ិ
ិ
សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ង វទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច
ី ិ
ិ
ិ

វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ

សីលធម៌ក្ុ ងសងគមខ្ម ែរ
ន
១. អត្ថនយពាក្យ
័



សីលធម៌:

CaFmµtaRtUveKyl;fa mann½ydUcKñanwgBakü TsSnviC¢asIlFm’ sMedAykkarRbRBwtþpaÛ l;rbs;
mnusS rW Rbtibtþei nAkñúgCIvPaBrs;enARbcaMéf¶.
_

_វចនានុក្ក្មសម្មេច ជួនណាត្

sIlFm’ rW sIlFmµ mann½yfa sIlEdlCaFm’rbs;stVelak rW sIl nig Fm’ kiriyamayaT sNþab;
Fñab; dMbnµanEdlnaM[ecosvagGMeBIGaRkk;; ehIy[RbRBwtþEtGMeBIl¥ ³ RbkbedaysIlFm’
U
R)ascak sIlFm’.


វប្បធម៌:

vb,Fm’ <vb, +Fm’
vb,= karsabeRBaH karbNþHBUC karbgábegát>>>
ú
I
Fm’= Fatu viFI sPav³ RTRTg;>>>
vb,Fm’ KWFm’TaMgLayNa EdlRTg;nUvkarsabeRBaH bNþúHBUC [elcecjCalT§pl nig Epøpáa.
_

២. ម្ោលការណសីលធម៌ក្ុ ងសងគមខ្ម ែរ
៍
ន

TsSnviC¢asIlFm’ CakarsikSaBIGVEI dlRtUv rW xusenAkñgTegVrI bs;mnusS nigCakarEkERbCIvitRbkb
ú
edaykusl. vakMNt;nUvkarRbRBwtþl¥ rW minl¥ EdlkarsikSasMxan;eTAelIeKalkarN_slFm’KWRtUv)an
I
Bintü nig Gnuvtþy:agm:tct;. Ep¥kelImldæanenH eyIgdwgfa Gakb,kiriyarbs;eyIgmñak;²Rbkbeday
i
;
U
sIlFm’ RtwmRtUv manKuNFm’ etIRtUveFIdUcemþcxøH? ehtuGIV)anCaeyIgRtUvsikSaBIeKalkarN_sIlFm’?
V
TsSnviC¢asIlFm’ CamuxviCa¢ caM)ac;enAkñúgsgÁm nig enAkñúgkmµviFskSarbs;nisSitmhaviTüal½y.
I i
karsikSaBITsSnviC¢asIlFm’ KWbgðajBItémø Edlpþl;edayGñkGb;rMnana kñúgeKalbMNg GPivDÆn_mnusS[
køayCamnusSl¥. pÞúymkvij ebIKaµ nmuxviC¢aenHeT mann½yfa plitmnusSEdlBuTræi bs;eKnwgykeTA
eRbIR)as;srM ab;eKalbMNgGaRkk; Gtµaniym. sIlFm’ KWCaFmµCatimysMrab;mnusS edIm,ITak;TgKñaeTAvij
Y
eTAmk. b:Eu nþkarcgP¢ab;Kañ eTAvijeTAmk RtUvRbtibtþitameKalkarN_sIlFm’ rW bTdæansIlFm’epSg².
dUcenHkñgsgÁmExµr ebIKaµ neKalkarN_sIlFm’eT vb,Fm’ GriyFm’ nigGtÜPaBrbs;mnusSmñak;²
ú
i
RtUv)anKMram kMEhg. cMeBaHehtuplenH KWCaktþacaM)ac;EdlbuKÁlmñak;² RtUv)anbgðajnigsikSaBITsSnviC¢a
sIlFm’.
ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤

1

សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា
ត
ិ
ិ
សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ង វទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច
ី ិ
ិ
ិ

វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ

edIm,IeFVIxÚøn[køayCabuKÁlEdlmanRbeyaCn_sMrab;sgÁmExµr eyIgRtUvmansIlFm’dUcteTA ³
 សីលធម៌ចម្ពាោះមនឯង
ំ
ួល

RtUvsÁal;xøÜnÉg eFVCam©as;elIxÜønÉg RKb;RKgcitþrbs;xÜøn
I
_ RtUvmanmnsika stism,CBaس nigsµartITTYlxusRtUvral;plvi)akénskmµPaBrbs;xn
øÜ
_ RtUvecHGPivDÆn_xÜøng xitxMeronsURt begánsmtßPaB
I
_ minbeNþayxøn[Føak;kñgPaBx¢lRcGUs rW G)aymuxEdlnaM[vinas.
Ü
ú i
_

