liên quan đến đời sống giới trẻ, văn hóa giải trí, thời trang, báo mạng thường lựa chọn hình thức trộn mã tiếng Anh, kết quả làm cho lời nói tiếng Việt xuất hiện dày đặc mã tiếng Anh: “Mặc chấm bi, bạn vẫn có thể là 1 cô nàng năng động với crop-top và jacket, hay retro chic với bộ đồ chấm bi ton-sur-ton, dịu dàng khi kết hợp sơmi chấm bi với chân váy pleat, hoặc tươi tắn và nổi bật với set đồ color block…” [104] Nhóm nhạc nam Element ra mắt khán giả Vpop. Element Band là nhóm nhạc gồm 3 thành viên trực thuộc công ty Step 3 Entertainment, đây cũng là nhóm nhạc đầu tiên được ký hợp đồng với một công ty quản lý của Mỹ. Phong cách của Element sẽ mang nhiều âm hưởng indie- pop châu Âu. [216] Một trang blog Tây Ban Nha chuyên về âm nhạc châu Á, bao gồm Kpop, Cpop, Jpop, Tpop, ... cũng vừa xếp hạng MV "Bad Boy" của Đông Nhi trong Top 10 bảng xếp hạng hàng ngày. [674] Số lượng, tần số, ý nghĩa của các mã trộn tiếng Anh trong BTNNGT đa dạng, mới mẻ đến mức làm cho nhiều độc giả bình thường cảm thấy khó hiểu. Đặc biệt là các từ chỉ những hiện tượng âm nhạc, thời trang quốc tế: croptop, bratop, retro chic, váy pleat, áo trắng see- through, quần wide legs, chân váy midi, xu hướng furturistic… xuất hiện ồ ạt theo các xu hướng, trào lưu thời thượng của giới trẻ. BTNNGT trong những ngữ cảnh này thể hiện tính nhanh nhạy, cập nhật so với biến thể chuẩn. Trong tiếng Việt, văn hóa Việt không có những thứ trang phục được gọi là: croptop, bra top... Du nhập từ nước ngoài, nếu dịch chúng thành “áo ngắn”, “áo lót” thì vừa không chính xác lại vừa thô thiển. Mặt khác khó có thể chấp nhận các từ ngữ kiểu như “áo ngắn” hay “áo ngắn nửa người” trong tiếng Việt làm thành một thế đối lập với từ “áo dài” chỉ một loại trang phục truyền thống của người Việt. Hoặc see through vốn là một cụm động từ với nghĩa “hiểu được bản chất”, đã được giới trẻ du nhập từ nước ngoài chỉ trào lưu thời trang áo quần xuyên thấu, mỏng manh khoe da thịt hiện nay của giới trẻ. Chiếc áo trắng see- through kết hợp linh hoạt với quần wide legs và chân váy midi… Xu hướng furturistic được coi là đặc trưng trong các bộ đồ biểu diễn của Hà Hồ. [683] Thay vì mua một chiếc váy “có vẻ vintage” được làm ra vào năm nay, với giá trên trời khoảng 400k, thì bạn hoàn toàn có thể tìm được một chiếc váy khác tương tự, ra chất vintage hơn, ở sạp bán đồ 2hand, với mức giá chỉ…100k. [357] Trong ngôn ngữ giới trẻ, furturistic được dùng trong thế đối lập với vintage, với nghĩa là hiện đại – cổ điển. Nhưng thay vì chọn từ ngữ toàn dân, ngôn ngữ giới trẻ lại lựa chọn hình thức trộn mã tiếng Anh vào giao tiếp tiếng Việt nhằm thể hiện tính quốc tế, thời thượng.
- 113. 106 Xét trong bốicảnh xã hội Việt Nam và tâm lí ngôn ngữ của cộng đồng hiện nay, năng lực Anh ngữ là thước đo trình độ học vấn lẫn sự am hiểu xã hội. Giới trẻ là đối tượng được giáo dục ngoại ngữ sớm, giáo dục bắt buộc, nên họ là một trong những tầng lớp có năng lực ngoại ngữ cao hơn các nhóm xã hội khác. Do đó, thông thạo ngoại ngữ cũng thể hiện “đẳng cấp” của giới trẻ ngày nay. Xuất phát từ thực tiễn này, BTNNGT sử dụng mã tiếng Anh để biểu hiện những trào lưu, hiện tượng mới trước hết khẳng định mục đích hàng đầu là tính thời thượng, sành điệu. Tuy không thể hiện trực tiếp bằng lời, nhưng sắc thái biểu cảm này toát lên qua cách lựa chọn ngôn ngữ biểu đạt. Số liệu điều tra từ thực tế sử dụng BTNNGT của CTV trẻ của chúng tôi cũng khẳng định, có 24.3% CTV hướng đến mục đích thể hiện tính thời thượng thông qua việc lựa chọn ngôn ngữ giới trẻ. Do đó, tính thời thượng là một động cơ quan trọng để bộc lộ bản sắc nhóm giới trẻ trong việc sử dụng BTNNGT ở báo mạng điện tử. 3.5.1.2 Ngôn ngữ giới trẻ thể hiện tính hài hước, dí dỏm, thông minh Trong chuỗi phát triển của cuộc đời con người, thanh niên là giai đoạn dồi dào năng lượng nhất cả về thể xác lẫn tinh thần. Tuổi trẻ luôn được ví là mùa xuân, biểu tượng cho sức sống, vẻ đẹp căng tràn. Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí này, giai đoạn tuổi trẻ là thời điểm con người thấy lạc quan, vui vẻ, hài hước, sôi động nhất trong cuộc đời. Nếu tuổi trung niên và tuổi già, sự phát triển tâm lý đi vào chiều sâu, thường bình lặng, suy tư thì tuổi trẻ là giai đoạn sôi nổi, năng động nhất. Cách lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ cũng góp phần thể hiện cá tính sôi nổi, năng động, hài hước, dí dỏm của thanh niên. Trên báo điện từ giới trẻ, BTNNGT được sử dụng nhằm mục đích bộc lộc sắc thái hài hước, dí dỏm, thể hiện bản tính vui nhộn của giới trẻ. Các sự kiện, hiện tượng nghiêm túc được diễn tả bằng ngôn ngữ giới trẻ trở nên hài hước, vui nhộn. Đây là lời kêu gọi viết về thầy cô – tri ân người truyền lửa nhân ngày 20 tháng 11 đầy ấn tượng, hài hước trên Hoa Học trò: Là một teen chính hiệu, hẳn bạn đã từng... được thầy cô “tha bổng” cho lỗi lầm nào đó, biết ơn và trân trọng một việc thầy cô đã làm cho mình, “rủ rê” được thầy cô tham gia vào các “phi vụ đặc biệt” của lớp bạn như liên hoan bí mật, lê la trà sữa gần cổng trường, nhớ hoài một câu nói “bá đạo”, một hành động đặc trưng của thầy cô mình “bồ kết”, được thầy cô đồng ý bấm “kết bạn” trên facebook và cực ngưỡng mộ thầy cô nhưng chưa có dịp thể hiện. [243]
- 114. 107 Ngôn ngữ giớitrẻ đã góp phần rút ngắn khoảng cách biệt thế hệ thầy cô – học sinh, hình ảnh thầy cô giáo hiện lên vừa gần gũi, thân thương lại dí dỏm, hóm hình: tha bổng, rủ rê, phi vụ, câu nói bá đạo, bồ kết, lê la… Với cách sử dụng từ ngữ đa dạng, mang phong cách khẩu ngữ, BTNNGT tái hiện hình ảnh thầy cô teen hóa như những người bạn lớn qua cảm nhận của học sinh. Có thể nói, đây là một trong những "bậc thầy gây mê" khi lớp học của thầy cô cung Kim Ngưu lại có chút ngột ngạt và nhàm chán, cả đám học trò sẽ bị “thôi miên” mà "gục ngã”. [956] “Bậc thầy gây mê” là cách nói đầy hài hước của sinh viên ám chỉ những thầy cô có phong cách giảng dạy nhàm chán, khô khan, gây buồn ngủ, kết hợp với các từ trong trường nghĩa: thôi miên, gục gã… Ngữ lóng này trước hết gây cười vì mối liên hệ bất ngờ giữa vật so sánh với đối tượng được so sánh. Giáo viên được ví như bác sĩ gây mê hay chuyên gia thôi miên, có chức năng gây ngủ cho bệnh nhân – chính là người học. Hiệu quả của tiếng cười mang lại hết sức sảng khoái, bất ngờ, cũng phần nào che mờ thái độ chê bai của giới trẻ đối với thầy cô. Chất hài hước, dí dỏm, đầy thông minh của giới trẻ không làm cho lời nói lố bịch hay hỗn xược dù đối tượng bị giễu cợt ở đây là thầy cô giáo. Những nhân vật, sự việc của đời sống học đường không hiện lên tẻ nhạt, nhàm chán mà trở nên sống động, tươi vui nhờ BTNNGT. Như đã nói ở chương 2, trong BTNNGT, phần lớn mã tiếng Anh được dùng với hình thức nguyên dạng, đây là chuẩn mực mới trong tiếng Việt, được xem có tư cách của biến thể chuẩn. Ngôn ngữ giới trẻ rất hiếm trường hợp chêm xen mã tiếng Anh biến âm. Trong những ngữ cảnh đó, ngoài ý nghĩa thông báo, hầu như trường hợp nào cũng kèm ý nghĩa biểu thái đặc trưng, nhấn mạnh vào sự dí dỏm, hài hước của giới trẻ. Có thể kể đến những hình thức tiếng Anh đã giới trẻ lóng hóa nhằm thể hiện sự dí dỏm: le vồ, xì tin, sì ta tớt, ku te, kul, xì po… Hơn hết thảy, các “tiền bối” trẻ măng đều long lanh như “minh tinh trái đất” nên ngay lập tức “đánh choáng” teen cả bằng phần nghe và phần nhìn. Đặc biệt ai cũng vui vẻ, nụ cười khi thuyết trình đã đến “le vồ” đáng yêu nhất. [86] Cô giáo với độ xì tin vô đối. [733] Trong những ngữ cảnh này, nếu thay thế các từ le vồ, xì tin thành các từ tiếng Anh chuẩn như level, style thì ý nghĩa biểu hiện không thay đổi, nhưng lời nói chỉ có tính thông tin với màu sắc trung hòa, nghiêm chỉnh, ít sắc thái cá nhân. Ngược lại, chêm xen những từ tiếng Anh biến âm theo kiểu giới trẻ mang lại cho thông điệp một sắc thái hài hước, dí dỏm, vui tươi, bộc lộ đúng bản sắc giới trẻ. Sự xuất
- 115. 108 hiện của nhữngtừ phi chuẩn trong ngữ cảnh như vậy tạo ra điểm nhấn thú vị trong lời nói, phân biệt phong cách nói năng của giới trẻ với các nhóm xã hội khác. Trong BTNNGT, tiếng lóng cũng thường tạo ra phong cách hài hước, dí dỏm cho lời nói. Tiếng lóng giới trẻ không lấy việc biểu hiện nội dung thông tin làm chức năng chủ đạo. Vì như đã nói, tiếng lóng chỉ là những tên gọi thêm, chồng lên tên gọi chính thức. Chức năng của tiếng lóng là để đánh dấu nhóm xã hội, phân biệt mình với những tập thể xã hội khác. Tiếng lóng giới trẻ cũng không xây dựng trên cơ sở bí mật. Hài hước, dí dỏm, thể hiện phong cách lứa tuổi thanh niên mới là phong vị chủ đạo của tiếng lóng giới trẻ. Ngoài ý nghĩa hài hước, từ lóng còn thể hiện sự liên tưởng thông minh, độc đáo của giới trẻ. Bằng trí tưởng tượng và liên tưởng sáng tạo, giới trẻ đưa đến cho ngôn ngữ những nét nghĩa đầy bất ngờ: Muốn giơ tay phát biểu thì “vi rút ngại” tấn công và cứ thế, teen ngồi im suốt cả buổi học mặc dù nhiều người có đầy ý tưởng sáng tạo và phương pháp học tập hay. [381] Hãy nạp "vitamin lạc quan" cho tâm hồn. [999] Ngại ngùng, lạc quan vốn là những tính từ chỉ tâm lí tình cảm của con người trong tiếng Việt. Khi lóng hóa, giới trẻ gán cho tâm lí ngại ngùng là vi rút, còn gán cho tâm lí lạc quan là vitamin. Như chúng ta đều biết, vi rút hay vitamin đều là những từ mượn ngoại lai nhằm chỉ những hiện tượng, sự vật thuộc lĩnh vực y học. Nhưng vi rút là loại tác nhân truyền nhiễm gây bệnh cho con người, ngược lại vitamin là sinh tố, tức là thứ cần thiết, bổ ích cho cơ thể người. Từ đặc tính gây hại/có lợi cho con người, giới trẻ đã gán chúng cho hai trạng thái tâm lí ngại ngùng và lạc quan, trở thành những cụm từ lóng đặc sắc của BTNNGT: vi rút ngại, vitamin lạc quan. BTNNGT góp phần thể hiện phong cách hài hước, dí dỏm của nhóm xã hội giới trẻ. Ngược lại, chính bản sắc nhóm này lại tác động trở lại ngôn ngữ giới trẻ, làm cho chúng trở nên khác biệt với các biến thể ngôn ngữ của các nhóm xã hội khác ở đặc điểm hài hước, vui tươi, sôi động. 3.5.1.3 Ngôn ngữ giới trẻ thể hiện nhu cầu sáng tạo, lạ hóa ngôn từ Các nhà nghiên cứu xã hội học thanh niên đã coi sáng tạo là một đặc trưng của thanh niên. Nguồn sinh lực dồi dào trong cơ bắp và trí tuệ của tuổi trẻ khiến họ ý thức được rõ ràng hơn các thế hệ khác khả năng và sức mạnh của chính mình trước các giới hạn của tự nhiên và xã hội. Với tương lai đang mở ra ở phía trước và bầu nhiệt huyết căng đầy trong cơ thể, giới trẻ thường không thỏa mãn với những gì mà xã hội đã bày sẵn cho họ. Họ luôn muốn vượt qua tất cả và không có cảm giác ngần
- 116. 109 ngại trước khókhăn. Thái độ "coi trời bằng vung" vừa là ảo giác vừa là hiện thực trong cảm nhận của giới trẻ đối với hiện thực xã hội. Nó vừa hạn chế nhưng lại vừa là động lực, giúp họ sáng tạo, vượt qua các giới hạn. Mặt khác, những người trẻ tuổi không có quá nhiều kinh nghiệm và bài học cuộc đời khiến họ không phải đắn đo, cân nhắc nhiều khi đứng trước các rào cản. Kinh nghiệm có thể giúp con người tránh được những thất bại trong cuộc đời nhưng cũng có thể khiến họ trở nên bảo thủ, trì trệ. Sự non trẻ về kinh nghiệm thực tiễn có thể làm giới trẻ vấp ngã nhưng cũng lại khiến họ dễ đứng dậy, có thể khiến họ vội vàng và hấp tấp, nhưng cũng lại khiến họ mạnh dạn và táo bạo. Dám nghĩ, dám làm chỉ có thể tồn tại ở những người không quá câu nệ vào kinh nghiệm. [31] Phá cách, nổi loạn, sáng tạo, táo bạo, không chấp nhận những lối mòn chính là biểu hiện của phong cách thanh niên. Một trong những lĩnh vực thể hiện tính sáng tạo của giới trẻ là việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ. Thanh niên không thỏa mãn với những khuôn mẫu, chuẩn mực ngôn ngữ đã có sẵn, luôn muốn thể hiện sự khám phá, tìm tòi, sáng tạo ra những đơn vị mới, những nét nghĩa mới, những lối diễn đạt mới nhằm lạ hóa ngôn từ. Đây cũng chính là mục đích sử dụng BTNNGT trên báo điện tử giới trẻ, nhằm thỏa mãn nhu cầu lạ hóa của bạn đọc thanh niên. Như đã trình bày ở chương 2, BTNNGT được tạo ra theo nhiều cách thức khác nhau nhưng chủ yếu là biến đổi những đơn vị sẵn có và sáng tạo mới. Khi sử dụng những đơn vị sẵn có trong biến thể chuẩn, ngôn ngữ giới trẻ biến đổi hình thức ngữ âm, ý nghĩa hoặc quan hệ kết hợp của chúng, tạo ra những hình thức như mới. Hoặc ngôn ngữ giới trẻ sáng tạo ra những đơn vị, kiểu thức nói năng mới, hoàn toàn không có ở các biến thể ngôn ngữ khác. Từ sự sáng tạo trong phương thức biểu đạt, giới trẻ muốn thể hiện những thông điệp ý nghĩa mới mẻ, táo bạo trong nội dung biểu đạt, không thích dùng “những từ ngữ đã mòn như những đồng xu”. [27] BTNNGT tạo ra cho ngôn ngữ một lớp áo mới, đáp ứng nhu cầu lạ hóa ngôn từ: Mùa tựu trường, mùa chia li, mùa của ảnh kỉ yếu đang cận kề, những bộ ảnh kỉ yếu “có 1-0-2” liên tục xuất hiện khiến bạn phải “cười ra nước mắt”. [992] Cô chính là người lên ý tưởng cho cuộc thi dance sport cho các ĐTH-er, khiến cho các bạn trường khác GATO hết cỡ với trường tớ luôn. [94] Nếu cứ nghĩ ngày lễ tình nhân, ngày hạnh phúc của các lứa đôi, dân FA sẽ gặm nhấm nỗi buồn cô đơn hay lập đàn cầu mưa thì có thể bạn đã lầm rồi nhé! [33] Với họ, YOLO không chỉ dừng lại ở “bạn không chỉ sống một lần”, mà đó còn là lời kêu gọi hãy dũng cảm bước qua mọi giới hạn và sự ngại ngần để khám phá điều mới, hãy làm mới chính mình để trưởng thành và tiến bộ hơn. [34]
- 117. 110 Trong những ngữliệu trên, biến thể giới trẻ xuất hiện những đơn vị từ vựng mới mẻ, xa lạ với tiếng Việt. Đó là những từ đa tiết như tiếng Anh (Gato, Yolo, FA…) hoặc những đơn vị lai tạp cả số lẫn chữ (có 1-0-2, 4u, 2 tech…). Thực ra, chúng cũng xuất phát từ biến thể chuẩn tiếng Việt (Ghen ăn tức ở, Có một không hai) hoặc từ tiếng Anh (Forever alone, You only live once, for you, hitech…). Với việc sử dụng các đơn vị ngôn ngữ giới trẻ lệch chuẩn này, lời nói tiếng Việt hiện lên mới mẻ, thậm chí gây khó hiểu cho người ngoài nhóm. Xét ở cấp độ quan hệ kết hợp, BTNNGT mang lại những những mô típ nói năng mới, ít gặp trong ngôn ngữ toàn dân. Siêu là một từ tố Hán Việt năng sản trong tiếng Việt, tạo ra những từ ghép Hán Việt như: siêu nhân, siêu cường, siêu thực, siêu hạng, siêu hình, siêu tốc… Nhưng giới trẻ lại sáng tạo ra nhiều kiểu ghép khác nhau với từ tố siêu, kết quả là làm xuất hiện một số lượng các từ ghép mới lạ, mang đậm phong cách ngôn ngữ của giới trẻ trong tiếng Việt: - Siêu kết hợp với một từ tố thuần Việt: siêu nóng, siêu đẹp, siêu giàu, siêu dễ thương, siêu đắt, siêu rẻ, siêu quậy, siêu yêu... Sáng nay trời Hà Nội siêu đẹp, bạn nhớ đi chơi nhé vì giữa tuần sau là mưa lạnh rồi. [136] - Siêu kết hợp với từ lóng: siêu khủng, siêu đỉnh, siêu độc, siêu tự sướng, siêu chảnh… Trở thành Đại sứ Sinh viên Google là những trải nghiệm “siêu chất siêu độc” mà Hương đã trải qua. [39] Chuyên Ngữ – môi trường học tập siêu đỉnh nhưng không hề nhạt nhẽo [40] - Siêu kết hợp với từ tiếng Anh: siêu hot, siêu teen, siêu xì tin, siêu sốc, siêu sexy... Những đồ vật siêu hot cùng trào lưu “Sam Sam đến rồi” [41] Nếu trong từ ghép Hán Việt, “siêu” chỉ mức độ, quy mô của đối tượng đi kèm to, lớn, nhiều hơn bình thường trong ngôn ngữ giới trẻ, “siêu” cũng giữ nguyên ý nghĩa mức độ, nhưng còn có ý nghĩa biểu thái tăng tiến, nhấn mạnh, khoa trương. Đây là một lối diễn đạt tăng tiến thường gặp trong ngôn ngữ giới trẻ. Sự mới lạ thể hiện ở cả hình thức ngôn ngữ lẫn nội dung ngôn ngữ, phản ánh tư duy mới mẻ, thời thượng của giới trẻ. Do đó, với mục đích là biểu hiện tính thời thượng, tính hài hước và tính mới mẻ, BTNNGT hướng đến đích chung là tạo lập cộng đồng giao tiếp thanh niên. Ngôn ngữ báo Hoa Học trò, Sinh viên Việt Nam, Kênh 14 thể hiện rõ tính đánh dấu đối tượng độc giả rõ nét. Với nhiều trường hợp, BTNNGT có thể cố ý gạt ra những thành viên ngoài nhóm, làm cho nhiều thành
- 118. 111 phần xã hộikhác khi đọc cảm thấy khó hiểu, xa lạ. Tuy nhiên, việc lựa chọn và sử dụng BTNNGT trên báo mạng điện tử dành cho giới trẻ lại được độc giả trẻ chấp nhận và hưởng ứng. Chúng được xem là phương tiện hữu hiệu để thiết lập cộng đồng giới trẻ, thu hút sự quan tâm chú ý của thành viên, tập hợp giới trẻ lại thành nhóm xã hội độc đáo. Lượng thành viên theo dõi, cập nhật các tờ báo điện tử này khẳng định sự thành công của chiến lược giao tiếp đó. Đối chiếu với kết quả điều tra CTV giới trẻ về động cơ sử dụng ngôn ngữ giới trẻ, kết quả chúng tôi nhận được như sau: Có đến 57.6% CTV tham gia khảo sát cho biết, mục đích sử dụng ngôn ngữ giới trẻ của họ thể hiện tính hài hước, dí dỏm, 53.6% thể hiện mục đích giao tiếp trong nội bộ nhóm giới trẻ, 29.3% thể hiện lạ hóa, làm mới lời nói và 24.3% thể hiện sự sành điệu thời thượng. Quan sát bảng kết quả điều tra, có thể khẳng định, đây là nhóm các mục đích được CTV trẻ lựa chọn nhiều nhất trong mô hình 7 động cơ sử dụng ngôn ngữ giới trẻ mà chúng tôi đề xuất. Vì vậy, có thể kết luận động cơ sử dụng BTNNGT trên báo điện tử giới trẻ là nhằm thể hiện bản sắc nhóm giới trẻ và thiết lập cộng đồng giao tiếp thanh niên. Bảng 3.5. Bảng kết quả điều tra mục đích sử dụng BTNNGT STT Mục đích sử dụng Số lượt chọn Tỉ lệ % 1 Thể hiện sự hài hước, dí dỏm 185 57.60 2 Giao tiếp trong nội bộ nhóm giới trẻ 172 53.60 3 Lạ hóa, làm mới lời nói 94 29.30 4 Thói quen, không có mục đích gì 82 25.50 5 Thể hiện sự sành điệu, thời thượng 78 24.30 6 Nhấn mạnh điều muốn nói 62 19.30 7 Nói giảm, nói tránh vấn đề tế nhị 46 14.30 3.5.2 Nói giảm, nói tránh những vấn đề tế nhị Ngữ liệu báo mạng điện tử giới trẻ còn thể hiện việc sử dụng BTNNGT nhằm mục đích nói giảm, nói tránh những vấn đề tế nhị. Tình yêu, tình dục, câu chuyện giới tính… theo quan niệm của người Việt là những chuyện riêng tư, thầm kín, thường được xem là tế nhị, nhạy cảm. Trong giao tiếp, người Việt thường tránh không nói đến những hiện tượng, sự việc này hoặc dùng chúng theo phong cách nói giảm, nói tránh bằng uyển ngữ. Giới giang hồ có hệ thống từ ngữ lóng giang hồ, giới bình dân trong phong cách sinh hoạt có từ ngữ lóng bình dân… Mỗi nhóm xã
- 119. 112 hội trong tiếngViệt đều có riêng những từ lóng khác nhau để biểu đạt các nội dung liên quan đến tình dục, giới tính… Trên báo Hoa Học trò điện tử, Cẩm nang teen là chuyên mục chuyên giải đáp những thắc mắc về chuyện tình yêu, giới tính của giới trẻ. Đây là lĩnh vực được nhiều bạn trẻ quan tâm vì thanh niên là giai đoạn đánh dấu những thay đổi to lớn về tâm sinh lứa tuổi, đưa đến những cảm xúc mới mẻ bất ngờ chính bản thân mình, về các mối quan hệ xung quanh như tình bạn, tình yêu. Là điểm khởi đầu nên những cảm xúc này gắn liền với sự tò mò, ngại ngùng, vừa muốn tìm hiểu tường tận lại vừa e dè, ngần ngại. Mặt khác, tâm lí ngại ngùng càng tăng lên trong bối cảnh văn hóa Việt Nam truyền thống coi những chuyện này là cấm kị, không lịch sự và không nên nói đến. Nắm bắt được tâm lí chung của giới trẻ, chủ đề tình yêu, giới tính thường được báo Hoa Học trò diễn đạt một cách dễ hiểu, hình tượng bằng BTNNGT: Lớp học giới tính: "Cô bé" của tớ nhiều rắc rối quá! Khoảng hai tuần trước khi đợt “đèn đỏ” kế tiếp đến chính là thời gian rụng trứng. Thời điểm này cơ thể “hùng hục” tăng gia sản xuất hoóc-môn nữ (estrogen) làm thổi bùng độ nhạy cảm trên cơ thể khi ở gần “gà bông”… Chế độ ăn “giảm trắng” - hay giảm (không phải là ngưng ăn) các thực phẩm màu trắng như cơm trắng, đường trắng, bột mì trắng, khoai tây trắng… sẽ điều hòa chu kì “nguyệt san”. Các từ lóng như cô bé, đèn đỏ, gà bông, chu kì nguyệt san… trong ngữ liệu trên được dùng để chỉ cho bộ phận sinh dục, câu chuyện giới tính mà không thô lỗ. Không những nói giảm, nói tránh, ngôn ngữ giới trẻ còn thể hiện sự liên tưởng hài hước, dí dỏm, gần gũi với đời sống giới trẻ hiện đại. Chuyện tình yêu, tình dục tế nhị, khó nói được ngôn ngữ giới trẻ mã hóa là chuyện xxx, chuyện ấy, chuyện 18+ , gà bông, gấu bông, tềnh yêu, cô bé, cậu bé, tinh binh, đèn đỏ, nguyệt san,… Những chuyện không hay, không tốt cũng thường được giới trẻ cũng dùng tiếng lóng: show hàng, lộ hàng (bộ phận nhạy cảm, thường là bộ phận sinh dục…), nhằm giảm sự thô tục. 3.5.3 Nhấn mạnh điều muốn nói Thực tế phân tích ngữ liệu cho thấy, BTNNGT xuất hiện trong chuỗi lời nói thường mang tiêu điểm thông tin, nhằm biểu hiện nội dung cơ bản của người nói, đồng thời qua đó cũng như là một hình thức đánh dấu, nhằm thu hút sự quan tâm của người nghe.
- 120. 113 Những mối tìnhchị em được dân mạng từng chia sẻ rất nhiều trước đây đã chứng tỏ một điều: việc "phi công lái máy bay bà già" chỉ là chuyện "nhỏ như con thỏ". [920] Toàn là câu hỏi khó không biết phải trả lời sao cho nàng vừa lòng, các chàng chỉ còn nước "bó tay chấm com"...[922] Một nhân vật trẻ đang “khuynh đảo” thế giới mạng bằng những clip và hình ảnh “troll” thú vị, luôn thu hút lượt “like”, “comment” và “share” chóng mặt.[364] Việc sử dụng những kết cấu mới lạ như bó tay chấm com, nhỏ như con thỏ trong những ngữ liệu trên nhằm mục đích nhấn mạnh nội dung cần truyền tải, ở đây là mức độ của sự việc. Nếu bó tay chấm con nhấn mạnh sắc thái mức độ biểu đạt là rất khó, không còn cách nào thì nhỏ như con thỏ nhấn mạnh thái độ bình thường đến mức độ hiển nhiên. Chêm xen một loạt từ ngữ tiếng Anh như like, comment, share, clip, troll… nhằm tập trung làm rõ chủ đề khuynh đảo thế giới mạng của nhân vật. Đặc biệt kết cấu phi công trẻ lái máy bay bà già rất hình ảnh lại súc tích, ngắn gọn, chuyển tải thông điệp nhiều tầng ý nghĩa. Thông điệp này không chỉ mang đến thông tin về tình trạng chênh lệch tuổi tác nam trẻ nữ già rất ngược đời trong xã hội ngày nay mà còn nhấn mạnh sắc thái vừa hài hước, dí dỏm lại vừa thâm thúy, sâu cay. Chuyện nói là “nhỏ như con thỏ” nhưng cách diễn đạt, hàm ý muốn thể hiện lại không như vậy. BTNNGT xuất hiện trong lời nói tiếng Việt của giới trẻ thường nhằm nhấn mạnh những ý nghĩa bề sâu, những hàm ý muốn nói nhưng không được thể hiện một cách trực tiếp bằng biến thể chuẩn, mà thông thường đó là hàm ý tình thái thể hiện thái độ của người nói đối với người nghe hoặc với nội dung thông điệp. Trong mô hình động cơ lựa chọn BTNNGT chúng tôi đề xuất để điều tra, có 25.5% CTV cho biết họ sử dụng biến thể này theo thói quen, không nhằm mục đích gì, chỉ là sự lựa chọn không mang tính đánh dấu. Kết quả nghiên cứu của chúng tôi tương đối khác biệt với Nguyễn Văn Hiệp [16]. Trong nghiên cứu Thực trạng sử dụng tiếng Việt “phi chuẩn” của giới trẻ hiện nay nhìn từ góc độ ngôn ngữ học xã hội của Nguyễn Văn Hiệp và nhóm cộng sự, có đến 42.5% (chiếm tỉ lệ cao nhất) sử dụng BTNNGT tùy hứng, không có lí do gì đặc biệt, không có mục đích. Còn nghiên cứu của chúng tôi xuất phát từ thực tế ngữ liệu cũng như điều tra ngôn ngữ học đều cùng chung kết luận, phần lớn giới trẻ sử dụng ngôn ngữ giới trẻ với mục đích cụ thể. Trong đó, nhóm mục đích thể hiện mạnh mẽ nhất là thể hiện bản sắc nhóm giới trẻ, nhằm thiết lập cộng đồng giao tiếp thanh niên với các đặc
- 121. 114 tính: thể hiệnsự hài hước, dí dỏm và giao tiếp trong nội bộ nhóm giới trẻ, thể hiện nhu cầu sáng tạo, lạ hóa ngôn từ chiếm tỉ lệ cao. Việc sử dụng tùy hứng, không có mục đích gì chiếm 25.5% theo kết quả điều tra của chúng tôi. Tỉ lệ này thuộc ngưỡng trung bình các mục đích. Như vậy, việc sử dụng BTNNGT không cố ý cũng là một thực trạng có thật, tương đối phổ biến trong thực tế giao tiếp. Nhưng nếu đặt trong bối cảnh ra đời và hành chức của ngôn ngữ giới trẻ, có thể hiểu sức lan tỏa và độ phổ biến của biến thể này là rất lớn. Chính vì vậy, nó tạo ra một trào lưu có ảnh hưởng mạnh mẽ đến các thành viên của nhóm giới trẻ. Những thành viên trong nhóm này, trong quá trình giao lưu, tiếp xúc với nhau, giao lưu, tiếp xúc ở mạng xã hội dù vô tình hay cố ý cũng hằng ngày tiếp nhận những hình thức khác nhau của BTNNGT. Sự tiếp xúc này đã chuyển thành hành vi sử dụng như là một thói quen, dù không thực sự chủ ý nhằm thực hiện một mục đích nào cụ thể. Do đó, sử dụng BTNNGT như một thói quen, không có động cơ cụ thể cũng phản ánh sức lan tỏa và ảnh hưởng của biến thể này đến hiện thực giao tiếp của giới trẻ Việt Nam ngày nay. Kết quả này cho phép chúng tôi đi đến khẳng định, trên phương tiện báo mạng điện tử giới trẻ cũng như thực tế sử dụng của giới trẻ, BTNNGT được xem như là một phương tiện hữu hiệu để thể hiện phong cách thanh niên và thiết lập cộng đồng giao tiếp của nhóm xã hội tuổi tác của giới trẻ. Tiểu kết c ƣơn 3 Ở chương 3, chúng tôi đã miêu tả đặc điểm của BTNNGT từ bình diện giao tiếp xã hội, cụ thể là phân tích, lí giải sự lựa chọn ngôn ngữ giới trẻ trong giao tiếp và phân tích lĩnh vực giao tiếp: hoàn cảnh giao tiếp, nhân vật giao tiếp, quan hệ giao tiếp, mục đích sử dụng …, từ đó phân tích sự tác động của các yếu tố này đến việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ. Từ góc độ lựa chọn ngôn ngữ, hiện tượng chêm xen tiếng Anh vào tiếng Việt trong ngôn ngữ giới trẻ được phân tích như là sản phẩm của quá trình chuyển mã, trộn mã và vay mượn ngôn ngữ. Trong đó, trộn mã tiếng Anh vào tiếng Việt là hiện tượng nổi bật, biểu hiện đặc trưng của ngôn ngữ giới trẻ. Luận án đã vận dụng nhiều lý thuyết khác nhau để chỉ ra đường biên giữa các hiện tượng, trong đó khẳng định tiếng Việt là mã chính, có ảnh hưởng lớn đến mã trộn là các đơn vị tiếng Anh được chêm xen vào. Trộn mã góp phần khuếch tán các đơn vị mã trộn tiếng Anh, làm chúng ngày càng phổ biến hơn, chuyển dần đến ranh giới vay mượn. Điều này cũng phản ánh quá trình và cách thức phát triển từ vựng tiếng Việt ngày nay. Trong chương 3, luận án cũng đã phân tích đặc điểm ngôn ngữ giới trẻ từ mô hình nhân tố giao tiếp. BTNNGT được sử dụng như là một phương tiện giao tiếp
- 122. 115 trong nội bộnhóm những người trẻ (hoặc tự coi là trẻ) với nhau. Các nhân vật giao tiếp có tư cách bình đẳng, “cùng vai phải lứa”, thể hiện qua hệ thống nhân xưng từ và tình thái từ mang màu sắc thân mật, suồng sã. Trên báo mạng điện tử, BTNNGT xuất hiện theo từng lĩnh vực nội dung. Trong đó, công nghệ thông tin, đời sống giới trẻ, văn hóa giải trí là những phạm vi giao tiếp điển hình của ngôn ngữ giới trẻ. Phân tích ngữ liệu cho thấy, BTNNGT được sử dụng với mục đích thể hiện bản sắc nhóm giới trẻ, thiết lập cộng đồng giao tiếp thanh niên như tính thời thượng, tính thông minh hài hước, đáp ứng nhu cầu sáng tạo, lạ hóa ngôn từ của giới trẻ… Để kiểm chứng những kết luận này, chúng tôi đã mở rộng nghiên cứu sự lựa chọn ngôn ngữ của giới trẻ trong thực tế giao tiếp bằng phương pháp điều tra ngôn ngữ học 350 CTV giới trẻ. Kết quả điều tra khẳng định, giới trẻ chủ yếu sử dụng BTNNGT giao tiếp trong nhóm nội bộ giới trẻ, ở phạm vi mạng xã hội. Động cơ sử dụng BTNNGT chủ yếu là thể hiện tính hài hước di dỏm và thiết lập nội bộ nhóm. Số liệu điều tra thực tế hoàn toàn thống nhất với sự thể hiện của BTNNGT qua ngữ liệu ở báo mạng điện tử đã xác lập đặc điểm của BTNNGT từ bình diện giao tiếp xã hội.
- 123. 116 CHƢƠNG 4. THÁIĐỘ NGÔN NGỮ CỦA XÃ HỘI ĐỐI VỚI SỰ LỰA CHỌN NGÔN NGỮ CỦA GIỚI TRẺ 4.1 Đặt vấn đề PNXH giới trẻ là một biến thể ngôn ngữ có những đặc điểm tiêu biểu, nổi bật trong bức tranh tiếng Việt đương đại. Với chủ thể là tầng lớp thanh niên, BTNNGT có sức lan tỏa và ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống giao tiếp. Nó cũng có tác động sâu sắc đến diện mạo và sự phát triển của tiếng Việt hiện nay. Vì vậy, BTNNGT là đối tượng quan tâm của nhiều tầng lớp xã hội ngoài nhóm nội bộ giới trẻ, tạo ra nhiều luồng thái độ ngôn ngữ đa dạng, phức tạp. Một bộ phận phê phán, lên án ngôn ngữ giới trẻ, xem đây là một trong những thủ phạm làm mất sự trong sáng của tiếng Việt. Trên các diễn đàn thông tin đại chúng, có thể bắt gặp nhiều bài viết ngay từ nhan đề đã bộc lộ thái độ phê phán gay gắt ngôn ngữ giới trẻ: Ngôn ngữ giới trẻ - Kinh hoàng!, Ngôn ngữ “teen” đang phá hủy sự trong sáng của tiếng Việt, Đừng để tiếng Việt bị ô nhiễm bởi "ngôn ngữ chat"…[95], [98], [96]… Thái độ phê phán ngôn ngữ giới trẻ chủ yếu xuất phát từ sự sai khác so với tiếng Việt chuẩn. Sự lệch chuẩn trong ngôn ngữ giới trẻ bị cộng đồng xã hội quy gán là xuống cấp, méo mó, phá hủy tiếng Việt, là thảm họa ngôn ngữ. Hiện tượng này được lí giải là do sự xuống cấp của đạo đức giới trẻ, sự buông lỏng của giáo dục, đặc biệt là giáo dục tiếng Việt. Nhìn chung, dù có nhiều cách thể hiện khác nhau nhưng tựu trung lại, thái độ phê phán ngôn ngữ giới trẻ có khuynh hướng áp đặt quan điểm đạo đức khi đánh giá ngôn ngữ, xem sự sử dụng ngôn ngữ sai khác với chuẩn là thảm họa. Ngược lại, là thái độ lạc quan tích cực khi nhìn nhận, đánh giá ngôn ngữ giới trẻ. Khuynh hướng này được thể hiện rõ nét ở những nhà nghiên cứu ngôn ngữ. Nguyễn Văn Khang (2011): “Ngôn ngữ lớp trẻ ngày nay đang đi tiên phong trong đổi mới. Thế hệ trẻ không làm hỏng ngôn ngữ của cha ông, mà trái lại đang làm phong phú nó, làm cho nó dân chủ và sáng tạo hơn. Có cái "quậy" phá rối, nhưng có những cái quậy bắt nguồn từ sự thông minh, "phá cách" một cách sáng tạo.” [97] Nguyễn Văn Hiệp (2014): “sự biến động trong ngôn ngữ giới trẻ nên được hiểu như một sự vận động tất yếu trong nội tại ngôn ngữ. Vì thế, ngôn ngữ sẽ tự có cơ chế sàng lọc, điều tiết riêng của nó.”[15] Phạm Văn Tình (2011): “Dưới góc độ của NNHXH thì đây cũng là một vấn đề cần xem xét cẩn trọng hơn. Có những nhân tố mới mà ta phải chấp nhận như một phần tất yếu của ngôn ngữ.” [97]
- 124. 117 Hoàng Dũng (2014):“Giới ngôn ngữ học thường rất bình tĩnh trước những hiện tượng ngôn ngữ mới. Qua thời gian, đa phần các từ ngữ không phù hợp sẽ bị đảo thải đi. Chỉ một số ít còn tồn tại. Nhưng chỉ cần trong số đó có một vài từ còn lưu lại thì cũng có thể coi là đóng góp rất lớn cho sự phát triển ngôn ngữ”. [100] Nhìn chung, các nhà ngôn ngữ xem ngôn ngữ giới trẻ như một hiện tượng xã hội – ngôn ngữ mới trong bối cảnh hiện nay, thể hiện sự biến đổi không ngừng của ngôn ngữ, xem đó là tất yếu của quá trình phát triển. Họ có cái nhìn khá tích cực và lạc quan khi đánh giá hiện tượng ngôn ngữ giới trẻ. Cho đến thời điểm này, TĐNN đối với BTNNGT vẫn không có sự thống nhất trong cộng đồng xã hội cũng như giới nghiên cứu Việt ngữ. Điều này đặt ra vấn đề cần nghiên cứu TĐNN của các thành viên xã hội đối với BTNNGT. Câu hỏi nghiên cứu của chúng tôi là: Có hay không sự khác nhau giữa TĐNN của các thành viên xã hội đối với BTNNGT? Và có hay không mối quan hệ giữa các đặc trưng xã hội như tuổi tác, giới tính, trình độ học vấn, nhóm xã hội đến TĐNN? Để trả lời câu hỏi nghiên cứu này, chúng tôi đã tiến hành điều tra ngôn ngữ học xã hội, nhằm tìm hiểu TĐNN của cộng đồng đối với BTNNGT. 4.2 Kết quả điều tra v b n luận 4.2.1 Thái độ ngôn ngữ đối với ngôn ngữ giới trẻ 4.2.1.1 Bảng câu hỏi và phương pháp tiến hành Để điều tra TĐNN của cộng đồng đối với BTNNGT, chúng tôi sử dụng bảng hỏi TĐNN (kèm theo ở phụ lục). Bảng hỏi được thiết kế gồm bốn tình huống là bốn đoạn văn trích từ các báo mạng điện tử chứa các hình thức thể hiện cụ thể của BTNNGT trong thực tế giao tiếp và một câu hỏi đánh giá chung về sự tác động của ngôn ngữ giới trẻ đến tiếng Việt. Bốn một đoạn ngữ liệu chứa từ ngữ tiếng Anh nguyên dạng, từ ngữ tiếng Anh biến âm, tiếng lóng giới trẻ và kết cấu mới giới trẻ: (1) Trong bài báo viết về sự thay đổi của các cô gái đẹp sau khi làm mẹ, Yan News viết: “Bạn có muốn chiêm ngưỡng sự khác biệt tới ngỡ ngàng của những hotgirl đình đám một thời sau khi lên chức mẹ? Những bạn trẻ thuộc thế hệ 8X, 9X đời đầu, không ai là không biết đến những cái tên như Mi Vân, Huyền Baby, Vân Hugo, Tâm Tít... một thời. Những cô nàng sở hữu vẻ ngoài xinh đẹp, trong sáng như thiên thần ngày ấy giờ đã ra sao khi lên chức "hot mom? Sở hữu gương mặt bầu bĩnh, làn da trắng hồng cùng dáng người nhỏ nhắn, Huyền Baby là gương mặt "đẹp chuẩn" trong giới hot teen ngày ấy.” (2) Sau đây là một đoạn trên báo Sinh viên Việt Nam: “Muôn mặt đời...
- 125. 118 “Phây”. Lên làcười: Những “ních’’ này khi viết sì-ta-tớt hoặc bình luận chỉ đơn giản là những ký tự cười...” (3) Báo Sinh viên Việt Nam có bài viết cảnh báo về việc mua đồ hàng hiệu cũ, có đoạn: “Săn đồ hiệu cũ giá rẻ là xu hướng của các bạn trẻ hiện nay. Các shop hàng hiệu cũ theo đó cũng mọc lên như nấm. Nhưng các bạn trẻ cần cảnh giác để không “ăn thịt lừa” vì các chủ shop thản nhiên hét giá nếu gặp các khách hàng gà mờ. Có khi bạn phải trả giá hàng hiệu cho những món đồ chợ trời gắn mác đồ hiệu...” (4) Sau đây là đoạn báo giới thiệu về người mẫu N.T trên báo Yan News: “Cô nàng từng được cho là “chân dài não ngắn” liên tục khiến công chúng phát hoảng về cả phát ngôn lẫn khả năng “cá kiếm”. Khởi nghiệp khá suôn sẻ từ khi về tay ông bầu Khắc Tiệp, N.T nhanh chóng khiến cho dư luận bao phen phải “há hốc mồm” trước khối tài sản khổng lồ mà mình kiếm được cũng như gia tài đồ sộ về số lần phát ngôn được cho là “bạt mạng” của cô nàng. Trải qua bao lần bị scandal bủa vây, từ câu nói “để đời” “Yêu mà không có tiền thì cạp đất mà ăn à?” sau đó đã trở thành câu nói quen thuộc của cư dân mạng, rồi đến tuyên bố không giúp đỡ họ hàng cũng như lời khẳng định mới nhất “Tôi ngu nhưng giỏi kiếm tiền”, N.T đã trở thành một trong những nghệ sĩ có nhiều phát ngôn gây sốc nhất trong V-biz. CTV được yêu cầu trả lời cảm nhận của mình khi gặp các hình thức thể hiện của ngôn ngữ giới trẻ được đánh dấu trong các đoạn báo trên. Cảm nhận được đánh giá bằng bốn tiêu chí (được gọi là thang đo): gần gũi, dễ hiểu, thú vị, thích. Bảng 4.1. Mô tả thang đo TĐNN STT Thang đo Mức độ đánh giá 1 Gần gũi 1 2 3 4 5 6 7 2 Hiểu 1 2 3 4 5 6 7 3 Thú vị 1 2 3 4 5 6 7 4 Thích 1 2 3 4 5 6 7 Mỗi thang đo được cấu trúc thành 7 điểm theo thang vi phân ngữ nghĩa do Osgood, Suci, Tanneubaum 1957 đề xuất. (Dẫn theo Fasol, 1995) [12]. Theo đó, mỗi thang được chia thành 7 giá trị thể hiện mức độ cảm nhận, các giá trị được số hóa từ 1 đến 7. Giá trị 1 tương ứng với thái độ tiêu cực nhất, giá trị 7 tương ứng với thái độ tích cực nhất. CTV sẽ thể hiện mức độ đánh giá của mình bằng cách đánh dấu lên con số cụ thể.