 សីលធម៌ចម្ពាោះក្រួសារ
ំ
ក្. នាមជាក្ូន

ykcitþTukdak;saþ b;dMbnaµ nmatabita GaNaBüa)al
U
_ CYyeFVIkargarCMnYsmatabita
_ EfrkSaRslaj;bgb¥n mansamKÁkakñgRKYsar
Ú
Iñ ú
_ tbsñgsgKuNmatabita ktþBaØcMeBaHGñkmanKuN.
Ú
_

ម. នាមជាឳពុក្ម្តយ
េ

pþl;nvtMrUvkarcaM)ac;srM ab;CvitxønÉg nig RKYsar
U
I Ü
_ manRBhµvihaFm’ ³ emtþa kruNa muTita nig ]ebkça cMeBaHkUn
_ mineRbIgMeBIhigSakñgRKYsar
ú
_ esµaHRtg; PkþPaBcMeBaHRKYsar minnaMCm¶W rW vibtþimkelIRKYsar.
I
_

 សីលធម៌ចម្ពាោះអនក្ដទៃ
ំ

eKarBsiT§GñkdéT
i
_ mine)akR)as;ekgRbv½Ba© Rbkbrbrsuc©rwt mansIlFm’kúgmuxviC¢aCIv³
ñ
_ CyyseRgÁaHGñkdéTeBlmanTukçlM)ak
_ mineFV[GñkdéTQWcab;
I
_ minbgámhnþray rW GsuvtßiPaBdl;GkñdéT.
_

 សីលធម៌ចម្ពាោះសងគមជាត្ិ
ំ

eFVxøn[eTACabuKÁlmanRbeyaCn_cMeBaHsgÁmCati
IÜ
_ cUlrYmkñgkarBRgIksnþsx sNþab;Fñab; reboberobrykñgsgÁm
ú
i u
ú
_ EfrkSasm,tþisaFarN³ nig cUlrYmsþarGPivDÆn_Cati
_ cUlrYmcMEnktamtUnatI nig katBVkicCaBlrdæ
©
_ rkSakarBarbrisßan manbrisßanFmµCati brisßansgÁm
_

ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤

2

សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា
ត
ិ
ិ
សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ង វទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច
ី ិ
ិ
ិ

វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ

karBarsm,tþvb,Fm’ lT§kmµ rW sm,tþsgÁm vb,Fm’rbs;Cati mansil,H GkSrsaRsþ TwkdI
i
i
TMenomTMlab;>>>.
_

 សីលធម៌ចំម្ពាោះអនេរជាត្ិ

rab;GanCaPart³ minerIseGIg rW Rbkan;BCsasn_ sasna sBa¢ati BN’ sMbru >>>
U
_ rYmshkarKñakñúgTisedABRgwgvb,Fm’snþPaB
_ edaHRsaybBaðaedaysnþiviFI mineRbIhigSa
_ samKÁPaBCati nig GnþrCati TaMgkñúgRbeTs kñgtMbn; nig BiPBelak.
I
ú
TaMgGs;enH KWCaPaBcaM)ac;énsIlFm’kgsgÁmExµr. b:Eu nþbc©úb,nñtMèlènsIlFm’ExµrkMBgEtRsutcuH
ñú
u
KYr[RBYy)armÖ. mUlehtuTaMgLayenaH KwbNþalmkBIktþamYycMnYndUcCa karGUsbnøaynUvsRgÁamCaeRcIn
TsvtS Edl)aneFV[citþKntsµartIrbs;RbCaCnkm<Camankarpøas;bÚrþ ehIybBaðamYyeTotKW karhUrcUlnUv
I Mi
ú
vb,Fm’ GriyFm’ breTsy:agGnaFibetyümkelIvb,Fm’ GriyFm’Exµr. karhUrcUlnUvmenaKmviCa¢ )aneFV[
I
RbCaCnExµr CaBiessRsTab;yCnTTYlykedayBuMmankarBicarNa.
u
_

៣. ឥៃពលទនវប្បធម៌បរម្ៃសមក្ម្លើ វប្ប ខ្ម ែរ
ធម៌
ិធ

bNþaRbeTsnanaenAelIBiPBelak rEmgmanTMnak;Tng nig TTYlvb,Fm’BKñaCaerOy². tYy:ag
I
bc©úb,nñRbeTskm<Ca kMBugmankarhUrcUlnUvvb,Fm’breTsCaeRcInmeFüa)ayepSg²manTMnak;TMng BaNiC¢
ú
kmµ karTUt RbB½npSBVpSay eTscrN_ karGb;rM -l- EdlCabuBVehtunaM[mankarb:HTgÁc
§
i
CamYynwgvb,Fm’Exµr CaBiesselIEpñksIlFm’ nig karrs;enArbs;RbCaCnExµr.
ក្. ការហូ រចូលទនវប្បធម៌បរម្ៃស

tamsc©PaBsgÁmExµr )anbgðajBITMnak;TMngCamYyvb,Fm’rbs;breTs EdlminGaceKcput)an.
Cak;EsþgRbeTskm<Ca TTYlT§Blvb,Fm’breTstaMgBIsm½yburaNkalmkemøHdUcCa
ú
i
_ stvtStI1 énK>s TTYlT§Blvb,Fm’NÐaman Pasa GkSrsaRsþ GkSrsil,_ CMenO
i
sasna rbbRKb;RKgrdæ>>>.
_ stvtSTI3 énK>s TTYlT§Blvb,Fm’cin tamry³kargarCMnYj BaNiCkmµ.
i
¢
_ stvtSTI5 énK>s TTYlT§Blvb,Fm’BICa mansil,HsÜabtükmµ.
i
V
_ stvtSTI16 énK>s TTYlT§Blvb,Fm’BIBYkbs©imRbeTs mankargarbec©keTs viTüa
i
saRsþ kargarrdæ)al sMelokbMBak;>>> rhUtmkdl;sBVéf¶T§Blvb,Fm’TaMgenHhUrcUly:ag
i
skmµbptkñúgsgÁmExµrRKb;rUbPaB.
Mu

etIkarhUrcUlénT§Blvb,Fm’breTs pþl;plvi)akGVxøHdl;sgÁmExµrbc©úb,nñ?
i
I
ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤

3

សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា
ត
ិ
ិ
សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ង វទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច
ី ិ
ិ
ិ

វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ

ិ
ម. ផលវជជម្តន

karhUrcUlènvb,Fm’breTsmkelIsgÁmExµr )anpþl;KuNsm,tþidUcCa ³
_ bgðajBIcMNgmitPaB rvagRbeTskm<Ca nig GnþrCatiedIm,Ipas;bÚrbTBiesaFn_BKña.
þ
ú
ø þ
I
_ eTaHbIExµrmanvb,Fm’Catixnk¾eday EtKYrTTYlyknUvGVEdll¥RbèB edIm,ImkbMeBjbEnÜm
øÚ
I
nUvcMncxVHxatènvb,Fm’Exµr nIykmµEkécñ [eTACalkçNHCati.
u
_ karminTTYlyknUvvb,Fm’breTs
mann½yfaeyIgdUcCamanemaTnPaBcMeBaHvb,Fm’Cati
hYsehtueBk EdlminxusBIstVkEgábenAkñúgGNþg eXIjmat;GNþgd¾tUc faCalMhemXFMlVg
Ú
Ú
w
elVy.
I
_ pøas;bÚþrpñt;KMnitGviC¢manrbs;Catixn
øÜ
cMeBaHkarrs;enA karGPivDÆn_FnFanmnusS
kareKarBsiT§mnusS elIkkMBs;smtßPaBnarI lubbM)at;CMenOGrUb>I >>.
i
_ mansIlFm’GnþrCati bgðajBIvb,Fm’CatinImy² RBwtþikarN_RbvtþisaRsþ tfPaBsgÁm
Y
pþl;nvKMnitGb;rM>>>.
U
_ TMenIbkmµ bgðajBIel,ÓnénkarrIkcMerInxagviTüasaRsþbec©kviTüa edIm,IbeRmIkarrs;enArbs;
RbCaCnExµrkan;EtRbesIreLIg.
_ Exµrk¾)anpSBVpSaypgEdrnUvvb,Fm’ GriyFm’rbs;xnelIqakGnþrCati.
øÚ
_ GPivDÆn_RbeTs elIEpñkesdækic© karTUt neya)ay BaNiCkmµ vineyaKTun>>>.
¢ i
ិ
រ. ផលអវជជម្តន