- 126. 119 Bảng hỏi TĐNNđược dùng để điều tra toàn bộ cho 600 CTV, gồm 350 CTV giới trẻ và 250 CTV không phải giới trẻ (đã giới thuyết ở bảng 1.1 Các đặc trưng xã hội của CTV). Kết quả thu được cung cấp cho chúng tôi TĐNN của giới trẻ (TA) đối với chính BTNNGT (nói về TA) và TĐNN của những người ngoài nhóm giới trẻ (NGƯỜI) đối với BTNNGT (nói về TA). Tư liệu thu được chúng tôi phân tích bằng phần mềm SPSS phiên bản 23. Trong đó, chúng tôi sử dụng phương pháp phân tích hệ số tin cậy Reliability Analysis để kiểm tra độ tin cậy của các biến quan sát qua chỉ số Cronbach’s Alpha, sử dụng phương pháp phân tích Descriptive Statistics nhằm tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn và tỉ lệ phần trăm thái độ đánh giá theo các thang đo, từ đó có kết luận khách quan về TĐNN của CTV. 4.2.1.2 Kết quả khảo sát và bàn luận * Kiểm tra hệ số tin cậy của biến quan sát bằng Reliability Analysis: BTNNGT là một biến lớn, bao gồm nhiều nội dung phức tạp bên trong. Vì vậy, khi điều tra, chúng tôi đã chia đối tượng BTNNGT thành bốn biến con, gồm: (1) chêm xen tiếng Anh nguyên dạng, (2) chêm xen tiếng Anh phỏng âm, (3) sử dụng tiếng lóng, (4) sử dụng kết cấu mới lạ. Nhóm các biến này sẽ được sử dụng lần lượt theo các thang đo gần gũi, hiểu, thú vị và thích. Sử dụng phương pháp Reliability Analysis sẽ cho biết độ tin cậy của các biến quan sát trong bảng hỏi. Kết quả phân tích cho ra ba thông số có liên quan đến độ tin cậy của thang đo. Một là, hệ số tương quan biến tổng (Corrected Item-Total Correlation, kí hiệu là R) phải lớn hơn hoặc bằng 0.3 thì biến quan sát mới có giá trị, nếu biến quan sát nào có giá trị tương quan biến tổng nhỏ hơn 0.3 thì không có ý nghĩa, cần loại bỏ trong bảng hỏi. Hai là, chỉ số Cronbach’s Alpha của thang đo nếu loại bỏ biến này (Cronbach's Alpha if Item Deleted, kí hiệu là C1 ) phải luôn bé hơn hệ số Cronbach's Alpha thì mới biến đó mới có ý nghĩa. Ba là, hệ số Cronbach's Alpha (kí hiệu là C) cho biết độ tin cậy của các biến quan sát, chỉ có giá trị khi lớn hơn 0.6. Giá trị C lớn hơn 0.8 là thang đo lường rất tốt; từ 0.7 đến 0.8 là thang đo tốt; từ 0.6 trở lên thang đo có thể sử dụng được. Nếu C nhỏ hơn 0.4 thì biến quan sát đó được xem là biến rác, sẽ được loại ra và thang đo được chấp nhận khi C đạt yêu cầu, lớn hơn 0.6. [45] Kết quả phân tích của chúng tôi được thể hiện ở bảng tổng hợp sau:
- 127. 120 Bảng 4.2. Tổnghợp hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha của nhóm biến quan sát Thang đo (Tiêu chí) Thang 1 Gần gũi Thang 2 Hiểu Thang 3 Thú vị Thang 4 Thích Chỉ số R C1 C R C1 C R C1 C R C1 C Chêm xen tiếng Anh nguyên dạng 0.722 0.818 0.861 0.609 0.751 0.797 0.620 0.732 0.790 0.616 0.755 0.803 Chêm xen tiếng Anh phỏng âm 0.766 0.798 0.691 0.704 0.624 0.729 0.598 0.764 Sử dụng tiếng lóng 0.623 0.856 0.547 0.776 0.556 0.764 0.600 0.763 Sử dụng kết cấu mới lạ 0.739 0.813 0.607 0.751 0.620 0.732 0.667 0.730 Như vậy, cả bốn biến quan sát đều có hệ số tương quan biến tổng phù hợp (R dao động từ 0.5 đến 0.7). Chỉ số Cronbach’s Alpha C đều lớn hơn 0.7, thuộc về thang đo lường tốt và rất tốt. Không có trường hợp loại bỏ biến quan sát nào có thể làm cho C1 lớn hơn C hiện thời. Kết quả phân tích hệ số tin cậy Reliability Analysis khẳng định bốn biến quan sát trong bảng hỏi của chúng tôi đều có giá trị và sẽ được sử dụng trong phân tích nhân tố tiếp theo. * Sau khi kiểm tra độ tin cậy của thang đo, chúng tôi sử dụng phương pháp Descriptive Statistics nhằm thống kê, mô tả kết quả TĐNN của CTV, thể hiện qua giá trị trung bình các thái độ. Thống kê mô tả Descriptive Statistics cung cấp giá trị trung bình (Mean) TĐNN của CTV. Trong luận án, giá trị trung bình của TĐNN sẽ nằm trong khoảng từ 1 đến 7 tương ứng với các mức độ đánh giá. Giá trị trung bình bé thể hiện thái độ tiêu cực, trung bình càng lớn thể hiện thái độ đánh giá càng tích cực. Theo quy ước của thống kê, giá trị trung bình phải luôn được đi kèm với độ lệch chuẩn (Standard Deviation) mô tả sự khác biệt giữa giá trị lớn nhất và giá trị bé nhất trong nhóm. Giá trị lệch chuẩn bé thể hiện sự đồng đều của nhóm, ngược lại, giá trị lệch chuẩn càng lớn thể hiện sự phân tán càng cao.
- 128. 121 Bảng 4.3 Thốngkê giá trị trung bình TĐNN Thang 1 Gần gũi Thang 2 Hiểu Thang 3 Thú vị Thang 4 Thích Trung bình ĐTB Độ LC ĐTB Độ LC ĐTB Độ LC ĐTB Độ LC ĐTB Chêm xen tiếng Anh nguyên dạng 4.37 1.804 4.65 1.805 2.74 1.610 3.10 1.656 3.72 Chêm xen tiếng Anh phỏng âm 3.90 1.840 4.29 1.644 3.38 1.628 2.58 1.673 3.54 Sử dụng tiếng lóng 3.88 1.506 4.34 1.497 3.05 1.296 2.84 1.382 3.53 Sử dụng kết cấu mới lạ 4.04 1.516 4.57 1.403 3.14 1.398 2.87 1.481 3.66 Trung bình 4.05 4.46 3.08 2.85 3.61 Xét một cách khái quát, giá trị trung bình thái độ đối với BTNNGT đạt 3.61/7, thuộc vào ngưỡng trung hòa. Xét theo tiêu chí thang đo (Biểu 4.1) thì giá trị trung bình cao nhất thuộc về thang 2, Hiểu, đạt 4.46/7, giá trị trung bình thấp nhất thuộc về thang Thích, chỉ đạt 2.85/7, dưới mức trung bình chung. Theo tiêu chí này, thang Gần gũi và Hiểu có giá trị trên trung bình (>3.5), còn thang Thú vị và Thích có giá trị dưới trung bình (<3.5). Biểu đồ 4.1. Giá trị thái độ ngôn ngữ xét theo thang đo Xét theo biến quan sát (các hình thức biểu hiện của BTNNGT – Biểu 4.2) thì biến Chêm xen tiếng Anh nguyên dạng đạt giá trị trung bình cao nhất, 3.72/7, biến Sử dụng tiếng lóng có giá trị trung bình thấp nhất, 3.53/7. Biểu đồ 4.2. Giá trị thái độ ngôn ngữ xét theo biến quan sát 7 4,05 4,46 3,08 2,85 0 2 4 6 8 TĐNN với BTNNGT Thang 1- Gần gũi Thang 2 - Hiểu Thang 3 - Thú vị Thang 4- Thích 7 3,72 3,54 3,53 3,66 0 2 4 6 8 TĐNN với BTNNGT Chêm xen tiếng Anh nguyên dạng Chêm xen tiếng Anh phỏng âm Sử dụng tiếng lóng Sử dụng kết cấu mới lạ
- 129. 122 Quan sát haibiểu đồ trên, có thể dễ dàng nhận thấy, giá trị TĐNN xét theo thang đo (Biểu 4.1) có sự khác biệt rõ rệt, đường biểu diễn diễn gấp khúc, diễn biến từ giá trị trên trung bình đến điểm thấp nhất là dưới mức trung bình so với tổng tối đa 7. Ngược lại, giá trị TĐNN xét theo biến quan sát (Biểu 4.2) khá đồng đều, đường biểu diễn hầu như là đường thẳng, xoay quanh giá trị trung bình chung (khoảng 3.5/7). Xét về độ lệch chuẩn, có thể thấy giá trị lệch chuẩn không cao, trên dưới 1.5. Điều này chứng tỏ, sự tập trung trong TĐNN của từng nhóm khá cao. Nghĩa là, BTNNGT được đánh giá khá đồng nhất trong từng biến quan sát, theo từng thang đo. Trong đó, khi đánh giá về biến Sử dụng tiếng lóng, độ lệch chuẩn đạt giá trị trung bình thấp nhất, biến Chêm xen tiếng Anh nguyên dạng đạt giá trị trung bình cao nhất. Kết quả này khá là hợp lí khi hai thang 1, 2 (Gần gũi và Thích) đều liên quan đến thực trạng sử dụng BTNNGT trong tiếng Việt. Nếu biến thể này được dùng nhiều, trong phạm vi rộng, có tần suất xuất hiện lớn thì mức độ gần gũi cao là điều tất yếu. Từ đó, khả năng thông hiểu của người tiếp nhận cũng sẽ cao, vì được dùng nhiều nên chúng trở nên quen thuộc trong giao tiếp hằng ngày. Thang 1,2 vì vậy có tính khách quan, gắn liền với thực trạng hành chức của BTNNGT trong tiếng Việt hiện nay. Còn thang 3, 4 (Thú vị và Thích) liên quan đến tình cảm ngôn ngữ, mang tính chủ quan của cá nhân. Hơn nữa, theo logic thông thường, một hiện tượng ngôn ngữ đã trở nên gần gũi và có độ thông hiểu cao thì không tạo ra nhiều cảm giác thú vị, thích thú cho người tiếp nhận. Sự thú vị, thích thú thường diễn ra đối với những hiện tượng mới mẻ, lạ lẫm, bất ngờ. Trong tất cả các biến quan sát trên, biến Chêm xen tiếng Anh nguyên dạng đạt được mức độ hiểu cao nhất, 4.65/7. Kết quả này có liên quan mật thiết với năng lực Anh ngữ của CTV. Trong 600 CTV tham gia điều tra của chúng tôi, có đến 513 người, chiếm 85.5% có ngoại ngữ là tiếng Anh. Vì vậy mức độ thông hiểu tiếng Anh nguyên dạng đạt giá trị trung bình cao nhất. Với biến Chêm xen tiếng Anh nguyên dạng, điểm trung bình ¾ thang đo đạt giá trị cao nhất so với các hình thức khác, đó là các tiêu chí Gần gũi, Hiểu và Thích. Như vậy, xét về tính gần gũi, khả năng hiểu và cảm giác thích, biến Chêm xen tiếng Anh nguyên dạng đều đạt giá trị trung bình TĐNN cao hơn biến Chêm xen tiếng Anh phỏng âm. Riêng đối với thang 3 (Thú vị), tình hình lại khác. CTV cảm thấy hiện tượng Chêm xen tiếng Anh phỏng âm thú vị hơn hiện tượng Chêm xen tiếng Anh nguyên dạng (3.38 so với 2.74). Đây là thang đo có sự chênh lệch giá trị cao và diễn biến ngược chiều với các thang đo khác. Tuy khác biệt như vậy, nhưng điều
- 130. 123 này không khóđể lí giải. Nếu xem từ ngữ tiếng Anh nguyên dạng là biến thể chuẩn hiện nay trong tiếng Việt thì từ ngữ tiếng Anh biến âm chính là biến thể lệch chuẩn. Biến thể chuẩn có tính phổ biến, quen thuộc, gần gũi, ít mang tính độc đáo mới lạ. Ngược lại, biến thể lệch chuẩn lại như một tín hiệu lạ, là sản phẩm biến hóa của giới trẻ trong nói năng, nên có tính độc đáo, mang màu sắc nhóm rõ nét. Do đó, chúng ít nhiều tạo ra cảm giác lạ lẫm, thích thú cho CTV. Thử so sánh hai trường hợp dùng tiếng Anh sau đây: Số lượng Kpop fan biết đến những idolgroup level 2 đã tăng vọt so với ở level 1. Nhưng cũng chỉ dừng lại ở mức quen tên chứ phần đông vẫn chưa thuộc mặt các thành viên trong nhóm hay nắm những thông tin cơ bản về nhóm. [969] Đặc biệt ai cũng vui vẻ, nụ cười khi thuyết trình đã đến “le vồ” đáng yêu nhất. [86] Nếu từ level trong ngữ liệu thứ nhất được sử dụng nguyên dạng, mang nội dung thông tin thông báo là chủ yếu thì le vồ xuất hiện dưới dạng biến âm ở ngữ liệu thứ hai mang lại sự hài hước, hóm hỉnh, như là một tiêu điểm thông tin và biểu cảm của phát ngôn, đậm sắc thái giới trẻ. Chính vì vậy, tiếng Anh phỏng âm trong giao tiếp tiếng Việt nhiều khi xuất hiện như là một cách để lạ hóa ngôn từ trong giao tiếp, từ đó mang lại sự thú vị, mới mẻ. Những kết quả nghiên cứu này cho phép chúng tôi khẳng định cộng đồng có khuynh hướng chấp nhận chuẩn và hướng đến chuẩn hơn là các biến thể lệch chuẩn đối với hiện tượng sử dụng từ ngữ tiếng Anh trong tiếng Việt. Điều này có thể giải thích từ tình hình đa ngữ hiện nay trong xã hội hội Việt Nam và tâm lí người sử dụng tiếng Anh. Xu thế hội nhập quốc tế hóa toàn cầu và chính sách giáo dục Anh ngữ bắt buộc ở bậc phổ thông, cao đẳng – đại học và sau đại học đã làm năng lực Anh ngữ của cộng đồng người Việt, đặc biệt là thanh niên ngày càng cao. 85.5% CTV tham gia khảo sát của chúng tôi có năng lực Anh. Cho nên CTV có khả năng thông hiểu, sử dụng, tiếp nhận việc chêm xen từ ngữ tiếng Anh nguyên dạng vào giao tiếp tiếng Việt là điều dễ hiểu. Do đó, thái độ chung là cảm thấy hiểu, gần gũi và thích, chứ không phải là cảm giác mới lạ, thú vị như những hiện tượng khác. Việc sử dụng từ ngữ tiếng Anh vào trong giao tiếp tiếng Việt của giới trẻ dễ dàng được chấp nhận, đặc biệt trong những lĩnh vực có tính quốc tế như công nghệ thông tin, mạng xã hội, đời sống giải trí… Thái độ trung hòa chiếm đến gần 50% khẳng định sự có mặt của từ ngữ tiếng Anh trong giao tiếp tiếng Việt đang được cộng đồng xem là điều bình thường. Thái độ đánh giá này phản ánh quá trình tiếp xúc và giao thoa ngôn ngữ mạnh mẽ giữa tiếng Việt và tiếng Anh trong thời đại mới, chắc chắn sẽ mở đường Việt hóa cho một loạt các từ ngữ tiếng Anh về sau. TĐNN của cộng đồng có ý nghĩa lớn trong việc chấp nhận/không
- 131. 124 chấp nhận hiệntượng vay mượn từ ngữ xét về tư cách xã hội. Bởi vì, một từ ngoại lai có trở thành từ mượn của một ngôn ngữ khác hay không tùy thuộc vào khả năng bản địa hóa và quá trình hành chức của nó, mà không ai khác quyết định điều này ngoài cộng đồng bản ngữ. Tiếng lóng và kết cấu mới lạ có thể được xem là sản phẩm biến hóa, sáng tạo trên cơ sở tiếng Việt chuẩn của giới trẻ. Tuy nhiên, TĐNN của cộng đồng đối với tiếng lóng và kết cấu mới lạ có sự phân hóa khá rõ nét và đồng đều. Ở tất cả các tiêu chí, kết cấu mới lạ nhận được thái độ đánh giá tích cực hơn, thể hiện qua giá trị trung bình TĐNN cao hơn tiếng lóng. Kết quả khảo sát cho biết CTV có khuynh hướng cảm thấy kết cấu mới gần gũi hơn, dễ hiểu hơn, thấy thú vị hơn và thích hơn tiếng lóng. Điều này có thể giải thích từ đặc điểm ngôn ngữ học của hai hiện tượng này. Như đã phân tích ở chương 2, tiếng lóng giới trẻ chủ yếu là danh từ, có chức năng gọi tên sự vật, hiện tượng đã có trong tiếng Việt bằng một hình thức mới, với nét nghĩa mới, chồng lên nét nghĩa cũ có sẵn. Ví như dế là tiếng lóng gọi tên điện thoại di động, cú đêm chỉ những thanh niên thức khuya cày game, online, sửu nhi – trẻ trâu chỉ thanh niên nông nổi, hoặc chỉ thời trẻ… Những ý nghĩa mới này xuất hiện, tồn tại song song với những nét nghĩa sẵn có, đó là đặc trưng ý nghĩa của từ lóng. Còn kết cấu mới lạ không phải tạo ra nghĩa định danh mới mà chỉ là cách diễn đạt, ví von, liên tưởng mới: ảo tung chảo, sành điệu củ kiệu, chất phát ngất, anh hùng bàn phím, hồng nhan bạc tỉ… Xét về nghĩa, cộng đồng có thể dễ dàng hiểu được ý nghĩa thông báo cũng như tình thái của kết cấu mới lạ. Xét về đặc điểm ngữ âm cấu tạo, kết cấu mới lạ được tạo ra trên cơ sở hài âm, nhịp nhàng nên gần gũi, quen thuộc. Xét từ tâm lí sử dụng, người Việt Nam vốn có sở thích giao tiếp chuộng vần điệu, những lối nói nhịp nhàng, cân đối, thích ví von, so sánh [42] nên cảm giác của cộng đồng đối với kết cấu mới của giới trẻ có giá trị trung bình tích cực hơn tiếng lóng cũng là điều có thể giải thích được. Để có thể so sánh TĐNN từng thang đo và TĐNN đối với từng hình thức thể hiện của BTNNGT, chúng tôi chúng tôi tạm thời quy về thang đo 3 mức độ, trong đó giá trị 1 đến dưới 3.5 là thái độ tiêu cực, giá trị 3.5 đến dưới 6 là thái độ trung hòa và giá trị 6-7 là thái độ tích cực. Theo đó, thái độ chung của cộng đồng đối với BTNNGT có ĐTB là 3.61/7.00, đạt giá trị trung hòa. Xét theo các hình thức thể hiện của BTNN giới trẻ thì hình thức chêm xen tiếng Anh nguyên dạng nhận được thái độ tích cực nhất, ĐTB đạt 3.72, tiếng lóng nhận được thái độ đánh giá tiêu cực nhất. Xét theo tiêu chí đánh giá các thang đo thì thang đo thứ 2, mức độ thông hiểu nhận được đánh giá cao nhất, ĐTB đạt 4.46, tiêu chí thích nhận được thái độ tiêu cực nhất, ĐTB chỉ đạt 2.85.
- 132. 125 Có thể kếtluận, BTNNGT nhận được thái độ đánh giá chung là trung hòa, cộng đồng cảm thấy có độ thông hiểu và gần gũi ở mức trung hòa cao, cảm thấy thú vị ở mức trung hòa thấp và cảm thấy thích thú ở mức dưới trung bình. Từ đánh giá này, có thể kết luận sự xuất hiện và phổ biến của BTNNGT được chấp nhận một cách khá bình thường ở trong cộng đồng Việt ngữ. Cộng đồng không cảm thấy quá xa lạ và khó hiểu với biến thể ngôn ngữ này của giới trẻ. Tuy nhiên, BTNNGT chưa mang lại cảm giác thú vị và thích thú cao cho mọi đối tượng giao tiếp trong xã hội. Bảng hỏi TĐNN của chúng tôi còn thiết kế câu hỏi đánh giá chung về tác động của ngôn ngữ giới trẻ đến tiếng Việt. Theo anh/chị, ngôn ngữ của giới trẻ hiện nay đang làm cho tiếng Việt: 1. Biến dạng, mất trong sáng 2. Bình thường 3. Mới mẻ, hiện đại Câu hỏi được thiết kế tích hợp sẵn ba phương án lựa chọn, CTV chỉ được lựa chọn một phương án trả lời duy nhất. Kết quả đánh giá thu được có sự phân hóa rất sâu sắc. Có đến 373 CTV (chiếm 62.2%) đánh giá BTNNGT là hiện tượng bình thường trong tiếng Việt. Thái độ đánh giá trung hòa chiếm tỉ lệ lớn so với hai thái độ tích cực và tiêu cực, gấp đôi thái độ đánh giá tiêu cực và gấp 6.7 lần thái độ đánh giá tích cực. Thái độ đánh giá tiêu cực cao gấp 3 lần thái độ đánh giá tích cực. Biểu đồ 4.3. Kết quả đánh giá tác động của BTNNGT đến tiếng Việt Như vậy, có thể nói thái độ chung của cộng đồng đối với tác động của BTNNGT đến tiếng Việt hiện nay diễn biến từ tiêu cực đến trung hòa. Thái độ tích cực chỉ chiếm tỉ lệ rất ít. Đa số các thành viên cộng đồng chấp nhận sự tồn tại của BTNNGT trong tiếng Việt như một hiện tượng ngôn ngữ bình thường. Kết quả nghiên cứu này của chúng tôi cũng góp phần cung cấp cơ sở cho việc đánh giá thái độ của cộng đồng đối với tác động của BTNNGT. Vì trong những năm gần đây, dư luận có xu hướng thiên lệch khi nhìn nhận BTNNGT như một hiện tượng làm méo mó tiếng Việt, làm tiếng Việt xuống cấp, suy đồi, như đã dẫn ở chương 1. Cách 28,7% 62,2% 9,2% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% Làm tiếng Việt biến dạng, mất trong sáng Bình thường Làm mới mẻ hiện đại tiếng Việt
- 133. 126 chạy những tiêuđề trên báo chí như: sự xuống cấp của tiếng Việt, thảm họa ngôn ngữ, ngôn ngữ giới trẻ - kinh hoàng, ngôn ngữ teen đang phá hủy tiếng Việt… chỉ là những ý kiến chủ quan của một số cá nhân, không đại diện chung cho thái độ của cộng đồng. Kết luận này của chúng tôi chia sẻ với quan điểm trung hòa của những nhà nghiên cứu ngôn ngữ học như Nguyễn Văn Khang, Nguyễn Văn Hiệp, Phạm Văn Tình… (đã dẫn ở trên). Nói về BTNNGT, Hoàng Dũng (2014) đã nhận định rằng: “Giới ngôn ngữ học thường rất bình tĩnh trước những hiện tượng ngôn ngữ mới. Qua thời gian, đa phần các từ ngữ không phù hợp sẽ bị đào thải đi. Chỉ một số ít còn tồn tại. Nhưng chỉ cần trong số đó có một vài từ còn lưu lại thì cũng có thể coi là đóng góp rất lớn cho sự phát triển ngôn ngữ.” [99] Như vậy, hơn 62% CTV tham gia điều tra trong nghiên cứu của chúng tôi bày tỏ sự đánh giá trung hòa về tác động của BTNNGT đối với tiếng Việt. Điều này góp phần khẳng định, cộng đồng có khuynh hướng chấp nhận ngôn ngữ giới trẻ như là một PNXH trong nhiều PNXH khác nhau cùng hình thành, tồn tại trong môi trường tiếng Việt hiện đại. Sự đa dạng của các PNXH cùng hoạt động tạo ra bức tranh sinh động, nhiều màu sắc cho tiếng Việt hiện đại. Thái độ trung thành ngôn ngữ, coi trọng biến thể chuẩn, quy kết cho các biến thể lệch chuẩn là thảm họa, xuống cấp… không phải là ý kiến đại diện cho người nghiên cứu hay cộng đồng nói chung mà chỉ là ý kiến một số cá nhân đối với BTNNGT. Như kết quả ở chương 3 đã trình bày, những người sử dụng BTNNGT luôn ý thức về hoàn cảnh giao tiếp, đối tượng giao tiếp và phạm vi giao tiếp để họ sử dụng phương tiện giao tiếp này phù hợp, có hiệu quả. Hầu như không ai lạm dụng biến thể này ở mọi nơi, mọi lúc, không sử dụng để nói chuyện với những người lớn tuổi hơn như ông bà, cha mẹ, thầy cô giáo… Chính vì xác định được phạm vi hoạt động và đối tượng tiếp nhận nên BTNNGT được sử dụng phù hợp sẽ phát huy hết giá trị, ý nghĩa của chúng, không có những tác động phản cảm đến cộng đồng sử dụng ngôn ngữ chung. 4.2.2 Thái độ ngôn ngữ và các đặc trưng xã hội Nghiên cứu ngôn ngữ theo bình diện xã hội, nhiều nhà ngôn ngữ học đã khẳng định mối tương quan, ảnh hưởng và chi phối rõ rệt giữa các nhân tố xã hội đối với quá trình lựa chọn, sử dụng và đánh giá ngôn ngữ. Ở phần này, chúng tôi nghiên cứu sự chi phối của các nhân tố xã hội đến TĐNN, trả lời cho câu hỏi: Liệu TĐNN có liên quan gì đến các đặc xã hội như tuổi tác, nhóm xã hội, trình độ học vấn, giới tính hay không? Để thực hiện nội dung nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng phương pháp kiểm định biến trung bình trong SPSS. Việc kiểm định này có ý nghĩa xác định xem có sự
- 134. 127 khác biệt trungbình về TĐNN của những CTV khác nhau về các đặc trưng xã hội hay không. SPSS quy định có hai kiểu kiểm định biến trung bình. Kiểu thứ nhất là kiểm định T (Independent Sample T – Test) dành cho những biến có hai giá trị, như biến Giới tính với giá trị nam (1) và nữ (2). Kiểu thứ hai là phân tích phương sai ANOVA dành cho những biến có từ ba giá trị trở lên, ví như biến Nhóm xã hội có bốn giá trị: học sinh sinh viên (1), giáo viên (2), phụ huynh (3), nhà báo (4); biến Tuổi tác với ba giá trị: từ 15-24 (1), từ 25-39 (2), từ 40 trở lên (3). Kết quả những điểm định này sẽ làm sáng tỏ vấn đề đặt ra ở câu hỏi nghiên cứu. 4.2.2.1 Thái độ ngôn ngữ với đặc trưng giới Câu hỏi nghiên cứu của chúng tôi là: Có hay không mối liên hệ giữa TĐNN đối với BTNNGT và đặc trưng giới của CTV? Giới là một biến có hai giá trị nên chúng tôi sử dụng phương pháp Independent Sample T – Test nhằm kiểm định giá trị trung bình thái độ ngôn ngữ có hay không phụ thuộc đặc trưng giới. Trong kiểm định này, Giới là một biến định tính có hai giá trị (nam và nữ) còn TĐNN là một biến định lượng với các thang đo là mức độ Gần gũi, Hiểu, Thú vị và Thích. Kiểm định T cho ra bảng kết quả giá trị sig T-test. Theo quy định, nếu giá trị sig T-Test < 0.05, có thể kết luận: Có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về TĐNN của những CTV có giới tính khác nhau. Nếu giá trị sig T-Test >= 0.05 thì có thể kết luận: Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về TĐNN của những CTV có giới tính khác nhau. Bảng 4.4. Tương quan giữa TĐNN và giới STT Thang đo Nam Nữ P (sig T- test) Điểm TB Độ lệch chuẩn Điểm TB Độ lệch chuẩn 1 Gần gũi 3.41 1.456 4.28 1.316 0.00 2 Hiểu 4.08 1.361 4.60 1.191 0.00 3 Thú vị 2.69 1.189 3.21 1.131 0.00 4 Thích 2.50 1.296 2.97 1.183 0.00 Trung bình 3.17 3.77 Kết quả kiểm định T cho thấy, ở tất cả các thang đo, giá trị sig T-Test (P) đều bằng 0.00, nghĩa là P < 0.05. Điều này khẳng định có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về TĐNN của những CTV có giới tính khác nhau. Hay nói cách khác, giữa TĐNN và giới tính của CTV có mối tương quan rõ rệt.
- 135. 128 Biểu đồ 4.4.Tương quan giữa Thái độ ngôn ngữ và Giới Cụ thể là, giới nữ có điểm trung bình TĐNN (3.77) cao hơn nam giới (3.17) ở đồng đều tất cả các thang đo. Độ lệch chuẩn TĐNN của nhóm CTV nữ thấp hơn độ lệch chuẩn TĐNN nhóm CTV nữ. Điều này có thể khẳng định, TĐNN của nhóm nữ tập trung hơn. Thái độ của nữ đạt mức trung hòa, thái độ của nam ở mức tiêu cực. Như vậy, giới nữ có thái độ linh hoạt, mềm dẻo, cởi mở hơn trong đánh giá BTNNGT. Ngược lại, giới nam có thái độ tiêu cực, ít chấp nhận xu hướng lệch chuẩn của BTNNGT hơn so với nữ. Xét theo từng thang đo, hai giới đều có sự tương đồng. Cả CTV nam và nữ đều có điểm trung bình Gần gũi và Hiểu cao hơn Thú vị và Thích. Điểm trung bình thái độ cao nhất của nữ là mức độ Hiểu BTNNGT, đạt 4.60/7.00 điểm. Điểm trung bình thái độ thấp nhất của nữ là mức độ Thích thú, chỉ đạt 2.97/7.00 điểm. Tình hình cũng tương tự đối với CTV nam. Điểm trung bình thái độ cao nhất của nam là mức độ Hiểu BTNNGT, đạt 4.08/7.00. Điểm trung bình thái độ thấp nhất của nam là mức độ Thích thú, chỉ đạt 2.50. Kết quả nghiên cứu này cho phép chúng tôi kết luận, giới nữ có TĐNN đối với BTNNGT tích cực hơn so với nam giới. Đối với BTNNGT, mỗi giới đều có cảm giác gần gũi và thông hiểu hơn là cảm thấy thú vị và thích thú. Giới là một biến xã hội khi nghiên cứu ngôn ngữ. Vấn đề ngôn ngữ và giới đã được NNHXH đặt ra từ lâu. Wardhaugh (2006) cho rằng giới là một thực tế mà không ai có thể tránh được và giới là một phạm trù quan trọng được hình thành trong xã hội. Đồng tình với Wardhaugh, các nhà nghiên cứu như Lakoff (1975), Eckert (1998), Labov (2006)… đều coi giới là nội dung chính trong nghiên cứu NNHXH và nghiên cứu về giới trong ngôn ngữ. Nhiều nghiên cứu cho rằng các thuộc tính giới thay đổi theo thời gian, thay đổi theo từng nền văn hoá, từng bối cảnh cụ thể của một xã hội, thay đổi do các yếu tố chính trị, kinh tế, lịch sử, tôn giáo… Các nghiên cứu về mối quan hệ giữa giới và ngôn ngữ trên thế giới thường chung kết luận là nữ giới thường hướng đến chuẩn và lịch sự hơn so với nam giới. BTNNGT là một biến thể lệch chuẩn, vì vậy chúng tôi dự đoán là có thể nữ giới sẽ 3,17 3,77 2,5 3 3,5 4 Nam Nữ ĐTBTHÁIĐỘ NGÔNNGỮ TƢƠNG QUAN GIỮA THÁI ĐỘ NGÔN NGỮ VÀ GIỚI
- 136. 129 có thái độtiêu cực với PNXH này hơn nam giới. Thông thường, nam giới thường tỏ ra thoải mái, phóng khoáng hơn trong suy nghĩ và lời nói, nên dễ chấp nhận những hiện tượng ngôn ngữ lệch chuẩn hơn hơn nữ giới. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu của chúng tôi lại đưa đến kết luận khác. Đối với BTNNGT, nữ giới có TĐNN tích cực hơn nam giới. Có lẽ thái độ này xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí giới tính. Tâm lí học từ lâu đã khẳng định, nữ giới có khuynh hướng nhanh nhạy, linh hoạt và thành thục ngôn ngữ hơn nam giới. Điều này được giải thích từ góc độ cấu tạo sinh học của con người. Theo đó, cấu tạo và chức năng của từng vùng trong bộ não của nam và nữ có sự khác biệt nhau. Các nghiên cứu về bộ não người trưởng thành cho thấy phụ nữ có xu hướng sử dụng cả 2 bán cầu não trong khi nam giới chỉ sử dụng não trái. Hai vùng kiểm soát ngôn ngữ trong não bộ là Broca’s area và Wernicke’s area của phụ nữ trội hơn hẳn so với đàn ông. Vì thế, nữ giới cũng phát triển ngôn ngữ nhanh hơn, sớm hơn nam giới. Chính những đặc điểm sinh học về cấu tạo bộ não hai giới đã ảnh hưởng đến ngôn ngữ nói chung và TĐNN của mỗi giới nói riêng. Nữ giới có khuynh hướng nhạy bén ngôn ngữ hơn nam giới, ghi nhớ và sử dụng ngôn ngữ tốt hơn nam giới. Tất yếu, nữ giới sẽ có khuynh hướng tích cực hơn nam giới trong việc tiếp thu lẫn đánh giá các hiện tượng ngôn ngữ mới. Nghiên cứu của Shen Habing đã nghiên cứu sự khác biệt giới thể hiện ở lĩnh vực giao tiếp. Theo tác giả, nữ giới quan tâm nhiều hơn đến các lĩnh vực: xã hội, gia đình, giáo dục, tình yêu, hôn nhân, các bài hát; ngược lại nam giới quan tâm nhiều hơn đến các lĩnh vực: chính trị, kinh tế. (Dẫn theo Nguyễn Văn Khang) [27]. Có thể thấy theo kết luận này, những lĩnh vực nữ giới quan tâm khá trùng khít với những lĩnh vực của BTNNGT mà chúng tôi đang nghiên cứu. BTNNGT được sử dụng nhiều trong những lĩnh vực xã hội, giải trí, âm nhạc, tình yêu… hơn là các chủ đề chính trị, kinh tế. (Đã trình bày ở chương 2) Có thể đây cũng là một nguyên nhân dẫn đến nữ giới có TĐNN tích cực hơn nam về BTNNGT, khi họ thường xuyên tiếp xúc, quan tâm đến các lĩnh vực này, một cách tất yếu dù vô tình hay cố ý sẽ tiếp xúc nhiều với BTNNGT hơn nam giới, cho nên các mức độ đánh giá đều thể hiện thái độ tích cực hơn. 4.2.2.2 Thái độ ngôn ngữ với đặc trưng tuổi tác Tuổi tác là một biến xã hội quan trọng trong nghiên cứu ngôn ngữ. Đặc biệt, đối tượng nghiên cứu của luận án là BTNNGT, là PNXH theo tuổi tác. Nội dung nghiên cứu này sẽ trả lời cho câu hỏi, liệu có sự tương quan nào giữa đặc trưng tuổi tác của CTV với TĐNN hay không?
- 137. 130 Vì Tuổi táclà một biến gồm 3 giá trị nên chúng tôi sử dụng phương pháp phân tích phương sai một chiều One way ANOVA để so sánh giá trị trung bình TĐNN của ba nhóm nhóm tuổi tác CTV. Tuổi tác là một biến định tính, gồm 3 giá trị (nhóm trẻ 15-24, nhóm 25-39 và nhóm lớn tuổi từ 40 trở lên), điểm trung bình TĐNN là một biến định lượng, được dùng để so sánh. Tiếp tục sử dụng kiểm định Welch trong ANOVA, kết quả phân tích ở bảng Robust Tests như sau: Bảng 4.5 Robust Tests of Equality of Means Statistica df1 df2 Sig. DTB GanGui Welch 272.63 2 273.62 .000 DTB Hieu Welch 85.081 2 246.251 .000 DTB ThuVi Welch 72.511 2 256.506 .000 DTBThich Welch 92.847 2 249.829 .000 Kết quả sig (P) kiểm định Welch ở bảng Robust Tests (Bảng 4.5) đều bằng .000, vì vậy có thể kết luận: Có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về TĐNN của CTV thuộc những nhóm tuổi khác nhau. Bảng 4.6. Tương quan giữa TĐNN và tuổi tác STT THAN G ĐO 15-24 tuổi 25-39 tuổi Từ 40 trở lên Trung bình ĐTB Độ LC ĐTB Độ LC ĐTB Độ LC 1 Gần gũi 4.81 1.213 3.39 0.78 2.73 0.787 3.64 2 Hiểu 4.88 1.183 4.48 0.982 3.51 1.043 4.29 3 Thú vị 3.45 1.221 2.86 0.929 2.38 0.753 2.9 4 Thích 3.29 1.249 2.48 1.028 2.07 0.754 2.61 Trung bình 4.11 3.33 2.67 3.36 Xét theo nhóm tuổi, điểm trung bình chung TĐNN của nhóm 1 cao hơn nhóm 2 và nhóm 3. TĐNN nhóm 1 trên mức trung bình, nhóm 2 gần đạt trung bình, còn nhóm 3 ở mức tiêu cực. Xét theo từng thang đo, điểm trung bình Hiểu đạt giá trị cao nhất, 4.29/7.00. Thang Gần gũi cũng đạt giá trị trung hòa. Hai thang còn lại là Thú vị và Thích đều nằm ở mức tiêu cực. Bên cạnh điểm trung bình, độ lệch chuẩn TĐNN giữa các nhóm tuổi cũng là vấn đề đáng chú ý. Độ lệch chuẩn của nhóm CTV từ 40 tuổi trở lên có giá trị thấp nhất, độ lệch chuẩn của nhóm trẻ cao nhất. Điều này có nghĩa là, TĐNN của nhóm lớn tuổi có tính thống nhất, tập trung cao. Trái lại, TĐNN của nhóm trẻ có sự phân tán mạnh. Như vậy, có thể kết luận, TĐNN của CTV có liên quan đến đặc trưng tuổi tác. CTV trẻ có thái độ tích cực nhất đối với BTNNGT, CTV càng lớn tuổi thì TĐNN
- 138. 131 càng tiêu cực.Càng lớn tuổi, CTV có khuynh hướng đồng nhất cao trong thái độ, còn thái độ CTV trẻ có sự phân hóa mạnh. Nhóm 2 (độ tuổi từ 25-39) đã thể hiện rõ tính chất trung gian, chuyển tiếp giữa hai nhóm tuổi trẻ và già. TĐNN của nhóm này đều đặn nằm ở khoảng trung bình giữa hai nhóm còn lại. Kết quả này phản ánh quá trình chuyển biến về TĐNN theo độ tuổi. Theo sự trưởng thành của tuổi tác, CTV có khuynh hướng thể hiện TĐNN tiêu cực đối với BTNNGT, đặc biệt là các tiêu chí Thú vị và Thích. Thái độ tiêu cực được biểu hiện một cách tập trung, đồng đều trong nhóm. Trong khi nhóm trẻ có khuynh hướng tản mác, phân hóa cao trong thái độ. Biểu đồ 4.5. Tương quan giữa Thái độ ngôn ngữ và Tuổi tác Đến đây có thể phân định được sự phân hóa rõ nét TĐNN đối với BTNNGT. Bày tỏ đánh giá về BTNNGT, CTV nhóm tuổi 15-24 có thể xem là TA nói về chính TA. Còn CTV các nhóm tuổi khác có tư cách là NGƯỜI nói về TA. Sự khác biệt giữa tư cách chủ thể TA và NGƯỜI thể hiện rõ nét trong TĐNN. Nếu xem BTNNGT là cái tôi của giới trẻ bộc lộ qua giao tiếp thì giới trẻ khi bàn về chính cái tôi của mình thường có kết quả tích cực hơn hẳn nhóm khác cũng là điều dễ hiểu. Mặt khác, xét về tâm lí sử dụng ngôn ngữ, giới trẻ là những người nhanh nhạy, đón đầu cái mới trong nhiều lĩnh vực, trong đó có ngôn ngữ. BTNNGT được dùng như một phương tiện để thiết lập và duy trì cộng đồng giao tiếp thanh niên, bộc lộ và khẳng định phong cách giới trẻ. Cho nên, thái độ của họ về chính ngôn ngữ của nhóm mình tất yếu sẽ tích cực hơn các nhóm khác. Ngược lại, những người càng lớn tuổi, với sự trưởng thành về tuổi tác, tâm sinh lí, phong cách giao tiếp, họ càng cảm thấy không gần gũi, không thú vị, không thích BTNNGT này. Càng lớn tuổi, con người càng có thái độ bảo thủ ngôn ngữ hơn, không hoặc ít chấp nhận những biến thể lệch chuẩn. TĐNN này cũng phản ánh sự khác biệt trong các thế hệ về quan điểm đánh giá ngôn ngữ cũng như nhiều trào lưu giới trẻ khác như âm nhạc, thời trang, thị hiếu thẩm mỹ… Sự khác biệt này được nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, tâm lí học và ngôn ngữ nhắc đến với thuật ngữ “xung đột thế hệ” “khoảng cách thế hệ”. Giới trẻ 4,11 3,33 2,67 0 1 2 3 4 5 15-24 tuổi 25-39 tuổi Từ 40 trở lên GIÁTRỊTBTĐNN TƢƠNG QUAN GIỮA TĐNN VÀ TUỔI TÁC
- 139. 132 với bản tínhthích sáng tạo, luôn không hài lòng với những chuẩn mực cố định, luôn muốn khám phá những điều mới mẻ, lạ lẫm. Ngược lại, những người lớn tuổi có khuynh hướng bảo vệ những chuẩn mực, giá trị truyền thống. [59] Chính sự khác biệt này đã dẫn đến những xung đột trong thái độ, trong đó có TĐNN. Sự xung đột và khác biệt này tồn tại trong mọi giai đoạn lịch sử chứ không phải bây giờ mới xuất hiện. Chúng tôi hoàn toàn đồng ý với lập luận của Hoàng Dũng (2014) khi ông cho rằng, “vấn đề ngôn ngữ giới trẻ là vấn đề muôn thuở.” Chỉ khác là ngôn ngữ giới trẻ luôn thay đổi qua từng giai đoạn, hôm nay đây là ngôn ngữ giới trẻ nhưng ngày mai, nó không còn tư cách mới lạ này nữa, những hiện tượng khác, gắn với thế hệ trẻ khác ra đời, làm nên một ngôn ngữ giới trẻ mới. Nói tóm lại, kết quả nghiên cứu của chúng tôi có thể khẳng định, tuổi tác là một biến ngôn ngữ xã hội quan trọng, con người ở các độ tuổi khác nhau thì có TĐNN khác nhau. Trong đó, người trẻ tuổi thường có thái độ tích cực, cởi mở, chấp nhận những hiện tượng ngôn ngữ mới, khác với biến thể chuẩn. Càng lớn tuổi, con người càng có xu hướng bảo thủ hơn trong TĐNN, trung thành với biến thể ngôn ngữ chuẩn, có thái độ tiêu cực, không chấp nhận biến thể ngôn ngữ lệch chuẩn. 4.2.2.3 Thái độ ngôn ngữ và nhóm xã hội Để trả lời câu hỏi nghiên cứu: Có hay không mối quan hệ giữa nhóm xã hội và TĐNN, chúng tôi đã lựa chọn khảo sát 4 nhóm CTV: (1) Học sinh sinh viên, (2) Giáo viên, (3) Phụ huynh, (4) Nhà báo. Trong đó, nhóm xã hội Học sinh sinh viên chính là chủ thể sử dụng và tiếp nhận BTNNGT, nhóm Giáo viên và Phụ huynh là đối tác có mối liên quan mật thiết đến nhóm Học sinh sinh viên, nhóm Nhà báo đóng vai trò chính trong công tác truyền thông. Các nhóm xã hội này như là các thành phần chức năng tham gia với những vai trò khác nhau trong mô hình giao tiếp có sử dụng BTNNGT. Nhóm xã hội là một biến định tính có bốn giá trị tương ứng với bốn nhóm ở trên, nên để so sánh giá trị trung bình, chúng tôi tiếp tục sử dụng phương pháp One way ANOVA trong SPSS. Kiểm định Welch trong ANOVA cho ra kết quả ở bảng Robust Tests như sau: Bảng 4.7. Robust Tests of Equality of Means Statistica df1 df2 Sig. DTBGanGui Welch 272.63 2 273.62 0 DTB Hieu Welch 85.081 2 246.251 0 DTBThuVi Welch 72.511 2 256.506 0 DTBThich Welch 92.847 2 249.829 0
- 140. 133 Bảng phân tíchRobust Tests thể hiện giá trị sig T-test các giá trị trung bình đều đạt 0.00, nên có thể kết luận có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về TĐNN của CTV thuộc các nhóm xã hội khác nhau. Bảng 4.8. Tương quan giữa TĐNN và nhóm xã hội STT Thang đo Học sinh sinh viên Giáo viên Phụ huynh Nhà báo Trung bình ĐTB ĐLC ĐTB ĐLC ĐTB ĐLC ĐTB ĐLC 1 Gần gũi 4.81 1.213 3.15 0.765 2.66 0.771 3.28 0.944 3.48 2 Hiểu 4.88 1.183 4.07 0.906 3.44 1.094 4.39 1.259 4.20 3 Thú vị 3.45 1.221 2.57 0.819 2.35 0.765 2.95 0.969 2.83 4 Thích 3.29 1.249 2.15 0.927 2.04 0.671 2.75 0.995 2.56 Trung bình 4.11 2.99 2.62 3.34 3.51 Xét trung bình TĐNN chung, có thể nhận thấy có sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm xã hội. Trong đó, nhóm Học sinh sinh viên có TĐNN trên mức trung bình (4.11/7), nhóm Nhà báo gần đạt mức trung bình (3.34/7). Hai nhóm Giáo viên và Phụ huynh đều có thái độ tiêu cực, giá trị dưới mức trung bình. Trong đó, Học sinh sinh viên là nhóm có giá trị TĐNN cao nhất còn Phụ huynh là nhóm xã hội có giá trị thái độ thấp nhất, chỉ 2.62/7. So với biến tuổi tác, biến nhóm xã hội có nét tương đồng. Nhóm giới trẻ phân bố từ độ tuổi từ 15-24, đây đồng thời cũng là nhóm xã hội nghề nghiệp Học sinh sinh viên. Vì vậy, kết quả này cũng phản ánh mối tương quan chung giữa các đặc trưng tuổi tác – nhóm xã hội và TĐNN. Học sinh sinh viên là chủ thể của ngôn ngữ giới trẻ, là thành viên chủ yếu của cộng đồng giới trẻ nên họ có thái độ tích cực cao nhất khi đánh giá BTNNGT. Nhà báo là nhóm xã hội gắn liền với việc sử dụng ngôn ngữ, ngôn ngữ là phương tiện hành nghề chủ yếu, qua đó truyền tải thông tin, bộc lộ quan điểm, thái độ đánh giá, lập trường tư tưởng, tác động đến bạn đọc qua kênh ngôn ngữ… Ngôn ngữ báo chí bên cạnh yêu cầu về tính chuẩn mực, chính thống thì mặt khác, báo chí cũng là địa hạt thể hiện những xu hướng mới mẻ nhất, có tính thời sự nhất của ngôn ngữ, đặc biệt là ở mảng báo mạng điện tử. Nhà báo luôn tìm mọi cách đổi mới ngôn từ, sáng tạo những cách diễn đạt mới để đáp ứng nhu cầu thị hiếu của bạn đọc. Nếu không tự đổi mới, không tự cách tân, lạc hậu với xu thế của thời đại thì báo chí sẽ không còn con đường nào để theo kịp nhu cầu bạn đọc. Chính vì đặc trưng nghề nghiệp này nên nhà báo là đối tượng dễ theo kịp
- 141. 134 những xu hướng,trào lưu mới của xã hội, trong đó có ngôn ngữ. TĐNN đối với BTNNGT của nhà báo vì thế cao hơn hẳn giáo viên và phụ huynh. Mặt khác, như đã trình bày ở cơ sở lý luận, truyền thông là phải hướng đến độc giả, vì độc giả, hoàn toàn khác biệt với sự tự biểu hiện mình. Cho nên, với tư cách là những nhà truyền thông, không kể ở độ tuổi nào, nếu hướng đến độc giả là giới trẻ thì nhà báo phải nghĩ theo cách nghĩ của giới trẻ, nhìn theo cách nhìn của giới trẻ và nói theo cách nói của giới trẻ. Có như vậy, truyền thông mới thực sự được giới trẻ đón nhận. Trong bốn nhóm xã hội, Giáo viên và Phụ huynh là đối tượng có TĐNN tiêu cực, giá trị trung bình đều dưới 3.00, trong đó trung bình thái độ của Giáo viên là 2.99, Phụ huynh là 2.62. Trong mối quan hệ với giới trẻ, giáo viên và phụ huynh là những đối tượng có nhiều đặc điểm tương đồng. Nhà trường và gia đình là hai phạm vi sống, hoạt động chủ yếu, nổi bật và thường xuyên nhất của nhóm giới trẻ trong độ tuổi học sinh sinh viên. Do đó, giáo viên và phụ huynh là những người có quan hệ trực tiếp, gần gũi nhất với giới trẻ. Mặt khác, cả giáo viên lẫn phụ huynh đều có vị thế xã hội, vị thế giao tiếp cao hơn hẳn so với giới trẻ. Những cuộc giao tiếp diễn ra giữa giáo viên với học sinh sinh viên, phụ huynh với con cái đều là những cuộc giao tiếp bất bình đẳng, có sự phân hóa thứ bậc trong vai giao tiếp rõ nét. Xuất phát từ những điểm chung này nên TĐNN của giáo viên và phụ huynh đều có sự tương đồng với nhau và khác biệt với các nhóm xã hội còn lại. Có thể lí giải thái độ tiêu cực của giáo viên và phụ huynh đối với BTNNGT từ góc độ tuổi tác và khoảng cách thế hệ. Giáo viên và phụ huynh là những người lớn tuổi hơn đối với học sinh sinh viên. Đây không chỉ là sự lớn hơn về lượng (số tuổi) mà là sự khác biệt về chất. Phụ huynh là những người thuộc thế hệ khác với giới trẻ, nên có cách suy nghĩ, nhìn nhận khác biệt với giới trẻ là điều dễ hiểu. Còn giáo viên, độ tuổi phân tán mạnh, có thể ngang bằng giới trẻ hoặc nhiều tuổi hơn giới trẻ. Tuy nhiên, bước sang độ tuổi trưởng thành, đặc biệt hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, với tư cách là những nhà sư phạm nên giáo viên là nghề nghiệp có đòi hỏi khắt khe trong tác phong mô phạm, mẫu mực. Tác phong ấy thể hiện trong hành động, cư xử cũng như nói năng giao tiếp. Môi trường tiếp xúc của giáo viên với học sinh sinh viên lại chủ yếu diễn ra ở trường học, nên yêu cầu về chuẩn mực lại càng được đề cao, như là quy tắc có tính bắt buộc. Vì thế, so với nhà báo, giáo viên có thái độ tiêu cực hơn đối với BTNNGT xuất phát từ đặc trưng nghề nghiệp và lĩnh vực hoạt động, giao tiếp.