TnÛwmnwgplviCman vb,Fm’breTsxøHk¾)anCHplGaRkk;pgEdrmkelIsgÁmExµr. plviC¢manTaMg
¢
enaH)anRCYtRCabmkelIvb,Fm’ExµrelIvis½yCaeRcInrYmman sil,³ karrs;enA TMenomTMlab; RbèBNI sIlFm’
nig skmµPaBCaeRcIn BiessEsþgtamry³yuvCnExµrbc©úb,nñ. vb,Fm’breTsTaMgenaH)aneFV[ ³
I
 sil,³
_ PaBynþ ³ karhUrcUlsil,³PaBynþBIbNþaRbeTseCOnelOnkñgsgÁmExµr eFV[PaBynþExµr
ú
I
BuMmanlT§PaBRbkYtRbECgCamYyeK nig )anrujRcan[sil,³ExµrFøak;cHbnþicmþg²edaymindwgxøÜn
u
ehIykarpSBVpSaymanlkçNHeRcInCagvb,Fm’Exµr. cMEnkPaBynþbreTsxøH CaerOgBalaGav:aEs sahav
kab;cak; )aj;Rbhar GMeBIGsIlFm’ RKb;Ebby:ag CaehtueFIV[sgÁmExµr BiessyuvCnyktRmab;tam
manRkumbgtUc bgFM RbRBwtþbTelµIs køayCaCnGnþBal esBeRKOgejon Tuc©rit KµansIlFm’
ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤

4

សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា
ត
ិ
ិ
សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ង វទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច
ី ិ
ិ
ិ

វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ

eFV[sgÁmmanbBaða. rIÉPaBynþxøHeTot CaerOg GasGaPas esñhakamKuN BgVk;sµartIyuvCn
I
[sb,ayePøtePøn ePøcTMenomTMlab;RbéBNId¾l¥ )at;bg;nvkareGonxµas nig esckþéføfñÚr
I I
U
I
)at;GtþcritlkçNHCaExµrdUckrNI cab;rMelaP rksupÚvePT CYjdUrRsþI nig kumar>>>.
Iø
_ cMerog ³ bc©úb,nñsl,³cMerogExµrmankarcMlgBIbreTs EdleFV[)at;nUvcMerogrbs;xÜn. cMerog
i
I
ø
breTsCa bTEdlmancgVak;jak; kRnþak;GarmµN_ EdlxusBIbTcMerogExµrsm½yedImmanlkçNHTn;Pøn;
menaseBa©tna bBa¢ak;BIcrikExµr. bTcMerogsm½yBusvmanvtþmanyUrkñgGarmµN_RbCaCneT xusBIbTcMerog
M U
ú
ExµrBIedImmanlkçNHRbCaRbiyyUrGEgVg.
_ cgVak;raM ³ Exµrmank,ac;raM nig cgVak;RbéBNICaeRcIn manraMvg; raMk,ac; saravan; LaMlav>>> Edlman
lkçNHCatiEføfñÚr sMrab;kMsanþkñúgBiFeI pSg². b:uEnþbc©úb,nñ vb,Fm’breTs)annaMnvcgVak;raMEbøk²
U
lkçNHGWr:ub EdlyuvCnsm½yfµmankareBjniym.
I
_ sßabtükmµ ³ bc©úb,nñ karsagsg;rbs;ExµrmanlkçNHeTArkbreTs fVIt,itEtRsbtambec©keTs
Etva)aneFV[mankar)at;bg;lkçNHrbs;ExµrEdlbuBburs)anbnSl;Tuk[man sñaédcmøak; m:tpÞHburaN
I
V
U
CaedIm.
 vis½yGb;rM ³ edaysarPasabreTsmYycMnYnenAkñgRbeTskm<CaRtUv)aneRbIR)as; eKsegáteXIjfa
ú
ú
yuvCnmankarsikSaexSayelIvisyGkSrsaRsþ. ]TahrN_ PaKryénkarRblgsBaØab½Rt
½
TutiyPUmqñaM2008 GñkEdlCab;elImxviCa¢ GkSrsaRsþmanRbmaNeRkam 30 PaKryb:eu NÑaH.
i
u
mUlehtuenHbNþalmkBIktþaCaeRcIn kñgenaHKWExµrmYycMnYnyl;eXIjfaPasabreTsmansarsMxan;
ú
edayBu)anKitBIPasaCatixn rhUtbBa¢nkUn[eronenAtamsalaÉkCnEbbPasabreTstaMgBItc
M
øÜ
Ú
U
EdleFV[GkSrsaRsþCatixøn)anFøak;cuHedaymindwgxøÜn. rIÉkarpSBVpSayGkSrsaRsþénRbeTsdéT
I
Ü
k¾kBgEtmanplb:HBal;y:agxøaMg
Mu
tamry³erOgRbelamelak
erOgesñhayuvv½y
e)aHBumCaesovePA Éksarlk;elITIpSa EdleXIjmankareBjniymBIsNak;yvCnExµrCaxøag.
Ö
M
u
M
sñaédGkSrsaRsþ RbelamelakExµrmankarFøak;cuHbnþcmþg² KµankarelIkTwkcitþcMeBaHGñkniBnVExµr
i
sñaédExµrdUcBImneLIy.
u
 RbB½npSBVpSay ³ tamry³bec©kviTüabc©úb,nñ )aneFVI[mankarcab;GarmµN_yagxøaMgelIyuvCnExµr
§
:
dUcCa TUrs½BÞ GunF½rNit CaedIm. yuvCnxøHBuM)aneFVI[bec©kviTüaTaMgenaHbeRmIplRbeyaCn_xøÜnenaH
I
eT EteFV[RbB½npSBVpSayTaMgenaHmankarb:HBal;mkelIkarsikSarbs;xÜneTAvij. ]TahrN_
I
§
ø
sMelgeraT×ènTUrs½BÛ eBlsaRsþacarükMBgbeRgòn EdlCaTegVmYyGsIlFm’ KµankareKarBsiT§Gñk
u
I
i
déT. elIsBIenHeTAeTotRbB½n§ GunF½rNit )anBgVk;sµartIyvCnedaysarrUbPaB ExSPaBynþ
I
u
GasGaPas nig karTMnak;TMngesñhaqøgTVIbCaedIm.
ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤

5

សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា
ត
ិ
ិ
សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ង វទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច
ី ិ
ិ
ិ

វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ

karrs;enArbs;yvCnExµrsm½yfµI ³ edaysarvb,Fm’breTs)aneFV[yuvCnmankarpøas;bÙþrKYr[
u
I
kt;sKal;. yuvCnkMBugEtyktMrab;tam nig eFVxneTAtamGVEI dlCaTIeBjniymrbs;yvCnbreTs
M
I øÜ
u
dUcCa karesøokBak; kartubEtgxøn EdlmanlkçNHsuicsuI smÖarniym Bala nig b:HBal;dl;
Ü
sIlFm’Exµry:agxøaMg. karpþl; nig kareRbIR)as;edayesrIrbs;RsTab;yvCn edaymin)anKit nig
u
BicarNa[)anl¥tl¥n; xVHkarRtYtBinitü eFV[ekItmanPaBGnaFibetyü.
i
I
 KMnitGviC¢mancMeBaHvb,Fm’CatiExµr
karhUrcUlvb,Fm’breTshYsehtu eFV[ExµrmYycMnYnEdlyl;Bdl;mankaryl;RcLMcMeBaHvb,Fm’
I
uM
Exµr faCarbs;breTseTAvij. ]TahN_ ePøgBiNBaTüExµr faCaePøgesom ExµrCaNÐaTIBIr CaedIm.
 RbéBNI TMenomTMlab;
_ kareKarB ³ ExµrmankareKarBKñaEsþgeLIgtamry³k,ÜnsMBH. karsMBH)anbgðajBIcritlkçNH
ExµreTAnwgCatisasn_déT. eKsegáteXIjbc©úb,nñ karR)aRs½yTak;Tgrbs;RbCaCnExµr)anRCabcUlnUv
lkçNHbreTs dUcCa karcab;éd karefIbCaedIm EdlCaehtunaM[)at;nUvsBaØNCatirbs;xn.
øÜ
_ BiFIbNübreTsepSg² ³ ExµrmanBiFIbNüCaeRcIn ehIybc©úb,nñenHedaysarT§BlBIvb,Fm’
u
u
breTs )aneFV[manl,aylayLMCaeRcInénBiFbuNübreTs dUcCa karkat;nM BiFIxbkMeNIt
I
I
Y
enAkñgBiFIerobmgÁlkarExµr. elIsBIenHmanBiFCaeRcIneTotdUcCa buNüénkþIRslaj; EdlyuvCnExµrehAfa
ú
I
buNüsgSar buNüsasanaRKisþ NUEGlEdleFV[yuvCnmankarrMeCIbrMCYl sb,ayrIkrayedayBuxVl;xVay
I
M
BIvb,Fm’Cati’xÚøn minxusGVBstVmmacEdlkMBugRbElgePøg.
II
I
ktþaTaMgGs;enHehIy EdlCakarsabeRBaHènvb,Fm’ GriyFm’breTsmkelIsgÁmkm<CakMBugEt
ú
sßitkñgsßanPaBmYyd¾lM)ak nig eFV[GriyFm’ExµrFøak;cH enAeBlNaEdleyIgminsÁal;vb,Fm’ GriyFm’
ú
I
u
rbs;xønc,as;las; eBalKWykrbs;eKTaMgdulmkGnuvtþ. m:üageTotva)anCHT§BlmkelIsIlFm’Exµr
Ü
i
bc©úb,nñy:agxøaMg.