- 142. 135 Tuy nhiên, tháiđộ của giáo viên (2.99) vẫn tích cực hơn thái độ của phụ huynh (2.62). Điều này có lẽ xuất phát từ môi trường giao tiếp trực tiếp của giáo viên với học sinh sinh viên. Thường xuyên tiếp xúc với cộng đồng giới trẻ, chính giáo viên cũng bị ảnh hưởng ngược của ngôn ngữ và phong cách sống giới trẻ, dần đi đến chấp nhận những hiện tượng này như là hiện thực tất yếu. Hơn nữa, có đến 68% CTV giáo viên tham gia điều tra của chúng tôi đang ở khoảng 25-39 tuổi, độ tuổi trung gian, vừa trải qua giai đoạn thanh niên nên có thể thấu hiểu và chia sẻ với sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ này của học sinh sinh viên. Còn tuyệt đại đa số phụ huynh (90.5%) đều ở độ tuổi 40 trở lên nên TĐNN tiêu cực hơn (như đã phân tích ở phần TĐNN và tuổi tác). Kết quả phân tích cho thấy, độ lệch chuẩn của nhóm Phụ huynh thấp nhất trong tất cả các nhóm càng góp phần khẳng định sự tập trung trong TĐNN đối với BTNNGT. Sự khác biệt về TĐNN giữa nhóm Giáo viên và Phụ huynh còn xuất phát từ nguyên nhân khách quan. Như số liệu đã trình bày ở phần Đặc điểm giao tiếp, giới trẻ sử dụng BTNNGT ở phạm vi nhà trường là 27.4%, cao gấp đôi so với phạm vi gia đình, chỉ 12.3%. Ở nhà trường, học sinh sinh viên có hẳn một cộng đồng giao tiếp giới trẻ rộng lớn, đông đảo. Do đó, giáo viên là đối tượng chịu sự tác động hữu ý và vô tình của cộng đồng giao tiếp giới trẻ trong môi trường làm việc của mình lớn hơn hẳn phụ huynh. Trong phạm vi gia đình, giới trẻ tiếp xúc hằng ngày, gần gũi, thân thuộc với cha mẹ nhất. Hơn nữa, trong giao tiếp gia đình, ngôn ngữ thường không đòi hỏi cao về tính chuẩn mực. NNHXH thừa nhận ngôn ngữ giao tiếp gia đình thường là ngôn ngữ thấp (Low), tức mang phong cách suồng sã, thân mật, ít chuẩn mực, chính thống so với nhiều phạm vi giao tiếp khác. Tuy nhiên, đây không phải là môi trường hoạt động của BTNNGT. Gia đình với số lượng thành viên ít ỏi, lại chênh lệch thế hệ sâu sắc (có những gia đình có 3-4 thế hệ cùng chung sống), BTNNGT không có môi trường để hoạt động. Trong gia đình, giới trẻ hầu như không sử dụng biến thể ngôn ngữ này. Chỉ có 12.3% CTV giới trẻ sử dụng BTNNGT giao tiếp trong phạm vi gia đình và chỉ có 4.6% dùng ngôn ngữ này để giao tiếp với người lớn tuổi hơn (ông bà, cha mẹ, thầy cô). Từ xưa đến nay, mối quan hệ giữa cha mẹ với con cái trong lứa tuổi thanh niên đã tiềm ẩn nhiều khác biệt, thậm chí xung đột, xuất phát từ đặc trưng tâm sinh lí lứa tuổi thanh niên, “là giai đoạn khủng hoảng, biểu hiện rối
- 143. 136 loạn nhân cáchtăng lên rõ rệt và trong phần lớn các trường hợp, có nguồn gốc sâu xa trong các quan hệ cha mẹ - con cái… không thuận lợi” [20] . Đặc biệt, trong bối cảnh xã hội hiện nay, với áp lực của cuộc sống công nghiệp, sự chi phối của công nghệ, khoảng cách giữa cha mẹ và con cái ngày càng tăng lên. Kết quả là tần số giao tiếp giữa cha mẹ và con cái, thế hệ già và thế hiện trẻ ngày càng xa nhau. Trong bức tranh chung đó, phụ huynh tuy là những người gần gũi nhất với giới trẻ về mặt tình cảm nhưng lại rất xa về nhận thức, quan điểm sống, quan niệm về giá trị và thị hiếu thẩm mỹ. Cuộc sống hiện đại cùng với xung đột thế hệ đã làm khoảng cách giao tiếp, thấu hiểu giữa cha mẹ và con cái ngày càng lớn. Cho nên, không có gì quá khó hiểu khi phụ huynh chính là đối tượng có TĐNN tiêu cực nhất đối với ngôn ngữ của con cái mình. Ngay giới trẻ cũng nhận thức được định kiến ngôn ngữ này của cha mẹ, họ hầu như không dùng biến thể này để giao tiếp trong gia đình, với người lớn tuổi. Tóm lại, theo đặc trưng nhóm xã hội, TĐNN đối với BTNNGT có sự phân hóa rõ rệt. Trong 4 nhóm CTV, nhóm Học sinh sinh viên chính là TA – chủ thể của ngôn ngữ giới trẻ, đương nhiên có thái độ tích cực nhất với ngôn ngữ của giới họ. Ba nhóm còn lại là Nhà báo, Giáo viên và Phụ huynh đều là NGƯỜI – những đối tượng bên ngoài nói về ngôn ngữ giới trẻ nên đều có thái độ tiêu cực hơn. Trong đó, Nhà báo có giá trị TĐNN tích cực nhất, Giáo viên gần đạt mức trung hòa, còn Phụ huynh là nhóm có TĐNN tiêu cực nhất. Sự khác biệt này đều xuất phát từ đặc trưng xã hội nghề nghiệp, cụ thể là môi trường làm việc, vị thế xã hội, vị thế giao tiếp trong mối tương quan với giới trẻ. Biểu đồ 4.6. Tương quan giữa Thái độ ngôn ngữ và đặc trưng nhóm xã hội 4,11 2,99 2,62 3,34 0 0,5 1 1,5 2 2,5 3 3,5 4 4,5 Học sinh sinh viên Giáo viên Phụ huynh Nhà báo GIÁTRỊTBTĐNN NHÓM XÃ HỘI
- 144. 137 * Như vậy,chúng tôi đã tập trung làm rõ sự tương quan giữa TĐNN với các đặc trưng xã hội của CTV: giới, tuổi tác và nhóm xã hội. Bằng các phương pháp kiểm định đặc thù trong SPSS, phân tích số liệu điều tra cho thấy có mối quan hệ giữa các đặc trưng xã hội này với TĐNN của CTV. Các CTV nam có TĐNN khác biệt TĐNN của CTV nữ, trong đó giới nữ có xu hướng tích cực hơn giới nam. Các CTV ở các nhóm tuổi khác nhau thì có TĐNN khác nhau, trong đó giới trẻ có thái độ tích cực hơn nhóm lớn tuổi, TĐNN có xu hướng biến đổi tiêu cực dần theo sự trưởng thành của tuổi tác. Các CTV thuộc các nhóm xã hội nghề nghiệp khác nhau thì có TĐNN khác nhau, trong đó Học sinh sinh viên có TĐNN tích cực nhất, Nhà báo có thái độ trung hòa, Giáo viên và Phụ huynh có thái độ tiêu cực. Chúng tôi cũng tìm thấy mối liên hệ giữa trình độ học vấn của CTV đối với TĐNN. Trong đó, những người có học vấn phổ thông có thái độ tích cực nhất, học vấn cao đẳng, đại học có thái độ trung hòa và học vấn sau đại học có thái độ tiêu cực hơn cả. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng đặc trưng trình độ học vấn khó có thể trở thành một biến độc lập so với các biến khác như giới, tuổi tác và nghề nghiệp. Bởi vì trình độ học vấn chịu sự chi phối lớn của tuổi tác. Yếu tố tuổi tác gần như quyết định trình độ học vấn của CTV. Do đó, chúng tôi chỉ xem đây là hệ quả tất yếu của tương quan tuổi tác và TĐNN, không xem xét trình độ học vấn thành một biến độc lập. Tiểu kết c ƣơn 4 Ở chương 4, luận án đã tiến hành điều tra ngôn ngữ học 600 CTV (350 CTV giới trẻ và 250 CTV không thuộc giới trẻ) với các đặc trưng xã hội khác biệt như: độ tuổi, học vấn, nhóm xã hội… Kết quả điều tra được chúng tôi phân tích bằng phần mềm SPSS nhằm làm rõ TĐNN của xã hội đối với sự lựa chọn ngôn ngữ của giới trẻ và mối quan hệ giữa TĐNN với các biến xã hội ngôn ngữ có liên quan. Về TĐNN, kết quả điều tra khẳng định, TĐNN chung đối với BTNNGT là trung hòa. Có đến 62.2% CTV đánh giá BTNNGT là hiện tượng bình thường trong tiếng Việt. Thái độ đánh giá trung hòa chiếm tỉ lệ lớn so với hai thái độ tích cực và tiêu cực. Như vậy, cộng đồng có xu hướng chấp nhận ngôn ngữ giới trẻ là một biến thể ngôn ngữ trong nhiều phương ngữ xã hội cùng hoạt động trong tiếng Việt hiện nay.
- 145. 138 Xét theo cáchình thức thể hiện của ngôn ngữ, TĐNN đối với hình thức chêm xen tiếng Anh nguyên dạng có giá trị dương tính cao nhất, còn hình thức chêm xen tiếng Anh biến âm và tiếng lóng bị đánh giá tiêu cực hơn cả. Xét theo tiêu chí đánh giá, CTV đánh giá BTNNGT dễ hiểu và gần gũi, các thang đo này đều có giá trị đạt trên mức trung bình (4.05-4.46/7.00). Ngược lại, thang đo thú vị và thích chỉ tình cảm ngôn ngữ đạt mức thấp dưới mức trung bình (2.85- 3.08/7.00). Điều này khẳng định BTNNGT có tần số xuất hiện khá lớn, trở nên phổ biến trong đời sống giao tiếp tiếng Việt hiện nay. Nhưng tình cảm ngôn ngữ đối với PNXH này của giới trẻ có sự phân hóa sâu sắc theo từng nhóm CTV. Xét theo các đặc trưng xã hội, kết quả nghiên cứu của chúng tôi đã bước đầu khẳng định mối liên hệ khá rõ nét, có quy luật giữa giới tính, tuổi tác và nhóm xã hội đối với cách lựa chọn ngôn ngữ của giới trẻ. CTV thuộc giới nữ có TĐNN đối với BTNNGT tích cực hơn so với nam giới. Đối với BTNNGT, mỗi giới đều có cảm giác gần gũi và thông hiểu hơn là cảm thấy thú vị và thích thú. CTV trẻ có thái độ tích cực nhất đối với BTNNGT, CTV càng lớn tuổi thì TĐNN càng tiêu cực. Càng lớn tuổi, CTV có khuynh hướng đồng nhất cao trong thái độ, còn thái độ CTV trẻ có sự phân hóa mạnh. Theo nhóm xã hội, TĐNN đối với BTNNGT có sự phân hóa rõ rệt. Học sinh sinh viên có TĐNN cao nhất, nhóm Nhà báo gần đạt mức trung bình còn hai nhóm Giáo viên và Phụ huynh đều có thái độ tiêu cực, giá trị dưới mức trung bình. Luận án cũng đã lí giải sự khác biệt TĐNN đối với BTNNGT của các nhóm CTV từ các nguyên nhân tâm lí sinh lí và đặc trưng xã hội. Đặc biệt, qua phân tích, luận án đã xác lập vai trò TA và NGƯỜI của các nhóm xã hội đối với PNXH giới trẻ. Từ vị thế này, TĐNN được bộc lộ một cách rõ nét và sâu sắc nhất. Từ sự phân tích trên, chương 4 đã đi đến khẳng định, giới, tuổi tác và nhóm xã hội là những biến xã hội ngôn ngữ quan trọng, chi phối đến thái độ ngôn ngữ của cộng đồng đối với BTNNGT.
- 146. 139 KẾT LUẬN VÀKIẾN NGHỊ Luận án Ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông là một công trình nghiên cứu ứng dụng lý thuyết ngôn ngữ học xã hội, cụ thể là phương ngữ xã hội để nhận diện và phân tích ngôn ngữ giới trẻ như là một phương ngữ của nhóm xã hội thanh niên. Mục đích nghiên cứu của luận án nhằm làm rõ đặc điểm của ngôn ngữ giới trẻ từ bình diện cấu trúc hệ thống lẫn bình diện giao tiếp xã hội, góp phần bổ sung lý luận về phương ngữ xã hội và ứng dụng vào công tác chuẩn hóa, giáo dục ngôn ngữ trong cảnh huống tiếng Việt hiện đại. Từ kết quả phân tích sự thể hiện của ngôn ngữ giới trẻ qua báo mạng điện tử và kết quả điều tra ngôn ngữ học 600 cộng tác viên, luận án đã đi đến những kết luận sau: 1. Từ kết quả khảo sát ngữ liệu, chúng tôi đã khái quát ba hình thức thể hiện tiêu biểu, đặc trưng của biến thể ngôn ngữ giới trẻ là: (1) chêm xen tiếng Anh, (2) sử dụng tiếng lóng giới trẻ; (3) sử dụng kết cấu mới lạ của giới trẻ. Đây không phải là toàn bộ đặc điểm ngôn ngữ giới trẻ mà chỉ là những hình thức thể hiện tiêu biểu, nổi bật nhất của biến thể ngôn ngữ này. Theo đó, chúng tôi đã lập được bảng thống kê sự thể hiện cụ thể của ngôn ngữ giới trẻ, gồm 654 đơn vị tiếng Anh với 5.412 lần xuất hiện, 150 từ ngữ lóng giới trẻ và 97 kết cấu mới lạ giới trẻ. Đây là cơ sở để luận án tiến hành phân tích, miêu tả đặc điểm của ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông. 2. Luận án đã tiến hành miêu tả những đặc điểm cơ bản của ngôn ngữ giới trẻ từ bình diện cấu trúc. 2.1 Đối với hiện tượng chêm xen tiếng Anh, chúng tôi đã miêu tả các đặc điểm ngôn ngữ học nổi bật về ngữ âm, ngữ pháp và ngữ nghĩa. Về hình thức ngữ âm, chúng xuất hiện trong ngôn ngữ giới trẻ dưới hai dạng: nguyên dạng và phỏng âm, trong đó hình thức nguyên dạng tiếng Anh chiếm tỉ lệ tuyệt đối (95.4%), hình thức phỏng âm chỉ chiếm tỉ lệ rất thấp (4.6%). Về cấu tạo, đơn vị tiếng Anh được giới trẻ chêm xen chủ yếu là từ và cụm từ, rất hiếm đơn vị câu. Về từ loại, các từ tiếng Anh xuất hiện chủ yếu thuộc thực từ, mà nhiều nhất là danh từ. Xuất hiện hiện tượng Việt hóa các đơn vị tiếng Anh ở cấp độ từ vựng lẫn cấu tạo từ, bản chất từ loại và quan hệ kết hợp. Về ngữ nghĩa, từ ngữ tiếng Anh xuất hiện một cách có hệ thống, tạo thành các trường nghĩa khác nhau, trong đó trường nghĩa chỉ công nghệ, văn hóa giải trí có số lượng và tần số lớn nhất. Các từ tiếng Anh khi được sử dụng trong ngôn ngữ giới trẻ có thể được giữ nguyên nghĩa gốc đối với những từ chỉ khái niệm, thuật ngữ, hoặc có những biến động nghĩa theo cả hai hướng: thu hẹp hoặc mở rộng nghĩa so với ý nghĩa gốc.
- 147. 140 2.2 Tiếng lónggiới trẻ là sản phẩm ngôn ngữ đặc thù do giới trẻ tạo ra, có phạm vi sử dụng chủ yếu trong nội bộ giới trẻ, mang màu sắc ngữ nghĩa độc đáo, vui tươi, dí dỏm, thể hiện bản sắc nhóm giới trẻ. Xét về đặc điểm nguồn gốc, tuyệt đại đa số tiếng lóng giới trẻ được hình thành trên cơ sở của vốn từ tiếng Việt, chỉ một số rất hiếm có nguồn gốc nước ngoài. Tiếng lóng giới trẻ được tạo ra bằng các con đường chủ yếu là: vay mượn ngoại lai, tạo từ mới và biến đổi những đơn vị sẵn có của tiếng Việt. Trong đó, biến đổi những đơn vị sẵn có của tiếng Việt là cách thức tạo từ lóng giới trẻ phổ biến nhất. Tiếng lóng giới trẻ chỉ có tính nội bộ mà không có tính bí mật. Đặc điểm ngữ nghĩa cốt lõi của tiếng lóng giới trẻ là tính hài hước, dí dỏm, phản ánh tính cách sôi nổi, năng động, trẻ trung, sáng tạo của thanh niên trong thời hiện đại. 2.3 Kết cấu mới lạ là những cụm từ được tổ chức tương đối cố định, có tính lặp lại rõ nét trong ngôn ngữ giới trẻ, có quan hệ kết hợp sáng tạo, mới mẻ. Về cấu tạo, kết cấu mới lạ của giới trẻ được tạo nên từ bốn phương thức chủ yếu là: hiệp vần, cải biên thành ngữ truyền thống, vay mượn và sáng tạo mới. Trong đó, hiệp vần là phương thức chủ đạo, tạo ra đặc điểm ngữ âm nổi bật của kết cấu mới lạ giới trẻ là tính hài âm, nhịp nhàng, đối xứng. Về đặc điểm ý nghĩa và chức năng, kết cấu mới lạ ít nhiều có tính thành ngữ, biểu trưng, tính dân tộc và tính thời đại, phản ánh nhận thức mới hoặc thói quen nói năng thể hiện phong cách thời thượng của giới trẻ trong thời hiện đại. 3. Luận án tiến hành miêu tả ngôn ngữ giới trẻ từ bình diện giao tiếp xã hội. 3.1 Xét từ đặc điểm lựa chọn ngôn ngữ trong giao tiếp, hiện tượng chêm xen tiếng Anh vào tiếng Việt của giới trẻ là kết quả của quá trình lựa chọn ngôn ngữ, gồm chuyển mã, trộn mã và vay mượn từ vựng. Trong đó, trộn mã là hiện tượng tiêu biểu, điển hình của việc chêm xen tiếng Anh. Các đơn vị tiếng Anh là mã trộn, được chèn vào mã chính là tiếng Việt. Quá trình này tạo đà cho việc vay mượn, du nhập vốn từ mới gốc tiếng Anh vào từ vựng tiếng Việt ngày càng nhiều về số lượng và đa dạng về ý nghĩa biểu đạt. Hiện tượng này là kết quả của làn sóng quốc tế hóa và toàn cầu hóa, thể hiện sự ảnh hưởng của Anh ngữ đến nhiều ngôn ngữ trên thế giới, trong đó có tiếng Việt, mà ngôn ngữ giới trẻ là lực lượng tiên phong. 3.2 Xét từ mô hình giao tiếp, ngôn ngữ giới trẻ được miêu tả từ các nhân tố giao tiếp như: nhân vật giao tiếp, đối tượng giao tiếp, hoàn cảnh giao tiếp, động cơ giao tiếp. Theo đó, nhân vật giao tiếp sử dụng biến thể ngôn ngữ giới trẻ chủ yếu là người trẻ (hoặc tự coi mình là trẻ) với vị thế giao tiếp bình đẳng, thân mật. Đối tượng giao tiếp là bạn bè cùng trang lứa, cùng lựa chọn biến thể ngôn ngữ này như một cách thể hiện bản sắc nhóm của mình. Giao tiếp bằng ngôn ngữ giới trẻ diễn ra
- 148. 141 trong bối cảnhgiao tiếp rộng là xã hội Việt trong thời đại toàn cầu hóa và sự tác động sâu sắc của công nghệ. Biến thể này được sử dụng trong phạm vi giao tiếp chính là mạng xã hội. Động cơ lựa chọn ngôn ngữ giới trẻ là: dùng làm phương tiện giao tiếp trong nội bộ nhóm, thể hiện sự hài hước, dí dỏm, tính thời thượng sành điệu, lạ hóa, làm mới lời nói, nhấn mạnh điều muốn nói, nói giảm nói tránh những vấn đề tế nhị… 4. Luận án đã sử dụng phương pháp điều tra ngôn ngữ học với 600 cộng tác viên có những đặc trưng xã hội khác nhau để nghiên cứu thái độ ngôn ngữ đối với sự lựa chọn ngôn ngữ của giới trẻ. 4.1. Kết quả điều tra đã khẳng định, thái độ ngôn ngữ chung của cộng tác viên đối với ngôn ngữ giới trẻ là trung hòa, trong đó việc chêm xen tiếng Anh nguyên dạng được đánh giá tích cực nhất, tiếng Anh nguyên dạng và tiếng lóng giới trẻ bị đánh giá tiêu cực nhất. Biến thể giới trẻ được đánh giá dương tính về độ gần gũi và thông hiểu, bị đánh giá âm tính về cảm giác thú vị và thích. Cộng đồng có khuynh hướng nghiêng về những hiện tượng gần chuẩn, đạt chuẩn, tỏ thái độ tiêu cực với những hiện tượng lệch chuẩn. 4.2 Luận án phân tích và lí giải mối tương quan giữa các đặc trưng xã hội và thái độ ngôn ngữ. Kết quả nghiên cứu bước đầu khẳng định, giới tính, tuổi tác và nhóm xã hội là những biến ngôn ngữ chi phối đến thái độ ngôn ngữ. Đối với ngôn ngữ giới trẻ, giới nữ có thái độ tích cực, linh hoạt và cởi mở hơn giới nam; người trẻ có thái độ tích cực hơn người già, thái độ ngôn ngữ có khuynh hướng tiêu cực hóa cùng với sự trưởng thành của tuổi tác. Người trẻ có xu hướng thể hiện thái độ quyết liệt theo cả hai hướng tích cực hoặc tiêu cực, ngược lại người lớn tuổi, thường có thái độ trung hòa. Về nhóm xã hội nghề nghiệp, học sinh sinh viên có thái độ tích cực, nhà báo có thái độ trung hòa, giáo viên và phụ huynh có thái độ tiêu cực đối với ngôn ngữ giới trẻ. Luận án đã lí giải các mối quan hệ này từ góc độ ngôn ngữ học (thực trạng hành chức của ngôn ngữ giới trẻ), góc độ tâm lí học, văn hóa học… 5. Ngôn ngữ giới trẻ là một phương ngữ xã hội luôn vận động và biến đổi, như một dòng chảy cuồn cuộn trong lòng tiếng Việt đương đại, hàm chứa nhiều vấn đề thú vị lẫn phức tạp, hỗn lai. Trong phạm vi nghiên cứu luận án, chúng tôi chưa đủ sức khái quát toàn bộ đặc điểm ngôn ngữ giới trẻ. Chúng tôi thiết nghĩ nếu có thể miêu tả ngôn ngữ giới trẻ ở cấp độ câu và văn bản, chắc chắn biến thể này sẽ bộc lộ thêm nhiều đặc điểm mới mẻ, thú vị. Những khuyết thiếu của luận án sẽ được chúng tôi tiếp tục mở rộng nghiên cứu về sau nhằm mục đích miêu tả toàn diện, sâu sắc hơn ngôn ngữ giới trẻ trong tiếng Việt.
- 149. 142 KIẾN NGHỊ Ngôn ngữgiới trẻ là một phương ngữ xã hội theo tiêu chí tuổi tác, là sản phẩm giao tiếp đặc thù của nhóm giới trẻ - thanh niên trong tiếng Việt. Từ kết quả nghiên cứu về Ngôn ngữ giới trẻ qua phương tiện truyền thông, chúng tôi kiến nghị: 1. Đối với iới trẻ - c ủ t ể p ƣơn n ữ xã ội iới trẻ Giới trẻ cần có ý thức sử dụng biến thể của nhóm mình một cách phù hợp với đối tượng giao tiếp và phạm vi giao tiếp. Để đảm bảo nguyên tắc lịch sự, tôn trọng khi giao tiếp, giới trẻ cần nhận thức được đối tượng giao tiếp của mình là người cùng trang lứa, độ tuổi. Dùng biến thể này giao tiếp với người có vai lớn hơn thường tạo ra thái độ không tích cực, thể hiện sự không tôn trọng, không đúng mực, vi phạm chuẩn mực giao tiếp cũng là chuẩn mực đạo đức ứng xử. Đối với phạm vi giao tiếp, BTNNGT cần được sử dụng đúng lúc đúng nơi, trong những bối cảnh giao tiếp phi chính thức như khẩu ngữ, ngôn ngữ mạng xã hội, ngôn ngữ chat hoặc tác phẩm văn chương nhằm thể hiện phong cách giới trẻ. Ngược lại, những bối cảnh chính thống như văn bản khoa học, hành chính, giao tiếp trong giáo dục… không phải là phạm vi sử dụng của biến thể này. Nếu nhầm lẫn phạm vi sử dụng, ngôn ngữ giới trẻ sẽ tạo ra hiệu ứng tiêu cực, thậm chí có hại. 2. T ái độ n n n ữ đối với n n n ữ iới trẻ Là một hiện tượng ngôn ngữ nổi bật của tiếng Việt đương đại, luôn ở trong trạng thái động, luôn biến đổi và phát triển không ngừng nên cộng đồng cần có một cái nhìn thấu đáo, đa chiều đối với ngôn ngữ giới trẻ. Như Ngôn ngữ học xã hội đã khẳng định, có bao nhiêu nhóm xã hội thì có bấy nhiêu phương ngữ xã hội. Nên ngôn ngữ giới trẻ cần xem như là một phương ngữ xã hội của tầng lớp thanh niên, tồn tại và hoạt động bên cạnh nhiều phương ngữ xã hội của các nhóm xã hội khác trong tiếng Việt. Mỗi phương ngữ xã hội có những đặc điểm riêng và hoạt động ở những phạm vi đặc thù. Tất cả làm nên sự đa dạng và thống nhất của tiếng Việt hiện đại. Do đó, cần tiếp nhận những hình thức tích cực, sáng tạo, mới mẻ độc đáo của biến thể ngôn ngữ giới trẻ, xem đây như là một trong những con đường làm giàu, làm mới, hiện đại hóa tiếng Việt trong bối cảnh mới. Hơn ai hết, giới trẻ bao giờ cũng là lực lượng tiên phong của đổi mới và sáng tạo, với sự nhạy bén, táo bạo và lòng nhiệt tình, khả năng sáng tạo của mình, giới trẻ đã thổi vào đời sống tiếng Việt nói riêng và đời sống văn hóa nói chung một luồng sinh khí thời đại mới. Các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục ngôn ngữ cần đón nhận những hiện tượng tinh túy, tích cực của ngôn ngữ giới trẻ, cập nhật, xây dựng chuẩn ngôn ngữ mới cho phù hợp với sự vận động, đổi mới của tiếng Việt. Vì nói cho cùng, chuẩn ngôn ngữ là sự phù
- 150. 143 hợp và thỏamãn nhu cầu giao tiếp từng giai đoạn, từng thời kì chứ không phải là hiện tượng nhất thành bất biến cho mọi thời đại. Bên cạnh đó, cũng cần phê phán, gạt bỏ những hình thức thiếu thẩm mỹ, còn dung tục, thô thiển, vụng về trong ngôn ngữ giới trẻ, làm cho chúng trở nên trong sáng, phù hợp với văn hóa giao tiếp chung của cộng đồng. Đối với nhà báo, những người làm công tác truyền thông, cần sử dụng ngôn ngữ giới trẻ đúng phạm vi, đối tượng, phong cách. Không phê phán, tẩy chay, lên án nhưng cũng không nên cổ súy, lạm dụng biến thể này mọi lúc mọi nơi nhằm giật tít, câu view cộng đồng. Những người làm công tác truyền thông có vai trò vô cùng quan trọng trong việc “gạn đục khơi trong” ngôn ngữ, tạo nên hiệu ứng rộng rãi, thường xuyên đến mọi đối tượng trong xã hội. Đối với giáo viên, là những người trực tiếp làm công tác giáo dục, trong đó có giáo dục ngôn ngữ, cần thể hiện vai trò điều chỉnh, định hướng sự lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ cho giới trẻ học sinh sinh viên. Giáo viên một mặt cần có thái độ linh hoạt, cởi mở trong giao tiếp với giới trẻ trong phạm vi giao tiếp sinh hoạt khẩu ngữ; đồng thời cần có thái độ nghiêm khắc với giới trẻ trong giao tiếp hành chính, văn bản chính thống. Thái độ cấm đoán hay dễ dãi, xuê xoa của giáo viên đối với ngôn ngữ giới trẻ đều mang lại hiệu quả tiêu cực. Thiết lập một ranh giới minh bạch cho những phạm vi giao tiếp khác nhau của phương ngữ xã hội giới trẻ cũng là một cách tôn trọng và phát triển biến thể này phù hợp trong môi trường học đường. Đối với phụ huynh, dù muốn hay không cũng phải chấp nhận BTNNGT như là một điều tất yếu gắn liền với con cái trong độ tuổi thanh niên. Không nên quy kết việc sử dụng phương ngữ xã hội này với những vấn đề thuộc phạm trù đạo đức. Ngôn ngữ giới trẻ chỉ là phương ngữ xã hội của một giai đoạn nhất định trong cuộc đời con người, khi người ta trẻ và muốn thử thách, khẳng định, khám phá, khẳng định những điều mới lạ, là hiện tượng chung của cộng đồng thanh niên trên toàn cầu. Do đó, cần có thái độ cởi mở, linh hoạt khi nhìn nhận, đánh giá biến thể ngôn ngữ giới trẻ. Đây cũng là cách để phụ huynh rút ngắn khoảng cách thế hệ, giúp cha mẹ và con cái có thể thấu hiểu và xích lại gần nhau hơn. Ngôn ngữ giới trẻ xuất hiện trong tiếng Việt đặt ra nhiệm vụ cấp bách cho những người nghiên cứu, xây dựng và giáo dục ngôn ngữ. Chuẩn ngôn ngữ là vấn đề có tính động, cần luôn được nghiên cứu, cập nhất kịp thời, phù hợp với tình hình thực tế ngôn ngữ từng thời kỳ, từng giai đoạn. Không thể có một chuẩn ngôn ngữ khép kín, cứng nhắc, phù hợp cho mọi thực tế ngôn ngữ và xã hội, từ đó làm căn cứ phê phán, bài xích những hiện tượng mới khác với chuẩn. Chuẩn ngôn ngữ được sinh ra từ thực tế sử dụng ngôn ngữ từng thời kỳ, phù hợp với bối cảnh xã hội, văn
- 151. 144 hóa. Người nghiêncứu và hoạch định chính sách ngôn ngữ cần nhìn nhận những phương ngữ xã hội sống động, thường xuyên nảy sinh trong thực tế hành chức để có thể hoàn thiện, làm mới chuẩn ngôn ngữ kịp thời, phù hợp. Ngôn ngữ giới trẻ cần được nhìn nhận như là một biến thể trong nhiều biến thể khác nhau của ngôn ngữ, thể hiện sự sinh động, đa dạng, chiều hướng phát triển tất yếu của tiếng Việt trong bối cảnh mới. Trong quá trình phát triển, tất yếu những hiện tượng nào không đạt tính thẩm mỹ, không có hiệu quả giao tiếp chắc chắn sẽ bị đào thải, lãng quên. Những hình thức mới, sáng tạo được cộng đồng chấp nhận rộng rãi sẽ trở thành tài sản chung của tiếng mẹ đẻ, làm cho tiếng Việt ngày càng giàu đẹp, hiện đại hơn. Do đó, nghiên cứu ngôn ngữ giới trẻ là nhiệm vụ không bao giờ hết tính thời sự, khi mà mỗi thế hệ mới bước vào thời kỳ tuổi trẻ, lại sáng tạo ra một ngôn ngữ giới trẻ mới cho thế hệ mình. Còn thế hệ tuổi trẻ hôm nay lại trưởng thành, bước sang giai đoạn khác của cuộc đời, đồng thời “ngôn ngữ giới trẻ” của họ tiếp tục được kế thừa, làm mới, phát triển cho phù hợp với thế hệ mới kế cận. Cứ như vậy, ngôn ngữ không ngừng được làm mới, tiếp tục sức sống qua nhiều thế hệ, nhiều thời kỳ, hoàn thành sứ mệnh làm phương tiện và công cụ giao tiếp xã hội của mình.
- 152. 145 DANH MỤC CÁCCÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Đỗ Thùy Trang (2015), Từ ngữ tiếng Anh như là sự trộn mã trên báo chí tiếng Việt hiện nay, Hội thảo Ngữ học toàn quốc, Nxb ĐHQG, Hà Nội 2. Đỗ Thùy Trang (2017), Một số cách thức tạo từ lóng của giới trẻ trên báo chí hiện nay, Tạp chí Ngôn ngữ và Đời sống, số 2, 256-2017, Trang 90-98. 3. Đỗ Thùy Trang (2017), Thành ngữ mới giới trẻ nhìn từ đặc điểm ngôn ngữ - văn hóa, Tạp chí Khoa học, Đại học Huế, Tập 126, Số 6A, Trang 5-19. 4. Đỗ Thùy Trang (2017), Tiếng lóng giới trẻ trên báo chí (Khảo sát trên một số tờ báo điện tử dành cho giới trẻ), Ngôn ngữ học Việt Nam- 30 năm đổi mới và phát triển, Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế, Nxb Khoa học xã hội. 5. Đỗ Thùy Trang (2017), Thái độ ngôn ngữ đối với cách dùng từ ngữ tiếng Anh trong giao tiếp tiếng Việt của giới trẻ, Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Khoa học -Đại học Huế, tập 9, số 2, tháng 6/2017.
- 153. 146 TÀI LIỆU THAMKHẢO Tiến Việt [1] Hoàng Anh (chủ biên) (2007), Hoạt động – Giao tiếp – Nhân cách, Nxb Đại học Sư phạm [2] Diệp Quang Ban (2005), Ngữ pháp tiếng Việt, NXB Giáo dục [3] Hoàng Chí Bảo (2008), “Biến đổi xã hội ở Việt Nam qua hơn 20 năm đổi mới” http://www.hids.hochiminhcity.gov.vn/c/document_library/get_file?uuid=bd3 5c16e-8089-4056-9248-e0c1d7a31d1d&groupId=13025 [4] Thái Duy Bảo (2011), “Vay mượn, chuyển di, chuyển mã, hòa mã và thích ứng: Thực tiễn tiếp xúc ngôn ngữ của tiếng Việt ở châu Úc” http://lib.ussh.vnu.edu.vn/jspui/bitstream/123456789/2712/1/65.pdf [5] Bộ Y tế và Tổng cục Thống kê (2003), Điều tra Quốc gia về vị thành niên và thanh niên Việt Nam, http://www.gso.gov.vn [6] Đỗ Hữu Châu (2005), Đỗ Hữu Châu tuyển tập, Tập 1 Từ vựng ngữ nghĩa, NXB Giáo dục [7] Đỗ Hữu Châu (2005), Đỗ Hữu Châu tuyển tập, Tập 2 Đại cương- Ngữ dụng học – Ngữ pháp văn bản, Nxb Giáo dục [8] Hoàng Thị Châu (1989), Tiếng Việt trên khắp miền đất nước (Phương ngữ học), Nxb Khoa học xã hội [9] Nguyễn Đức Dân (2011), “Số phận của những từ lạ”, Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống, số 6 (188)-2011 [10] Hoàng Dũng (2006), Giáo trình Ngữ nghĩa học, Nxb ĐHQG TPHCM [11] Lê Viết Dũng, Lê Thị Ngọc Hà (2010), “Nghiên cứu đối chiếu tiếng lóng của giới trẻ Pháp và Việt Nam trên các phương tiện thông tin đại chúng”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Đại học Đà Nẵng số 5 (40) 2010 [12] Fasold Ralph (bản dịch 1995), Xã hội – Ngôn ngữ học của xã hội, Viện Ngôn ngữ học [13] Nguyễn Thiện Giáp (2002), Từ vựng học tiếng Việt, Nxb Giáo dục [14] Cao Xuân Hạo (2003), Tiếng Việt- mấy vấn đề về ngữ âm, ngữ pháp, ngữ nghĩa, Nxb Giáo dục [15] Nguyễn Văn Hiệp, Quách Bích Thủy (2014), “Về những kết hợp lạ, bất ngờ trong ngôn ngữ giới trẻ hiện nay”, Tạp chí Từ điển học & Bách khoa thư, Số 3-2014 [16] Nguyễn Văn Hiệp, Đinh Thị Hằng (2014), “Thực trạng sử dụng tiếng Việt “phi chuẩn” của giới trẻ hiện nay nhìn từ góc độ ngôn ngữ học xã hội”, Tạp chí Ngôn ngữ & Đời sống, Số 5-2014 [17] Nguyễn Văn Hiệp (2014), Một số vấn đề mới trong phát triển và giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, Đề tài cấp Bộ [18] Nguyễn Văn Hiệp (2015), “Ngữ pháp chức năng hệ thống và đánh giá ngôn ngữ “phi chuẩn” của giới trẻ hiện nay theo quan điểm ngữ pháp chức năng hệ thống”, Tạp chí Ngôn ngữ và Đời sống, số 1-2015 [19] Phạm Thị Hòa (2002), “Về cách nói lợi dụng yếu tố đồng âm trong giao tiếp thường ngày của giới trẻ hiện nay”, Kỷ yếu Hội thảo Bảo vệ và phát triển tiếng Việt trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Hội Ngôn ngữ học TP Hồ Chí Minh
- 154. 147 [20] Lê Hương(2014), “Một số nét tâm lý đặc trưng của lứa tuổi thanh niên” http://www.chungta.com/nd/tu-lieu-tra-cuu/mot-so-net-tam-ly-dac-trung-cua- lua-tuoi-thanh-nien.html [21] Lê Thu Hường - Lê Duy Thể (2013), “Một số vấn đề về văn hóa của giới trẻ”, Những vấn đề Khoa học Xã hội & Nhân văn – Chuyên đề Văn hoá học, Tp.HCM, Nxb Đại học Quốc gia [22] Nguyễn Thị Thu Hường (2016), “Thời đại của các phương tiện truyền thông mới”, Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông số tháng 10/2016 [23] Lương Văn Hy (2000), Ngôn từ, giới và nhóm xã hội từ thực tiễn tiếng Việt, Nxb KHXH [24] Nguyễn Văn Khang (2003), “Ngôn ngữ tự nhiên và vấn đề chuyển mã trong giao tiếp hội thoại (trên cơ sở tư liệu trạng thái đa ngữ xã hội ở Việt Nam)”, Tạp chí Ngôn ngữ số 1-2003 [25] Nguyễn Văn Khang (2007), Từ ngoại lai trong tiếng Việt, Nxb Giáo dục Việt Nam [26] Nguyễn Văn Khang (2010), Tiếng lóng Việt Nam, Nxb Khoa học Xã hội [27] Nguyễn Văn Khang (2012), Ngôn ngữ học xã hội, Nxb Giáo dục Việt Nam [28] Nguyễn Văn Khang (2014), “Biến động của tiếng Việt hiện nay qua giao tiếp trộn mã tiếng Anh và việc xử lí chúng với tư cách là đơn vị từ vựng trong từ điển tiếng Việt”, Từ điển học và Bách khoa thư số 4-2014 [29] Nguyễn Văn Khang (2015), Giáo dục ngôn ngữ ở Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa, Viện Ngôn ngữ, Trung tâm phổ biến và giảng dạy ngôn ngữ. [30] Nguyễn Văn Khang (2015), “Tiếng Việt trong bối cảnh thống nhất đất nước, hội nhập và phát triển”, Tạp chí Ngôn ngữ và Đời sống số 8-2015 [31] Đặng Cảnh Khanh (2006), Xã hội học thanh niên, Nxb Chính trị Quốc gia [32] Labov W (2006), Nghiên cứu ngôn ngữ trong bối cảnh xã hội, Ngôn ngữ và văn hóa xã hội – Một cách tiếp cận liên ngành, Nxb Thế giới [33] Trần Thị Lan (2010), Có hay không sự ảnh hưởng của tiếng Anh trong tiếng Việt hiện đại? http://tranthilanhanu.blogspot.com/2010/12/co-hay-khong-su- anh-huong-cua-tieng-anh.html [34] Trịnh Cẩm Lan (2012), “Mối quan hệ giữa thái độ ngôn ngữ và sự lựa chọn ngôn ngữ (nghiên cứu trường hợp cộng đồng phương ngữ Bắc tại thành phố Hồ Chí Minh”, Tạp chí Ngôn ngữ số 11-2012 [35] Trịnh Cẩm Lan (2014), “Thái độ ngôn ngữ đối với những hiện tượng biến đổi trong tiếng Việt trên mạng Internet hiện nay”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Khoa học Xã hội và Nhân văn, Tập 30, Số 3 (2014) 28-38 [36] Trần Thị Ngọc Lang (chủ biên 2001), Tiếng lóng, Nxb Khoa học xã hội [37] Trần Thị Ngọc Lang (chủ biên 2005), Một số vấn đề về phương ngữ xã hội, Nxb Khoa học xã hội [38] Luật Thanh niên (2015), Cổng thông tin điện tử Chính phủ nước CHXHCNVN [39] Hoàng Phê (1979), "Một số vấn đề về chuẩn mực hoá ngôn ngữ", Tạp chí Ngôn ngữ, Số 3-1979 [40] Hoàng Phê (2010), Từ điển tiếng Việt, Nxb Từ điển Bách khoa
- 155. 148 [41] Nguyễn ĐứcTồn (2014), “Ngôn ngữ giới trẻ có phải là tiếng lóng cần chuẩn hóa?”, Tạp chí Ngôn ngữ số 8-2014 [42] Trần Ngọc Thêm (1996), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh [43] Đoàn Thiện Thuật (2002), Giữ gìn sự trong sáng và chuẩn hóa tiếng Việt, Kỷ yếu Hội thảo khoa học Bảo vệ và phát triển tiếng Việt trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, TPHCM [44] Đặng Thị Diệu Trang (2015), “Ngôn ngữ teen trong giao tiếp của giới trẻ hiện nay”, Tạp chí Văn hóa nghệ thuật số 376 [45] Hoàng Trọng, Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2008), Phân tích dữ liệu với SPSS, Trường ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh, Nxb Hồng Đức [46] Hoàng Tuệ (1995), Chuẩn ngôn ngữ – Bó buộc và lựa chọn - Ổn định và phát triển, Tiếng Việt trong trường học, Nxb Khoa học xã hội [47] Phạm Hồng Tung (2008), “Văn hóa và lối sống của thanh niên Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế - Một số vấn đề lý thuyết và cách tiếp cận”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn, số 24148-156 [48] Từ điển tiếng Việt thông dụng (2014), Trung tâm từ điển học Vietlex, Nxb Đà Nẵng [49] UNFPA (2011), Thanh niên Việt Nam: Tóm tắt một số chỉ số thống kê, Từ Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Việt Nam năm 2009 [50] Viện Ngôn ngữ học (1999), Kỷ yếu Hội thảo Tiếng Việt trên các phương tiện thông tin đại chúng [51] Viện Ngôn ngữ học (2002), Kỷ yếu Hội thảo Bảo vệ và phát triển tiếng Việt trong thời kỳ công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước [52] Viện Ngôn ngữ học (2002), Cảnh huống và chính sách ngôn ngữ ở Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội Tiến An [53] Clem Adelman (1976), The language of teenage groups - They don'I speak our language, Essays, London: Ed Arnold [54] Coupland Nikolas (2007), “Style: Language variation and identity, Key Topics in Linguistics”, Cambridge University Press, Cambridge, New York [55] Derkach Fadevnina AA (2016), The influence of the English language on the Russian youth slang, http://yun.moluch.ru/archive/6/349/ [56] Diefenbach Sarah, Christoforakos Lara (2017), “The Selfie Paradox: Nobody Seems to Like Them Yet Everyone Has Reasons to Take Them. An Exploration of Psychological Functions of Selfies in Self- Presentation”, Journal Front. Psychol [57] Dundes Alan and Schonhorn (1963), “Kansas university slang: A new generation”, American Speech: 163-177. [58] Eckert Penelope (1998), Age as a sociolinguistic variable, Blackwell [59] Fasold Ralph (1990), The Sociolinguistics of Society, Oxford - Brasil Blackwell Ltd
- 156. 149 [60] Gibbons John(1987), Code mixing and code choice: A Hong Kong case study, Clevedon England: Multilingual matters [61] Gumperz J.J (1971), Language in Social groups, Stanford University Press [62] Hudson Kenneth (1983), The language of the teenage revolution: the dictionary defeated, Macmillan Pub Ltd [63] Jakobson R (1960), "Closing Statement: Linguistics and Poetics," in Style in Language, Cambridge Massachusetts, MIT Press [64] Kidd W. (2002), Culture and identity, Basingstoke: Palgrave [65] Krashen, Stephen D (1987), Principles and Practice in Second Language Acquisition, Prentice-Hall International [66] Kress Gunthers (2009), Multimodality: a Social Semiotic Approach to Contemporary Communication, London Routledge [67] Labov W (1970), The Study of Language in Its Social Context, Springer [68] Labov W (2006), The Social Stratification of English in New York City, Second Edition, Cambridge University Press [69] Lakoff R (1975), Language and woman's place. Language in society. New York [70] McCrindle Mark (2011), Word-up: A lexicon and guide to communication in the 21st century, Halstead Press [71] Melnyk Yuliya (2010), The influence of English on the Russian language, http://www.macmillandictionaryblog.com/the-influence-of-english-on-the- russian-language [72] Myers-Scotton Carol (1993), Social Motivations for Code switching: Evidence from Africa, Oxford University Press [73] Nguyen Thanh Phuong (2012), “English-Vietnamese Bilingual Code- Switching in Conversations: How And Why?”, Hawaii Pacific University TESOL Working Paper Series 10, 40-53 [74] Nguyen Thuy Nga (2013), Language contact and English borrowings in a Vietnamese magazine for teenagers, PhD Thesis, School of Languages and Comp Cultural Studies, The University of Queensland [75] Paton Graeme (2008), “Standard English in decline among teenagers”, The Telegraph [76] Poplack Shana (2004), “Code-Switching”, Sociolinguistics - An International Handbook of the Science of Language and Society, Berlin 2nd edition https://pdfs.semanticscholar.org/1b72/f2a26d565e0e6c7da07673e69762e1bd9 ac9.pdf [77] Redouane Rabia (2005), “Linguistic Constraints on Codeswitching and Codemixing of Bilingual Moroccan Arabic-French Speakers in Canada”, Proceedings of the 4th International Symposium on Bilingualism, Somerville, MA, Cascadilla Press http://www.lingref.com/isb/4/149ISB4.PDF [78] Reyes Angela (2005), “Appropriation of African American slang byAsian American youth”, Journal of Sociolinguistics 9/4, 2005: 509-532, Blackwell Publishing
- 157. 150 [79] Riffer-Macek Dora(1976), “Some Marginalia of Language Contact”, Studia Románica etAnglica Zagrabiensia 41-42 [80] Rodríguez González Félix (1994), Youth and Student Slang in British and American English, An Annotated Bibliography”, Universidad de Alicante Revista Alicantina de Estudios Ingleses 7 -1994 [81] Seppala Milja (2011), The effects of the English language on the cultural identity of Chinese university students https://jyx.jyu.fi/dspace/bitstream/ handle/123456789/26616/URN%3ANBN%3Afi%3Ajyu- 201103011836.pdf?sequence=1 [82] Thorne Tony (2007), The latest youth slang, King’s College [83] Wardhaugh Ronal (the fifth edition) (2006), An introduction to Sociolinguistics, Blackwell Địa c ỉ tran web [84] https://en.oxforddictionaries.com [85] http://www.everydaysociologyblog.com/ [86] https://vi.wikipedia.org/wiki [87] http://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:322242 [88] http://www.telegraph.co.uk/education/3254407/Standard-English-in-decline- among-teenagers.html [89] http://journal.frontiersin.org/article/10.3389/fpsyg.2017.00007/full [90] http://infonet.vn/nam-2015-so-luong-co-quan-bao-chi-in-tang-12-co-quan- post187377.info [91] http://www.timwoods.org/the-london-slang-dictionary-project/ [92] https://www.gso.gov.vn/ [94] http://dantri.com.vn/nhip-song-tre/thanh-ngu-tuoi-teen-co-lech-chuan-tieng- viet-1333534760.htm [95] http://vnexpress.net/tin-tuc/cong-dong/ngon-ngu-teen-dang-pha-huy-su-trong- sang-cua-tieng-viet-3328074.html [96] http://pes.htu.edu.vn/tu-van-tam-ly/xu-huong-lech-chuan-van-hoa-ngon-ngu- trong-gioi-tre-hien-nay.html [97] http://www.baomoi.com/cac-nha-ngon-ngu-ban-ve-tuoi-teen-su-dung-ngon- ngu-hon-tap/c/5949592.epi [98] http://dantri.com.vn/van-hoa/bao-dong-su-lech-chuan-tieng-viet-trong-gioi-tre- 20150929094046018.htm [99] http://soi.com.vn/?p=104853&cat=104 [100] http://svvn/giao duc du hoc/ngoan chua chac la tot [101] http://www.internetlivestats.com
- 158. P. 1 PHỤ LỤC P1.HỆ THỐNG ĐƠN VỊ TIẾNG ANH CHÊM XEN 1. Từ (515 đơn vị) STT Từ tiếng Anh 1 Acoustic 2 Action 3 Adapter 4 Add 5 Admin 6 ADSL 7 Aerobic 8 Agency 9 Album 10 Amply 11 Ankle 12 Antifan 13 Anti-virus 14 Apply 15 ATM 16 Audio 17 Auth/ Authentic 18 Auto-tuned 19 Avatar 20 Baby 21 Backpack 22 Backstage 23 Baggy 24 Band 25 Bar 26 Basic 27 Beat 28 Beatbox 29 Beatboxer 30 Bespoke 31 Best seller 32 Bigfoot 33 Bikini 34 Block 35 Blog 36 Blogger 37 Blue 38 Blues rock 39 Bluetooth 40 Bolero 41 Bookmark 42 Bookmark 43 Bookshelf 44 Boomerang 45 Botox 46 Boxy STT Từ tiếng Anh 47 Boyband 48 Bra-top 49 Broadway 50 Buffet 51 C Pop 52 Cache 53 Camera 54 Capture 55 Card 56 Cardigan 57 Casino 58 Caster 59 Casting 60 Catwalk 61 CD 62 Celeb 63 Cello 64 CEO 65 CFO 66 Chat 67 Cheat 68 Check 69 Check in 70 Checklist 71 Cheer 72 Chip 73 Chipset 74 Cinefan 75 Cio 76 Click 77 Clip/cờ líp 78 Club 79 Clutch 80 Cmo 81 Code 82 Combo 83 Comment/ Còm 84 Compact 85 Computer 86 Concept 87 Concert 88 Confession 89 Console 90 Cookbook 91 Cool/Kul STT Từ tiếng Anh 92 Copy 93 Copywriter 94 Cosplay 95 Couchsurfing 96 Countdown 97 Country rock 98 Coupon 99 Cover 100 Crack 101 Crepe 102 Crop top 103 CTO 104 Cuppi 105 Custom 106 Cute/kute 107 Cut-out 108 CV 109 Dance 110 Dancer 111 Dating 112 D-day 113 Deadline 114 Debut 115 Demo 116 Denim 117 Diploma 118 Disco 119 Dislike 120 Diva 121 DJ 122 Doctor 123 Download 124 DSLR 125 DVD 126 Ebook 127 Ecosystem 128 EDM 129 E-learning 130 Elite 131 Email 132 Engine 133 Entry 134 Esport 135 Event 136 Eyeliner 137 Fake/Phây/Phếc STT Từ tiếng Anh h 138 Fan 139 Fanboy 140 Fanclub/ fclub 141 Fangirl 142 Fashion 143 Fashionista 144 Feedback 145 Fellowship 146 Feroda 147 Festival 148 File 149 Filter 150 Firewall 151 Fisheye 152 Fitness 153 Flash 154 Flashlight 155 Flashmob 156 Floppy 157 Folk rock 158 Follow 159 Footer 160 Format 161 Forum 162 Freelancer 163 Friend 164 Full HD 165 Full-time 166 Fund-raising 167 Furturistic 168 Gala 169 Game 170 Gamer 171 Gameshow 172 Garage 173 Gay 174 Geometric 175 Ghost 176 Glam-rock chic 177 Goodnight 178 Graffiti 179 Group 180 Guitar 181 Guitaris 182 Gym
- 159. P. 2 STT Từtiếng Anh 183 Hack 184 Hacker 185 Handmade 186 Hashtag 187 Header 188 Heavy metal 189 Hi 190 Hiphop 191 Hippie 192 Hit 193 Hi-tech 194 Homestay 195 Hoodie 196 Host 197 Hot 198 Hotline 199 House dance 200 ID 201 Idol 202 In-app purchase 203 Indie- pop 204 Infographic 205 Input 206 Internet/net 207 IP 208 IQ 209 ISO 210 IT 211 Item 212 Jack 213 Jailbreak 214 Jazz 215 Jeans 216 Jelly 217 Jpop 218 Jumpsuit 219 Key 220 Kit 221 Kpop 222 Lab 223 Lady 224 Lag 225 Lan 226 Laptop 227 Laser 228 Layers 229 Leader 230 LED 231 Lens 232 Lesbian STT Từ tiếng Anh 233 Level/le vồ 234 LGBT 235 Liberty 236 Like 237 Link 238 List 239 Listening 240 Live 241 Liveshow 242 Lobby 243 Logo 244 Lookbook 245 Lucky 246 Macro 247 Make up 248 Malware 249 Marketing 250 Mashup 251 Massage 252 Master 253 Match 254 Matchy-matchy 255 Max 256 Maxi 257 MBA 258 MC 259 Meeting 260 Mem/member 261 Men 262 Menswear 263 Menu 264 Metalic 265 Metro 266 Micro 267 Midi 268 Military 269 Mini 270 Mint 271 Mix 272 Mixer 273 MMS 274 Mobile 275 Mode 276 Model 277 Module 278 Mono 279 Monopod 280 Monotone 281 Motel 282 MP3 STT Từ tiếng Anh 283 Multimedia 284 MV 285 Nail 286 Nano 287 Navy 288 Necklace 289 Netbook 290 Netizen 291 Network 292 Nick name 293 Nick/Ních 294 Note 295 Notebook 296 Nude 297 Offline 298 Offroad 299 Online 300 Open-doors-day 301 Order 302 Organic 303 Organza 304 OTT 305 Outcome 306 Output 307 Outsourcing 308 Oversize 309 Page 310 Panel 311 Panorama 312 Paparazzi 313 Parody 314 Part time 315 Party 316 Passion 317 Password/pass 318 Pastel 319 Patient 320 PC 321 Peer-to-peer 322 Peplum 323 Phablet 324 PhD 325 Photo 326 Photography 327 Piano 328 Picnic 329 Platform 330 Plugin 331 Poncho 332 Pop STT Từ tiếng Anh 333 Pop electronic 334 Pop/ballad 335 Popdance 336 Pop-disco 337 Portfolio 338 Pose/pót 339 Post 340 Poster 341 PR 342 Practice 343 Pro/pro 344 Profile/Pro5 345 Projector 346 Prom 347 Promote 348 Public 349 Punk rock 350 Purpose 351 R&b 352 Racer 353 Radio 354 Ragtime 355 Rap 356 Rapper 357 Rating 358 Reading 359 Refresh 360 Remake 361 Remix 362 Report 363 Reset 364 Resort 365 Retro 366 Retweet 367 Review 368 Roadshow 369 Robot 370 Rock 371 Root 372 Rustic 373 Sample 374 Sandal 375 Santo 376 Scan 377 Scandal 378 Screen 379 Second-hand 380 Security 381 See- through 382 Seesaw
- 160. P. 3 STT Từtiếng Anh 383 Self-harm 384 Selfie/seo phì 385 Series 386 Server 387 Set 388 Set-up 389 Sex/sexy/ sexting 390 Share 391 Sheer 392 Ship 393 Shipper 394 Shisha 395 Shock/sốc 396 Shoot 397 Shop 398 Shopping 399 Short 400 Show 401 Show rooming 402 Showbiz/ sâu bít 403 Showroom 404 Single 405 Sitcom 406 Situation 407 Skateboarding 408 Skater 409 Slide 410 Slipdress 411 Slip-on 412 Slogan 413 Slow dance 414 Slow-motion 415 Smartcover 416 Smartphone STT Từ tiếng Anh 417 Smartwatch 418 Sms 419 Snapback 420 Sneaker 421 Solo 422 Soul 423 Soul-pop 424 Spa 425 Spam 426 Speaking 427 Spin-off 428 Spy lens 429 Start 430 Startup 431 Statement 432 Status/sì ta tớt 433 Steampop 434 Stereo 435 Sticker 436 Store 437 Strap 438 Stress/xì trét 439 Studio 440 Style/xì tin/xì tai 441 Stylist 442 Subwoofer 443 Suit 444 Surround 445 Swing 446 Tablet 447 Tag 448 Take-away 449 Talk show 450 Tank STT Từ tiếng Anh 451 Team 452 Teaser 453 Techno 454 Teen 455 Teenager 456 Teenpop 457 Tele 458 Text 459 Tick 460 Tips 461 Toilet 462 Tomboy 463 Top 464 Topic 465 Tour 466 Tpop 467 Track 468 Trailer 469 Trans 470 Trend/ trending 471 Trick 472 Tripod 473 Troll 474 Turban 475 Tween 476 UFO 477 Undercut 478 Underground 479 Unfriend 480 Up 481 Update 482 Upload 483 USB 484 Used STT Từ tiếng Anh 485 UV 486 Vedette 487 Version 488 Video 489 View/viu 490 Vintage 491 VIP 492 Viral 493 Virus 494 Visa 495 Vlog 496 Vote 497 Voucher 498 Vpop 499 Wall 500 Warm up 501 Wearable 502 Web/ website 503 Webcam 504 Wide angle 505 Wi-fi 506 Without 507 Workshop 508 Worldly 509 Wow 510 Wristband 511 Writing 512 Yeah 513 Yolo 514 Zip 515 Zoom
- 161. P. 4 2. Cụmtừ (128 đơn vị) STT Cụm từ tiếng Anh 1 Ankle strap sandal 2 Antifan club 3 Bad boy 4 Belly dance 5 Big sale 6 Birthday party 7 Body painting 8 Bold prints 9 Bookaholic Club 10 Boyfriend – jeans 11 Break dance 12 Break the internet 13 C biz 14 Cafe racer 15 Career fair 16 Chat voice 17 Cheerleading 18 Coffee sharing 19 Color block 20 Dance sport 21 Delegate mentoring 22 Disc jockey 23 Dreamcatcher 24 Early action 25 Early decision 26 Electro house 27 Fall in love 28 Fashion icon 29 Fashion show 30 Fashion TV 31 Fashion week 32 Fast and furious 33 Fish massage 34 Fixed gear 35 Food blogger 36 Forever young 37 Free hugs 38 Free ship 39 Free size 40 Game caster 41 Game online 42 Gap year 43 Garage sale 44 Global passport STT Cụm từ tiếng Anh 45 Golf mini 46 Group chat 47 Group mail 48 Guest speaker 49 Happy ending 50 High-low 51 Hot boy 52 Hot girl 53 Hot mom 54 Hot teen 55 Hot trends 56 Hot Vlog 57 Hot Vlogger 58 Instant classic 59 Jelly sandal 60 K biz 61 Korean food 62 Last version 63 Level-up 64 Light stick 65 Live concert 66 Lucky draw 67 Mailing room 68 Maison couture 69 Marketing club 70 Mini game 71 Mobile game 72 Mr. Do all 73 New bie 74 New item 75 New members 76 New version 77 New year party 78 News feed 79 Offee sharing 80 Office manager 81 On air 82 Only me 83 Only you 84 Party noel 85 Pc game 86 Post status 87 Radio online 88 Rainbow loom STT Cụm từ tiếng Anh 89 Reading circle 90 Ripped skinny jeans 91 Roadshow 92 Rocket clock 93 Sexy girl 94 Sexy lady 95 Shop online 96 Skateboarding day 97 So cool 98 So cute 99 So hot 100 So nice 101 Social activist 102 Stop violence 103 Stream game 104 Street style 105 Street workout 106 Super wide 107 Team building 108 Teen pop 109 Text message 110 The End 111 To do list 112 Top trending 113 Topic hot 114 Toppo girl 115 Urban Flea Market 116 Urban pop 117 V biz 118 Video call 119 Video clip 120 Video game 121 White-on-white 122 Wide legs 123 Wireless shutter control 124 World cup 125 World music 126 Wrap dress 127 Year book 128 Youth day
- 162. P. 5 3. Câu(11 đơn vị) STT Câu tiếng Anh 1 Create your own future. 2 Good morning Vietnam! 3 I love you so much! 4 Keep calm and fly high! 5 Let's go! 6 Made in China. 7 Made in Vietnam. 8 Pay it forward. 9 Skills for a great career. 10 Teacher, don’t go Việt Nam! 11 Work to learn not work to earn.
- 163. P. 6 P2. HỆTHỐNG TIẾNG LÓNG GIỚI TRẺ STT Từ ngữ lóng 1 2hand (second hand) 2 Amsers, 90- ers… 3 Ảo 4 Áo dài 5 Bá đạo 6 bà tám 7 Bác Gúc 8 Bác Phây 9 Bắn 10 Bán than 11 Bắn tim 12 Bánh bèo 13 Bão, cơn bão 14 Bật đèn xanh 15 Bắt mạch 16 Bật mí 17 Bầu tâm sự 18 Bí kíp 19 Bình loạn 20 Bồ kết 21 Bom tấn 22 Bom xịt 23 Bỏng mắt, bỏng tai, bỏng tay 24 Bùa 25 Bựa 26 Bung lụa 27 Bưởi 28 Bướm đêm 29 Buôn dưa lê 30 Cạ cứng 31 Cá kiếm 32 Cá sấu 33 Cậu bé 34 Chân dài 35 Chàng gà 36 Chảnh 37 Chất, chất lừ 38 Chém gió STT Từ ngữ lóng 39 Chống lầy 40 Chú hươu 41 Chuyện đó, chuyện ấy 42 Cô bé 43 Có võ 44 Cool ngầu 45 Cú đêm 46 Cục gạch 47 Đá đểu, đá xoáy 48 Đại bản doanh 49 Đạn 50 Đắng lòng 51 Dao kéo 52 Đào mộ 53 Đầu đinh 54 Dế 55 Đèn đỏ 56 Dìm hàng 57 Đỉnh 58 Đơ, bị đơ 59 Độc 60 Dội bom 61 Đốn tim 62 Đụng hàng 63 F5= refresh 64 FA= Forever Alone 65 G9= goodnight 66 Gà cưng 67 Gà mờ 68 Gạch đá 69 GATO 70 Gấu 71 Gấu bông 72 Gia cát dự 73 Gỡ bom 74 hạn hán lời 75 Hàng 76 Hạt dẻ STT Từ ngữ lóng 77 Họ hứa 78 Hợp cạ 79 K 80 Kẹp tóc 81 Khó đỡ 82 Khóa môi 83 Khoai 84 Khủng 85 Lầy/lầy lội 86 Lộ hàng 87 Mackeno 88 Màn hình phẳng 89 Mày râu 90 Mọt phim 91 Mọt sách 92 Mũ đen 93 Mũ trắng 94 Mubahi 95 Nam thần 96 Nấu cháo điện thoại 97 Ném đá 98 Ngâm cứu 99 Ngáo 100 Nghía 101 Ngố tàu 102 Nguyệt san 103 Nhá hàng 104 Nhây 105 Nổ 106 Nổi bần bật 107 Nóng 108 Núi đôi 109 Ô mai 110 Phao cứu sinh 111 Phim cấp ba 112 Phượt 113 Phượt thủ 114 Quăng gạch 115 Quẩy STT Từ ngữ lóng 116 Săn 117 Sô hàng 118 Siêu + hot, xinh, độc… 119 Soái ca 120 Soi 121 Sốt 122 Sửu nhi 123 Tám chuyện 124 Thả ga/ tẹt ga 125 Thả thính 126 Tha thu (tatoo) 127 Thảm họa 128 Thần dân 129 Thánh, thần thánh 130 Thế giới thứ ba 131 Thịt lừa 132 Tiền bối 133 Tín đồ 134 Tinh binh 135 Tình iu/tềnh iu/tềnh êu 136 Tỉnh tò 137 Tổ trác 138 Trẻ trâu 139 Tự sướng 140 Túm lại 141 Vãi 142 Vệ tinh 143 Vi rút ngại 144 Viêm màng túi 145 Vitamin lạc quan 146 Vượt bão 147 X 148 Xõa 149 Xoắn 150 Xxx
- 164. P. 7 P3. HỆTHỐNG KẾT CẤU MỚI LẠ GIỚI TRẺ STT Kết cấu mới lạ 1 Ăn chơi không sợ mưa rơi 2 Anh hùng bàn phím 3 Ảo tung chảo 4 Ảo tưởng sức mạnh 5 Bá đạo đếm không hết gạo Bá đạo trên từng hạt gạo Bá đạo hạt gạo 6 Bật mí bí mật 7 Bó tay chấm com 8 Bỗng dưng muốn khóc 9 Cân cả thế giới 10 Chân dài đại gia 11 Chân dài não ngắn 12 Chán như con gián 13 Chảnh như cá cảnh Chảnh con cá cảnh 14 Chất hết nấc 15 Chất nhất quả đất 16 Chất phát ngất 17 Chuẩn không cần chỉnh 18 Chuẩn là không luẩn quẩn 19 Con nhà người ta, vợ người ta, chuyện người ta 20 Dã man con ngan 21 Da trắng mặt xinh chung tình dễ bảo 22 Đã xấu còn đóng vai ác 23 Đắng lòng Lệ Rơi 24 Đầu tháng ăn tiêu xả láng, cuối tháng lãng vãng mì tôm 25 Dậy thì thành công 26 Đẹp dao kéo hơn xấu tự nhiên 27 Đẹp như sao Hàn 28 Đẹp trai chai mặt 29 Đẹp trai có gì là sai 30 Đẹp trai cool ngầu STT Kết cấu mới lạ 31 Đẹp từng centimét 32 Di chuột ngày đàng, học một sàng khôn 33 Đỉnh của đỉnh 34 Đời không như là mơ 35 Đơn giản như đan rổ 36 Đơn giản như đang giỡn 37 Đuối như trái chuối 38 Giới trẻ hiện đại là không ỷ lại 39 Hiếm có khó tìm 40 Hiện đại hại điện 41 Hỏi xoáy đáp xoay 42 Hồn nhiên nhất quả đất 43 Hồn nhiên như cô tiên 44 Hồng nhan bạc tỉ 45 Không phải dạng vừa đâu 46 Long lanh như sao Hàn 47 Mãn nhĩ, mãn nhãn 48 Mạng ảo, tù thật 49 Mắt chữ o, mồm chữ a 50 Mỹ nam mỹ nữ 51 Năm trăm anh em 52 Ngất ngây con gà tây 53 Ngất trên cành quất 54 Ngay và luôn 55 Ngon lành cành đào 56 Ngủ ngày cày đêm 57 Nhất quan hệ nhì tiền tệ 58 Nhiệm vụ bất khả thi 59 Nhỏ mà có võ 60 Nhỏ như con thỏ 61 Oách xà lách 62 Phi công trẻ lái máy bay bà già 63 Phim giả tình thật 64 Phong độ nhất thời, đẳng cấp mãi mãi 65 Phũ nhất quả đất 66 Quá nhanh quá nguy hiểm STT Kết cấu mới lạ 67 Rảnh rỗi sinh nông nổi 68 Sáng tạo là phải táo bạo 69 Sành điệu củ kiệu 70 Sống đơn giản cho đời thanh thản 71 Sống trung thực dù đời cơ cực 72 Tào lao bí đao 73 Tháo gỡ chuyện khó đỡ 74 Thích thì nhích 75 Thốn tận rốn 76 Thứ nhất ngồi lì, thứ nhì đồng ý 77 Tiền hết, tình tan, đời tàn 78 Tỏ tình mà không sợ hạ mình 79 Tốc độ bàn thờ 80 Trà chanh chém gió 81 Trai xinh gái đẹp 82 Trẻ ranh tập tành dân sành 83 Trở lại và lợi hại hơn xưa 84 Trong một nốt nhạc 85 Tự thú không lo thiên hạ gào rú 86 Tuyệt đỉnh Kungfu 87 Tuyệt vời ông mặt trời 88 Lầy lội có hội 89 Xách ba lô lên và đi 90 Xấu như cá sấu 91 Xấu như gấu 92 Xấu xí thích gây chú ý 93 Xin một vé đi tuổi thơ 94 Yêu cuồng sống vội 95 Yêu là phải xài chiêu 96 Yêu nước không ngại trầy xước 97 Yêu nước quyết không lùi bước
- 165. P. 8 P4. PHIẾUĐIỀU TRA 4.1 Phiếu điều tra giới trẻ (dành cho 350 CTV giới trẻ) PHIẾU ĐIỀU TRA THÁI ĐỘ NGÔN NGỮ VÀ CÁCH LỰA CHỌN, SỬ DỤNG NGÔN NGỮ CỦA GIỚI TRẺ THÔNG TIN CÁ NHÂN Họ tên: Tuổi: O Nam O Nữ Trình độ học vấn O Phổ thông O Cao đẳng, đại học O Sau đại học Ngoại ngữ O Tiếng Anh O Khác O Không Nghề nghiệp O HS,SV O Giáo viên O Phụ huynh O Nhà báo Nơi công tác: Anh/chị vui lòng đọc kĩ các đoạn báo sau đây rồi cho biết thái độ đánh giá của mình khi đọc các từ tiếng Anh, từ lóng và kết cấu mới lạ của giới trẻ được đánh dấu trong mỗi đoạn báo. Câu trả lời được thiết kế gồm 4 thang đánh giá, mỗi thang được mô hình thành 7 mức độ, ứng với mỗi mức độ là một con số. Số 1 ứng với thái độ tiêu cực nhất (không gần gũi/khó hiểu/không thú vị/không thích), giá trị càng lớn thể hiện thái độ đánh giá càng tích cực, 7 là giá trị thể hiện thái độ tích cực nhất (gần gũi, dễ hiểu, thú vị, thích). Anh/chị vui lòng khoanh vào ô số thể hiện khoảng thái độ đánh giá của mình về cách sử dụng các từ ngữ được đánh dấu. Ý kiến của anh/chị sẽ giúp chúng tôi tìm hiểu thái độ của các thành viên xã hội đối với cách sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ trên phương tiện truyền thông hiện nay. A. Thái độ ngôn ngữ Tình huống 1: Trong bài báo viết về sự thay đổi của các cô gái đẹp sau khi làm mẹ, Yan News viết: “Bạn có muốn chiêm ngưỡng sự khác biệt tới ngỡ ngàng của những hotgirl đình đám một thời sau khi lên chức mẹ? Những bạn trẻ thuộc thế hệ 8X, 9X đời đầu, không ai là không biết đến những cái tên như Mi Vân, Huyền Baby, Vân Hugo, Tâm Tít... một thời. Những cô nàng sở hữu vẻ ngoài xinh đẹp, trong sáng như thiên thần ngày ấy giờ đã ra sao khi lên chức "hot mom? Sở hữu gương mặt bầu bĩnh, làn da trắng hồng cùng dáng người nhỏ nhắn, Huyền Baby là gương mặt "đẹp chuẩn" trong giới hot teen ngày ấy.” Cảm nhận của anh/chị khi đọc các từ tiếng Anh được chêm xen vào đoạn báo trên? Thang 1 Không gần gũi 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Gần gũi Thang 2 Khó hiểu 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Dễ hiểu Thang 3 Không thú vị 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Thú vị Thang 4 Không thích 1--------2----------3-------4---------5---------6-------7 Thích Tình huống 2: Sau đây là một đoạn trên báo Sinh viên Việt Nam: “Muôn mặt đời... “Phây”. Lên là cười: Những “ních’’ này khi viết sì-ta-tớt hoặc bình luận chỉ đơn giản là những ký tự cười...” Cảm nhận của anh/chị khi đọc những từ in đậm trên? Thang 1 Không gần gũi 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Gần gũi Thang 2 Khó hiểu 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Dễ hiểu Thang 3 Không thú vị 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Thú vị Thang 4 Không thích 1--------2----------3-------4---------5---------6-------7 Thích Tình huống 3 Báo Sinh viên Việt Nam có bài viết cảnh báo về việc mua đồ hàng hiệu cũ, có đoạn: “Săn đồ hiệu cũ giá rẻ là xu hướng của các bạn trẻ hiện nay. Các shop hàng hiệu cũ theo đó cũng mọc lên như nấm. Nhưng các bạn trẻ cần cảnh giác để không “ăn thịt lừa” vì các chủ shop thản nhiên hét giá nếu gặp các khách hàng gà mờ. Có khi bạn phải trả giá hàng hiệu cho những món đồ chợ trời gắn mác đồ hiệu...” Anh/chị có cảm nhận gì khi gặp tiếng lóng như ăn thịt lừa, gà mờ? Thang 1 Không gần gũi 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Gần gũi Thang 2 Khó hiểu 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Dễ hiểu Thang 3 Không thú vị 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Thú vị Thang 4 Không thích 1--------2----------3-------4---------5---------6-------7 Thích Tình huống 4: Sau đây là đoạn báo giới thiệu về người mẫu Ngọc Trinh trên báo YanNews:
- 166. P. 9 “Cô nàngtừng được cho là “chân dài não ngắn” liên tục khiến công chúng phát hoảng về cả phát ngôn lẫn khả năng “cá kiếm”. Khởi nghiệp khá suôn sẻ từ khi về tay ông bầu Khắc Tiệp, Ngọc Trinh nhanh chóng khiến cho dư luận bao phen phải “há hốc mồm” trước khối tài sản khổng lồ mà mình kiếm được cũng như gia tài đồ sộ về số lần phát ngôn được cho là “bạt mạng” của cô nàng. Trải qua bao lần bị scandal bủa vây, từ câu nói “để đời” “Yêu mà không có tiền thì cạp đất mà ăn à?” sau đó đã trở thành câu nói quen thuộc của cư dân mạng, rồi đến tuyên bố không giúp đỡ họ hàng cũng như lời khẳng định mới nhất “Tôi ngu nhưng giỏi kiếm tiền”, Ngọc Trinh đã trở thành một trong những nghệ sĩ có nhiều phát ngôn gây sốc nhất trong V-biz. Cảm nhận của anh/chị khi gặp cụm từ chân dài não ngắn ở trên? Thang 1 Không gần gũi 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Gần gũi Thang 2 Khó hiểu 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Dễ hiểu Thang 3 Không thú vị 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Thú vị Thang 4 Không thích 1--------2----------3-------4---------5---------6-------7 Thích Câu hỏi 5: Theo anh/chị, ngôn ngữ của giới trẻ hiện nay đang làm cho tiếng Việt: O Biến dạng, mất trong sáng O Bình thường O Mới mẻ, hiện đại B. Lựa chọn và sử dụng biến thể ngôn ngữ giới trẻ Câu hỏi 6: Anh/chị có bao giờ sử dụng biến thể ngôn ngữ giới trẻ trong giao tiếp không? O Chưa bao giờ O Ít khi O Thỉnh thoảng O Thường xuyên (Nếu câu 6 trả lời chưa bao giờ thì bỏ qua câu 7) Câu hỏi 7: Anh/chị sử dụng biến thể ngôn ngữ giới trẻ trong giao tiếp nhằm mục đích gì? STT Mục đích Chọn 1 Giao tiếp trong nội bộ nhóm giới trẻ 2 Thể hiện sự hài hước, dí dỏm 3 Lạ hóa, làm mới lời nói 4 Nói giảm, nói tránh vấn đề tế nhị 5 Nhấn mạnh điều muốn nói 6 Thể hiện sự sành điệu, thời thượng 7 Thói quen, không có mục đích gì Câu hỏi 8: Anh/chị thường dùng biến thể ngôn ngữ giới trẻ (chêm xen từ ngữ tiếng Anh, tiếng lóng, kết cấu mới lạ) trong phạm vi giao tiếp nào? O Gia đình ONhà trường O Mạng xã hội O Môi trường khác O Mọi nơi O Không nơi nào Câu hỏi 9: Anh/chị thường dùng biến thể ngôn ngữ giới trẻ để giao tiếp với đối tượng nào? O Với tất cả mọi người O Người lớn tuổi hơn O Bạn bè cùng lứa tuổi O Người nhỏ tuổi hơn O Không với ai Xin chân thành cám ơn sự hợp tác của anh/chị!