៤. ការស្សុត្ចុោះ ទនត្ំទលសីលធម៌ក្ុ ងសងគមខ្ម ែរបចចុប្បនន
ន

eyIg)ancg¥lrYcmkehIy BIeKalkarN_sIlFm’enAkñúgsgÁmExµr Edlbc©úb,nñenHsgÁmExµrkMBgEt
ú
u
RsutcuHnUvtèmøsIlFm’KrY [)armÖ eTaHbICakarGb;rM )anedIrtYnaTImysMrab;karGPivDÆn_TaMgGs; BiesselI
Y
EpñksIlFm’k¾eday. RbeTskm<CakMBgEte)aHCMhanbnþicmþg²ecjBIPaBexÞcxÞI EdlCasMNl;BsRgÁam.
ú u
I
RbvtþisaRsþExµrenAdMNak;kalcugeRkayenH )anbgðajy:agc,as;BIkarbMpøaj nig karRCabcUlènvb,Fm’
breTsenAelITwkdId¾tUc nig kMst;enH. mnusSTaMgLay EdlmansmtßPaBRbvtþisaRsþ k¾dUcCavb,Fm’
ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤

6

សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា
ត
ិ
ិ
សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ង វទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច
ី ិ
ិ
ិ

វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ

RbéBNI RtUv)anbMpøcbMpaø jesÞIrTaMgRsug. mnusSmYycMnYn EdlenAesssl;BsRgÁam PaKeRcInBusvman
i
I
M U
smtÜPaBRKb;RKan; kñgkarEfrkSavb,Fm’ nig CMrujkarGPivDÆn_)anqab;rh½senaHeT.
ú
cMENkenAkñgeBlbc©úb,nñvij mnusSmYyPaKCamnusSEdlsl;BIkarkab;sMlab; nig karhUrcUl
ú
énmenaKmviC¢a)aneFVI[citþKMnit sµartIRbCaCnkm<CamYycMnYneBareBjeTAedayGMeBIhigSa GsIlFm’
ú
emIleXIjEtkarbgáCeM laH. mYyPaKeTot CayuvCnEdlekIteRkaykMLúgqñaM 1979. RbCaCnekµg²
TaMgenaHhak;dUcCakMBugsßtenAelIekaHmYykNþalmhasaKrd¾FlVwgelVy EdlBi)aknwgeTAmux ehIyBudwg
i
M I
M
faxøÜn)anmkdl;TIenHedayrebobNa. yuvCnmanKMntfa ebIsinCaeKRkeLkeTAemIlmUldæanRbvtþisaRsþ
i
vb,Fm’rbs;xÚønKWmankarlM)aksRmab;BkeK. pñt;KMnitekµgx©IenH gayTTYlyknUvGVEI dlfµI GVEI dlEbøkBI
Y
mCÄdæanCuMvijxøÚnNas;. dUcenHenAeBlman vb,Fm’ RbèBNIbreTscUlmk BYkeKnwgcab;ykPøamedaymin
KitBicarNa GacniyayfaeKTTYlykTaMgdul edayBu)anKitBIpllM)ak BuMmankarnIykmµ nig
M
KµankareRbIvicarNjaNRbkbedaybTBiesaFn_enaHeT eRBaHeKKµanGVICamUldæan mindwgfacab;epþmBIRtg;Na
I
ehIyykGVmkCaRKwHenaHeT. enHCabuBVehtucMbgmYy EdleFV[mUldæanBuTr§i bs;BlrdæExµr )anFøak;dundab
I
I
y:agxøaMg. bBaðaekIteLIg KWva)anefV[eyIgTTYlykvb,Fm’ BalaGav:aEsrbs;breTsy:aggay RBmTaMg
I
eFV[)at;bg;sNþab;Fañ b;sgÁm reboberobry nig cMncGskmµnana )anekIteLigCabBaðasµKsµaj edaysar
I
u
ú