- 167. P. 10 4.2 Phiếuđiều tra chung (dành cho 600 CTV) PHIẾU ĐIỀU TRA THÁI ĐỘ NGÔN NGỮ ĐỐI VỚI BIẾN THỂ NGÔN NGỮ CỦA GIỚI TRẺ THÔNG TIN CÁ NHÂN Họ tên: Tuổi: O Nam O Nữ Trình độ học vấn O Phổ thông O Cao đẳng, đại học O Sau đại học Ngoại ngữ O Tiếng Anh O Khác O Không Nghề nghiệp O HS,SV O Giáo viên O Phụ huynh O Nhà báo Nơi công tác: Anh/chị vui lòng đọc kĩ các đoạn báo sau đây rồi cho biết thái độ đánh giá của mình khi đọc các từ tiếng Anh, từ lóng và kết cấu mới lạ của giới trẻ được đánh dấu trong mỗi đoạn báo. Câu trả lời được thiết kế gồm 4 thang đánh giá, mỗi thang được mô hình thành 7 mức độ, ứng với mỗi mức độ là một con số. Số 1 ứng với thái độ tiêu cực nhất (không gần gũi/khó hiểu/không thú vị/không thích), giá trị càng lớn thể hiện thái độ đánh giá càng tích cực, 7 là giá trị thể hiện thái độ tích cực nhất (gần gũi, dễ hiểu, thú vị, thích). Anh/chị vui lòng khoanh vào ô số thể hiện khoảng thái độ đánh giá của mình về cách sử dụng các từ ngữ được đánh dấu. Ý kiến của anh/chị sẽ giúp chúng tôi tìm hiểu thái độ của các thành viên xã hội đối với cách sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ trên phương tiện truyền thông hiện nay. A. Thái độ ngôn ngữ Tình huống 1: Trong bài báo viết về sự thay đổi của các cô gái đẹp sau khi làm mẹ, Yan News viết: “Bạn có muốn chiêm ngưỡng sự khác biệt tới ngỡ ngàng của những hotgirl đình đám một thời sau khi lên chức mẹ? Những bạn trẻ thuộc thế hệ 8X, 9X đời đầu, không ai là không biết đến những cái tên như Mi Vân, Huyền Baby, Vân Hugo, Tâm Tít... một thời. Những cô nàng sở hữu vẻ ngoài xinh đẹp, trong sáng như thiên thần ngày ấy giờ đã ra sao khi lên chức "hot mom? Sở hữu gương mặt bầu bĩnh, làn da trắng hồng cùng dáng người nhỏ nhắn, Huyền Baby là gương mặt "đẹp chuẩn" trong giới hot teen ngày ấy.” Cảm nhận của anh/chị khi đọc các từ tiếng Anh được chêm xen vào đoạn báo trên? Thang 1 Không gần gũi 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Gần gũi Thang 2 Khó hiểu 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Dễ hiểu Thang 3 Không thú vị 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Thú vị Thang 4 Không thích 1--------2----------3-------4---------5---------6-------7 Thích Tình huống 2: Sau đây là một đoạn trên báo Sinh viên Việt Nam: “Muôn mặt đời... “Phây”. Lên là cười: Những “ních’’ này khi viết sì-ta-tớt hoặc bình luận chỉ đơn giản là những ký tự cười...” Cảm nhận của anh/chị khi đọc những từ in đậm trên? Thang 1 Không gần gũi 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Gần gũi Thang 2 Khó hiểu 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Dễ hiểu Thang 3 Không thú vị 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Thú vị Thang 4 Không thích 1--------2----------3-------4---------5---------6-------7 Thích Tình huống 3 Báo Sinh viên Việt Nam có bài viết cảnh báo về việc mua đồ hàng hiệu cũ, có đoạn: “Săn đồ hiệu cũ giá rẻ là xu hướng của các bạn trẻ hiện nay. Các shop hàng hiệu cũ theo đó cũng mọc lên như nấm. Nhưng các bạn trẻ cần cảnh giác để không “ăn thịt lừa” vì các chủ shop thản nhiên hét giá nếu gặp các khách hàng gà mờ. Có khi bạn phải trả giá hàng hiệu cho những món đồ chợ trời gắn mác đồ hiệu...” Anh/chị có cảm nhận gì khi gặp tiếng lóng như ăn thịt lừa, gà mờ? Thang 1 Không gần gũi 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Gần gũi Thang 2 Khó hiểu 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Dễ hiểu Thang 3 Không thú vị 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Thú vị Thang 4 Không thích 1--------2----------3-------4---------5---------6-------7 Thích Tình huống 4: Sau đây là đoạn báo giới thiệu về người mẫu Ngọc Trinh trên báo YanNews: “Cô nàng từng được cho là “chân dài não ngắn” liên tục khiến công chúng phát hoảng về cả phát ngôn lẫn khả năng “cá kiếm”. Khởi nghiệp khá suôn sẻ từ khi về tay ông bầu Khắc Tiệp, Ngọc Trinh nhanh chóng
- 168. P. 11 khiến chodư luận bao phen phải “há hốc mồm” trước khối tài sản khổng lồ mà mình kiếm được cũng như gia tài đồ sộ về số lần phát ngôn được cho là “bạt mạng” của cô nàng. Trải qua bao lần bị scandal bủa vây, từ câu nói “để đời” “Yêu mà không có tiền thì cạp đất mà ăn à?” sau đó đã trở thành câu nói quen thuộc của cư dân mạng, rồi đến tuyên bố không giúp đỡ họ hàng cũng như lời khẳng định mới nhất “Tôi ngu nhưng giỏi kiếm tiền”, Ngọc Trinh đã trở thành một trong những nghệ sĩ có nhiều phát ngôn gây sốc nhất trong V-biz. Cảm nhận của anh/chị khi gặp cụm từ chân dài não ngắn ở trên? Thang 1 Không gần gũi 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Gần gũi Thang 2 Khó hiểu 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Dễ hiểu Thang 3 Không thú vị 1--------2---------3--------4---------5---------6-------7 Thú vị Thang 4 Không thích 1--------2----------3-------4---------5---------6-------7 Thích Câu hỏi 5: Theo anh/chị, ngôn ngữ của giới trẻ hiện nay đang làm cho tiếng Việt: O Biến dạng, mất trong sáng O Bình thường O Mới mẻ, hiện đại
- 169. P. 12 PHỤ LỤC5. HỆ THỐNG BÀI BÁO ĐIỆN TỬ KHẢO SÁT STT BÀI BÁO KHẢO SÁT 1 http://hoahoctro.vn/tau-thanh-nien-dong-nam-sseayp-2014-se-chinh-thuc-khoi-hanh-vao-thang-10/ 2 http://hoahoctro.vn/dai-bieu-sseapy-2014-pose-hinh-tuoi-tan-truoc-gio-len-duong/ 3 http://hoahoctro.vn/tuyen-cac-ung-vien-tham-du-chuong-trinh-tau-thanh-nien-dong-nam-sseayp-2014/ 4 http://hoahoctro.vn/gap-co-gai-lam-hang-tram-bai-tho-ve-hoang-sa-truong-sa/ 5 http://hoahoctro.vn/san-choi-cho-cac-giang-vien-dam-bong-ban/ 6 http://hoahoctro.vn/teen-soi-noi-don-chao-ngay-cong-dan-hanh-dong-vi-khi-hau/ 7 http://hoahoctro.vn/ha-noi-chuan-bi-don-gio-trai-dat-2014/ 8 http://hoahoctro.vn/chien-dich-gio-trai-dat-2014-se-dien-ra-voi-nhieu-hoat-dong-y-nghia/ 9 http://hoahoctro.vn/gio-trai-dat-2014-tat-den-dung-thap-nen/ 10 http://hoahoctro.vn/ngay-hoi-hien-mau-danh-cho-nhung-trai-tim-tre/ 11 http://hoahoctro.vn/yeu-thuong-trao-di-khi-nang-luong-duoc-tieu-hao/ 12 http://hoahoctro.vn/nhay-van-dong-vi-nguoi-ngheo/ 13 http://hoahoctro.vn/ren-luyen-suc-khoe-va-dong-gop-cho-cong-dong/ 14 http://hoahoctro.vn/nguoi-tre-chung-tay-kien-tao-chau-thai-binh-duong/ 15 http://hoahoctro.vn/sinh-vien-thu-voi-phong-trao-5-thi-dua-5-ren-luyen/ 16 http://hoahoctro.vn/su-quan-tam-ky-vong-vao-sinh-vien-rat-lon/ 17 http://hoahoctro.vn/gap-go-co-ban-van-dong-vien-wushu-voi-uoc-muon-lam-bac-si-dong-y/ 18 http://hoahoctro.vn/nang-luong-sinh-vien-tiep-suc-xa-dao-ngheo/ 19 http://hoahoctro.vn/51462/ 20 http://hoahoctro.vn/thu-gui-em-dat-giai-nhat-cuoc-thi-viet-ve-hoang-sa/ 21 http://hoahoctro.vn/nghe-si-viet-cung-vui-trung-thu-voi-thieu-nhi/ 22 http://hoahoctro.vn/khoi-dong-chuong-trinh-chung-tay-vi-tam-voc-viet/ 23 http://hoahoctro.vn/100-000-dong-phuc-trang-moi-duoc-tang-cho-hoc-sinh-vuot-kho/ 24 http://hoahoctro.vn/ho-trang-vo-chet-mot-sinh-vien/ 25 http://hoahoctro.vn/khoi-dong-hang-loat-du-xay-truong-hoc-cho-tre-em-viet-nam/ 26 http://hoahoctro.vn/tre-em-dong-bang-song-cuu-long-don-nhan-truong-hoc-di-dong/ 27 http://hoahoctro.vn/tung-bung-ngay-hoi-van-hoa-hoa-binh-tai-ha-noi/ 28 http://hoahoctro.vn/15-quang-cao-nang-cao-nhan-thuc-ve-ung-thu-vu-dang-quan-tam/ 29 http://hoahoctro.vn/trien-lam-anh-cuu-tung-phu-nu-cuu-tung-dua-tre-sap-khai-mac-tai-ha-noi/ 30 http://hoahoctro.vn/binh-minh-va-quyen-linh-cung-vo-con-chon-thuc-pham-nau-cho-benh-nhan-ngheo/ 31 http://hoahoctro.vn/nu-sinh-dan-toc-tai-nang-duoc-ho-tro-hoc-bong-trong-4-nam/ 32 http://hoahoctro.vn/hon-30-nghe-si-chung-tay-giup-benh-nhan-ngheo/ 33 http://hoahoctro.vn/toa-dam-ve-van-hoa-giao-thong-vi-ban-con-co-ngay-mai/ 34 http://hoahoctro.vn/bong-hoa-huong-duong-khong-lo-cua-sinh-vien-ha-noi/ 35 http://hoahoctro.vn/cong-bo-logo-chinh-thuc-ky-niem-40-nam-quan-ngoai-giao-new-zealand-va-viet-nam/ 36 http://hoahoctro.vn/dong-hanh-cung-giai-chay-ket-noi-tuoi-tre-viet/ 37 http://hoahoctro.vn/lam-nao-de-hoa-nhap-voi-moi-truong-lam-viec-tai-anh-quoc-va-viet-nam/ 38 http://hoahoctro.vn/chuong-trinh-tu-thien-trung-thu-sang-trang-tron-tron-niem-vui-cung-ha-noi-du/ 39 http://hoahoctro.vn/cung-selfie-ung-ho-bao-ton-te-giac-truoc-van-nan-tuyet-chung/ 40 http://hoahoctro.vn/thu-minh-thanh-bui-tro-ve-viet-nam-mang-thong-diep-gui-gam-tu-chau-phi/ 41 http://hoahoctro.vn/45241/ 42 http://hoahoctro.vn/bai-phat-bieu-cua-emma-watson-ve-binh-dang-gioi-gay-xuc-dong-manh/ 43 http://hoahoctro.vn/ron-nguoi-nghi-thuc-hanh-xac-o-le-hoi-chay-tinh-tai-thai-lan/ 44 http://hoahoctro.vn/22-hanh-dong-ban-nen-bat-dau-lam-ngay-tu-hom-nay/ 45 http://hoahoctro.vn/hiep-si-mu-ngoc-thanh-tam-trao-800-phan-qua-cho-tre-khiem-thi/ 46 http://hoahoctro.vn/hoa-vao-vu-hoi-chao-mung-sinh-nhat-thu/ 47 http://hoahoctro.vn/ngay-buu-chinh-gioi-tan-chay-voi-nhung-buc-thu-tinh-noi-tieng-lich-su/ 48 http://hoahoctro.vn/mock-trial-phien-toa-gia-dinh-sinh-vien-chuc/ 49 http://hoahoctro.vn/tp-hcm-cuoc-chay-tu-thien-terry-fox-lan-thu-18-sap-dien-ra/ 50 http://hoahoctro.vn/hanh-trinh-3651-cua-sinh-vien-dai-hoc-y-te-cong-cong/ 51 http://hoahoctro.vn/104-cua-truong-chu-van-chia-tay-trong-ngay-nang/ 52 http://hoahoctro.vn/teen-tran-phu-gui-gam-uoc-mo-vao-hac-giay-khong-lo/ 53 http://hoahoctro.vn/gioi-thieu-khoa-hoc-ve-chao-hang-du-phim/
- 170. P. 13 54 http://hoahoctro.vn/42439/ 55http://hoahoctro.vn/co-hoi-nao-cho-thi-sinh-nguyen-vong-2/ 56 http://hoahoctro.vn/bi-kip-chon-nghe-theo-so-thich-va-nang-luc/ 57 http://hoahoctro.vn/tin-tuc/cac-99-ers-ban-da-nhan-duoc-email-cua-bo-giao-duc-dao-tao-chua 58 http://hoahoctro.vn/ai-xung-dang-gianh-hoc-bong-ielts-hoi-dong-anh-2014/ 59 http://hoahoctro.vn/sinh-vien-buv-tu-tin-voi-linh-vuc-truyen-hinh/ 60 http://hoahoctro.vn/chao-tan-sinh-vien-tranh-bay-part-time-o-dai-hoc/ 61 http://hoahoctro.vn/ngay-hoi-viec-lam-2014-khong-thieu-viec-lam-cho-tan-cu-nhan/ 62 http://hoahoctro.vn/cau-truyen-hinh-khai-giang-cua-tween-thu/ 63 http://hoahoctro.vn/lo-dien-90-phong-vien-nhi-truong-tieu-hoc-ngo-thi-nham/ 64 http://hoahoctro.vn/tham-du-ngay-hoi-viec-lam-2014-danh-cho-sinh-vien/ 65 http://hoahoctro.vn/toi-la-nha-bao-cung-teen-thcs-tay-son/ 66 http://hoahoctro.vn/65438/ 67 http://hoahoctro.vn/hang-ngan-ban-sinh-vien-tham-du-open-doors-day-2014/ 68 http://hoahoctro.vn/chat-voi-ceo-toan-cau-hoa-va-co-hoi-danh-cho-sinh-vien/ 69 http://hoahoctro.vn/chuoi-hoi-thao-ky-nang-nghe-nghiep-danh-cho-sinh-vien-nam-cuoi/ 70 http://hoahoctro.vn/nganh-cong-nghiep-sang-tao-viet-nam-con-thieu-su-bao-dung/ 71 http://hoahoctro.vn/tu-thu-khoa-kinh-te-den-thay-giao-toan-hoc-online/ 72 http://hoahoctro.vn/cung-teen-thpt-nguyen-sieu-hoc-thuc-hanh-lam-du-trung-doc-dao/ 73 http://hoahoctro.vn/lam-de-hoc-chu-khong-khong-lam-vi-tien/ 74 http://hoahoctro.vn/teen-lomonoxop-nhiet-het-minh-trong-hoi-cho-giang-sinh/ 75 http://hoahoctro.vn/bi-quyet-san-viec-lam/ 76 http://hoahoctro.vn/con-gai-va-con-trai-ai-hoc-gioi-hon/ 77 http://hoahoctro.vn/sinh-vien-ngoai-thuong-ton-vinh-nhung-su-gia-hoa-binh/ 78 http://hoahoctro.vn/co-hoi-nghe-nghiep-tuong-lai-rong-mo-trong-nganh-pr-truyen-thong/ 79 http://hoahoctro.vn/sang-tao-la-dam-khac-biet/ 80 http://hoahoctro.vn/bi-quyet-thanh-cong-tro-thanh-cong-dan-toan-cau/ 81 http://hoahoctro.vn/ban-da%CC%83-co-ho-chieu-toan-cau/ 82 http://hoahoctro.vn/san-hoc-bong-chau-au-chi-bang-internet/ 83 http://hoahoctro.vn/chinh-phuc-vu-mon-den-mot-sach-con-phai/ 84 http://hoahoctro.vn/hoi-sach-online-2014-su-kien-giam-gia-sach-lon-nhat-nam/ 85 http://hoahoctro.vn/chap-nhan-lam-free-de-tim-kiem-co-hoi/ 86 http://hoahoctro.vn/giai-ma-giang-duong-truong-hoc-nu-cuoi/ 87 http://hoahoctro.vn/dau-tuan-co-mot-thien-duong/ 88 http://hoahoctro.vn/chuyen-ngoai-ngu-ngoi-truong-vun-dap-nhung-thu-khoa-dai-hoc/ 89 http://hoahoctro.vn/chuyen-ngoai-ngu-len-day-cot-chuan-bi-don-tan-binh/ 90 http://hoahoctro.vn/tuyen-tap-nhung-tuyet-chieu-de-dat-van-hay-chu-tot/ 91 http://hoahoctro.vn/nhung-sinh-vien-de-lai-tuong-dac-biet-cho-toi/ 92 http://hoahoctro.vn/sieu-su-kien-cua-teen-kim-lien/ 93 http://hoahoctro.vn/hao-huc-cung-cuoc-thi-lam-phim-thien-nguyen/ 94 http://hoahoctro.vn/kham-pha-bi-kip-hoc-gioi-ngoai-ngu-tu-co-hieu-pho/ 95 http://hoahoctro.vn/20k-cho-mot-chan-troi-moi/ 96 http://hoahoctro.vn/tipstricks-ve-sat-buoi-offline-mien-phi-bo-ich-cho-ban/ 97 http://hoahoctro.vn/con-loc-ibest-bo-qua-cac-truong-tren-dia-ban-ha-noi-trong-dip-20-11/ 98 http://hoahoctro.vn/kham-pha-bi-quyet-chinh-phuc-ielts-toefl-bang-phuong-phap-4p/ 99 http://hoahoctro.vn/teen-truong-pho-thong-lien-cap-olympia-buoc-vao-ngay-hoi-walkathon/ 100 http://hoahoctro.vn/hoc-tieng-anh-tron-goi-ca-nam-voi-hoc-phi-hat- de/?relatedposts_hit=1&relatedposts_origin=54432&relatedposts_position=0 101 http://hoahoctro.vn/danh-bay-nhuoc-diem-nho-trang-phuc/ 102 http://hoahoctro.vn/lo-dien-nhung-co-nang-cuc-chat-cua-toppo-top-girl/ 103 http://hoahoctro.vn/thoi-trang-2-kimono-cho-nhung-ngay-giao-mua/ 104 http://hoahoctro.vn/nhung-goi-y-phong-cach-khi-xuong-pho-ngay-thu/ 105 http://hoahoctro.vn/qua-tang-20-thang-10-hot-nhat-2014/ 106 http://hoahoctro.vn/tin-tuc/valentine-co-la-ngay-kinh-hoang-cua-dan-fa 107 http://hoahoctro.vn/isaac-mat-truoc-loi-tinh-cong-khai-cua-fan/ 108 http://hoahoctro.vn/shade-dawn-thi-tran-trong-mo-cua-nhung-amser-yeu-nghe-thuat/ 109 http://hoahoctro.vn/isaac-365daband-se-khong-tu-bo-du-buon-den-mat-ngu/
- 171. P. 14 110 http://hoahoctro.vn/cac-chang-trai-365-tiet-lo-nhung-bi-mat-kho-do-trong-mv-moi/ 111http://hoahoctro.vn/fan-dj-1-gioi-hardwell-gay-nao-loan-trung-tam-thanh-pho/ 112 http://hoahoctro.vn/soc-voi-gia-ve-chuong-trinh-hardwell-2014-tai-viet-nam/ 113 http://hoahoctro.vn/huong-dan-chon-mua-may-tinh-bang-theo-nhu-cau/ 114 http://hoahoctro.vn/nhan-sac-lung-linh-cua-nhung-nu-du-hoc-sinh-viet-o-troi-tay/ 115 http://hoahoctro.vn/tray-hoi-ngay-cuoi-tuan/ 116 http://hoahoctro.vn/7-ly-ban-nen-san-ve-hardwell-2014-vao-gio-vang/ 117 http://hoahoctro.vn/asus-expo-2014-trien-lam-lon-nhat-trong-nam-tu-asus-thoa-man-con-khat-cong-nghe-cua- gioi-tre/ 118 http://hoahoctro.vn/cung-teen-ha-noi-tham-gia-buoi-hoc-ve-mubahi/ 119 http://hoahoctro.vn/lamode-nhin-bon-mua-qua-con-mat-thoi-gian/ 120 http://hoahoctro.vn/lam-con-roi-cua-cam-xuc-mang/ 121 http://hoahoctro.vn/bo-truong-bo-thong-tin-va-truyen-thong-khang-dinh-xa-hoi-ta-khong-co-bao-la-cai/ 122 http://hoahoctro.vn/10-dia-chi-uong-ban-khong-bo-lo-cuoi-tuan/ 123 http://hoahoctro.vn/si-thanh-nhi-nhanh-ben-canh-hotboy-tuan-kiet/ 124 http://hoahoctro.vn/ca-kiem-mua-trung-thu/ 125 http://hoahoctro.vn/sai-gon-ruc-sac-hong-vi-phu-nu-vi-ngay-mai/ 126 http://hoahoctro.vn/bo-anh-sang-tao-cho-toi-xin-mot-ve-di-tuoi-tho/ 127 http://hoahoctro.vn/bieu-lo-cam-xuc-voi-coc-coffee-take-away-doc-dao/ 128 http://hoahoctro.vn/5-mon-qua-y-nghia-nhan-ngay-quoc-te-nam-gioi-1911/ 129 http://hoahoctro.vn/chon-qua-tang-thay-co-giao-2011-style-cong-nghe/ 130 http://hoahoctro.vn/duong-danh-rieng-cho-nguoi-nghien-smartphone/ 131 http://hoahoctro.vn/nhieu-cuoc-hen-thu-vi-danh-rieng-cho-cinefan-mua-phim-tet/ 132 http://hoahoctro.vn/cung-hoa-hoc-tro-1066-go-bom-ga-bong-18/ 133 http://hoahoctro.vn/ban-da%CC%83-co-ho-chieu-toan-cau/ 134 http://hoahoctro.vn/gi-nghe-gi-xem-gi-o-dau/ 135 http://hoahoctro.vn/gameshow-tre-em-luon-dung-tro-lai-va-loi-hai-hon/ 136 http://hoahoctro.vn/xep-lich-di-choi-ngay-chu-nhat-dep-troi/ 137 http://hoahoctro.vn/cai-nghien-song-ao-cung-trao-luu-meetmeatstarbucks/ 138 http://hoahoctro.vn/hot-khoi-dong-cuoc-thi-chup-hinh-xoay-che-anh-xoay/ 139 http://hoahoctro.vn/khan-gia-trung-quoc-chan-bom-tan/ 140 http://hoahoctro.vn/ngam-street-style-dao-pho-cua-gioi-tre-sai-gon/ 141 http://hoahoctro.vn/ban-co-biet-hom-nay-la-quoc-te-nu-hon/ 142 http://hoahoctro.vn/ngay-nam-tay-hieu-thong-diep-qua-cach-chang-nam-tay/ 143 http://hoahoctro.vn/fan-club-tai-ha-noi-mung-sinh-nhat-michael-jackson-lan-thu-56/ 144 http://hoahoctro.vn/ban-co-ke-hoach-gi-cho-nam-nhat/ 145 http://hoahoctro.vn/hoi-sach-ha-noi-cho-ban-don-du/ 146 http://hoahoctro.vn/teen-hue-bo-doi-ca-cung-tinh-nghich-trong-trang-phuc-hoc-duong/ 147 http://hoahoctro.vn/nao-nuc-tray-hoi-sach-ha-noi-2014/ 148 http://hoahoctro.vn/rung-minh-di-tren-cay-cau-bang-kinh-lac-lu-o-cao-180m/ 149 http://hoahoctro.vn/hanh-trang-sinh-vien-nao-la-tinh-yeu-dich-thuc/ 150 http://hoahoctro.vn/cuoc-thi-chinh-phuc-vu-mon-lam-soi-dong-gioi-hoc-duong/ 151 http://hoahoctro.vn/lenovo-a536-sanh-dieu-dung-kieu/ 152 http://hoahoctro.vn/tro-thu-dac-luc-cho-hoc-sinh-sinh-vien/ 153 http://hoahoctro.vn/gioi-tre-ha-thanh-cung-selfie-voi-lg-mobile/ 154 http://hoahoctro.vn/chon-mua-may-tinh-bang-de-ma-kho/ 155 http://hoahoctro.vn/tu-hoc-nhiep-anh-voi-may-dslr-ao/ 156 http://hoahoctro.vn/kinh-phat-sang-da-quang-khien-gioi-tre-phat-sot/ 157 http://hoahoctro.vn/gay-tu-suong-lot-top-25-phat-minh-cua-nam-2014/ 158 http://hoahoctro.vn/tablet-phong-cach-cho-nhung-thang-cuoi-nam/ 159 http://hoahoctro.vn/15-y-tuong-quang-cao-cuc-ky-sang-tao/ 160 http://hoahoctro.vn/ve-tren-ipad-tro-thanh-mot-moi-thoi-cong-nghe/ 161 http://hoahoctro.vn/ve-tren-ipad-tro-thanh-mot-moi-thoi-cong-nghe/ 162 http://hoahoctro.vn/vui-nhon-bo-sticker-dang-yeu-danh-cho-tin-nhan/ 163 http://hoahoctro.vn/canon-photomarathon-2014-sap-tro-lai-dip-cuoi-tuan/ 164 http://hoahoctro.vn/nhung-choi-cong-nghe-anh-sang-doc-dao-nhat-2014/ 165 http://hoahoctro.vn/tu-ao-thuat-that-den-ao-thuat-ma/
- 172. P. 15 166 http://hoahoctro.vn/ong-kinh-lens-cho-dien-thoai-smartphone-mua-ban-o-dau-gia-re-nhat/ 167http://hoahoctro.vn/vietnamobile-uu-dai-khung-sinh-vien-hoc-sinh-viet-nam/ 168 http://hoahoctro.vn/xi-ta-viet-cuoi-tit-mat-khi-phai-bat-ngo-noi-con-thuong-ba/ 169 http://hoahoctro.vn/quay-tha-ga-giang-sinh-chi-tu-0-dong/ 170 http://hoahoctro.vn/pho-dac-biet-dai-chien-voi-nhung-anh-hung-ban-phim/ 171 http://hoahoctro.vn/huong-dan-chon-mua-may-tinh-bang-theo-nhu-cau/ 172 http://hoahoctro.vn/mua-pin-sac-du-phong-chinh-hang-o-dau/ 173 http://hoahoctro.vn/asus-expo-2014-trien-lam-lon-nhat-trong-nam-tu-asus-thoa-man-con-khat-cong-nghe-cua- gioi-tre/ 174 http://hoahoctro.vn/ban-co-tin-ho-chup-nhung-buc-anh-nay-bang-dien-thoai/ 175 http://hoahoctro.vn/skype-bat-tay-mien-phi-cho-nguoi-dung-window-phone-tren-lumia/ 176 http://hoahoctro.vn/lenovo-tab-a7-30-may-tinh-bang-thoi-trang-ket-noi-247-2/ 177 http://hoahoctro.vn/lovebeat-ra-mat-hinh-anh-kho-thoi-trang-chat-ngat/ 178 http://hoahoctro.vn/hinh-anh-mot-che-choi-dac-sac-doc-dao-nhat-trong-game-lovebeat/ 179 http://hoahoctro.vn/che-nhay-doi-hap-dan-danh-cho-gamer-dam-lovebeat/ 180 http://hoahoctro.vn/samsung-complex-doi-thoai-voi-sinh-vien-trong-toa-dam-cam-viet-nam/ 181 http://hoahoctro.vn/khuyen-mai-hap-dan-mua-1-tang-1-doi-voi-dien-thoai-lenovo-3/ 182 http://hoahoctro.vn/du-wd-lam-phim-48-gio-tao-giai-cho-cac-tac-pham-xung-dang/ 183 http://hoahoctro.vn/nhung-bai-hoc-nhiep-anh-thu-vi-va-bo-ich-tu-martin-gommel/ 184 http://hoahoctro.vn/cuoc-thi-anh-chup-bang-smartphone-dau-tien-tai-viet-nam/ 185 http://hoahoctro.vn/lenovo-s580-thoa-suc-giai-tri-sanh-dieu/ 186 http://hoahoctro.vn/mau-quan-ao-giup-nguoi-mac-tang-hinh-truoc-ong-kinh-paparazzi/ 187 http://hoahoctro.vn/ong-kinh-cho-dien-thoai-smartphone-lens-xu-huong-chup-anh-cuc-pro/ 188 http://hoahoctro.vn/nhung-phu-kien-dien-thoai-khong-khong-sam-vao-mua-du-lich/ 189 http://hoahoctro.vn/mang-gi-di-choi-du-lich-dip-29/ 190 http://hoahoctro.vn/facebook-va-nhung-mang-toi-vo-hinh/ 191 http://hoahoctro.vn/viet-nam-vo-dich-robocon-chau-thai-binh-duong-2014/ 192 http://hoahoctro.vn/goc-nhin-cua-gioi-tre-ha-noi-qua-ngon-ngu-cua-multimedia/ 193 http://hoahoctro.vn/51462/ 194 http://hoahoctro.vn/9x-viet-che-tao-may-dem-tien-phat-ra-tieng-noi/ 195 http://hoahoctro.vn/khai-mac-trien-lam-multimedia-dau-tien-ve-ha-noi/ 196 http://hoahoctro.vn/sky-talkshow-tranh-cai/ 197 http://hoahoctro.vn/canon-dua-nhip-cau-nhiep-anh-den-viet-nam-lan-thu-3/ 198 http://hoahoctro.vn/xe-dap-dien-tu-che-cua-cuu-sinh-vien-bach-khoa/ 199 http://hoahoctro.vn/lenovo-n300-pc-chay-android-sang-tao-va-dot-pha/ 200 http://hoahoctro.vn/bi-kip-chup-anh-bang-smartphone-dep-nhu-may-chuyen-nghiep/ 201 http://hoahoctro.vn/vy-oanh-duoc-shakira-ngoi-khen-phi-nhung-xi-tin-tren-dat/ 202 http://hoahoctro.vn/ho-quang-hieu-tung-nghi-minh-khong-co-duyen-voi-nhac/ 203 http://hoahoctro.vn/jyj-gui-loi-chao-toi-nguoi-ham-mo-viet-nam/ 204 http://hoahoctro.vn/st-319-quay-tung-bung-trong-dem-tuyet-dinh-sac-mau/ 205 http://hoahoctro.vn/dien-vien-kha-nhu-nhi-nhanh-cung-ca-cung-thanh-duy-idol/ 206 http://hoahoctro.vn/nhung-vat-sieu-hot-cung-trao-luu-sam-sam-den-roi/ 207 http://hoahoctro.vn/cam-ly-thuc-hien-album-nhac-tre-de-chieu-fan/ 208 http://hoahoctro.vn/truong-thi-may-rang-ro-trong-bo-anh-ao-dai-doc/ 209 http://hoahoctro.vn/le-hoang-chinh-thuc-solo-sau-4-nam-thanh-lap-men/ 210 http://hoahoctro.vn/sieu-mau-an-anh-chau-a-huyen-my-so-huu-sieu-xe-o-tuoi-18/ 211 http://hoahoctro.vn/mia-quay-tung-bung-cung-ban-dien-4-tuoi/ 212 http://hoahoctro.vn/nghe-si-hong-van-se-tan-cong-mang-xa-hoi-trong-vai-dien-moi/ 213 http://hoahoctro.vn/justa-tee-cung-hang-ngan-game-thu-chuc-mung-sinh-nhat-fifa-online-3/ 214 http://hoahoctro.vn/hiep-si-mu-gay-nao-loan-cac-rap-chieu-phim-tren-toan-quoc/ 215 http://hoahoctro.vn/bao-thy-khoc-vi-cam-dong-truoc-tinh-cam-cua-fan-trong-buoi-offline/ 216 http://hoahoctro.vn/noo-phuoc-thinh-dong-nhi-hua-hen-gay-bao-cung-tan-sinh-vien/ 217 http://hoahoctro.vn/nhom-nhac-nam-element-ra-mat-khan-gia-vpop/ 218 http://hoahoctro.vn/diem-9x-ngoi-ghe-nong-cuoc-thi-nhan-sac/ 219 http://hoahoctro.vn/o-plus-se-khong-lam-khac-neu-duoc-lam-lai-o-x-factor/ 220 http://hoahoctro.vn/dan-sao-viet-gia-hoc-sinh-quay-tung-bung/ 221 http://hoahoctro.vn/uyen-linh-mang-ca-khuc-moi-toanh-len-san-khau/
- 173. P. 16 222 http://hoahoctro.vn/do-manh-cuong-mang-nhung-cap-song-sinh-len-san-catwalk/ 223http://hoahoctro.vn/dan-sao-teen-keo-nhau-di-xem-phim-kinh-di/ 224 http://hoahoctro.vn/dien-vien-tu-vi-hotboy-baggio-nam-tay-ga-bong-di-xem-qua-tim-mau/ 225 http://hoahoctro.vn/dam-vinh-hung-co-vu-hoc-tro-cung-ngay-ra-mat-album-moi/ 226 http://hoahoctro.vn/nhung-ban-mashup-gay-sot-mua-giang-sinh-va-don-nam-moi-2015/ 227 http://hoahoctro.vn/thu-vi-chuyen-thu-nhap-cua-sao/ 228 http://hoahoctro.vn/hoang-hai-va-min-st319-hoi-ngo-tai-da-tiec-lhiverious/ 229 http://hoahoctro.vn/son-tung-m-tp-dien-ao-hoodie-cuc-chat-du-tiec-giang-sinh/ 230 http://hoahoctro.vn/lo-poster-nhan-vat-chinh-trong-chang-trai-nam-ay-truoc-gio-g/ 231 http://hoahoctro.vn/doan-trang-tich-cuc-tap-luyen-cho-liveshow-dau/ 232 http://hoahoctro.vn/bo-doi-tran-thanh-anh-duc-tung-clip-hai-ba-dao/ 233 http://hoahoctro.vn/sinh-vien-dh-rmit-quay-tung-bung-trong-da-hoi-giang-sinh/ 234 http://hoahoctro.vn/dan-sao-hoi-tu-trong-dem-gala-bai-hat-yeu-thich-2014/ 235 http://hoahoctro.vn/fan-chen-kin-rap-de-duoc-xem-suat-chieu-dac-biet-cua-chang-trai-nam-ay/ 236 http://hoahoctro.vn/hoa-hoc-tro-tang-trang-1050-tang-ve-xem-dai-nhac-hoi-kpop-223/ 237 http://hoahoctro.vn/hoa-hoc-tro-1060-mua-dung-cua-nhung-trai-tim-xa/ 238 http://hoahoctro.vn/pham-hong-phuoc-dau-tri-voi-vj-thuy-minh/ 239 http://hoahoctro.vn/truy-tim-dau-vet-cua-hoang-tu-tang-hinh-voi-hoa-hoc-tro-1051/ 240 http://hoahoctro.vn/hoai-linh-tu-choi-khi-viet-huong-doi-duoc-om/ 241 http://hoahoctro.vn/my-tam-vinh-du-nhan-cup-nu-nghe-si-xuat-sac-nhat-dong-nam-2013/ 242 http://hoahoctro.vn/xuan-lan-la-dao-dien-catwalk-cho-project-runway-vietnam-2014/ 243 http://hoahoctro.vn/thap-sang-lightstick-yeu-thuong-cung-nguoi-truyen-lua/ 244 http://hoahoctro.vn/biet-doi-tho-ngau/ 245 http://hoahoctro.vn/cuoc-thi-moi-cua-h2t-nguoi-truyen-lua-2015/ 246 http://hoahoctro.vn/ru-nhau-noi-lai-tinh-xua/ 247 http://hoahoctro.vn/5-tiet-lo-hau-truong-khong-phai-ai-cung-biet-cua-sam-sam-den-roi/ 248 http://hoahoctro.vn/sao-viet-hao-hung-du-doan-ngoi-vi-quan-quan/ 249 http://hoahoctro.vn/vietnam-idol-nhat-thuy-toa-sang-khi-phieu-not-cao-vut/ 250 http://hoahoctro.vn/van-mai-huong-truc-nhan-trinh-dien-ca-khuc-moi-cua-toan-thang/ 251 http://svvn.vn/tuoi-tre-ngay-hoi-sinh-vien/ 252 http://svvn.vn/sinh-vien-voi-hoat-dong-chao-don-nam-moi-2014/ 253 http://svvn.vn/hanh-trinh-tiep-can-thuc-tien/ 254 http://svvn.vn/tim-cay-dua-than-cho-giao-thong-viet/ 255 http://svvn.vn/ngay-hoi-xuan-yeu-thuong-danh-cho-cac-benh-nhi-ung-thu/ 256 http://svvn.vn/giao-luu-nong-dan-xuat-sac-viet-nam-ha-lan/ 257 http://svvn.vn/soi-dong-khong-khi-chuan-bi-truoc-su-kien-giot-mau-vang/ 258 http://svvn.vn/doan-vien-bdd-bao-svvn-tham-lop-hoc-tinh-thuong-hoa-hao/ 259 http://svvn.vn/thay-doi-de-vuon-len/ 260 http://svvn.vn/doi-tntn-song-ma-mang-tet-suoi-am-cong-son/ 261 http://svvn.vn/nam-2014-la-nam-thanh-nien-tinh-nguyen/ 262 http://svvn.vn/khep-lai-mot-nam-soi-noi-cua-sinh-vien-viet-nam/ 263 http://svvn.vn/ban-bi-thu-t-u-doan-tham-chuc-tet-cac-dong-chi-nguyen-lanh-dao-dang-nha-nuoc-cac-thoi-ky/ 264 http://svvn.vn/su-quan-tam-ky-vong-vao-sinh-vien-rat-lon/ 265 http://svvn.vn/nam-thanh-nien-tinh-nguyen-2014-mot-nam-day-ap-hoat-dong-dang-cho-ban/ 266 http://svvn.vn/ngay-hoi-hien-mau-nhan-dao-vov-clollege/ 267 http://svvn.vn/co-hoi-doi-doi-thanh-nien-dan-toc-thieu-so/ 268 http://svvn.vn/duong-day-nong-canh-giac-mat-cap-tai-san-tai-trung-tam-thuong-mai/ 269 http://svvn.vn/khen-thuong-mot-thanh-nien-song-dep/ 270 http://svvn.vn/dai-su-mo-cua-nha-rieng-tim-viec-cho-sinh-vien/ 271 http://svvn.vn/ca-the-gioi-cau-nguyen-cho-may-bay-mat-tich-mh370/ 272 http://svvn.vn/phong-trao-tinh-nguyen-phai-thiet-thuc/ 273 http://svvn.vn/hang-tram-thanh-nien-bien-gioi-hang-hai-mo-duong-vao-ban/ 274 http://svvn.vn/tuyen-duong-100-bi-thu-chi-doan-gioi-cua-thu-do/ 275 http://svvn.vn/ky-niem-83-nam-ngay-thanh-lap-doan-tncs-ho-chi-minh-mang-dien-thap-sang-nhung-reo-cao/ 276 http://svvn.vn/ky-niem-83-nam-ngay-thanh-lap-doan-tncs-ho-chi-minh-de-tuoi-20-khong-te-nhat/ 277 http://svvn.vn/cuoc-hoi-ngo-mua-xuan-cua-cac-doan-vien-viet-nam-tai-thuong-hai/ 278 http://svvn.vn/tuoi-tre-viet-nam-tu-tin-vung-buoc-phat-huy-truyen-thong-ve-vang-cua-the-he-di-truoc/
- 174. P. 17 279 http://svvn.vn/trung-uong-doan-to-chuc-giai-thuong-bao-chi-ve-de-tai-thanh-thieu-nien-2014/ 280http://svvn.vn/dung-de-viet-nam-mang-tieng-quoc-gia-nhieu-tien-si/ 281 http://svvn.vn/lo-ngai-gioi-tre-ranh-roi-dao-duc-tut-doc/ 282 http://svvn.vn/12-ty-dong-hoc-bong-danh-cho-350-tam-guong-vuot-kho/ 283 http://svvn.vn/chap-canh-nhan-tai-hoc-sinh-sinh-vien-ngheo-vuot-kho/ 284 http://svvn.vn/thu-nhap-tien-ti-tu-nghe-nuoi-chim/ 285 http://svvn.vn/dien-dan-gioi-tre-voi-doanh-nghiep-tai-viet-nam-2014/ 286 http://svvn.vn/doan-vien-thanh-nien-da-nang-vi-cuoc-song-tuoi-dep/ 287 http://svvn.vn/cung-du-phien-hop-lien-hiep-quoc-phien-ban-viet/ 288 http://svvn.vn/tinh-nguoi-tren-hanh-trinh-xuyen-viet-cua-thay-giao-8x/ 289 http://svvn.vn/lan-toa-mau-ao-xanh/ 290 http://svvn.vn/vi-sao-thu-khoa-thuong-la-hoc-sinh-nong-thon/ 291 http://svvn.vn/nang-cao-nhan-thuc-bien-doi-khi-hau-cung-chung-uoc-mo-xanh-2014/ 292 http://svvn.vn/chien-si-tinh-nguyen-quoc-te/ 293 http://svvn.vn/ngay-hoi-binh-an-cho-nguoi-khuyet-tat-tp-hcm/ 294 http://svvn.vn/tien-si-o-phap-van-truot-vien-chuc-ha-noi/ 295 http://svvn.vn/vuon-phat-thu-tien-ty-cua-co-gai-tre-xu-thanh/ 296 http://svvn.vn/trung-uong-hoi-sinh-vien-viet-nam-tuyen-dung-can-bo/ 297 http://svvn.vn/trien-lam-hoang-sa-truong-sa-cho-sinh-vien/ 298 http://svvn.vn/chang-trai-xuyen-viet-don-rac-bai-bien/ 299 http://svvn.vn/soi-dong-voi-le-hoi-van-hoa-viet-nam-tai-han-quoc-lan-thu-4-2014/ 300 http://svvn.vn/thac-sy-tien-sy-ve-nuoc-can-moi-truong-canh-tranh-lanh-manh/ 301 http://svvn.vn/social-link-club-ra-mat-san-choi-moi-cho-gioi-tre/ 302 http://svvn.vn/nhung-nguoi-di-trao-can-cau/ 303 http://svvn.vn/10-ky-nang-vang-sinh-vien-moi-tot-nghiep-can-co/ 304 http://svvn.vn/ban-da-san-sang-cho-ke-hoach-du-hoc/ 305 http://svvn.vn/bang-cap-co-the-coi-la-mot-thu-my-pham-tri-tue/ 306 http://svvn.vn/chi-co-thay-co-do-khong-co-sinh-vien-kem/ 307 http://svvn.vn/vi-sao-hoc-sinh-quay-lung-voi-mon-xa-hoi/ 308 http://svvn.vn/24-000-tien-si-viet-nam-dang-lam-gi/ 309 http://svvn.vn/14678/ 310 http://svvn.vn/dung-tao-tam-ly-y-lai-cho-sinh-vien-viet-nam/ 311 http://svvn.vn/luong-song-moi-cua-cac-tien-si-tre/ 312 http://svvn.vn/hoc-tai-viet-nam-lam-viec-quoc-te/ 313 http://svvn.vn/14868/ 314 http://svvn.vn/dung-e-ngai-khi-can-thay-doi/ 315 http://svvn.vn/ban-thanh-tich-dang-ne-cua-co-gai-trung-tuyen-dh-yale/ 316 http://svvn.vn/15863/ 317 http://svvn.vn/15804/ 318 http://svvn.vn/gap-go-sinh-vien-xuat-sac-nhan-hoc-bong-ket-noi/ 319 http://svvn.vn/nguy-co-khong-duoc-tot-nghiep-vi-toeic-2/ 320 http://svvn.vn/dai-hoc-tung-chieu-hut-sinh-vien-gioi/ 321 http://svvn.vn/ung-dung-that-nghiep/ 322 http://svvn.vn/12-loi-khuyen-giup-si-tu-on-thi-hieu-qua/ 323 http://svvn.vn/sinh-vien-khong-muon-chi-yeu-nuoc-tren-mang/ 324 http://svvn.vn/giang-duong-so/ 325 http://svvn.vn/dai-hoc-hoc-dai/ 326 http://svvn.vn/trai-nghiem-passing-the-torch/ 327 http://svvn.vn/vai-chuyen-chech-choac-tieng-viet/ 328 http://svvn.vn/tien-si-lai-go/ 329 http://svvn.vn/vi-sao-nguoi-gioi-khong-muon-ve-nuoc-lam-viec/ 330 http://svvn.vn/dau-hai-truong-danh-tieng-nhieu-tai-le/ 331 http://svvn.vn/tu-khoa-san-viec-lam-sau-khi-ra-truong/ 332 http://svvn.vn/ngoan-chua-chac-la-tot/ 333 http://svvn.vn/hay-de-giang-duong-la-cam-hung/ 334 http://svvn.vn/gioi-tre-can-su-doi-thay-de-tiep-nang-luong/ 335 http://svvn.vn/lop-hoc-dao-nguoc-dang-len-ngoi/
- 175. P. 18 336 http://svvn.vn/chang-mc-co-diem-toefl-dang-ne-va-kha-nang-truyen-cam-hung/ 337http://hoahoctro.vn/tin-tuc/lat-tay-cong-nghe-phao-cua-hoi-quay-bai-than-thanh-ngay-truoc-mua-thi 338 http://svvn.vn/thong-cao-bao-chi-le-hoi-mua-xuan-kinderworld-2014/ 339 http://svvn.vn/day-va-hoc-van-day-nghich-ly/ 340 http://svvn.vn/cu-nhan-do-xo-hoc-trung-cap-de-kiem-viec-lam/ 341 http://svvn.vn/tung-bung-le-phat-dong-cuoc-thi-anh-to-quoc-qua-goc-nhin-tre-lan-2-2014/ 342 http://svvn.vn/yeu-nuoc-theo-cach-cua-a-quan-olympia/ 343 http://svvn.vn/lua-chon-nao-khi-theo-hoc-thiet-ke-my-thuat-truyen-thong-da-phuong-tien/ 344 http://svvn.vn/bao-gio-co-truong-phi-loi-nhuan/ 345 http://svvn.vn/cung-sinh-vien-rmit-hanh-dong-vi-mot-khong-gian-xanh/ 346 http://svvn.vn/xe-om-mien-phi-phuc-vu-si-tu/ 347 http://svvn.vn/cung-usguide-cham-tay-vao-giac-mo-my/ 348 http://svvn.vn/nhieu-ung-dung-mang-tinh-xa-hoi-lot-vao-top-16-cuoc-thi-viet-ung-dung-tren-robot/ 349 http://svvn.vn/fpt-chuc-ngay-hoi-s-m-c-challenge-cho-sinh-vien-cong-nghe/ 350 http://svvn.vn/phong-cua-thanh-cong/ 351 http://svvn.vn/ca-kiem-nho-kinh-doanh-do-uong-ngay-he/ 352 http://svvn.vn/be-boi-day-song/ 353 http://svvn.vn/chuyen-gioi-chui-hiem-hoa-khon-luong/ 354 http://svvn.vn/shisha-dien-tu-thu-choi-chet-nguoi/ 355 http://svvn.vn/sieu-quay-nay-da-truong-thanh-2/ 356 http://svvn.vn/trao-luu-shisha-tai-viet-nam-dieu-nhieu-sanh-it/ 357 http://svvn.vn/vi-sao-gioi-tre-chuong-do-second-hand/ 358 http://svvn.vn/nhung-thoi-xau-cua-gioi-tre-thoi-nay/ 359 http://svvn.vn/gioi-tre-phat-sot-voi-trao-luu-clip-sen/ 360 http://svvn.vn/chuyen-nu-sinh-nuoi-thu-cung-doc/ 361 http://svvn.vn/mang-xa-hoi-the-gioi-ao-hau-qua-that/ 362 http://svvn.vn/su-kien-va-trao-luu-hot-nhat/ 363 http://svvn.vn/con-sot-hut-shisha-the-hien-su-sang-chanh/ 364 http://svvn.vn/tro-chuyen-cung-pho-dac-biet-2/ 365 http://svvn.vn/mo-xe-chuyen-doc-nguoi-tre/ 366 http://svvn.vn/thu-linh-bookaholic/ 367 http://svvn.vn/soi-an-chay-viet-sach/ 368 http://svvn.vn/infinite-vietnam-manh-ghep-nho-tao-nen-buc-tranh-van-hoa-lon/ 369 http://svvn.vn/chuyen-ke-sau-tet-ke-hoach-cua-nhung-nang-dau-sinh-vien/ 370 http://svvn.vn/nghe-hot-bac-moi-ky-hoa-chan-dung/ 371 http://svvn.vn/non-nong-khang-dinh-ban-than-duoc-hay-mat/ 372 http://svvn.vn/nuoi-mot-emsarama/ 373 http://svvn.vn/xe-om-nghe-cua-nhung-nguoi-ua-xe-dich/ 374 http://svvn.vn/rainbow-loom-choi-hoai-khong-chan/ 375 http://svvn.vn/freelance-suc-hap-dan-cua-nghe-tu-do/ 376 http://svvn.vn/tra-chanh-chem-gio-tra-chanh-chem-gia/ 377 http://svvn.vn/tra-chanh-thuong-luu/ 378 http://svvn.vn/gap-year-nen-hay-khong/ 379 http://svvn.vn/sinh-vien-giup-nhau-chong-bay-tuyen-dung/ 380 http://svvn.vn/thu-thach-cung-phuot-offroad-2/ 381 http://svvn.vn/benh-ngai-cua-teen/ 382 http://svvn.vn/bat-gap-chan-dung-thi-dan-tre/ 383 http://svvn.vn/mua-do-hieu-cu-canh-giac-khong-thua/ 384 http://svvn.vn/am-thuc-la-noi-lo-khong-la-2/ 385 http://svvn.vn/kiet-que-vi-ngu-ngay-cay-dem/ 386 http://svvn.vn/tao-cho-minh-mot-tuoi-tre-day-dau-an/ 387 http://svvn.vn/goi-von-cho-nhung-chuyen-di-2/ 388 http://svvn.vn/tu-noi-buon-tam-giac-mach-2/ 389 http://svvn.vn/canh-giac-khi-mua-thanh-ly/ 390 http://svvn.vn/quay-cuong-trong-ca-phe-bar-mini-2/ 391 http://svvn.vn/nguoi-vach-mat-lua-dao-la-ke-lua-dao-2/ 392 http://svvn.vn/lam-dep-theo-cach-nguy-hiem-2/
- 176. P. 19 393 http://svvn.vn/xe-va-nhung-cuoc-chay-dua-lac-duong-2/ 394http://svvn.vn/28809/ 395 http://svvn.vn/nap-sau-dong-tinh/ 396 http://svvn.vn/ban-thich-hot-theo-kieu-nao/ 397 http://svvn.vn/moi-hoa-tu-con-sot-son-xam-moi/ 398 http://svvn.vn/noel-mua-ca-kiem-cua-sinh-vien-2/ 399 http://svvn.vn/kendama-kho-xoi-nhung-hap-dan/ 400 http://svvn.vn/day-lui-benh-chan/ 401 http://svvn.vn/fpt-ra-mat-2-smart-phone-man-hinh-lon-gia-re/ 402 http://svvn.vn/du-xuan-2014-so-huu-mot-sinh-vat-ngoai-trai-dat/ 403 http://svvn.vn/dung-tren-vai-nguoi-khong-lo/ 404 http://svvn.vn/valentine-2014-gau-danh-cho-nhung-f-a/ 405 http://svvn.vn/13-tuoi-gay-sot-voi-ban-cover-beo-dat-may-troi/ 406 http://svvn.vn/fpt-software-doanh-nghiep-viet-nam-dau-tien-lot-vao-danh-sach-100-nha-cung-cap-dich-vu- outsourcing-toan-cau-iaop-bau-chon/ 407 http://svvn.vn/12888/ 408 http://svvn.vn/tu-flappy-bird-den-cau-chuyen-san-xuat-game-viet/ 409 http://svvn.vn/zing-mp3-moi-tren-windows-phone/ 410 http://svvn.vn/doi-tuyen-dot-kich-viet-nam-va-su-menh-voi-esports-viet/ 411 http://svvn.vn/vi-sao-whatsapp-tri-gia-16-ty-usd-trong-mat-facebook/ 412 http://svvn.vn/them-2-ung-dung-viet-gay-an-tuong-voi-gioi-cong-nghe-quoc-te/ 413 http://svvn.vn/sinh-vien-viet-nam-che-tao-modun-phong-dan-rai-nhieu-tau-hai-quan/ 414 http://svvn.vn/bat-cuoi-voi-thanh-troll/ 415 http://svvn.vn/bung-no-trao-luu-hoc-truc-tuyen/ 416 http://svvn.vn/co-hoi-tim-hieu-an-ninh-thong-tin/ 417 http://svvn.vn/kbot-_wifi-robot-tin-hoc-lap-trinh-giai-nhat-cuoc-thi-khkt-cap-quoc-gia/ 418 http://svvn.vn/tro-choi-flappy-bird-co-the-se-duoc-tai-sinh/ 419 http://svvn.vn/nguoi-fpt-dong-loat-ra-quan-vi-cong-dong/ 420 http://svvn.vn/xe-dap-tre-made-in-vietnam/ 421 http://svvn.vn/mo-duong-cuu-game-mobile-viet/ 422 http://svvn.vn/bi-kip-chia-se-anh-tren-facebook/ 423 http://svvn.vn/14678/ 424 http://svvn.vn/dong-dao-gamer-den-trai-nghiem-dtrife-d-day/ 425 http://svvn.vn/tro-thanh-phu-thuy-anh-so-voi-lop-hoc-mien-phi-image-magic/ 426 http://svvn.vn/khong-gach-chang-ho-dung-tien-do-rang-ro/ 427 http://svvn.vn/mashup-dang-soan-ngoi-trao-luu-hat-trong-gioi-tre-viet/ 428 http://svvn.vn/ron-rang-lam-parody-clip/ 429 http://svvn.vn/phuot-cung-xe-diec-tai-sao-khong/ 430 http://svvn.vn/thuyet-trinh-vatrinh-dien-cong-nghe-lap-trinh-game-mobile-lam-game-khong-kho/ 431 http://svvn.vn/xu-huong-moi-binh-luan-vien-esport/ 432 http://svvn.vn/lua-chon-c/ 433 http://svvn.vn/ask-fm-hoi-dap-giau-ten-hay-nem-da-giau-tay/ 434 http://svvn.vn/smartphone-nguoi-ban-cua-ao-dai/ 435 http://svvn.vn/khi-facebook-khep-cua-lam-an/ 436 http://svvn.vn/sinh-vien-doi-doi-nho-gameshow-truyen-hinh/ 437 http://svvn.vn/twenty-ent-dai-dien-vn-tham-gia-youtube-fanfest-2014/ 438 http://svvn.vn/het-dang-long-nho-le-roi/ 439 http://svvn.vn/viet-game-di-dong-nghe-moi-thu-hut-gioi-tre/ 440 http://svvn.vn/vui-hon-cung-gay-tu-suong-2/ 441 http://svvn.vn/kham-pha-vlog-viet-hoac-dan-mang/ 442 http://svvn.vn/suu-tam-mo-hinh-tinh/ 443 http://svvn.vn/nhung-nghien-cuu-gan-voi-doi-thuong/ 444 http://svvn.vn/nhung-sang-tao-cua-hoc-tro-pho-nui/ 445 http://svvn.vn/sinh-vien-da-nang-trai-nghiem-the-gioi-3g-cung-qualcomm-snapdragon/ 446 http://svvn.vn/strife-da-san-sang-duoc-viet-hoa/ 447 http://svvn.vn/vong-loai-khu-vuc-robocon-2014/ 448 http://svvn.vn/trinh-dien-cong-nghe-sony-2014/
- 177. P. 20 449 http://svvn.vn/phia-sau-doi-kinh-gian-trong/ 450http://svvn.vn/sua-may-tinh-voi-gia-5-000-dong/ 451 http://svvn.vn/hot-girl-kim-truc-pham-se-dau-quan-cho-fc-manager/ 452 http://svvn.vn/thanh-duy-lan-dau-bat-khoc-giua-phong-thu/ 453 http://svvn.vn/nhieu-nghe-sy-di-tu-thien-tai-nghe-an/ 454 http://svvn.vn/valentine-2014-cap-doi-cuon-hut-ngay-chung-doi/ 455 http://svvn.vn/hen-ho-toc-do-voi-ba-moi-kim-lien/ 456 http://svvn.vn/hamlet-truong-ra-sach-moi-voi-nhieu-hotgirl/ 457 http://svvn.vn/duong-trieu-vu-cap-doi-voi-van-mai-huong/ 458 http://svvn.vn/di-cafe-de-duoc-can-chan/ 459 http://svvn.vn/hotgirl-9x-nguoi-my-goc-viet-mina-xong-dat-vpop/ 460 http://svvn.vn/bang-di-lot-xac-voi-hinh-tuong-mascara-girl/ 461 http://svvn.vn/qua-tim-mau-pha-vo-nhieu-ki-luc-lien-tuc-chay-ve-sau-12-gio-dem/ 462 http://svvn.vn/hoang-quyen-ru-mtp-son-tung-tro-lai-san-khau-vietnam-idol/ 463 http://svvn.vn/ban-tre-ru-nhau-chia-tay-cau-long-bien/ 464 http://svvn.vn/ngam-bo-anh-cuoi-xi-tin-cua-ngo-quynh-anh-h-a-t/ 465 http://svvn.vn/doi-quan-kpop-sap-toi-viet-nam/ 466 http://svvn.vn/casting-dien-vien-phim-dien-anh-lac-gioi/ 467 http://svvn.vn/chan-ngan-cam-van-chao-dao-cong-dong-mang/ 468 http://svvn.vn/top-5-idol-bung-noo-truoc-ngay-nguy-hiem/ 469 http://svvn.vn/my-tam-gay-choang-khi-nhan-cup-mtv-ema-2013-tren-san-khau-viet-nam-idol/ 470 http://svvn.vn/cao-thai-son-cung-bao-thy-toa-sang/ 471 http://svvn.vn/thanh-hang-lam-stylist-giup-cac-idol/ 472 http://svvn.vn/giam-khao-project-runway-tu-suong-bang-bo-dam-truoc-gio-ghi-hinh/ 473 http://svvn.vn/nong-bong-vu-dieu-tre/ 474 http://svvn.vn/a-vuong-truong-nam-thanh-nhay-flashmob-keu-goi-mot-ngay-khong-xa-rac/ 475 http://svvn.vn/sao-han-nao-dang-hot-tai-c-biz/ 476 http://svvn.vn/luc-tui-sao/ 477 http://svvn.vn/bi-quyet-cua-mot-sinh-vien-chuan-2014/ 478 http://svvn.vn/lam-truong-toi-tung-la-thu-linh-duong-pho/ 479 http://svvn.vn/hari-won-va-dinh-tien-dat-bat-mi-bi-mat-tinh-yeu/ 480 http://svvn.vn/tham-nha-cua-sao/ 481 http://svvn.vn/di-den-cung-giac-mo-tuoi-tre/ 482 http://svvn.vn/danh-dau-tuoi-tre/ 483 http://svvn.vn/cuoc-thi-anh-huong-ung-ngay-te-giac-gioi/ 484 http://svvn.vn/ntk-trang-cherry-tan-cong-lang-thoi-trang-chau-au/ 485 http://svvn.vn/lo-dien-top-16-vietnams-next-top-model-2014/ 486 http://svvn.vn/ho-ngoc-ha-om-fan-nhi-nghen-ngao-cung-vua-bien/ 487 http://svvn.vn/ba-trum-truong-ngoc-anh-bi-truy-sat-voi-gia-iphone-6/ 488 http://svvn.vn/dang-ky-ngay-de-nhan-ve-va-hoa-minh-cung-phong-cach-pop-da-sac-voi-sophie-mauri/ 489 http://svvn.vn/dem-hoi-halloween-2014-xe-quy-cho-ma-va-con-duong-ma-quai-tai-cv-nuoc-ho-tay/ 490 http://svvn.vn/vntm-2014-tan-khang-don-tim-khan-gia-cung-beo-dat-may-troi/ 491 http://svvn.vn/thoa-khi-phach-cung-boo-skateboarding-day-2013/ 492 http://svvn.vn/gap-trang-trinh-hari-won-trong-muon-mau-huong-vi-tet/ 493 http://svvn.vn/di-nhieu-hon-thay-nhieu-hon/ 494 http://svvn.vn/dung-tan-cho-vung/ 495 http://svvn.vn/hai-co-dat-song-vi/ 496 http://svvn.vn/cung-guitar-di-khap-the-gian/ 497 http://svvn.vn/tran-lap-toi-chep-lai-khoanh-khac/ 498 http://svvn.vn/co-ay-co-danh-cho-the-gioi-nay/ 499 http://svvn.vn/chi-anh-phu-thuy-cua-nhung-can-bep/ 500 http://svvn.vn/lam-kho-sao-nhan-qua-khung/ 501 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Microsoft-canh-bao-nguy-co-nhiem-ma-doc-moi-nhat-trong- doanh-nghiep-post8179.html 502 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Xperia-Z4-series-nhieu-cai-tien-dang-gia-post7134.html 503 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Tiet-lo-dau-tien-ve-iPhone-7-post7093.html
- 178. P. 21 504 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Cong-dong-mang-phat-sot-voi-dien-thoai-Iphone-Air-sieu- mong-post7072.html 505 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Ha-Noi-Xep-hang-tu-7h-toi-hom-truoc-cho-mua-iPhone-6- chinh-hang-post7012.html 506 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Nam-2015-Samsung-ban-smartphone-co-the-gap-doi-man- hinh-post8177.html 507 http://thegioitre.vn/An-Choi/Du-lich/Tre-em-tiep-thu-cong-nghe-nhanh-hon-nguoi-lon-post214.html 508http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Smartphone-dau-tien-tren-the-gioi-tron-20-tuoi-post132.html 509 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/The-gioi/Trung-Quoc-tinh-che-tao-tau-ngam-toi-My-trong-100-phut- post358.html 510 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Hinh-anh-chinh-thuc-cua-iPhone-6-vo-tinh-bi-lam-lo- post339.html 511 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/C50-Bo-Cong-an-Ma-doc-tan-cong-VCCorp-duoc-dieu- khien-tu-xa-post5609.html 512 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Oppo-chinh-thuc-trinh-lang-R5-smartphone-mong-nhat-the- gioi-post5056.html 513 http://thegioitre.vn/Cong-nghe/Suc-hut-kem-iPad-Mini-3-giam-gia-den-2-trieu-dong-post5017.html 514 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Haivl-com-bi-tuoc-giay-phep-va-bi-phat-205-trieu-dong- post4907.html 515 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Mac-quan-jean-dom-khong-nen-dung-iPhone-6- post4890.html 516 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Samsung-am-tham-ra-mat-Samsung-Galaxy-S5-Plus- post4851.html 517 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/iPad-Air-2-cung-iPad-Mini-voi-thiet-ke-iPhone-phong-to- post4814.html 518 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/4-san-pham-bi-Apple-bo-quen-tu-rat-lau-post3650.html 519 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/5-su-that-thu-vi-den-bat-ngo-cua-iPad-post3618.html 520 http://thegioitre.vn/Cong-nghe/12-con-so-khung-ve-Apple-khien-moi-nguoi-khiep-so-post5007.html 521 http://thegioitre.vn/Cong-nghe/Nut-Dislike-se-khong-bao-gio-xuat-hien-tren-Facebook-post4944.html 522 http://thegioitre.vn/Cong-nghe/4-smartphone-chong-nuoc-tot-nhat-hien-nay-post4935.html 523 http://thegioitre.vn/Guu/Tieu-dung/BMW-X5-M-va-X6-M-lo-dien-hinh-anh-va-gia-ban-post5365.html 524 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/So-huu-may-chieu-phim-di-dong-chua-bao-gio-de-dang-hon- the-post5355.html 525 http://thegioitre.vn/Cong-nghe/18-hanh-dong-vo-tinh-giet-chet-iPhone-post5347.html 526 http://thegioitre.vn/Cong-nghe/6-tinh-nang-moi-can-biet-cua-Windows-8-1-post5233.html 527 http://thegioitre.vn/Cong-nghe/Fanpage-noi-tieng-the-gioi-dung-tieng-Viet-lam-bat-ngo-cong-dong-mang- post5165.html 528 http://thegioitre.vn/Cong-nghe/Megafun-bi-phat-60-trieu-dong-va-tuoc-giay-phep-1-thang-post5084.html 529 http://thegioitre.vn/Cong-nghe/Samsung-tiep-tuc-co-quy-tham-bai-tu-smartphone-post5077.html 530 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/The-gioi/Se-khong-con-kinh-chan-tren-may-bay-tu-nay-ve-sau- post5346.html 531 http://thegioitre.vn/The-gioi/Facebook-thay-doi-cach-tiep-nhan-tin-tuc-tren-bao-chi-post5340.html 532 http://thegioitre.vn/Guu/Tieu-dung/Gia-Honda-Lead-2014-moi-nhat-Thiet-ke-lot-xac-gia-37-5-trieu-dong- post5273.html 533 http://thegioitre.vn/Guu/Tieu-dung/Ro-ri-hinh-anh-SH-2015-bang-xuong-bang-thit-post5245.html 534 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Xa-hoi/Lo-ngai-bi-phat-VOZ-va-hang-loat-trang-lon-bat-ngo-dong-cua- post5497.html 535 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Huawei-cong-bo-cam-ket-voi-Trung-tam-Sang-tao-5G-cua- Dai-hoc-Surrey-post5523.html 536 http://thegioitre.vn/Cong-nghe/HP-bat-ngo-gia-nhap-thi-truong-laptop-choi-game-post5508.html 537 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Xa-hoi/Ngung-hoat-dong-7-ten-mien-cua-trang-tin-dien-tu-sai-pham- post5757.html 538 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/7-ong-lon-cong-nghe-trong-danh-sach-nguoi-quyen-luc-nhat- the-gioi-post5660.html 539 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Can-canh-cong-cu-be-khoa-iPhone-tai-Ha-Noi-post6907.html 540 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/15-smartphone-tot-nhat-hien-nay-ma-ban-co-the-mua- post5825.html
- 179. P. 22 541 http://thegioitre.vn/Song-tre/Cong-dong-mang/Wefie-Trao-luu-moi-trong-gioi-tre-post5806.html 542http://thegioitre.vn/Guu/Nhung-logo-cu-xau-kho-tin-cua-cac-ga-khong-lo-cong-nghe-post7019.html 543 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Microsoft-canh-bao-nguy-co-nhiem-ma-doc-moi-nhat-trong- doanh-nghiep-post8179.html 544 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Nam-2015-Samsung-ban-smartphone-co-the-gap-doi-man- hinh-post8177.html 545 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/He-dieu-hanh-la-co-the-lam-Apple-Google-va-Microsoft-lo- lang-post8409.html 546 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/5-tieu-chi-lua-chon-smartphone-cho-phai-manh- post8362.html 547 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/10-tinh-nang-an-thu-vi-cua-smartphone-ngoai-hanh-tinh- Note-Edge-post11153.html 548 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/iOS-9-gan-nhu-se-khong-the-jailbreak-post13862.html 549 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Tat-tan-tat-su-that-ve-Bphone-post13878.html 550 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Gioi-cong-nghe-Viet-Nam-soi-suc-vi-MacBook-12-inch-moi- cua-Apple-post11923.html 551 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/The-gioi/My-do-lenh-cam-vu-khi-voi-Viet-Nam-trong-tuong-lai-gan- post46.html 552 http://thegioitre.vn/Song-tre/Cong-dong-mang/Trao-luu-tu-thien-thu-hut-ca-CEO-cua-Facebook-tham-gia- post19.html 553 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Xa-hoi/5-dia-diem-noi-tieng-cua-Sai-Gon-se-chi-con-trong-ky-uc- post51.html 554 http://thegioitre.vn/Guu/Tieu-dung/Kinh-so-cha-ca-sieu-ban-chui-lot-vao-hang-loat-sieu-thi-lon-post85.html 555 http://thegioitre.vn/Chuyen-ke-luc-nua-dem/Gioi-tinh/Hon-nhan-dong-gioi-va-chuyen-tinh-moc-mac-cua-2- chang-trai-post190.html 556 http://thegioitre.vn/Song-tre/Hot-teen/9X-tu-cong-nhan-ve-sinh-thanh-giam-doc-luong-25-trieu-thang- post126.html 557 http://thegioitre.vn/An-Choi/Du-lich/Con-nguoi-bien-doi-ra-sao-trong-vong-100-nam-qua-post95.html 558 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Trao-tang-2-250-suat-hoc-bong-Vallet-tri-gia-20-ty-dong-post99.html 559 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Liberia-Cach-ly-hang-van-nguoi-de-ngan-benh-Ebola-lay-lan- post275.html 560 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Hang-khong-the-gioi-dong-loat-huy-chuyen-tranh-virus-Ebola- post259.html 561 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Xa-hoi/De-an-4-000-ty-mua-may-tinh-bang-Nen-thi-diem-muc-do-kha- thi-post249.html 562 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/15-buc-anh-doat-giai-Pulitzer-khien-ca-the-gioi-bang-hoang- post239.html 563 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Xa-hoi/Khong-the-coi-tre-em-nhu-chuot-bach-khong-thanh-cong-thi-vut- di-post215.html 564 http://thegioitre.vn/Song-tre/Cong-dong-mang/Xuat-hien-nhung-trao-luu-quai-dan-trong-gioi-tre-post178.html 565 http://thegioitre.vn/Song-tre/Thien-nguyen/Nha-ngheo-hoc-chung-ban-anh-em-sinh-doi-do-6-truong-dai-hoc- post368.html 566 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Cong-nghe/Hinh-anh-chinh-thuc-cua-iPhone-6-vo-tinh-bi-lam-lo- post339.html 567 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Tro-thanh-cong-dan-toan-cau-cung-nen-giao-duc-New-Zealand- post306.html 568 http://thegioitre.vn/Song-tre/Hot-teen/Bill-Gates-can-hon-200-nam-moi-tieu-het-khoi-gia-tai-khung- post5219.html 569 http://thegioitre.vn/Song-tre/Hot-teen/Ba-chu-TH-true-MILK-Ngay-nao-voi-toi-cung-la-ngay-hanh-phuc- post5021.html 570 http://thegioitre.vn/Cong-nghe/Viettel-va-Bo-GD-DT-cong-bo-trang-mang-Truong-hoc-ket-noi-post5206.html 571 http://thegioitre.vn/The-gioi/Nhung-mon-qua-sinh-nhat-doc-cua-Barack-Obama-post5243.html 572 http://thegioitre.vn/The-gioi/Gia-dinh-nan-nhan-MH370-kien-chinh-phu-Malaysia-post5223.html 573 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/The-gioi/Tong-thong-Obama-om-Nina-Pham-sau-khi-co-xuat-vien- post4905.html 574 http://thegioitre.vn/The-gioi/26-nam-di-phuot-vong-quanh-the-gioi-tren-chiec-o-to-cu-ky-post5070.html 575 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Dau-mat-cuoi-thay-diem-so-giao-vien-ap-luc-phu-huynh-hoang-mang- post5339.html
- 180. P. 23 576 http://thegioitre.vn/Xa-hoi/Thu-truong-Bo-TT-TT-Mao-danh-nha-bao-de-voi-tien-phai-bi-xu-ly-nghiem- post5484.html 577 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Xa-hoi/Cua-hang-Mobile-Air-dong-cua-truoc-su-phan-no-cu-dan-mang- Singapore-post5520.html 578 http://thegioitre.vn/Xa-hoi/Muot-ho-hoi-chen-nhau-chup-anh-cuoi-luc-dem-xuong-post5445.html 579http://thegioitre.vn/Xa-hoi/Thich-thu-khi-Ha-Noi-trai-qua-du-4-mua-trong-mot-ngay-post5400.html 580 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Xa-hoi/Tiet-lo-ly-do-quyen-tien-ung-ho-nan-nhan-bi-lua-o-Mobile-Air- post5666.html 581 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Game/Danh-thue-tieu-thu-dac-biet-la-tao-loi-the-cho-game-lau- post5587.html 582 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Xa-hoi/Du-khach-Viet-tu-choi-nhan-hon-200-trieu-dong-tien-ung-ho-cua- dan-mang-post5570.html 583 http://thegioitre.vn/Cong-dong-mang/Dich-vu-chup-anh-cuoi-mao-hiem-tren-dinh-troi-post5768.html 584 http://thegioitre.vn/Cong-dong-mang/Banh-mi-Viet-Nam-Con-sot-cua-am-thuc-duong-pho-tren-toan-the-gioi- post5562.html 585 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/The-gioi/Han-Quoc-va-Singapore-cam-ban-va-su-dung-gay-tu-suong- post8391.html 586 http://thegioitre.vn/The-gioi/Hoi-con-nha-giau-tren-the-gioi-co-cuoc-song-vuong-gia-ra-sao-post8311.html 587 http://thegioitre.vn/Guu/Mot-loat-nghe-ma-khong-ai-tin-la-se-ton-tai-tren-doi-post10822.html 588 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Sach-luat-in-hinh-phan-cam-Phat-NXB-252-trieu-dong-post7193.html 589 http://thegioitre.vn/Xa-hoi/Giat-minh-thu-nhap-hon-nua-ty-moi-thang-cua-moi-gioi-nha-dat-post7142.html 590 http://thegioitre.vn/Xa-hoi/Bat-qua-tang-ong-Tay-om-mo-the-ATM-gia-di-rut-trom-tien-post7141.html 591 http://thegioitre.vn/Guu/So-kim-tiem-co-gai-tro-thanh-nu-ty-phu-tre-nhat-the-gioi-post7123.html 592 http://thegioitre.vn/Guu/Nhung-co-gai-goc-Viet-noi-tieng-o-nuoc-ngoai-post6987.html 593 http://thegioitre.vn/Guu/Hai-vo-chong-an-xin-mang-bao-tien-xu-di-doi-cho-con-gai-hoc-dai-hoc- post7031.html 594 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Thay-giao-sinh-nam-1997-cua-cac-cao-thu-HSG-quoc-gia-post7132.html 595 http://thegioitre.vn/Song-tre/Cong-dong-mang/Hen-ho-online-de-chia-tay-post7126.html 596 http://thegioitre.vn/Guu/Tu-bo-co-hoi-tro-thanh-trieu-phu-de-o-nha-cham-con-post5502.html 597 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Xa-hoi/Bao-dien-tu-Infonet-doat-giai-Vi-cong-dong-lan-thu-nhat- post8471.html 598 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Xa-hoi/Y-kien-trai-chieu-ve-phuong-an-nghi-Tet-dai-ngay-post8444.html 599 http://thegioitre.vn/Xa-hoi/Osin-cho-nguoi-nuoc-ngoai-Cong-viec-noi-tro-thu-nhap-van-phong-post8387.html 600 http://thegioitre.vn/Xa-hoi/Ha-Noi-Nhung-tam-bien-khien-ai-nhin-thay-cung-phai-suy-nghi-post8284.html 601 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Tam-su-cua-du-hoc-sinh-Me-con-da-ve-post81.html 602 http://thegioitre.vn/Song-tre/Cong-dong-mang/Diem-danh-nhung-cum-tu-gay-bao-mang-xa-hoi-nam-2014- post8780.html 603 http://thegioitre.vn/Guu/Tieu-dung/Dung-tuong-mua-do-sale-la-de-Ban-co-the-mac-vo-so-sai-lam-neu-nhu-thi- post102.html 604 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/Nhung-du-hoc-sinh-Viet-cuc-xinh-dep-gay-sot-cu-dan-mang-post228.html 605 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/Mau-Tay-9x-dep-nhu-bup-be-ghi-dau-tai-lang-mot-Viet-post131.html 606 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/Refresh-do-he-voi-nhung-chiec-ao-khoac-mong-duoi-350-ngan-VND- post103.html 607 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/8-fashion-blogger-noi-tieng-co-ban-trai-dep-va-mac-chat-khong-kem-post38.html 608 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/Top-5-kieu-toc-nam-quyen-ru-nhat-mua-he-2014-post40.html 609 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/Trang-diem-khong-chi-de-lam-dep-post134.html 610 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/10-gach-dau-dong-khi-len-do-cho-nhung-co-nang-lun-beo-post229.html 611 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/Trang-diem-khong-chi-de-lam-dep-post134.html 612 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/10-gach-dau-dong-khi-len-do-cho-nhung-co-nang-lun-beo-post229.html 613 http://thegioitre.vn/Song-tre/Hot-teen/Nu-canh-sat-khien-dan-ong-phat-cuong-vi-nhan-sac-xinh-dep- post397.html 614 http://thegioitre.vn/Song-tre/Hot-teen/Can-canh-nhan-sac-kho-do-cua-nhung-co-nang-thua-ke-post394.html 615 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/Hoc-kieu-nu-Viet-cach-dung-trang-suc-ngoc-trai-hop-xu-huong-post388.html 616 http://thegioitre.vn/Showbiz/Ly-Nha-Ky-Ngoc-Trinh-va-Ha-Ho-giau-co-co-nao-post354.html 617 http://thegioitre.vn/Song-tre/Hot-teen/Chuyen-tinh-buon-cua-vlogger-An-Nguy-post443.html 618 http://thegioitre.vn/Song-tre/Hot-teen/Chippy-Polla-co-gai-tu-lam-xau-minh-khong-vi-muc-dich-cau-like- post422.html
- 181. P. 24 619 http://thegioitre.vn/Song-tre/Hot-teen/Tu-chang-trai-ngheo-bo-hoc-thanh-ong-chu-kiem-500-trieu-nam- post128.html 620 http://thegioitre.vn/Showbiz/Chuyen-cua-sao/Luu-Huong-Giang-dung-hang-vay-6-trieu-dong-voi-Miranda- Kerr-post431.html 621 http://thegioitre.vn/Showbiz/Chuyen-cua-sao/Son-Tung-Dung-nham-lan-chuyen-dua-vui-roi-cu-gan-ghep- Tung-voi-Lam-post429.html 622 http://thegioitre.vn/Song-tre/Hot-teen/Ba-me-don-than-9x-so-huu-nhung-hinh-xam-khung-post421.html 623 http://thegioitre.vn/Showbiz/Chuyen-cua-sao/Nhung-sao-Viet-gay-bat-ngo-khi-tung-hoc-chung-truong- post413.html 624http://thegioitre.vn/Hot-teen/Xon-xao-hotgirl-15-tuoi-di-WC-cung-dan-theo-ve-sy-post171.html 625 http://thegioitre.vn/Song-tre/Hot-teen/Chuyen-tinh-rung-dong-cua-co-gai-khiem-thi-va-chang-sinh-vien- post147.html 626 http://thegioitre.vn/Song-tre/Hot-teen/Co-gai-sinh-nam-1996-hoc-bo-tuc-kiem-40-trieu-thang-post117.html 627 http://thegioitre.vn/Song-tre/Hot-teen/10-nguoi-tre-bong-dung-thanh-trieu-phu-nho-Youtube-post13.html 628 http://thegioitre.vn/Guu/Chan-vay-cuon-Diem-nhan-dinh-cho-nang-cong-so-Thu-Dong-2014-post1634.html 629 http://thegioitre.vn/Guu/Lam-dep/Dao-quanh-the-gioi-luom-lat-bi-quyet-lam-dep-thu-vi-post1581.html 630 http://thegioitre.vn/Lam-dep/5-phuong-phap-lam-dep-khien-ban-phai-rung-minh-post1551.html 631 http://thegioitre.vn/Guu/Lam-dep/5-phu-kien-lang-man-danh-rieng-cho-co-dau-mua-Thu-post1572.html 632 http://thegioitre.vn/Guu/Lam-dep/Dai-tu-da-toc-don-mua-moi-voi-tra-xanh-post1580.html 633 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/Street-style-diu-dang-ngay-chuyen-mua-cua-phai-dep-Ha-Thanh-post1598.html 634 http://thegioitre.vn/Showbiz/Chuyen-cua-sao/Cach-sao-Viet-ung-xu-khi-cham-mat-tinh-cu-post1608.html 635 http://thegioitre.vn/Mot/Phoi-do-da-phong-cach-voi-so-mi-trang-post305.html 636 http://thegioitre.vn/Chuyen-cua-sao/Nhung-vu-tai-nan-dau-tim-cua-sao-Viet-post446.html 637 http://thegioitre.vn/An-Choi/Du-lich/X98-diem-den-moi-day-ca-tinh-cua-gioi-tre-Ha-Thanh-post1548.html 638 http://thegioitre.vn/An-Choi/Du-lich/Du-lich-bui-Shihanoukville-bai-bien-dep-nhat-Campuchia-post374.html 639 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Nhin-lai-tham-nien-tinh-truong-cua-cac-cap-doi-hot-teen-post476.html 640 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/Patch-work-denim-Diem-nhan-phong-cach-dinh-cho-Thu-2014-post1740.html 641 http://thegioitre.vn/Song-tre/Cong-dong-mang/Sau-doi-nuoc-da-Book-Bucket-Challenge-khien-cu-dan-mang- thich-thu-post1706.html 642 http://thegioitre.vn/Cong-dong-mang/Cac-kieu-khoe-me-cua-gioi-tre-khien-dan-mang-ngan-ngam- post418.html 643 http://thegioitre.vn/Cong-dong-mang/Nhung-trao-luu-ngoai-nhap-gay-sot-trong-gioi-tre-Viet-gan-day- post455.html 644 http://thegioitre.vn/Cong-dong-mang/Xuat-hien-nhung-trao-luu-quai-dan-trong-gioi-tre-post178.html 645 http://thegioitre.vn/Song-tre/Cong-dong-mang/Thieu-nu-Viet-cong-khai-phau-thuat-tham-my-vi-muc-dich-gi- post174.html 646 http://thegioitre.vn/Song-tre/Cong-dong-mang/Nhung-trao-luu-noi-bat-nhat-cong-dong-mang-Viet-nam-2014- post8651.html 647 http://thegioitre.vn/Song-tre/Cong-dong-mang/Loat-anh-che-cuc-doc-va-hai-huoc-ve-tet-post10551.html 648 http://thegioitre.vn/Nong-trong-ngay/Xa-hoi/Gap-nhau-cuoi-nam-2015-Nhung-cau-noi-nam-trong-kich-ban- post10454.html 649 http://thegioitre.vn/An-Choi/Du-lich/Di-phuot-o-nhung-noi-nhat-dinh-phai-den-trong-nam-2015-post9008.html 650 http://thegioitre.vn/Song-tre/Cong-dong-mang/10-kieu-nguoi-dien-hinh-tai-phong-Gym-post9028.html 651 http://thegioitre.vn/Showbiz/Giai-tri/The-Winner-Is-Khan-gia-hoang-mang-voi-2-Uyen-Linh-tren-san-khau- post222.html 652 http://thegioitre.vn/Showbiz/Phim-anh/Bac-si-tham-my-cua-Scandal-2-ra-suc-bop-co-xac-chet-den-thui- post223.html 653 http://thegioitre.vn/Showbiz/Phim-anh/Phim-moi-cua-Jessica-Alba-thua-tham-tren-san-nha-post323.html 654 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/Suzy-va-Park-Shin-Hye-lai-tiep-tuc-dat-show-quang-cao-tui-post302.html 655 http://thegioitre.vn/Showbiz/Chuyen-cua-sao/Du-luan-quay-lung-vi-lo-bang-chung-Kim-Hyun-Joong-noi-doi- post404.html 656 http://thegioitre.vn/Showbiz/Muzik/Miley-doi-ca-nam-de-tra-thu-Taylor-Swift-tai-VMAs-2014-post352.html 657 http://thegioitre.vn/Chuyen-cua-sao/Xuan-Lan-Sao-phai-tu-ai-khi-thay-Thanh-Hang-gio-chot-post139.html 658 http://thegioitre.vn/Showbiz/Phim-anh/Choi-Ji-Woo-lot-xac-dep-va-dang-cap-bat-ngo-trong-phim-moi- post1589.html 659 http://thegioitre.vn/Showbiz/Muzik/Cau-be-Doraemon-khien-khan-gia-Giong-hat-Viet-nhi-phat-cuong- post1590.html
- 182. P. 25 660 http://thegioitre.vn/Showbiz/Giai-tri/Chan-dung-nguoi-yeu-6-nam-cua-Ngoc-Trinh-post1759.html 661 http://thegioitre.vn/Showbiz/Dan-mau-Victoria-s-Secret-tung-bung-toi-London-chuan-bi-show-dien- post8545.html 662 http://thegioitre.vn/Showbiz/Giai-tri/Ngoc-Trinh-du-show-Victoria-Secret-Ngan-Khanh-goi-cam-voi-bikini- vang-post8530.html 663 http://thegioitre.vn/Showbiz/Giai-tri/Miranda-Kerr-bi-xoa-ten-khoi-danh-sach-nguoi-mau-hang-dau- post8522.html 664http://thegioitre.vn/Showbiz/Giai-tri/Nhung-cap-thi-sinh-nam-nam-hot-nhat-TV-Show-Viet-post8479.html 665 http://thegioitre.vn/Showbiz/Giai-tri/Top-10-sao-tre-kiem-nhieu-tien-nhat-the-gioi-nam-2014-post8440.html 666 http://thegioitre.vn/Showbiz/Muzik/Ho-Ngoc-Ha-long-lay-va-ruc-ro-trong-trailer-Live-Concert-post5408.html 667 http://thegioitre.vn/Muzik/Vi-sao-moi-ca-khuc-cua-Son-Tung-deu-bi-to-dao-nhac-post5114.html 668 http://thegioitre.vn/Showbiz/Muzik/Con-sot-Chac-ai-do-se-ve-va-nhung-ban-cover-cuc-chat-post5054.html 669 http://thegioitre.vn/Showbiz/Muzik/Son-Tung-M-TP-va-nhung-ky-luc-ai-cung-phai-ne-post5033.html 670 http://thegioitre.vn/Showbiz/Muzik/Kelly-Clarkson-hao-huc-khi-sap-den-Viet-Nam-bieu-dien-post5023.html 671 http://thegioitre.vn/Showbiz/Muzik/Dan-sao-den-chuc-mung-sinh-nhat-XoneFM-8-tuoi-post4956.html 672 http://thegioitre.vn/Showbiz/Muzik/Khan-gia-choang-ngop-truoc-MV-dang-cap-cua-Dong-Nhi-post4950.html 673 http://thegioitre.vn/Showbiz/Muzik/Hoang-Thuy-Linh-thoi-mien-khan-gia-trong-nhung-vu-dieu-boc-lua- post4961.html 674 http://thegioitre.vn/Muzik/MV-Bad-Boy-cua-Dong-Nhi-banh-truong-khap-Youtube-Trung-Quoc- post5065.html 675 http://thegioitre.vn/Showbiz/Sao-Viet-bi-mao-danh-Facebook-de-truc-loi-va-gay-scandal-post5381.html 676 http://thegioitre.vn/Showbiz/Giai-tri/Tang-Thanh-Ha-di-xin-keo-trong-le-Halloween-khien-fan-thich-thu- post5271.html 677 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Angela-Phuong-Trinh-hoa-mieu-nu-Bao-Thy-lam-Elsa-xinh-dep-post5250.html 678 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Dan-sao-Viet-quay-tung-bung-dem-hoi-Halloween-post5187.html 679 http://thegioitre.vn/Lam-dep/Goi-y-make-up-di-choi-Halloween-van-xinh-khong-khac-nguoi-post5179.html 680 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Sao-Viet-cung-cac-nhoc-ti-hao-hung-don-Halloween-som-post5107.html 681 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Sao-Viet-nem-trai-dang-tu-show-hai-ngoai-post4795.html 682 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Ho-Ngoc-Ha-ngoi-ghe-giam-khao-cuoc-thi-Fashionista-Vietnam-post5118.html 683 http://thegioitre.vn/Mot/3-phong-cach-sexy-kho-nhan-dang-duoc-Ha-Ho-lang-xe-nhiet-tinh-post4831.html 684 http://thegioitre.vn/Showbiz/Chuyen-cua-sao/Nhin-lai-7-nam-day-song-gio-cua-Ha-Ho-va-Cuong-Do-la- post5215.html 685 http://thegioitre.vn/Showbiz/Giai-tri/Loat-sieu-sao-dien-anh-long-lay-du-Hollywood-Film-Awards-2014- post7027.html 686 http://thegioitre.vn/An-Choi/Nhung-diem-vui-choi-cuoi-tuan-ngon-bo-re-o-Ha-Noi-va-Sai-Gon-post7003.html 687 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Ro-ri-hinh-anh-trang-phuc-nong-bong-cua-show-Victoria-s-Secret-post5886.html 688 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Thi-sinh-Hoa-hau-Viet-Nam-khoe-hinh-the-nong-bong-voi-bikini-post5688.html 689 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Nhung-my-nhan-chau-A-noi-tieng-nhung-van-bi-ghe-lanh-post5699.html 690 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Sao-Hoa-ngu-da-chi-dep-khi-da-qua-photoshop-post5498.html 691 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Soc-voi-nhan-sac-that-sau-ve-dep-long-lay-cua-my-nhan-the-gioi-post5443.html 692 http://thegioitre.vn/Showbiz/Chuyen-cua-sao/Sao-len-tieng-truoc-nhung-du-luan-trai-chieu-ve-Hoa-hau-Ky- Duyen-post8800.html 693 http://thegioitre.vn/Showbiz/Giai-tri/8-scandal-thoi-trang-dinh-dam-nhat-nam-2014-cua-sao-Viet- post9061.html 694 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Vi-sao-Hoa-hau-phai-di-lam-tu-thien-post9037.html 695 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Ngoc-Trinh-khoe-xe-ban-trai-Toc-Tien-hao-hung-don-Noel-post9006.html 696 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Gia-dinh-hanh-phuc-cua-Bong-Hong-Nhung-Andrea-xinh-dep-nhu-bup-be- post8809.html 697 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Dot-nhap-hau-truong-buoi-chup-anh-cua-Tan-Hoa-hau-va-2-A-hau-post8751.html 698 http://thegioitre.vn/Giai-tri/A-hau-Tu-Anh-lam-co-dau-xinh-dep-Van-Mai-Huong-cuc-dang-yeu-post8883.html 699 http://thegioitre.vn/Giai-tri/Tat-tan-tat-ve-A-hau-Huyen-My-dang-gay-bao-du-luan-post8764.html 700 http://thegioitre.vn/Guu/Mot/4-nang-chan-dai-mac-gi-cung-dep-cua-lang-mau-Viet-post9217.html 701 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/4-dieu-ma-tan-sinh-vien-can-thay-doi-post56.html 702 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Diem-lai-6-bai-van-diem-0-ba-dao-gay-bao-post23.html 703 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Co-gai-Viet-co-hoc-bong-6-ty-hoc-mot-luc-2-truong-tai-My- post50.html 704 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Du-hoc-tai-cho-Chon-cap-bang-lien-thong-hay-truc-tiep-post346.html
- 183. P. 26 705 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Tro-thanh-cong-dan-toan-cau-cung-nen-giao-duc-New-Zealand- post306.html 706 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Hoc-sinh-bay-gio-co-that-su-dot-Su-post298.html 707http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Sinh-vien-bo-hoc-de-kinh-doanh-duoc-hay-mat-post1602.html 708 http://thegioitre.vn/Hoc-duong/7-meo-tinh-toan-khong-duoc-hoc-o-truong-post484.html 709 http://thegioitre.vn/Hoc-duong/Thanh-toan-1-ngoai-ngu-chi-trong-vong-3-thang-post433.html 710 http://thegioitre.vn/Hoc-duong/Bi-kip-hoc-tot-Tieng-Anh-post434.html 711 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Tham-quan-mot-trong-nhung-truong-DH-kho-trung-tuyen-nhat-nuoc- My-post345.html 712 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Bo-truong-Giao-duc-noi-ve-tam-thu-cua-hoc-tro-gui-toi-Pho-thu- tuong-post299.html 713 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Suy-nghi-tich-cuc-khi-truot-dai-hoc-post303.html 714 http://thegioitre.vn/Hoc-duong/Chan-dung-9X-lap-lai-thanh-tich-cua-GS-Ngo-Bao-Chau-post1533.html 715 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Bi-quyet-san-hoc-bong-ngoai-cong-lap-post1526.html 716 http://thegioitre.vn/Hoc-duong/Loi-khuyen-cho-tan-sinh-vien-khi-thue-nha-tro-post1521.html 717 http://thegioitre.vn/Hoc-duong/6-ky-nang-hoc-danh-cho-tan-sinh-vien-post1523.html 718 http://thegioitre.vn/Hoc-duong/Du-hoc-tai-cho-Chon-cap-bang-lien-thong-hay-truc-tiep-post346.html 719 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/5-cach-tim-kiem-cong-viec-trong-ki-nghi-post483.html 720 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Bi-quyet-cho-nam-hoc-moi-meo-thuc-day-khong-can-bao-thuc- post1767.html 721 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Bong-hoa-la-Nu-sinh-hoc-xuyen-quoc-gia-thao-3-ngon-ngu- post1519.html 722 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Bi-kip-kich-thich-nao-bo-giup-ban-lam-viec-hieu-qua-hon- post1785.html 723 http://thegioitre.vn/Hoc-duong/Hoc-ky-nang-kieu-Neu-Thi-post1712.html 724 http://thegioitre.vn/Hoc-duong/7-noi-so-hai-cua-tan-sinh-vien-post1522.html 725 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Truong-Viet-Duc-Thay-hieu-truong-nhay-cuc-sung-trong-le-khai- giang-post1779.html 726 http://thegioitre.vn/Hoc-duong/Lam-sao-de-tap-trung-trong-lop-hoc-post1687.html 727 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/6-Ky-Nang-De-Hoc-Qua-Mang-Duoc-Thanh-Cong-post1694.html 728 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Di-tim-ngoi-truong-gay-song-tren-mang-post3025.html 729 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/De-thi-mon-Van-vao-lop-10-gay-bat-ngo-lon-post1711.html 730 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Ngam-tan-mat-bang-diem-toan-10-kho-tin-cua-nu-sinh-Bach-Khoa- post1516.html 731 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Hoc-duong-Xua-va-nay-post1710.html 732 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Phuong-phap-ghi-nho-lau-va-ben-vung-post3028.html 733 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Nhung-thay-co-giao-dep-nhu-hoa-khien-lop-hoc-chat-cung- post3256.html 734 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/6-dieu-can-biet-khi-tim-hieu-ve-du-hoc-post3257.html 735 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Nghe-thuat-lam-viec-qua-dien-thoai-post3233.html 736 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Giao-vien-chay-theo-sach-giao-khoa-Nen-hay-khong-post3635.html 737 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/9X-phat-dien-vi-ap-luc-hoc-hanh-post3510.html 738 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Quy-trinh-nop-ho-so-dai-hoc-My-post3511.html 739 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Trai-nghiem-Lodon-voi-tui-tien-hat-de-danh-cho-sinh-vien- post5085.html 740 http://thegioitre.vn/Hoc-duong/Cau-chuyen-gian-di-ve-hanh-phuc-cua-mot-du-hoc-sinh-post481.html 741 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/HV-Bao-chi-Tuyen-truyen-to-chuc-thi-nang-khieu-post4810.html 742 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Tu-luyen-IELTS-voi-chi-phi-0-dong-post5087.html 743 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Thay-vi-di-xin-viec-sau-khi-tot-nghiep-hay-di-du-lich-post5105.html 744 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/3-dieu-khien-du-hoc-sinh-ngo-ngang-khi-du-hoc-My-post5098.html 745 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/8-bi-quyet-song-tiet-kiem-kieu-du-hoc-sinh-post5097.html 746 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Nhung-thoi-quen-nuoc-ngoai-co-the-khien-ban-soc-post5092.html 747 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Nhung-vu-khi-loi-hai-ma-sinh-vien-moi-ra-truong-nen-co- post6939.html 748 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/4-thay-doi-tu-mot-co-sinh-vien-den-nu-nhan-vien-van-phong- post5645.html