TMnYlykKµanmUldæanBuT§i nig karBicarNa. mü:ageTot BlrdæEdlBuyl;BIxÜnÉgfamantYnaTIya: gNaenA
M
ø
kñúgkarcUlrYmcMEnksÜabnaCati vb,Fm’ eFV[eKmineGIeBIcMeBaHplvi)akTaMgLay EtEbrCars;enAeRkam
I
karKabsgát; ekgykkmøaMgBlkmµ nig kar TTYlykBIvb,Fm’breTs minecHerIbrM as;.
km<CakMBugsßtkñúgsßanPaB Edlmankar)at;bg;sIlFm’bKÁl sIlFm’sgÁm ehIykan;EtekIneLIg
ú
i
u
BImYyèf¶eTAmYyèf¶. buKlmYycMnYn)anbMePøcecalnUvsIlFm’rbs;xÚn edayyktYnaTIrbs;xÚn eqøòt»kas
Á
ø
ø
RbRBwtþiGMeBIBukrlYy GMeBIbeM PøcbMpøajCati edaymeFüa)ayepSg². emøaHehIytèmøsIlFm’ kñúgsgÁmRsut
cuH KWbNþalmkBImnusSRbePTenH. eTaHbIsgÁmmanc,ab; manviFankarN_karBarTb;saÝ t;karhUrcUlvb,Fm’
breTsk¾eday k¾GMeBIGsIlFm’ekItman karerIseGIg Rbkan;vNÑH karminÉkPaBKña vibtþsgÁm RbsinebI
i
sgÁmBuMmankarGb;rMsIlFm’ Gb;rMmnusS[RsLaj;vb,Fm’xÚn.
ø
edaysarT§Bl vb,Fm’breTs sgÁmkm<CasBVèf¶ CYbnUvGMeBIGsIlFm’CaeRcIn EdlxusBIRbèBNI
i
ú
TMenomTMlab;ExµreyIg mancritsuPaBrabsar rYsray rak;Tak; mansuCvFm’stbUt>>>taMgBIbru aNkal.
I øÙ
GsIlFm’kúgsgÁmExµrrYmman vb,Fm’higSa eXareXA BisBul zitkñgcitþKMnitmnusSmYycMnYn EdleFV[
ñ
ú
I
sgÁmCYbnUvplvi)akepSg² ³
_ CMelaHEbk)ak; GMeBIhigSa
_ karRbkan;bkSBYk Gtµaniym karQñanIs GMeBIebotebonRbmafemIlgay bnþHbg¥ab; p©aj;p©al
ú
ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤

7

សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា
ត
ិ
ិ
សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ង វទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច
ី ិ
ិ
ិ

_
_
_
_

វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ

karRbkYtRbECg ekgRbv½Ba© elIkdak;kM)aMgmux rvagRkummYy nig RkummYy
GMeBIG)aymux BukrlYy karbMBanc,ab; karrMelaPsiTmnusS
§i
GMeBIqk;bn; ecarkmµ eBsüacar ]Rkidækmµ mnusSXat GtþXatxøÜnedaysarvibtþei sñha vibtþRi KYsar
ø
)at;bg;kareGonxµas KµanesckþèføfñÙr TMlak;tMèlvb,Fm’ rMelaPRbèBNICatixn>>>.
I
øÚ

GMeBIGsIlFm’)annwgkMBgrIkraldalesÛrI RKb;TIkEnøg CaehtubNþal[mankarKMramkMEhgdl;
u
esÜrPaBsgÁm nig vb,Fm’Exµr. ebIsßtkñúgsÜanPaBEbbenH etIvb,Fm’ExµrR)akdCamanGtÜiPaBelITwkdIExµr
i
EdrrWeT? etImanviFsaRsþNaxøH kñúgkarEfrkSavb,Fm’Exµr nig edIm,ICrM ujRcannUvskmµPaBGskmµèn
I
vb,Fm’breTs)an?
ិ
៥. វធានការៃប់សាត្់
ា