- 184. P. 27 749 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Mot-cuoc-dieu-tra-bat-ngo-ve-hoc-sinh-THPT-Ket-qua-tro-treu- post5793.html 750 http://thegioitre.vn/Giao-duc/Hoc-duong/Nguoi-noi-tieng-nao-da-tung-hoc-tai-truong-THPT-Nguyen-Thi- Minh-Khai-post8556.html 751 http://www.yan.vn/top-5-game-di-dong-tren-android-hay-nhat-2014-43029.html 752http://www.yan.vn/top-10-game-xuat-sac-nhat-cua-nam-2014-44273.html 753 http://www.yan.vn/nhung-phat-minh-chung-to-2014-la-mot-nam-tuyet-voi-cua-cong-nghe-42487.html 754 http://www.yan.vn/fable-legends-cho-phep-game-thu-choi-beta-vao-dau-2014-13862.html 755 http://www.yan.vn/nhung-sang-tao-khoa-hoc-doc-dao-cua-sinh-vien-nam-2014-48290.html 756 http://www.yan.vn/8-su-kien-noi-bat-lang-cong-nghe-2014-44292.html 757 http://www.yan.vn/nhung-chuyen-dang-ho-then-nhat-lang-cong-nghe-2014-41394.html 758 http://www.yan.vn/nhung-phat-minh-chung-to-2014-la-mot-nam-tuyet-voi-cua-cong-nghe-42487.html 759 http://www.yan.vn/12-hinh-nen-may-tinh-cua-dan-cong-nghe-nam-2014-44400.html 760 http://beta.yan.vn/5-cong-nghe-thu-vi-se-co-mat-tren-cac-smartphone-nam-2015-42828.html 761 http://beta.yan.vn/thoa-suc-trai-nghiem-cong-nghe-asus-va-intel-voi-thu-sau-cuong-nhiet-cung-intel-- 42247.html 762 http://beta.yan.vn/10-cong-nghe-an-toan-quan-trong-nhat-lich-su-nganh-xe-hoi-41495.html 763 http://beta.yan.vn/gioi-tre-co-phai-la-no-le-cua-cong-nghe-v-41124.html 764 http://beta.yan.vn/suy-ngam-voi-loat-anh-cong-nghe-chia-cach-con-nguoi-37733.html 765 http://beta.yan.vn/yeu-xa-thoi-cong-nghe-36100.html 766 http://beta.yan.vn/nguoi-my-nhin-an-nhin-mac-vi-cong-nghe-37254.html 767 http://beta.yan.vn/3-hieu-lam-vo-cung-tai-hai-ve-cong-nghe-33387.html 768 http://beta.yan.vn/kham-pha-the-gioi-cong-nghe-cach-day-20-nam-33519.html 769 http://beta.yan.vn/5-cong-nghe-hot-nhat-hien-nay-duoc-du-doan-se-som-bien-mat-32588.html 770 http://beta.yan.vn/13-san-pham-cong-nghe-cuc-ky-thu-vi-vua-moi-duoc-phat-minh-32479.html 771 http://beta.yan.vn/cong-nghe-8-dien-thoai-noi-dong-coi-da-sieu-ben-32032.html 772 http://beta.yan.vn/cong-nghe-nhung-smartphone-co-man-hinh-dep-nhat-31922.html 773 http://beta.yan.vn/cong-nghe-bat-ngo-voi-thong-tin-iphone-6-da-xuat-hien-tai-viet-nam-31669.html 774 http://beta.yan.vn/cong-nghe-huong-dan-do-tim-nhung-ke-dung-wi-fi-chua-cua-nha-ban-31663.html 775 http://beta.yan.vn/cong-nghe-sense-may-theo-doi-giac-ngu-kiem-duoc-24-ty-trong-vai-gio-31628.html 776 http://beta.yan.vn/cong-nghe-motorola-dung-hinh-xam-de-mo-khoa-dien-thoai-31535.html 777 http://beta.yan.vn/cong-nghe-samsung-galaxy-s4-chay-thanh-than-ngay-duoi-goi-31523.html 778 http://beta.yan.vn/-cong-nghe-apple-phu-nhan-lien-ket-voi-chinh-phu-my-giam-sat-nguoi-dung-31476.html 779 http://beta.yan.vn/cong-nghe-nhieu-dien-thoai-trung-quoc-tai-vn-tu-dong-gui-du-lieu-ve-may-chu-31393.html 780 http://beta.yan.vn/cong-nghe-vi-qua-mong-iphone-6-thiet-ke-thi-de-san-xuat-moi-kho-30829.html 781 http://beta.yan.vn/cong-nghe-co-the-thay-the-nhieu-thu-nhung-chac-chan-khong-phai-la-thu-nay-v-30101.html 782 http://beta.yan.vn/soi-anh-dung-cong-nghe-camera-360-cua-my-nhan-viet-28534.html 783 http://beta.yan.vn/cong-nghe-flappy-bird-ban-nhai-tiep-tuc-xuat-hien-mao-danh-nguyen-ha-dong-27238.html 784 http://beta.yan.vn/tam-biet-nokia-mot-tuong-dai-cong-nghe-26082.html 785 http://beta.yan.vn/co-nen-noi-khong-voi-hang-cong-nghe-trung-quoc-26927.html 786 http://beta.yan.vn/cong-nghe-meo-hay-de-keo-dai-pin-cho-iphone-ipad-27172.html 787 http://beta.yan.vn/vietnam-digital-challenge-2014-co-hoi-lon-cho-ban-tre-dam-me-sang-tao-va-cong-nghe- 27246.html 788 http://beta.yan.vn/theo-dau-sao-chi-pu-co-nang-nghien-cong-nghe-25493.html 789 http://beta.yan.vn/infographic-bi-kip-bo-tui-de-thoat-li-cong-nghe-25040.html 790 http://beta.yan.vn/ban-biet-chua-hieu-ro-hon-ve-cong-nghe-beats-audio-24297.html 791 http://beta.yan.vn/nguyen-ha-dong-du-tiec-cong-nghe-tren-du-thuyen-tai-my-24208.html 792 http://beta.yan.vn/nhung-linh-vat-noi-tieng-trong-gioi-cong-nghe-24064.html 793 http://beta.yan.vn/5-kieu-fan-cuong-cong-nghe-cuc-kho-chiu-23748.html 794 http://beta.yan.vn/vi-sao-may-bay-cong-nghe-cao-van-bi-mat-tich-bi-an-ky-di-23682.html 795 http://beta.yan.vn/top-2013-top-10-san-pham-cong-nghe-dinh-nhat-tren-tumblr-19227.html 796 http://beta.yan.vn/nhung-cong-nghe-dang-kinh-ngac-con-nguoi-hoc-tap-tu-tu-nhien-18750.html 797 http://beta.yan.vn/8-san-pham-cong-nghe-that-bai-tham-hai-34954.html 798 http://beta.yan.vn/than-dong-cong-nghe-tro-thanh-giam-doc-o-tuoi-15-43910.html 799 http://beta.yan.vn/nhin-lai-8-san-pham-cong-nghe-bi-khai-tu-trong-nam-2014-43971.html 800 http://beta.yan.vn/14-bo-do-cho-thay-cong-nghe-se-thay-doi-nganh-thoi-trang-34044.html 801 http://www.yan.vn/rung-minh-nhung-bi-an-chua-co-loi-giai-trong-nam-2014-44507.html
- 185. P. 28 802 http://www.yan.vn/tet-2014-ron-ra-don-tet-khu-pho-co-ha-noi-21884.html 803http://www.yan.vn/world-cup-2014-dan-mang-cuong-nhiet-che-anh-co-dong-mua-world-cup-2014-28649.html 804 http://www.yan.vn/nguoi-viet-tim-tu-nao-nhieu-nhat-tren-google-2014-43090.html 805 http://www.yan.vn/cong-dong-mang-hoang-mang-vi-loi-tien-tri-2014-cua-vanga-ung-nghiem-32050.html 806 http://www.yan.vn/nhung-pha-phau-thuat-tham-my-gay-soc-nhat-nam-2014-42540.html 807 http://www.yan.vn/nhung-buc-anh-ke-chuyen-the-gioi-2014-42455.html 808 http://www.yan.vn/nhung-vu-phat-hien-thuc-pham-ban-lon-nhat-nam-2014-43575.html 809 http://www.yan.vn/soi-dong-giai-the-thao-sinh-vien-viet-nam-revive-vug-2014-23383.html 810 http://www.yan.vn/lets-on-air-2014-nhung-chang-duong-da-qua-26461.html 811 http://www.yan.vn/viet-nam-lot-top-20-quoc-gia-dang-dat-chan-den-nhat-nam-2015-71227.html 812 http://www.yan.vn/xot-xa-truoc-nhung-manh-doi-bat-hanh-khao-khat-mot-gia-dinh-60155.html 813 http://www.yan.vn/nhung-buc-anh-y-te-co-suc-lan-toa-nhat-nam-2015-75507.html 814 http://www.yan.vn/goi-gon-nam-2015-chi-voi-mot-cau-noi-76884.html 815 http://www.yan.vn/bao-nuoc-ngoai-nga-mu-truoc-vua-diet-chuot-viet-nam-43361.html 816 http://www.yan.vn/cam-dong-cu-ong-hieu-thao-voi-me-gia-113-tuoi-43257.html 817 http://www.yan.vn/ong-lao-nhat-rac-khong-cong-o-bai-bien-da-nang-42718.html 818 http://www.yan.vn/nguoi-dan-ong-20-nam-luon-xuat-hien-o-nhung-noi-ket-xe-giua-sai-gon-42323.html 819 http://www.yan.vn/xuc-dong-voi-ong-lao-am-tham-nhat-rac-bao-ve-moi-truong-hon-44-nam-40850.html 820 http://www.yan.vn/nu-canh-sat-tre-tra-lai-iphone-6-cho-nguoi-danh-roi-40792.html 821 http://www.yan.vn/tho-sua-xe-22-tuoi-phong-moto-den-truong-hoc-lop-1-37018.html 822 http://www.yan.vn/nu-sinh-vien-lam-osin-lay-tien-di-tu-thien-57940.html 823 http://www.yan.vn/ha-noi-mat-long-voi-ly-nuoc-mien-phi-cua-ba-cu-u70-giua-trua-nang-57497.html 824 http://www.yan.vn/tam-su-cua-chang-sinh-vien-tra-lai-13-ty-dong-51975.html 825 http://www.yan.vn/tien-si-khoa-hoc-my-tung-dap-xich-lo-o-viet-nam-52379.html 826 http://www.yan.vn/than-phuc-thanh-tich-cua-cau-be-khong-tay-doat-huy-chuong-boi-loi-55896.html 827 http://www.yan.vn/bi-chem-dut-lia-tay-vi-do-nhat-dao-cua-giang-ho-cuu-ban-50290.html 828 http://www.yan.vn/su-ra-di-day-nuoi-tiec-cua-nhung-tam-guong-nghi-luc-viet-46376.html 829 http://www.yan.vn/cam-phuc-nghi-luc-cua-co-gai-tan-tat-viet-tieu-thuyet-bang-chan-46381.html 830 http://www.yan.vn/nghi-luc-phi-thuong-cua-co-gai-thuy-tinh-khien-dan-mang-ne-phuc-46679.html 831 http://www.yan.vn/cau-chuyen-ve-nguoi-bao-ve-ngheo-khien-ca-the-gioi-suy-ngam-66595.html 832 http://www.yan.vn/em-van-cuoi-du-cuoc-doi-bat-hanh-65500.html 833 http://www.yan.vn/nguong-mo-nghi-luc-phi-thuong-cua-nu-phi-cong-lai-may-bay-bang-chan-65411.html 834 http://www.yan.vn/nghen-ngao-cau-chuyen-ve-co-chu-nho-cua-tiem-do-thu-cung-di-dong-64995.html 835 http://www.yan.vn/chuyen-chang-down-di-ban-pho-khien-ai-cung-giat-minh-suy-nghi-64784.html 836 http://www.yan.vn/phuc-sat-dat-voi-thanh-tich-khung-cua-nu-sinh-nguoi-dan-toc-63731.html 837 http://www.yan.vn/than-phuc-tai-nang-am-nhac-cua-chang-trai-khuyet-tat-63683.html 838 http://www.yan.vn/cam-phuc-nam-sinh-tung-muon-bo-hoc-di-danh-giay-dat-28-diem-63182.html 839 http://www.yan.vn/cau-ban-rang-khenh-khong-ngai-kho-khan-de-cham-vao-uoc-mo-62614.html 840 http://www.yan.vn/nghen-ngao-truoc-loi-tam-su-cua-cac-em-hoc-sinh-ngheo-vuot-kho-62509.html 841 http://www.yan.vn/cam-phuc-thi-sinh-nam-sieu-lun-tu-tin-vuot-vu-mon-60434.html 842 http://www.yan.vn/cam-phuc-chuyen-anh-hung-cuu-my-nhan-co-that-thoi-hien-dai-59100.html 843 http://www.yan.vn/dan-mang-to-mo-co-sinh-vien-nhat-ban-noi-tieng-viet-nhu-nguoi-viet-96439.html 844 http://www.yan.vn/nhung-nghien-cuu-sinh-tien-si-9x-da-dep-trai-lai-tai-gioi-87907.html 845 http://www.yan.vn/cuoi-te-ghe-voi-nhung-man-cua-sung-lam-nghe-that-bai-64788.html 846 http://www.yan.vn/tu-dua-tre-quai-vat-den-nguoi-truyen-cam-hung-song-80272.html 847 http://www.yan.vn/hinh-anh-doi-thuong-de-thuong-cua-nu-sinh-du-dien-dan-lanh-dao-tre-the-gioi-87231.html 848 http://www.yan.vn/khong-bang-cap-ban-tre-viet-van-kiem-tien-ty-moi-nam-75549.html 849 http://www.yan.vn/6-ban-tre-duoi-20-tuoi-khien-ca-the-gioi-nguong-mo-73368.html 850 http://www.yan.vn/cu-nhan-thai-lan-quy-goi-cam-on-truoc-xe-rac-cua-cha-69553.html 851 http://www.yan.vn/tet-2014-li-xi-va-nhung-dieu-chua-biet-21760.html 852 http://www.yan.vn/10-chuyen-la-gay-xon-xao-cong-dong-nam-2014-44254.html 853 http://www.yan.vn/tet-2014-10-bai-hoc-cuoc-song-ban-can-can-nhac-truoc-them-nam-moi-22017.html 854 http://www.yan.vn/bat-ngo-voi-nhung-bieu-tuong-cam-xuc-ngoai-doi-thuc-37616.html 855 http://www.yan.vn/chang-trai-bat-chap-tat-ca-de-theo-duoi-nghiep-xam-hinh-74079.html 856 http://www.yan.vn/do-cu-y-tuong-sang-tao-=-do-moi-oach-xa-lach-nhu-the-nay-day-111366.html 857 http://www.yan.vn/12-buc-anh-va-nhung-cau-chuyen-gay-xuc-dong-manh-tren-cong-dong-mang-nam-2014- 42554.html
- 186. P. 29 858 http://www.yan.vn/behance-cong-dong-sang-tao-lon-nhat-the-gioi-tro-lai-viet-nam-27791.html 859http://www.yan.vn/nhung-nu-sinh-vua-dep-vua-hoc-gioi-vua-choi-the-thao-dinh-58773.html 860 http://www.yan.vn/3-hoat-dong-sieu-hap-dan-vao-dip-cuoi-nam-ban-khong-the-bo-lo-76349.html 861 http://www.yan.vn/nhung-dieu-tuyet-voi-chi-co-o-giang-sinh-75380.html 862 http://www.yan.vn/cam-nang-song-6-dieu-tuyet-voi-ong-mat-troi-cua-nhung-nguoi-song-noi-tam-27601.html 863 http://www.yan.vn/tet-2014-giai-quyet-tinh-huong-kho-xu-ngay-tet-voi-bb-tran-va-huynh-lap-lo-22018.html 864 http://www.yan.vn/yan-beatfest-bung-no-voi-nhung-tro-choi-doc-la-102-24606.html 865 http://www.yan.vn/lich-su-kien-vui-choi-cuoi-tuan-o-ba-mien-42062.html 866 http://www.yan.vn/tet-2014-tet-va-8-dieu-khac-biet-giua-nguoi-di-hoc-va-di-lam-22012.html 867 http://www.yan.vn/khac-viet-chay-het-minh-cung-sinh-vien-tai-song-tre-festival-2014-37038.html 868 http://www.yan.vn/6-mon-an-moi-toanh-khien-gioi-tre-sai-thanh-me-tit-nam-2014-44159.html 869 http://www.yan.vn/gioi-tre-thu-do-cuong-nhiet-voi-dai-nhac-hoi-gio-mua-2014-36786.html 870 http://www.yan.vn/xu-huong-thoi-trang-thong-tri-mua-dong-2014-42807.html 871 http://www.yan.vn/gioi-tre-sai-thanh-don-halloween-hoanh-trang-trong-dem-nhac-escape-halloween-party- 2014-v-39005.html 872 http://www.yan.vn/trao-luu-selfie-vi-cong-dong-vui-nhon-trong-gioi-tre-sai-thanh-38068.html 873 http://www.yan.vn/hon-3000-ban-tre-da-do-ve-tham-du-rsvp-beach-party-34646.html 874 http://www.yan.vn/gioi-tre-lay-tien-mua-xe-may-tu-dau-41787.html 875 http://www.yan.vn/ngam-thoi-trang-xuong-pho-cua-gioi-tre-sai-gon-41926.html 876 http://www.yan.vn/xuong-pho-ngay-se-lanh-chat-lu-voi-gioi-tre-sai-thanh-42333.html 877 http://www.yan.vn/bi-quyet-sanh-dieu-cung-de-cung-cua-cac-nang-thoi-@-100240.html 878 http://www.yan.vn/ngo-ngang-nhung-phac-hoa-doi-song-thuong-nhat-cuc-song-dong-22744.html 879 http://www.yan.vn/giac-mo-noi-len-dieu-gi-ve-doi-song-tinh-cam-cua-ban-56665.html 880 http://www.yan.vn/ngoc-trinh-ngu-nhung-gioi-kiem-tien-va-loat-phat-ngon-gay-soc-de-doi-74671.html 881 http://www.yan.vn/nhung-cum-tu-chac-chan-ban-da-dung-it-nhat-mot-lan-trong-nam-2015-75681.html 882 http://www.yan.vn/nu-dj-dep-nhat-viet-nam-ke-chuyen-doi-doi-cua-gai-mien-tay-16980.html 883 http://www.yan.vn/het-dat-cave-di-phau-thuat-tham-my-chui-mong-doi-doi-34763.html 884 http://www.yan.vn/bo-tu-my-nhan-viet-doi-doi-nho-lay-chong-ty-phu-22948.html 885 http://www.yan.vn/8-trao-luu-gay-song-gio-trong-gioi-tre-trong-nam-2014-44172.html 886 http://www.yan.vn/nhung-chieu-tra-thu-tinh-dang-so-cua-gioi-tre-36546.html 887 http://www.yan.vn/teen-ha-thanh-hao-huc-tham-du-dem-chung-ket-kien-tao-anh-huong-2014-42286.html 888 http://www.yan.vn/khong-cho-tien-nguoi-an-xin-duoc-gioi-tre-huong-ung-manh-me-43638.html 889 http://www.yan.vn/phong-cach-song-gioi-tre-qua-yolo-va-3d-34055.html 890 http://www.yan.vn/gioi-tre-sai-gon-tung-bung-don-nam-moi-2014-20340.html 891 http://www.yan.vn/gioi-tre-viet-nam-se-co-noi-chon-danh-rieng-cho-tinh-yeu-21142.html 892 http://www.yan.vn/5-vu-lot-xac-hot-nhat-2014-cua-9x-viet-43940.html 893 http://www.yan.vn/bai-hoc-ve-nghi-luc-song-tu-cuoc-doi-bi-kich-cua-keanu-reeves-66378.html 894 http://www.yan.vn/lo-ngai-truoc-trao-luu-doi-tinh-lay-du-lich-cua-gioi-tre-hien-nay-111296.html 895 http://www.yan.vn/sau-thoi-vang-son-dinh-dam-hot-girl-yen-phan-voi-thien-chuc-hot-mom-103081.html 896 http://www.yan.vn/khi-gioi-tre-ao-tuong-suc-manh-tren-mang-xa-hoi-33495.html 897 http://www.yan.vn/cuoi-tha-ga-voi-nhung-cau-noi-bat-hu-cua-gioi-tre-viet-26319.html 898 http://www.yan.vn/nhung-goi-y-qua-tang-valentine-cuc-hay-ho-cho-cac-cap-doi-81076.html 899 http://www.yan.vn/lop-hoc-18-ban-da-that-su-hieu-dung-ve-chuyen-do-do-67556.html 900 http://www.yan.vn/soc-voi-cach-gioi-tre-to-cao-cong-khai-tinh-phi-tren-mang-sau-khi-chia-tay-39718.html 901 http://www.yan.vn/lam-sao-de-tu-choi-chuyen-ay-ma-khong-lam-chang-ton-thuong-65217.html 902 http://www.yan.vn/truc-nhan-soan-ngoi-vj-chat-chem-thuy-minh-v-38316.html 903 http://www.yan.vn/thao-trang-quay-cung-dan-sieu-mau-huyen-ny-tao-bao-cung-bieu-ngu-42138.html 904 http://www.yan.vn/sao-viet-vui-bung-no-mung-sinh-nhat-yan-news-2-tuoi-43521.html 905 http://www.yan.vn/vj-phuong-linh-bat-ngo-tiet-lo-mau-hinh-my-nam-ly-tuong-41698.html 906 http://www.yan.vn/hotgirl-vua-an-chuoi-vua-hat-dang-quang-miss-than-thien-cuoc-thi-miss-touch-37687.html 907 http://www.yan.vn/day-moi-la-con-nguoi-that-cua-mai-phuong-thuy-100122.html 908 http://www.yan.vn/hot-girl-miss-touch-thi-nhau-doi-nuoc-da-34427.html 909 http://www.yan.vn/miss-touch-mot-buoc-thanh-sao-33384.html 910 http://www.yan.vn/8-kieu-anh-hung-ban-phim-pho-bien-37349.html 911 http://www.yan.vn/nhung-doi-song-ca-moi-gay-sot-cua-k-pop-v-26052.html 912 http://www.yan.vn/nhung-dam-cuoi-lang-man-nhu-phim-cua-sao-hoa-ngu-nam-2014-42348.html 913 http://www.yan.vn/khi-sao-viet-ghi-diem-tai-dau-truong-quoc-te-nam-2014-44105.html
- 187. P. 30 914 http://www.yan.vn/9-scandal-lam-chan-dong-hoa-ngu-nam-2014-42696.html 915http://www.yan.vn/tet-2014-ngam-nhin-dan-sao-viet-do-tai-khai-but-dau-nam-22064.html 916 http://www.yan.vn/nhung-cai-nhat-trong-dam-cuoi-cua-sao-viet-nam-2014-44188.html 917 http://www.yan.vn/dan-sao-han-long-lay-tren-tham-do-style-icon-award-2014-38737.html 918 http://www.yan.vn/nhung-sao-han-so-huu-hop-dong-quang-cao-khung-nam-2014-28312.html 919 http://www.yan.vn/ngat-ngay-voi-10-nhan-sac-an-tuong-cua-miss-ngoi-sao-2014-35111.html 920 http://www.yan.vn/sot-xinh-xich-viec-thieu-nien-2002-hua-lo-tuong-lai-cho-co-gai-1993-104842.html 921 http://www.yan.vn/sao-au-my-va-nhung-ban-sao-ruot-thit-31490.html 922 http://www.yan.vn/nhung-phat-ngon-gay-soc-nhat-cua-sao-viet-nam-2014-43158.html 923 http://www.yan.vn/nhung-buc-anh-kho-do-cua-sao-hollywood-nam-2014-43194.html 924 http://www.yan.vn/nhung-kieu-toc-loi-lam-sao-viet-muon-quen-nhat-trong-nam-2014-44361.html 925 http://www.yan.vn/sao-han-bat-mat-voi-trang-phuc-tham-do-nam-2014-44737.html 926 http://www.yan.vn/dan-sao-khung-tren-ghe-nong-cuoc-thi-vietnam-young-spikes-2014-30612.html 927 http://www.yan.vn/nhung-nhan-to-bung-no-nhat-showbiz-viet-2014-42796.html 928 http://www.yan.vn/chot-so-mot-nam-day-am-dam-cua-kpop-2014-44344.html 929 http://www.yan.vn/nhung-buc-anh-lam-khan-gia-dien-dao-cua-sao-44320.html 930 http://www.yan.vn/top-5-my-nam-khuynh-dao-lang-phim-han-nam-2014-42824.html 931 http://www.yan.vn/gioi-tre-viet-gieo-mam-uoc-mo-tai-san-choi-yamaha-cam-lai-cuoc-doi-43645.html 932 http://www.yan.vn/top-10-bo-phim-lam-mua-lam-gio-cua-man-anh-han-nam-2014-42470.html 933 http://www.yan.vn/nhung-tro-choi-doc-dao-chi-co-tai-le-trao-giai-nhay-cung-nestea-xua-tan-nang-he-2014- 28946.html 934 http://www.yan.vn/dan-sao-han-dap-diu-tren-tham-do-le-trao-giai-mama-2014-41822.html 935 http://www.yan.vn/nhung-cap-doi-dep-nhu-mo-cua-man-anh-han-2014-43122.html 936 http://www.yan.vn/hot-teen-ha-noi-do-bo-vao-san-choi-hot-vteen-2014-42024.html 937 http://www.yan.vn/nghin-le-mot-khoanh-khac-ba-dao-cua-nghe-si-viet-nam-2014-44168.html 938 http://www.yan.vn/man-nhan-voi-man-ao-tam-cua-nguoi-dep-hoa-hau-viet-nam-42112.html 939 http://www.yan.vn/nhung-cap-tinh-nhan-moi-dep-nhat-showbiz-viet-2014-43424.html 940 http://www.yan.vn/3-co-nang-chuyen-gioi-xinh-dep-nhat-nam-2014-42561.html 941 http://www.yan.vn/can-canh-nhan-sac-cua-nu-hoang-sap-dep-tran-yen-hoa-97265.html 942 http://www.yan.vn/tiet-lo-top-10-hoa-hau-dep-nhat-the-gioi-48864.html 943 http://www.yan.vn/world-cup-2014-nu-mc-xinh-dep-bi-gan-mac-qua-den-29357.html 944 http://www.yan.vn/dau-mat-voi-nhung-trao-luu-lam-dep-dien-het-nac-cua-hoi-chi-em-116021.html 945 http://www.yan.vn/hoa-khoi-quynh-dang-nguoi-ke-nhiem-xuat-sac-cua-hoa-hau-ly-thu-thao-39014.html 946 http://www.yan.vn/ystyle-nhung-xu-huong-toc-se-lam-mua-lam-gio-nam-2014-22704.html 947 http://www.yan.vn/dan-sao-tvb-nhi-nhanh-trong-mv-co-vu-world-cup-2014-26828.html 948 http://www.yan.vn/sao-han-duoc-long-truyen-thong-nhat-nam-2014-44581.html 949 http://www.yan.vn/sao-hollywood-don-nam-moi-2014-nhu-the-nao-20426.html 950 http://www.yan.vn/mlog-sao-hoai-lam-sieu-nu-tinh-son-tung-m-tp-cuc-chat-29659.html 951 http://www.yan.vn/top-10-thanh-pho-li-tuong-cho-du-hoc-sinh-nam-2016-74193.html 952 http://www.yan.vn/nhung-nghe-tay-trai-hai-tien-cua-du-hoc-sinh-75187.html 953 http://www.yan.vn/mang-ao-nhung-tinh-thay-tro-rat-that-76265.html 954 http://www.yan.vn/thay-giao-9x-vay-tien-day-tieng-anh-mien-phi-cho-sinh-vien-73304.html 955 http://www.yan.vn/nhung-guong-mat-tai-nang-viet-chu-nguoc-dep-hon-in-73211.html 956 http://www.yan.vn/nhung-chuyen-buon-cuoi-cua-thay-co-12-cung-hoang-dao-khi-dung-lop-72638.html 957 http://www.yan.vn/nhung-giao-vien-dep-trai-xinh-gai-khien-ban-ngan-ngo-khi-toi-truong-73007.html 958 http://www.yan.vn/stop-violence-thong-diep-tu-nhom-hoc-sinh-chua-tung-bi-bao-hanh-79055.html 959 http://www.yan.vn/dan-mang-dien-dao-voi-sinh-vien-xinh-dep-vua-hoc-vua-cho-con-bu-77351.html 960 http://www.yan.vn/vi-sao-nu-sinh-nhat-ban-luon-mac-vay-sieu-ngan-79099.html 961 http://www.yan.vn/khi-nguoi-noi-tieng-tu-san-khau-buoc-vao-de-thi-76677.html 962 http://www.yan.vn/doc-dao-cac-kieu-to-chuc-thi-cu-ngoai-troi-tren-the-gioi-76471.html 963 http://www.yan.vn/phong-cach-song-gioi-tre-qua-yolo-va-3d-34055.html 964 http://www.yan.vn/su-thuc-it-biet-dang-sau-buc-anh-4-ruoi-sang-o-thu-vien-harvard-115577.html 965 http://www.yan.vn/si-tu-chau-a-thuong-thuc-mon-gi-de-lay-hen-truoc-ki-thi-115722.html 966 http://www.yan.vn/nhung-nganh-hoc-co-mot-khong-hai-duoc-dao-tao-o-anh-114976.html 967 http://www.yan.vn/nhung-hinh-anh-xuc-dong-ve-nguoi-thay-113971.html 968 http://www.yan.vn/khi-thay-co-cung-ba-dao-khong-kem-hoc-tro-114007.html 969 http://kenh14.vn/musik/idolgroup-kpop-cua-ban-dang-o-level-nao-20140201105222915.chn
- 188. P. 31 970 http://kenh14.vn/top-5-cau-hoi-ngo-ngan-nhat-ma-anh-nao-cung-phat-ngan-khi-nguoi-yeu-chu-moi-len-hoi- 20170315153440159.chn 971 http://kenh14.vn/kham-pha/sung-sot-voi-5-su-that-ve-con-nguoi-khoa-hoc-hien-van-dang-bo-tay-cham-com- 20160303171013837.chn 972 http://tiin.vn/chuyen-muc/vui/nhung-kieu-toc-sanh-dieu-cu-kieu.html 973 http://kenh14.vn/chat-phat-ngat-cap-doi-di-du-lich-xuyen-khong-tu-da-lat-den-nha-trang- 20170509155311022.chn 974http://kenh14.vn/5-bo-phim-trung-ao-tung-chao-khong-xem-dung-tiec-ma-khoc-20170509175945819.chn 975 http://kenh14.vn/musik/11-ban-cover-hello-adele-thuoc-hang-qua-nhanh-qua-nguy-hiem- 20151108090158371.chn 976 http://kenh14.vn/choi-chung-nhom-kieu-gi-chang-co-4-dua-ban-the-nay-20170324150211029.chn 977 http://kenh14.vn/suc-khoe-gioi-tinh/5-meo-de-nui-doi-man-hinh-phang-trong-nu-tinh-hon- 20100529093232258.chn 978 http://cafebiz.vn/10-noi-niem-chi-nhung-anh-chang-dep-trai-moi-hieu-20160630161536447.chn 979 http://www.yan.vn/do-cu-y-tuong-sang-tao-=-do-moi-oach-xa-lach-nhu-the-nay-day-111366.html 980 http://ione.vnexpress.net/tin-tuc/nhip-song/giam-thi-coi-thi-mot-cam-giac-rat-oach-xa-lach-2847709.html 981 http://kenh14.vn/tran-thanh-angela-phuong-trinh-miu-le-cho-fan-an-qua-lua-ngoan-muc-ngay-ca-thang-tu- 20170402144943836.chn 982 http://kenh14.vn/cang-yeu-cac-co-nang-thien-binh-cang-nghien-mua-sam-va-ngoc-trinh-la-1-vi-du- 20161208132458434.chn 983 http://kenh14.vn/phim-chau-a/park-hae-jin-trai-dep-chai-mat-hiem-co-kho-tim-tren-man-anh-han- 20160114164439635.chn 984 http://kenh14.vn/21-phat-minh-vua-la-vua-hieu-qua-khien-viec-nha-don-gian-nhu-dan-ro- 20160511020939038.chn 985 http://kenh14.vn/ao-thuat-gia-ronaldinho-ghi-5-ban-tai-giai-futsal-an-do-20160718074710731.chn 986 http://kenh14.vn/moi-nguy-hai-den-tu-4-thoi-quen-ma-chung-ta-dang-mac-phai-20160621162433455.chn 987 http://kenh14.vn/cong-nghe-vui/loat-trang-web-xau-xi-nhung-thich-gay-chu-y-2012050110462224.chn 988 http://kenh14.vn/bat-mi-bi-mat-mua-sam-vua-chat-vua-re-cua-cac-hot-beauty-blogger- 20160907121616598.chn 989 http://kenh14.vn/bat-mi-bi-mat-mua-sam-vua-chat-vua-re-cua-cac-hot-beauty-blogger- 20160907121616598.chn 990 http://vitalk.vn/threads/dai-gia-chi-yeu-da-trang-mat-xinh-chung-tinh-de-bao.2492491/ 991 http://kenh14.vn/que-van-bat-ngo-che-ha-vi-la-tham-hoa-am-nhac-vi-cover-anh-cu-di-di- 20160830123956154.chn 992 http://kenh14.vn/nhung-sao-han-sinh-ra-da-co-khuon-mat-ghet-bo-ca-the-gioi-2016081016090123.chn 993 http://kenh14.vn/11-series-truyen-hinh-bong-mat-khong-kem-game-of-thrones-ban-can-phai-xem- 20160630152602224.chn 994 http://kenh14.vn/star/hari-won-khoe-anh-thoi-tre-trau-cung-em-gai-xinh-nhu-hotgirl-20160328222303961.chn 995 http://kenh14.vn/du-rat-tre-trau-nhung-vi-sao-khan-gia-van-khong-ghet-phan-hai-20170507225701506.chn 996 http://kenh14.vn/dau-la-chiec-dien-thoai-cau-hinh-manh-me-gia-hat-de-pin-trau-ma-lai-chinh-hang-dang-gia- nhat-hien-nay-20161115122710943.chn 997 http://www.yan.vn/diem-danh-nhung-bo-phim-bom-xit-nhat-man-anh-han-49094.html 998 http://kenh14.vn/viet-nam/list-nhac-vitamin-cho-nhung-ngay-buon-ba-20151228132817925.chn 999 http://tuoitre.vn/tin/nhip-song-tre/20120330/audio-nhip-song-tre-nap-vitamin-lac-quan-cho-tam- hon/484504.html 1000 http://kenh14.vn/star/tran-thanh-dep-nhan-tao-con-hon-xau-tu-nhien-20140817112035503.chn
- 189. P. 32 PHỤ LỤC6. HỆ THỐNG BÀI BÁO ĐỐI CHIẾU STT BÀI BÁO ĐỐI CHIẾU 1 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22151502-tang-cuong-cong-tac-doi-ngoai-nhan-dan.html 2 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22151402-thu-tuong-nguyen-tan-dung-tiep-chu-tich-ngan-hang-phat-trien- chau-a.html 3 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22151202-pvn-phan-dau-tro-thanh-tap-doan-hang-dau-quoc-gia.html 4 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22145202-pho-thu-tuong-bo-truong-ngoai-giao-pham-binh-minh-tiep-bo- truong-i-a-ma-mo-to-i-chi-ta.html 5 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22144402-tiep-tuc-xay-dung-doi-ngu-bao-chi-vung-ve-chinh-tri-va-chuyen- mon-trong-sang-ve-dao-duc-nghe-nghiep.html 6 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22144002-thong-diep-cua-tinh-huu-nghi-va-hop-tac.html 7 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22288402-%C3%B0iem-hen-%C3%B0ien-bien.html 8 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22292602-hop-mat-truyen-thong-cach-mang-sai-gon-cho-lon-gia- %C3%B0inh.html 9 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22288102-ngoai-giao-da-phuong-cua-viet-nam-ngay-cang-soi-dong.html 10 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22286302-%C2%A030-nghin-luot-nguoi-den-tham-vieng%C2%A0-bac- ho-tai-khu-tuong-niem-chu-tich-ho-chi-minh-tai-tp-ca-mau.html 11 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22282702-ket-nap-dang-ben-cay-dao-to-hieu.html 12 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22282602-long-dan.html 13 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22286102-gan-8-000-cong-nhan-cienco-4-ra-quan-thi-cong-duong-nhat- tan-noi-bai.html 14 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22283302-xay-dung-nong-thon-moi-o-huyen-vung-cao-hoanh-bo.html 15 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22283202-khong-ngung-thuc-day-quan-he-huu-nghi-viet-trung.html 16 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22283102-xuan-cua-dang-tu-moi-tam-long.html 17 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22286202-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-du-le-ky-niem-45-nam-bac-ho- trong-cay-da-tai-huyen-ba-vi-ha-noi.html 18 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22291802-cung-co-niem-tin-kinh-doanh.html 19 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/22289202-nhieu-hoat-dong-ky-niem-84-nam-ngay-thanh-lap- %C3%B0ang.html 20 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/23786802-doi-moi-va-hoan-thien-the-che-kinh-te-thi-truong.html 21 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/23786202-hop-tac-viet-nam-cac-nuoc.html 22 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/23785902-nang-cao-hieu-qua-cong-tac-doi-ngoai-nhan-dan.html 23 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/23777002-lo-ma-chua-toi.html 24 http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/23776002-chu-tich-nuoc-truong-tan-sang-gap-mat-than-mat-cuu-chien- binh-su-doan-356.html 26 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24059602-mot-so-vu-viec-uy-hiep-an-toan-bay-do-phi-cong.html 27 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24056402-tang-qua-tre-em-mac-benh-ve-mat.html 28 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24051302-16-ky-luc-duoc-lap-tai-giai-vo-dich-dien-kinh-tre-quoc-gia- 2014.html 29 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24051002-chong-qua-tai-tu-goc.html 30 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24180502-ra-mat-can-ho-12-view-tai-trien-lam-quoc-te-vietbuild-2014.html 31 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24181902-ban-phao-hoa-tai-ha-noi-chao-mung-60-nam-ngay-giai-phong-thu- do.html 32 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24180302-lotte-center-ha-noi-hinh-tuong-chiec-ao-dai-lon-nhat-viet-nam.html 33 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24179802-trien-lam-tien-va-tem-thu-ve-chu-tich-ho-chi-minh-tai-hue.html 34 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24179202-ha-noi-lay-y-kien-cua-nguoi-dan-ve-viec-doi-ten-cau-nhat-tan.html 35 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24174702-giup-nguoi-lam-lo-tai-hoa-nhap-cong-dong.html 36 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24174202-soi-noi-cac-hoat-dong-ky-niem-cach-mang-thang-tam-va-quoc- khanh-2-9.html
- 190. P. 33 STT BÀIBÁO ĐỐI CHIẾU 37 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24758302-hanh-khach-gay-roi-tren-chuyen-bay-vn773-cua-vietnam- airlines.html 38 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24754902-niem-tu-hao-cua-ban-khe-lan.html 39 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24754502-dua-noi-dung-binh-dang-gioi-ve-lao-dong-viec-lam-vao-truong- dai-hoc.html 40 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24756202-vietjet-air-mo-duong-bay-den-dai-bac.html 41 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24753202-ha-giang-se-co-khu-dich-vu-du-lich-giai-tri-cao-cap-mang-tam- quoc-gia-khu-vuc.html 42 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24756302-hoi-nghi-hoi-thao.html 43 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24755802-nguoi-viet-nam-thuoc-dien-thap-nhat-the-gioi.html 44 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24755702-%C3%B0ua-31-tri-thuc-tre-ve-cong-tac-tai-cac-xa-kho-khan.html 45 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24755602-xuat-khau-thuy-san-nam-nay-se-vuot-bay-ty-usd.html 46 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24746502-ngay-1-12-nganh-duong-sat-se-ban-ve-tet-at-mui-qua-internet.html 47 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24945202-hoc-sinh-ha-noi-huong-ung-chien-dich-xoa-bo-bao-luc-gioi-voi- phu-nu-va-tre-em-gai.html 48 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24945602-thanh-pho-an-toan-cho-phu-nu-va-tre-em-gai-%E2%80%93-noi- giac-mo-thanh-su-that.html 49 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24947402-dien-dan-nguoi-khuyet-tat-khu-vuc-chau-a-thai-binh-duong.html 50 http://www.nhandan.com.vn/xahoi/item/24944302-an-sinh-xa-hoi-vi-chat-luong-cuoc-song-cua-nguoi-cao-tuoi.html 51 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/22534202-hieu-dung-ve-mot-ky-thi-quoc-gia.html 52 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/22602602-chuong-trinh-hoc-bong-fulbright-nam-hoc-2015-2016.html 53 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/22602302-tiep-can-mon-su-bang-chuong-trinh-ngoai-khoa.html 54 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/22604102-%C2%A0%C3%B0anh-gia-20-nam-phat-trien-cac-truong-dai- hoc-cao-dang-ngoai-cong-lap.html 55 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/22584902-gan-600-ty-dong-dao-tao-nhan-luc-chat-luong-cao.html 56 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/22593902-ra-mat-website-giao-duc-truc-tuyen-zuni-vn.html 57 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23047702-can-mo-hinh-moi-dao-tao-sinh-vien-su-pham.html 58 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23161902-lich-su-va-van-de-day-hoc-mon-lich-su.html 59 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23190502-hoc-phai-hanh.html 60 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23133802-trien-lam-giao-duc-dai-hoc-italy-lan-dau-tien-o-viet-nam.html 61 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23142002-pha%CC%81t-do%CC%A3ng-chuong-tri%CC%80nh- %E2%80%9Cmo%CC%83i-nguo%CC%80i-mo%CC%A3t-cuo%CC%81n-sa%CC%81ch%E2%80%9D-vi-bien- dao.html 62 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23145802-giao-luu-vo%CC%81i-ta%CC%81c-gia%CC%89- %E2%80%9Cthe%CC%81-gio%CC%81i-pha%CC%89ng%E2%80%9D.html 63 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23238202-viet-nam-doat-mot-huy-chuong-vang-o-lim-pich-vat-ly-chau- a.html 64 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23359002-bo-gd-dt-ky-ket-thoa-thuan-hop-tac-voi-bidv.html 65 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23429702-hai-hieu-truong-phai-kiem-diem-vi-thu-tien-sai-quy-dinh.html 66 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23593102-truong-nguyen-du-tai-lao-quyen-gop-quy-chung-suc-bao-ve- chu-quyen-bien-dong.html 67 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23626302-thi-diem-%E2%80%9Cdoi-moi-day-va-hoc-cac-mon-toan-khoa- hoc-va-tieng-anh%E2%80%9D-chuan-bi-danh-gia-nang-luc-hoc-sinh.html 68 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23614302-the-gioi-can-nhieu-no-luc-hon-de-moi-tre-em-duoc-toi- truong.html 69 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23610502-nhung-em-be-tro-hoc-o-ly-son.html 70 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23619902-tim-hieu-ve-du-hoc-bac-sau-dai-hoc-tai-my.html 71 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23583002-hon-70-nghin-hoc-sinh-thu-do-ha-noi-thi-vao-lop-10.html 72 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23546902-gap-co-hoc-tro-ngheo-do-thu-khoa-toan-quoc-o-hue.html 73 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23573402-ha-noi-canh-tranh-cao-de-thi-vao-lop-10.html
- 191. P. 34 STT BÀIBÁO ĐỐI CHIẾU 74 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23574602-tp-ho-chi-minh-thi-diem-day-va-hoc-chuong-trinh-quoc-gia-anh- quoc.html 75 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23582102-cong-tac-phan-luong-hoc-sinh-sau-trung-hoc-con-cham.html 76 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23582002-goc-cua-long-tin.html 77 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23523102-hung-thu-hieu-qua-voi-de-mo.html 78 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23570302-vinh-danh-cac-hoc-sinh-vo-dich-cuoc-thi-tieng-anh-khu-vuc-ha- noi.html 79 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23581802-them-thoi-gian-on-tap-thanh-tich-se-cao-hon.html 80 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23828002-viet-nam-doat-ba-huy-chuong-vang-olympic-vat-ly-quoc-te.html 81 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23913002-hoi-thao-du-hoc-truyen-lua-vi.html 82 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23910202-khang-dinh-vi-the-cua-viet-nam-trong-to-chuc-cac-ky-o-lim- pich-khoa-hoc-quoc-te.html 83 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23900302-gap-thu-khoa-%E2%80%9Ckep%E2%80%9D-cua-dai-hoc- hue.html 84 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23901402-thay-nhung-khong-doi.html 85 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23866902-khanh-thanh-truong-hoc-hien-dai-tieu-chuan-quoc-te.html 86 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/23844902-doan-viet-nam-da-san-sang-truoc-ky-thi-icho-2014.html 87 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24241802-hoan-thien-he-thong-giao-duc-theo-huong-mo-lien-thong.html 88 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24512602-de-nghi-ky-luat-hai-giao-vien-su-dung-van-bang-chung-chi- gia.html 89 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24581902-xu-phat-sau-truong-to-chuc-thu-trai-quy-dinh-dau-nam-hoc.html 90 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24630902-noi-dao-tao-nguon-nhan-luc-cho-dat-nuoc.html 91 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24629102-nhon-nhao-dao-tao-dai-hoc-khong-chinh-quy.html 92 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24633202-thuc-hien-ba-noi-dung-cong-khai-trong-cac-truong-dai-hoc.html 93 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24618002-doi-moi-giao-duc-pho-thong-tu-%E2%80%9Cday- chu%E2%80%9D-sang-%E2%80%9Cday-nguoi%E2%80%9D.html 94 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24616502-bong-hoa-dep-tren-dat-lua-thai-binh.html 95 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24623802-lam-ro-du-luan-ve-mot-giao-vien-truong-thpt-so-1-binh-son.html 96 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24624202-bon-muc-tieu-co-ban-trong-xay-dung-xa-hoi-hoc-tap.html 97 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24815902-dien-dan-giam-doc-cac-dai-hoc-dong-a-ve-tang-truong- xanh.html 98 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24803702-%C3%B0ung-tuong-gioi-da-la-xong.html 99 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/24875002-nhung-nha-giao-co-tam-long-nhan-ai.html 100 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/24392702-bkav-danh-12-7-ty-dong-cap-hoc-bong-cho-sv-dh-bach-khoa- ha-noi.html 101 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/22999102-pgs-ts-nguyen-thi-minh-thai-doc-sach-cung-phai-biet-cach.html 102 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/23000002-tuan-le-phim-chao-mung-cac-ngay-le-lon.html 103 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/22994102-nguoi-mang-lai-su-doi-thay-o-nha-hat-kich-viet-nam.html 104 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/22994002-nghe-thuat-da-den-voi-cong-dong.html 105 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/23074502-du-khach-ra-dao-ly-son-dip-le-tang-dot-bien.html 106 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/23075402-khai-mac-le-hoi-carnaval-ha-long-2014.html 107 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/23073302-%C2%A0nhieu-co-hoi-cho-du-khach-trong-dip-nghi-le-30-4-va- 1-5.html 108 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/23074602-khai-mac-lien-hoan-du-lich-do-son-bien-goi-2014.html 109 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24733202-mua-thu-ha-noi-qua-nhung-giai-dieu-cua-nhac-si-quynh-hop.html 110 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/23072002-dua-ngua-khong-yen-duoi-chan-nui-langbiang.html 111 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/23070702-be-mac-festival-don-ca-tai-tu-quoc-gia-lan-thu-nhat.html 112 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/23066402-tuan-phim-viet-nam-tai-lao.html
- 192. P. 35 STT BÀIBÁO ĐỐI CHIẾU 113 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/23065102-%E2%80%9Cmo-xe%E2%80%9D-chuyen-truong-quay-ky- thuat.html 114 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/23064002-lien-hoan-dieu-quoc-te-tai-viet-nam.html 115 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/23063102-tung-bung-le-hoi-lang-nghe-cham-bac-dong-xam.html 116 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/22788602-le-hoi-am-nhac-asean-%E2%80%9Cton-vinh-su-da- dang%E2%80%9D.html 117 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/22864402-su-om-yeu-cua-ly-luan-phe-binh-my-thuat-hien-nay.html 118 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24722402-khai-truong-khu-nghi-duong-vinpearl-phu-quoc.html 119 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/22856502-be-mac-le-hoi-mua-xuan-ton-vinh-van-hoa-dan-toc.html 120 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/22851302-trang-an-danh-thang-lich-su-va-van-hoa-o-ninh-binh.html 121 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/22850802-tuan-lien-hoan-phim-viet-nam-tai-phap.html 122 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/22850002-cuoi-nu-dong-loan-cuoi-ngang-noi-hoang.html 123 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/22848802-ve-mien-xoan-trong-ngay-gio-to-hung-vuong.html 124 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/22848602-nang-tam-hoi-cho-du-lich-viet-nam.html 125 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/22845702-ha-noi-lan-dau-lot-vao-danh-sach-25-diem-den-hang-dau-the- gioi.html 126 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24831302-%E2%80%9Cmot-trieu-cuon-sach-tang-tre-em- ngheo%E2%80%9D-den-bac-giang.html 127 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24833802-cong-bo-cac-hoat-dong-trong-%E2%80%9Ctuan-van-hoa-du- lich-bien-dao-viet-nam%E2%80%9D.html 128 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24835802-tri%E1%BA%BBn-l%C3%A3m-%E1%BA%A3nh- %E2%80%9Cnh%C5%A9ng-s%C3%A1c-mau-xa-xoi%E2%80%9D.html 129 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24832902-trung-bay-200-ta%CC%81m-tha%CC%89m-ba-tu- vo%CC%81i-ky%CC%83-thua%CC%A3t-thu%CC%89-cong-tinh-xa%CC%89o.html 130 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24841602-hay-luon-mang-theo-cay-but.html 131 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24818602-nhan-rong-cai-hay-cai-dep-trong-hoat-dong-van-hoc-nghe- thuat.html 132 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24815102-them-2-200-du-khach-tau-bien-quoc-te-tham-quan-viet-nam.html 133 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24815002-dem-nhac-co-dien-toyota-2014-tai-tp-ho-chi-minh.html 134 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24805402-phat-huy-gia-tri-di-san-tu-lieu-nang-cao-hinh-anh-quoc-gia.html 135 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24797402-saigontourist-tien-phong-phat-trien-du-lich-voi-malta.html 136 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24797102-nghe-si-tran-manh-tuan-trinh-dien-cung-dan-nhac-giao-huong- viet-nam.html 137 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24793702-sac-mau-van-hoa-qua-trang-phuc-truyen-thong-cac-dan-toc.html 138 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24781602-%C3%B0au-roi-van-hoa-ung-xu.html 139 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24775802-nhung-hiep-si-di-san.html 140 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24391302-hoi-sach-ha-noi-2014-nhieu-hoat-dong-giao-luu-thu-vi.html 141 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24393502-%C3%B0en-bao-gio-phim-dat-hang-moi-thu-hut-nguoi- xem.html 142 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24391802-angelina-jolie-lam-phim-ve-chan-dung-nguoi-bao-ve-voi-hoang- da.html 143 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24369202-bao-tang-do-thai-vienna-tra-lai-tac-pham-bi-chiem-giu-tu-thoi- phat-xit.html 144 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24369302-lien-hoan-phim-nhat-ban-tai-viet-nam.html 145 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24371102-dung-vo-vong-phan-cap-ca-theo-phong-cach-hien-dai.html 146 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24374102-giai-dieu-tu-hao-so-9-bai-ca-hy-vong.html 147 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24338402-ra-mat-mang-dich-vu-du-lich-tong-hop-truc-tuyen-dau-tien-tai- viet-nam.html 148 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24746002-cap-treo-phong-nha-ke-bang-se-khong-di-vao-hang-son- doong.html
- 193. P. 36 STT BÀIBÁO ĐỐI CHIẾU 149 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/24772802-co-chu-nguoi-mong-va-chapa-garden.html 150 http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/23517102-van-hoc-mang-be-phong-hay-san-choi-cua-cac-cay-but-tre.html 151 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22352002-nokia-va-htc-dat-duoc-thoa-thuan-trong-tranh-chap-ve-sang- che.html 152 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22350602-virus-may-tinh-nghi-nham-vao-chinh-phu-cac-nuoc.html 153 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22416302-facebook-thau-tom-doi-thu-canh-tranh-whatsapp.html 154 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22481202-canh-bao-ve-nguy-co-bao-mat-doi-voi-cac-bo-phat-wifi.html 155 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22546102-microsoft-ho-tro-mien-phi-nguoi-dung-windows-xp-khi-nang- cap-len-ban-moi.html 156 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22545002-phan-lan-vien-tro-gan-10-trieu-o-ro-doi-moi-sang-tao-khoa- hoc-cong-nghe.html 157 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22526702-thi-phan-may-tinh-bang-android-vuot-apple-ipad.html 158 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22467902-cuoc-thi-ung-dung-vi-dieu-khien-viet-nam-lan-thu-nhat.html 159 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22519202-apple-tang-cuong-tuyen-dung-ky-su-chau-a.html 160 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22494502-do-nhip-tim-bang-ung-dung-dien-thoai-android.html 161 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22535602-gia-iphone-tai-my-giam-con%E2%80%A6-29-usd.html 162 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22529402-bung-phat-lua-dao-qua-dien-thoai-thong-minh.html 163 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22536602-carplay-khoi-dong-su-lan-san-cua-dien-thoai-thong-minh-sang- xe-hoi.html 164 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22535802-yahoo-%E2%80%9Cnoi-khong%E2%80%9D-voi-google-va- facebook.html 165 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22543502-nhung-hy-vong-va-that-vong-tai-trien-lam-di-dong-the-gioi- mwc-2014.html 166 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22538402-viet-nam-ky-hop-tac-voi-microsoft-phat-trien-cntt-va-bao- mat.html 167 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22483802-hvn-ra-mat-xe-wave-moi-su-dung-cong-nghe-phun-xang-dien- tu.html 168 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22526702-thi-phan-may-tinh-bang-android-vuot-apple-ipad.html 169 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22937102-icann-hoan-cap-phat-ten-mien-nhay-cam.html 170 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22937102-icann-hoan-cap-phat-ten-mien-nhay-cam.html 171 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22869902-%E2%80%9Cheartbleed%E2%80%9D-co-the-anh-huong- den-cac-nha-cung-cap-thiet-bi-mang.html 172 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22868202-microsoft-tiep-tuc-cong-bo-ma-nguon-mo-javascript.html 173 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22899802-70-san-pham-cntt-duoc-cong-nhan-danh-hieu-sao-khue- 2014.html 174 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22908602-intel-va-sgi-thu-nghiem-cong-nghe-lam-mat-may-chu-bang- chat-long.html 175 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22908802-nhung-nguyen-nhan-khien-nhieu-nguoi-tiep-tuc-dung- windows-xp.html 176 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22839602-microsoft-va%CC%80-vcci-ho%CC%A3p-ta%CC%81c- trie%CC%89n-khai-cntt-cho-doanh-nghie%CC%A3p-nho%CC%89-va%CC%80-vu%CC%80a.html 177 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22919702-bang-tan-wifi-duoc-mo%CC%89-rong-de%CC%89- da%CC%A3t-to%CC%81c-do%CC%A3-hon-1gbps.html 178 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22910402-trang-web-dau-tien-thua-nhan-la-nan-nhan-cua-lo-hong- heartbleed.html 179 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22851802-cong-nghe-pin-moi-chi-can-nua-phut-de-sac-day-dien.html 180 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22857002-toa-an-eu-huy-bo-dieu-luat-luu-giu-du-lieu-ca-nhan.html 181 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22857102-lo-hong-%E2%80%9Cheartbleech%E2%80%9D-anh-huong- nghiem-trong-den-bao-mat-truc-tuyen.html 182 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22865602-nhieu-ngan-hang-khong-bi-anh-huong-boi-lo-hong-bao- mat.html
- 194. P. 37 STT BÀIBÁO ĐỐI CHIẾU 183 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22802202-anh-chi-5-5-trieu-bang-de-microsoft-tiep-tuc-ho-tro-windows- xp.html 184 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22779602-ibm-dung-dau-thi-truong-du-lieu-lon-hai-nam-lien-tiep.html 185 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22757302-apple-chuan-bi-tham-gia-cung-cap-truyen-hinh-internet.html 186 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22735302-microsoft-phat-hanh-mien-phi-office-cho-iphone-va- android.html 187 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22758702-bkav-dao-tao-chuyen-gia-an-ninh-mang-cho-cuba.html 188 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22770702-nguoi-dung-my-co-the-tiet-kiem-2-5-ty-usd-nam-nho- %E2%80%9Ckill-switch%E2%80%9D.html 189 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22778602-chi%CC%81nh-phu%CC%89-do%CC%80ng-y%CC%81- ta%CC%81ch-mobifone-khoi-vnpt.html 190 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22779402-google-thong-tri-the-gioi-email-nhu-the-nao.html 191 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22713002-facebook-thach-thuc-ve-cong-nghe-tu-dong-nhan-dien-khuon- mat-tu-anh.html 192 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22713802-thi-thiet-ke-mau-tem-ve-cong-dong-asean.html 193 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22714702-facebook-mua-lai-nha-san-xuat-kinh-choi-game-thuc-te- ao.html 194 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22632502-mang-xa-hoi-%E2%80%9Clay-lan%E2%80%9D-vui- buon.html 195 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22640802-du-an-mo-xay-dung-mang-di-dong-gia-re.html 196 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22731702-chau-au-ap-dung-quy-dinh-trung-lap-ve-mang.html 197 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/22715802-ph%C3%A0n-l%C3%B3n-ngu%C3%B2i-s%E1%BB%A7- d%E1%BB%A5ng-coi-tr%E1%BB%8Dng-d%C5%A9-li%E1%BA%B9u-hon-thi%C3%A9t-b%E1%BB%8B.html 198 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/23271502-microsoft-ra-mat-ma%CC%81y-ti%CC%81nh- ba%CC%89ng-co%CC%81-the%CC%89-thay-the%CC%81-ma%CC%81y-ti%CC%81nh-xa%CC%81ch-tay.html 199 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/23165202-school-net-cong-bo-cac-phan-mem-giao-duc-dau-tien-tren-di- dong.html 200 http://www.nhandan.com.vn/congnghe/item/24392702-bkav-danh-12-7-ty-dong-cap-hoc-bong-cho-sv-dh-bach-khoa- ha-noi.html 201 http://laodong.com.vn/xa-hoi/thai-binh-sap-hoi-truong-ubnd-xa-khi-dang-thi-cong-230523.bld 202 http://laodong.com.vn/chinh-tri/phanh-phui-vu-xe-thit-long-ho-thuy-dien-tri-an-o-tinh-dong-nai-bao-lao-dong-de-lai- dau-an-nhieu-nhat-230521.bld 203 http://laodong.com.vn/xa-hoi/vu-thuy-dien-ia-krel-2-vo-dap-nuoc-rut-da-dua-duoc-nguoi-bi-nan-vao-bo-230430.bld 204 http://laodong.com.vn/chinh-tri/nhat-ban-tiep-tuc-duy-tri-oda-o-muc-cao-cho-viet-nam-230325.bld 205 http://laodong.com.vn/xa-hoi/thuy-dien-ia-krel-2-vo-dap-de-quay-nguoi-dan-cuong-cuong-leo-len-cay-tranh-lu- 230410.bld 206 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ky-niem-100-nam-ngay-sinh-danh-tuong-nguyen-chanh-230373.bld 207 http://laodong.com.vn/chinh-tri/bo-truong-ngoai-giao-nhat-ban-tham-hoang-thanh-thang-long-230391.bld 208 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ban-chi-dao-138-tpha-noi-kien-quyet-khong-de-toi-pham-hoat-dong-kieu-xa-hoi-den- 230356.bld 209 http://laodong.com.vn/xa-hoi/hung-than-xe-buyt-lien-tiep-gay-tai-nan-1-nguoi-tu-vong-230642.bld 210 http://laodong.com.vn/chinh-tri/tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tham-nha-may-number-1-ha-nam-230635.bld 211 http://laodong.com.vn/chinh-tri/tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tham-nha-may-number-1-ha-nam-230635.bld 212 http://laodong.com.vn/xa-hoi/tram-can-cao-toc-tphcm-trung-luong-buong-xe-qua-tai-230581.bld 213 http://laodong.com.vn/xa-hoi/nguoi-ve-tranh-truyen-than-cuoi-cung-o-sai-gon-230495.bld 214 http://laodong.com.vn/chinh-tri/bo-truong-ngoai-giao-nhat-ban-tham-khu-cong-nghe-cao-hoa-lac-230558.bld 215 http://laodong.com.vn/xa-hoi/vu-linh-sinh-o-cho-hai-ha-tieu-thuong-co-the-lua-chon-xay-cho-moi-230533.bld 216 http://laodong.com.vn/xa-hoi/le-vu-lan-o-cong-vien-nghia-trang-dep-nhat-dong-nam-a-230815.bld 217 http://laodong.com.vn/xa-hoi/hang-tram-nguoi-dong-tinh-nhay-mua-vui-nhu-hoi-230783.bld 218 http://laodong.com.vn/the-gioi/nhat-ban-giup-viet-nam-dam-bao-an-toan-hang-hai-230792.bld
- 195. P. 38 STT BÀIBÁO ĐỐI CHIẾU 219 http://laodong.com.vn/chinh-tri/xuc-dong-le-tha-hoa-tuong-niem-nhung-nguoi-con-uu-tu-hi-sinh-vi-to-quoc- 230772.bld 220 http://laodong.com.vn/xa-hoi/lam-bang-tay-230748.bld 221 http://laodong.com.vn/xa-hoi/nhung-qua-dam-thep-hanh-trinh-an-phim-tai-benh-vien-chan-thuong-chinh-hinh- 233520.bld 222 http://laodong.com.vn/xa-hoi/chay-bai-go-o-cang-quy-nhon-233459.bld 223 http://laodong.com.vn/xa-hoi/tinh-yeu-nang-kieu-kho-tin-cua-ong-vua-nuoi-heo-229793.bld 224 http://laodong.com.vn/xa-hoi/bi-quyet-song-va-thong-diep-dac-biet-cua-cu-ba-121-tuoi-o-sai-gon-229809.bld 225 http://laodong.com.vn/xa-hoi/linh-truong-doi-mat-voi-thach-thuc-bao-ton-233445.bld 226 http://laodong.com.vn/xa-hoi/huong-toi-su-ben-vung-bhxh-o-viet-nam-233424.bld 227 http://laodong.com.vn/xa-hoi/dan-lang-kho-so-vi-canh-giu-hon-da-chi-diem-kho-bau-231962.bld 228 http://laodong.com.vn/xa-hoi/hoi-bi-tu-mu-234045.bld 229 http://laodong.com.vn/xa-hoi/chu-tich-uy-ban-tu-mttq-viet-nam-nguyen-thien-nhan-the-manh-cua-lao-dong-la-be-day- truyen-thong-ve-vang-233911.bld 230 http://laodong.com.vn/chinh-tri/khong-de-tinh-trang-luat-mot-dang-lam-mot-neo-233887.bld 231 http://laodong.com.vn/chinh-tri/doi-ngoai-da-phuong-giup-bao-ve-chu-quyen-dat-nuoc-233818.bld 232 http://laodong.com.vn/xa-hoi/thue-nguoi-lao-dong-ma-khong-dong-bhxh-cho-ho-la-khong-dung-dao-ly-234204.bld 233 http://laodong.com.vn/xa-hoi/tinh-than-ong-ninh-ong-nang-234259.bld 234 http://laodong.com.vn/xa-hoi/can-co-giai-phap-can-co-cho-van-de-dan-di-cu-tu-do-234192.bld 235 http://laodong.com.vn/xa-hoi/bang-tien-si-y-viet-nam-khong-duoc-the-gioi-cong-nhan-237373.bld 236 http://laodong.com.vn/xa-hoi/sinh-nhat-thu-104-dai-tuong-vo-nguyen-giap-nguoi-dang-hoi-sinh-trong-long-chung-ta- 237414.bld 237 http://laodong.com.vn/xa-hoi/xam-nhap-bai-vang-kon-plong-237278.bld 238 http://laodong.com.vn/suc-khoe/kinh-hai-thuc-pham-ban-tran-lan-tren-thi-truong-237456.bld 239 http://laodong.com.vn/kinh-te/do-choi-tre-em-doc-hai-tran-ngap-thi-truong-237487.bld 240 http://laodong.com.vn/xa-hoi/vu-hao-anh-nguoc-dai-cha-me-dang-phe-phan-hay-can-them-co-hoi-cho-mot-so-phan- 240776.bld 241 http://laodong.com.vn/chinh-tri/trung-quoc-mo-du-lich-hoang-sa-la-xam-pham-chu-quyen-viet-nam-240647.bld 242 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ty-le-that-nghiep-cua-ca-nuoc-o-muc-thap-nhat-trong-mot-nam-qua-240648.bld 243 http://laodong.com.vn/xa-hoi/thanh-tra-viec-nhan-tai-tro-chi-tra-phau-thuat-cua-osca-240555.bld 244 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ha-noi-nguoi-dan-doi-nang-xep-hang-dai-cho-mua-banh-trung-thu-240888.bld 245 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ha-noi-cuong-che-di-doi-linh-vat-la-ra-khoi-di-tich-cong-so-243478.bld 246 http://laodong.com.vn/xa-hoi/co-ba-tieu-roi-quat-di-243313.bld 247 http://laodong.com.vn/xa-hoi/nong-tai-xe-xe-om-trung-thuong-xe-bmw-gan-15-ti-dong-243997.bld 248 http://laodong.com.vn/lao-dong-cuoi-tuan/tinh-nguyen-vien-han-quoc-voi-tre-em-viet-nam-244535.bld 249 http://laodong.com.vn/xa-hoi/nhung-nguoi-phu-nu-lam-nghieng-nga-phu-dau-rong-243293.bld 250 http://laodong.com.vn/xa-hoi/lam-the-nao-de-ngan-chan-70000-nguoi-chet-vi-thuoc-la-244436.bld 251 http://laodong.com.vn/xa-hoi/1000-suat-hoc-bong-toan-phan-tieng-nhat-233426.bld 252 http://laodong.com.vn/giao-duc/nhung-lop-hoc-ba-khong-233428.bld 253 http://laodong.com.vn/xa-hoi/nganh-giao-duc-ha-noi-can-tien-phong-trong-day-hoc-ngoai-ngu-234035.bld 254 http://laodong.com.vn/giao-duc/xet-tuyen-nguyen-vong-2-cac-truong-tuyen-sinh-rieng-dat-hang-240734.bld 255 http://laodong.com.vn/giao-duc/tphcm-bien-soan-sach-giao-khoa-rieng-243993.bld 256 http://laodong.com.vn/phong-su/gui-tang-cac-em-mot-mua-hoc-van-237000.bld 257 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ve-de-an-may-tinh-bang-4000-ti-neu-thieu-kha-thi-bo-se-yeu-cau-dung-236851.bld 258 http://laodong.com.vn/xa-hoi/so-gddt-tphcm-chua-bao-cao-bo-gddt-de-an-4000-ti-dong-so-hoa-sach-giao-khoa- 236708.bld 259 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ky-thi-quoc-gia-chung-truong-dai-hoc-dau-dau-khau-to-chuc-thi-236553.bld 260 http://laodong.com.vn/giao-duc/de-xuat-hai-phuong-an-soan-sach-giao-khoa-moi-236586.bld 261 http://laodong.com.vn/xa-hoi/pham-thanh-huong-doat-giai-nhat-cuoc-thi-nha-hung-bien-tieng-anh-236264.bld
- 196. P. 39 STT BÀIBÁO ĐỐI CHIẾU 262 http://laodong.com.vn/xa-hoi/truong-ngoai-thanh-tphcm-tren-50-hoc-sinhlop-235964.bld 263 http://laodong.com.vn/giao-duc/chon-khung-tuoi-vang-cho-tre-hoc-tieng-anh-235360.bld 264 http://laodong.com.vn/xa-hoi/truong-nghe-chieu-sinh-bang-loi-khuyen-phan-cam-hoc-dai-hoc-ra-truong-that-nghiep- 225090.bld 265 http://laodong.com.vn/xa-hoi/thi-sinh-mang-ghe-xo-nhua-lam-bai-thi-cao-dang-225069.bld 266 http://laodong.com.vn/giao-duc/2-hcv-olympic-toan-quoc-te-pham-tuan-huy-me-toan-va-yeu-am-nhac-224814.bld 267 http://laodong.com.vn/giao-duc/giao-duc-dai-tra-trung-hoc-pho-thong-nhin-tu-nhung-hat-giong-do-224657.bld 268 http://laodong.com.vn/xa-hoi/chay-truong-mot-cuoc-thi-bat-binh-dang-224224.bld 269 http://laodong.com.vn/giao-duc/hoc-bong-cho-cac-tai-nang-khu-vuc-chau-a-thai-binh-duong-224011.bld 270 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ket-thuc-ky-thi-dai-hoc-thanh-cong-noi-bat-la-de-thi-223916.bld 271 http://laodong.com.vn/xa-hoi/da-nang-phu-huynh-thi-sinh-vat-va-ve-que-223877.bld 272 http://laodong.com.vn/xa-hoi/si-tu-un-un-roi-thu-do-ben-xe-dong-nghit-223618.bld 273 http://laodong.com.vn/xa-hoi/bua-com-mien-phi-nang-nghia-tinh-danh-cho-phu-huynh-va-si-tu-223196.bld 274 http://laodong.com.vn/xa-hoi/met-moi-cho-con-thi-dai-hoc-223146.bld 275 http://laodong.com.vn/xa-hoi/nhung-khat-vong-chay-bong-ngoai-canh-cong-truong-dai-hoc-221801.bld 276 http://laodong.com.vn/giao-duc/co-hoc-tro-me-mon-lich-su-196116.bld 277 http://laodong.com.vn/giao-duc/phat-hien-va-can-thiep-som-tre-khuyet-tat-tri-tue-mam-non-195898.bld 278 http://laodong.com.vn/giao-duc/trao-hoc-bong-cho-46-sinh-vien-co-thanh-tich-hoc-tap-xuat-sac-195784.bld 279 http://laodong.com.vn/xa-hoi/gian-nan-gieo-chu-o-noi-chua-co-noi-vien-gach-xay-195864.bld 280 http://laodong.com.vn/giao-duc/giup-hoc-sinh-chau-a-giam-cang-thang-trong-hoc-tap-195617.bld 281 http://laodong.com.vn/giao-duc/nu-sinh-truong-lang-dau-tien-gianh-giai-nhat-mon-lich-su-cap-quoc-gia-cua-ha-noi- 195632.bld 282 http://laodong.com.vn/xa-hoi/tphcm-khai-truong-thanh-pho-giao-duc-cho-tre-em-quy-mo-lon-nhat-chau-a-195545.bld 283 http://laodong.com.vn/giao-duc/du-hoc-sinh-va-nguy-co-tay-hoa-195447.bld 284 http://laodong.com.vn/xa-hoi/tphcm-2000-giao-vien-mam-non-bo-viec-moi-nam-195023.bld 285 http://laodong.com.vn/xa-hoi/co-giao-a-khoi-luyen-chu-dep-nhu-in-238761.bld 286 http://laodong.com.vn/xa-hoi/vo-mong-du-hoc-nhat-ban-272349.bld 287 http://laodong.com.vn/xa-hoi/150-hoc-sinh-ngheo-ta-tuc-dum-boc-lan-nhau-trong-ki-tuc-xa-lo-o-tam-bo-ben-bia-rung- 272516.bld 288 http://laodong.com.vn/xa-hoi/hoa-mat-voi-hang-loat-chuong-trinh-tieng-anh-nuoc-ngoai-di-kem-chuong-trinh-cua-bo- 272400.bld 289 http://laodong.com.vn/xa-hoi/cuoc-doi-hao-anh-da-vao-tiet-hoc-cua-hoc-sinh-ha-noi-nhu-the-nao-272414.bld 290 http://laodong.com.vn/giao-duc/bo-giao-duc-noi-gi-truoc-buc-thu-cua-ban-tre-viet-o-nepal-272100.bld 291 http://laodong.com.vn/giao-duc/chi-ban-ve-sach-giao-khoa-thoi-la-vo-nghia-272191.bld 292 http://laodong.com.vn/xa-hoi/kiem-dinh-chat-luong-giao-duc-dai-hoc-van-con-nhieu-bo-ngo-271635.bld 293 http://laodong.com.vn/giao-duc/noi-dung-sach-giao-khoa-lac-hau-va-lap-lai-271838.bld 294 http://laodong.com.vn/giao-duc/bao-luc-nhuom-den-tuoi-tho-hoc-tro-265934.bld 295 http://laodong.com.vn/xa-hoi/se-khai-tu-mo-hinh-doi-tuyen-hoc-sinh-gioi-o-tieu-hoc-265279.bld 296 http://laodong.com.vn/xa-hoi/nhung-cuoc-thi-tri-tue-nao-dang-bua-vay-cac-truong-tieu-hoc-264702.bld 297 http://laodong.com.vn/xa-hoi/giang-vien-viet-nam-thieu-chuyen-nghiep-thu-nhap-cao-264188.bld 298 http://laodong.com.vn/giao-duc/hoc-tro-sang-tao-giao-vien-vat-va-nhan-doi-263719.bld 299 http://laodong.com.vn/giao-duc/hoc-ngoai-ngu-trong-truong-dai-hoc-doi-pho-va-khong-thuc-chat-262930.bld 300 http://laodong.com.vn/giao-duc/giat-minh-voi-cac-loai-quy-dau-nam-hoc-246671.bld 301 http://laodong.com.vn/xa-hoi/thai-binh-sap-hoi-truong-ubnd-xa-khi-dang-thi-cong-230523.bld 302 http://laodong.com.vn/chinh-tri/phanh-phui-vu-xe-thit-long-ho-thuy-dien-tri-an-o-tinh-dong-nai-bao-lao-dong-de-lai- dau-an-nhieu-nhat-230521.bld 303 http://laodong.com.vn/xa-hoi/vu-thuy-dien-ia-krel-2-vo-dap-nuoc-rut-da-dua-duoc-nguoi-bi-nan-vao-bo-230430.bld 304 http://laodong.com.vn/chinh-tri/nhat-ban-tiep-tuc-duy-tri-oda-o-muc-cao-cho-viet-nam-230325.bld
- 197. P. 40 STT BÀIBÁO ĐỐI CHIẾU 305 http://laodong.com.vn/xa-hoi/thuy-dien-ia-krel-2-vo-dap-de-quay-nguoi-dan-cuong-cuong-leo-len-cay-tranh-lu- 230410.bld 306 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ky-niem-100-nam-ngay-sinh-danh-tuong-nguyen-chanh-230373.bld 307 http://laodong.com.vn/chinh-tri/bo-truong-ngoai-giao-nhat-ban-tham-hoang-thanh-thang-long-230391.bld 308 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ban-chi-dao-138-tpha-noi-kien-quyet-khong-de-toi-pham-hoat-dong-kieu-xa-hoi-den- 230356.bld 309 http://laodong.com.vn/xa-hoi/hung-than-xe-buyt-lien-tiep-gay-tai-nan-1-nguoi-tu-vong-230642.bld 310 http://laodong.com.vn/chinh-tri/tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tham-nha-may-number-1-ha-nam-230635.bld 311 http://laodong.com.vn/chinh-tri/tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tham-nha-may-number-1-ha-nam-230635.bld 312 http://laodong.com.vn/xa-hoi/tram-can-cao-toc-tphcm-trung-luong-buong-xe-qua-tai-230581.bld 313 http://laodong.com.vn/xa-hoi/nguoi-ve-tranh-truyen-than-cuoi-cung-o-sai-gon-230495.bld 314 http://laodong.com.vn/chinh-tri/bo-truong-ngoai-giao-nhat-ban-tham-khu-cong-nghe-cao-hoa-lac-230558.bld 315 http://laodong.com.vn/xa-hoi/vu-linh-sinh-o-cho-hai-ha-tieu-thuong-co-the-lua-chon-xay-cho-moi-230533.bld 316 http://laodong.com.vn/xa-hoi/le-vu-lan-o-cong-vien-nghia-trang-dep-nhat-dong-nam-a-230815.bld 317 http://laodong.com.vn/xa-hoi/hang-tram-nguoi-dong-tinh-nhay-mua-vui-nhu-hoi-230783.bld 318 http://laodong.com.vn/the-gioi/nhat-ban-giup-viet-nam-dam-bao-an-toan-hang-hai-230792.bld 319 http://laodong.com.vn/chinh-tri/xuc-dong-le-tha-hoa-tuong-niem-nhung-nguoi-con-uu-tu-hi-sinh-vi-to-quoc- 230772.bld 320 http://laodong.com.vn/xa-hoi/lam-bang-tay-230748.bld 321 http://laodong.com.vn/xa-hoi/nhung-qua-dam-thep-hanh-trinh-an-phim-tai-benh-vien-chan-thuong-chinh-hinh- 233520.bld 322 http://laodong.com.vn/xa-hoi/chay-bai-go-o-cang-quy-nhon-233459.bld 323 http://laodong.com.vn/xa-hoi/tinh-yeu-nang-kieu-kho-tin-cua-ong-vua-nuoi-heo-229793.bld 324 http://laodong.com.vn/xa-hoi/bi-quyet-song-va-thong-diep-dac-biet-cua-cu-ba-121-tuoi-o-sai-gon-229809.bld 325 http://laodong.com.vn/xa-hoi/linh-truong-doi-mat-voi-thach-thuc-bao-ton-233445.bld 326 http://laodong.com.vn/xa-hoi/huong-toi-su-ben-vung-bhxh-o-viet-nam-233424.bld 327 http://laodong.com.vn/xa-hoi/dan-lang-kho-so-vi-canh-giu-hon-da-chi-diem-kho-bau-231962.bld 328 http://laodong.com.vn/xa-hoi/hoi-bi-tu-mu-234045.bld 329 http://laodong.com.vn/xa-hoi/chu-tich-uy-ban-tu-mttq-viet-nam-nguyen-thien-nhan-the-manh-cua-lao-dong-la-be-day- truyen-thong-ve-vang-233911.bld 330 http://laodong.com.vn/chinh-tri/khong-de-tinh-trang-luat-mot-dang-lam-mot-neo-233887.bld 331 http://laodong.com.vn/chinh-tri/doi-ngoai-da-phuong-giup-bao-ve-chu-quyen-dat-nuoc-233818.bld 332 http://laodong.com.vn/xa-hoi/thue-nguoi-lao-dong-ma-khong-dong-bhxh-cho-ho-la-khong-dung-dao-ly-234204.bld 333 http://laodong.com.vn/xa-hoi/tinh-than-ong-ninh-ong-nang-234259.bld 334 http://laodong.com.vn/xa-hoi/can-co-giai-phap-can-co-cho-van-de-dan-di-cu-tu-do-234192.bld 335 http://laodong.com.vn/xa-hoi/bang-tien-si-y-viet-nam-khong-duoc-the-gioi-cong-nhan-237373.bld 336 http://laodong.com.vn/xa-hoi/sinh-nhat-thu-104-dai-tuong-vo-nguyen-giap-nguoi-dang-hoi-sinh-trong-long-chung-ta- 237414.bld 337 http://laodong.com.vn/xa-hoi/xam-nhap-bai-vang-kon-plong-237278.bld 338 http://laodong.com.vn/suc-khoe/kinh-hai-thuc-pham-ban-tran-lan-tren-thi-truong-237456.bld 339 http://laodong.com.vn/kinh-te/do-choi-tre-em-doc-hai-tran-ngap-thi-truong-237487.bld 340 http://laodong.com.vn/xa-hoi/vu-hao-anh-nguoc-dai-cha-me-dang-phe-phan-hay-can-them-co-hoi-cho-mot-so-phan- 240776.bld 341 http://laodong.com.vn/chinh-tri/trung-quoc-mo-du-lich-hoang-sa-la-xam-pham-chu-quyen-viet-nam-240647.bld 342 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ty-le-that-nghiep-cua-ca-nuoc-o-muc-thap-nhat-trong-mot-nam-qua-240648.bld 343 http://laodong.com.vn/xa-hoi/thanh-tra-viec-nhan-tai-tro-chi-tra-phau-thuat-cua-osca-240555.bld 344 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ha-noi-nguoi-dan-doi-nang-xep-hang-dai-cho-mua-banh-trung-thu-240888.bld 345 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ha-noi-cuong-che-di-doi-linh-vat-la-ra-khoi-di-tich-cong-so-243478.bld 346 http://laodong.com.vn/xa-hoi/co-ba-tieu-roi-quat-di-243313.bld
- 198. P. 41 STT BÀIBÁO ĐỐI CHIẾU 347 http://laodong.com.vn/xa-hoi/nong-tai-xe-xe-om-trung-thuong-xe-bmw-gan-15-ti-dong-243997.bld 348 http://laodong.com.vn/lao-dong-cuoi-tuan/tinh-nguyen-vien-han-quoc-voi-tre-em-viet-nam-244535.bld 349 http://laodong.com.vn/xa-hoi/nhung-nguoi-phu-nu-lam-nghieng-nga-phu-dau-rong-243293.bld 350 http://laodong.com.vn/xa-hoi/lam-the-nao-de-ngan-chan-70000-nguoi-chet-vi-thuoc-la-244436.bld 351 http://laodong.com.vn/cong-nghe/nong-hon-50-website-viet-nam-bi-anonymous-malaysia-tan-cong-276785.bld 352 http://laodong.com.vn/cong-nghe/the-luc-ban-le-moi-vinpro-cung-luc-khai-truong-4-sieu-thi-307236.bld 353 http://laodong.com.vn/cong-nghe/uber-bi-co-quan-phu-nu-lien-hiep-quoc-cach-mat-308252.bld 354 http://laodong.com.vn/cong-nghe/kham-pha-sieu-smartphone-pin-cuc-trau-chup-anh-tu-suong-dep-nhat-vua-len-ke- 276818.bld 355 http://laodong.com.vn/cong-nghe/kham-pha-cua-hang-ban-may-choi-game-playstation-co-277058.bld 356 http://laodong.com.vn/cong-nghe/thanh-toan-cac-loai-cuoc-phi-bang-dien-thoai-di-dong-309168.bld 357 http://laodong.com.vn/cong-nghe/tan-tong-giam-doc-vnpt-la-ai-311783.bld 358 http://laodong.com.vn/cong-nghe/dam-phan-xong-chot-gia-blackberry-passport-lua-311316.bld 359 http://laodong.com.vn/cong-nghe/hai-nam-phat-gan-140-ti-dong-ve-xam-pham-quyen-so-huu-tri-tue-311127.bld 360 http://laodong.com.vn/congnghe/zalo-vuot-moc-1-trieu-luot-tai-117785.bld 361 http://laodong.com.vn/cong-nghe/vinaphone-don-dap-tung-ra-dich-vu-gia-tri-gia-tang-moi-275607.bld 362 http://laodong.com.vn/thi-truong/vinaphone-va-cocacola-rai-tham-giai-thuong-khung-248037.bld 363 http://laodong.com.vn/cong-nghe/vinaphone-78-dich-vu-gia-tri-gia-tang-do-cp-cung-cap-266017.bld 364 http://laodong.com.vn/congnghe/vinaphone-don-gian-hoa-thu-tuc-dich-vu-chuyen-vung-quoc-te-241242.bld 365 http://laodong.com.vn/cong-nghe/fpt-co-ep-khach-hang-dung-internet-cap-quang-275296.bld 366 http://laodong.com.vn/xa-hoi/dai-hoc-fpt-day-sinh-vien-lai-xe-hop-242205.bld 367 http://laodong.com.vn/cong-nghe/fpt-da-nang-xuat-khau-phan-mem-lon-nhat-mien-trung-234079.bld 368 http://laodong.com.vn/cong-nghe/sau-7-thang-fpt-kiem-ve-82-trieu-usd-234930.bld 369 http://laodong.com.vn/congnghe/fpt-ban-iphone-6-tu-cuoi-thang-10-243020.bld 370 http://laodong.com.vn/gui-dien-tu/fpt-is-thang-thau-du-an-thue-66-trieu-usd-tai-bangladesh-242491.bld 371 http://laodong.com.vn/cong-nghe/lao-lang-cntt-cua-nhat-ban-ngoi-vao-ghe-hdqt-cua-fpt-la-ai-246020.bld 372 http://laodong.com.vn/congnghe/fpt-bat-tay-genius-chuan-bi-cho-tran-danh-lon-vao-mang-thiet-bi-khong-day- 250765.bld 373 http://laodong.com.vn/doanh-nghiep/dung-3g-quan-trong-la-chon-goi-cuoc-169441.bld 374 http://laodong.com.vn/congnghe/kich-hoat-cuoc-song-voi-cong-nghe-3g-232906.bld 375 http://laodong.com.vn/xa-hoi/ron-toc-gay-canh-tai-xe-vua-lai-tau-vua-choi-game-232914.bld 376 http://laodong.com.vn/cong-nghe/hai-nam-phat-gan-140-ti-dong-ve-xam-pham-quyen-so-huu-tri-tue-311127.bld 377 http://laodong.com.vn/cong-nghe/barca-chon-oppo-lam-doi-tac-336091.bld 378 http://laodong.com.vn/cong-nghe/lg-bat-tay-nha-dai-avg-tao-loi-the-nhat-cu-tu-tien-332222.bld 379 http://laodong.com.vn/cong-nghe/lg-tung-ra-loai-may-dieu-hoa-xua-muoi-302639.bld 380 http://laodong.com.vn/cong-nghe/lg-trinh-lang-g4-co-kha-nang-chup-anh-cuc-dinh-lay-net-bang-laser-321020.bld 381 http://laodong.com.vn/cong-nghe/lg-khai-truong-to-hop-cong-nghe-lon-nhat-the-gioi-tai-viet-nam-309687.bld 382 http://laodong.com.vn/cong-nghe/chiem-nguong-smartphone-vo-so-dep-lung-linh-cua-lg-vua-ra-lo-247718.bld 383 http://laodong.com.vn/cong-nghe/concept-dep-lung-linh-khien-tin-do-cong-nghe-me-man-cua-sieu-pham-lg-g4- 243714.bld 384 http://laodong.com.vn/cong-nghe/huawei-ra-mat-smartphone-p8-rinh-rang-va-hao-nhoang-tai-dong-nam-a-331744.bld 385 http://laodong.com.vn/cong-nghe/bphone-co-khang-dinh-duoc-thuong-hieu-tu-nhac-chuong-doc-quyen-331146.bld 386 http://laodong.com.vn/cong-nghe/mau-iphone-6c-gia-re-nhung-qua-dep-329437.bld 387 http://laodong.com.vn/cong-nghe/nhung-mau-iphone-7-tin-don-dep-me-hon-320297.bld 388 http://laodong.com.vn/cong-nghe/iphone-66-plus-lot-khoi-top-smartphone-ban-chay-tai-thegioididongcom-327106.bld 389 http://laodong.com.vn/kinh-te/lg-may-dieu-hoa-ban-ra-tang-tu-510-lan-213714.bld 390 http://laodong.com.vn/cong-nghe/nga-mu-voi-phien-ban-iphone-6-nhai-cuc-hoan-hao-321026.bld 391 http://laodong.com.vn/cong-nghe/dien-thoai-chay-he-dieu-hanh-nguon-mo-ubuntu-dep-an-dut-iphone-327174.bld
- 199. P. 42 STT BÀIBÁO ĐỐI CHIẾU 392 http://laodong.com.vn/cong-nghe/phu-kien-khien-iphone-tro-nen-rac-roi-hon-327444.bld 393 http://laodong.com.vn/cong-nghe/macbook-12-inch-cua-apple-dung-vit-3-canh-va-dan-nhieu-keo-kho-sua-chua- 316906.bld 394 http://laodong.com.vn/cong-nghe/cua-hang-apple-store-nhai-nhu-that-tai-trung-quoc-282290.bld 395 http://laodong.com.vn/cong-nghe/may-vi-tinh-bo-tu-phap-dinh-virus-tong-tien-328960.bld 396 http://laodong.com.vn/cong-nghe/hon-830000-nguoi-tro-thanh-nan-nhan-cua-ma-doc-bat-coc-du-lieu-tong-tien- cryptowall-271007.bld 397 http://laodong.com.vn/cong-nghe/su-co-cap-quang-aag-du-kien-khoi-phuc-luu-luong-trong-hom-nay-136-341091.bld 398 http://laodong.com.vn/cong-nghe/viber-dang-theo-doi-nguoi-dung-272890.bld 399 http://laodong.com.vn/dbscl/ung-dung-cntt-trong-he-thong-cong-doan-308044.bld 400 http://laodong.com.vn/cong-nghe/bphone-trong-mo-bong-bong-thong-tin-341094.bld