karhUrcUlènvb,Fm’breTsmkelIsgÁmExµrbc©úb,nñ CabBaðamYyEdlminGacecos)an eRBaHRbeTs
km<CaRtUvmanTMnak;TMngCamYynwgRbeTsdèTelIBPBelak. vb,Fm’breTsmYycMnnEdlminl¥ )aneFVI[
ú
i
Y
sgÁmExµr CYbnUvbBaðaCaeRcIn. b:uEnþGVIEdlsMxan; KWeyIgRtUvmanviFankarkarBar nig Tb;sáat;EdlEsþgeLIg
tamry³ buKlpÞal; RKYsar nig sgÁmCati.
Á
edIm,I[vb,Fm’ GriyFm’CatiExµrKg;vgS eyIgmñak;²RtUv ³
_ karBarvb,Fm’rbs;xÚøn[)anKg;vgS kñúgenaHmanGtþsBaØaN Pasa GkSr sil,³ TMenom
TMlab;RbéBNICati>>>.
_ RtUvBRgwg nig BRgIkvb,Fm’xÚn[)anrwgmaM.
ø
_ Kas;kkkay pSaybnþnUvvb,Fm’Cati edIm,I[kUnecACMnan;eRkay sÁal;nvtèmøvb,Fm’Cati.
U
_ RtUvdkRsg;ykEtcMncl¥²mkEkècñ edIm,IBRgikvb,Fm’Cati ecosvagkarcMlgvb,Fm’rbs;
u
I
breTsTaMgdulEdlnaM[)at;nUvvb,Fm’Cati.
_ RtUvBRgwgcMeNHdwg Gb;rM[RbCaBlrdæRslaj;vb,Fm’Cati.
_ RtUvecHEfrkSakarBarTwkdI mansµartIsamKÁPaB ÉkPaBCati Rslaj;BCsasn_
I
U
_ rYmcMEnkksagRbeTsCatielIRKb;visyTaMgEpñkvb,Fm’ esdækic© neya)ay>>>.
½
_ EfrkSasm,tþvb,Fm’ mansm,tþFmµCati nig sm,tþsgÁm.
i
i
i
_ RtUvecHTb;sÝat;karhUrcUlènvb,Fm’breTs
BalaGav:aEs kuM[cUlmklayLMCamYy
vb,Fm’Exµr eday ³
ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤

8

សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា
ត
ិ
ិ
សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ង វទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច
ី ិ
ិ
ិ



វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ

ktþabuKl ³ mansµartI ]tþmKtiesñhavb,Fm’Catixn elIktMekIgsmtßPaBbuKÁl mansti
Á
øÚ

sm,CBaس eKarBRbéBNI TMenomTMlab; ecHeKarBc,ab; eKarBsiTe§i srIPaB
sþareLIgnUvtMèlsIlFm’Edl)at;bg;. mnusSmñak;²RtUvmanKMnitècñRbDitx<s; kñúgn½yGPirkS
EfrkSa nig sikSaEsVgyl;[)ansuCMerABIRbvtþsaRsþ vb,Fm’ nigGriyFm’Catixn. kUnExµr
I
i
øÚ
minRtUvemIlgaytMèlvb,Fm’Exµr eLIy RtUv[tMèlelIvb,Fm’Catixn minRtUvEkERb rW
øÚ
bM)at;ecalnUvsñaédEdlman. yuvCnKb,IrkSaPaBéføfrñÚ minRtUvbeNþayxøneTAtamkarGUsTaj
Ü
ènvb,Fm’BalaGav:aEs
sMParniym
kareRbIR)as;higSa
eRKOgejónenaHeT.
RtUvRbkan;yknUveKalkarN_sIlFm’ edIm,I tèmøxÚnpÛal; RKYsar nig sgÁmCati.
ø
 ktþaRKYsar ³ ykcitþTukdak;karGb;rMsmaCikRKYsar[rkSanUveKalkarN_sIlFm’ kareKarB
»nlMeTan rkSaTMenomTMlab;RbéBNI. Rslaj; nig karBarkitþiysRKYsar mansamKÁPaBrvag
I
smaCikkñúgRKYsar. emRKYsarRtUvedIrtYnaTIsMxan;kgkarpþl;nvKMrUl¥²dl;smaCikRKYsar.
ñú
U
 ktþasgÁm ³ edIm,ITb;sÝat;karhUrcUlvb,Fm’breTs sgÁmRtUvykcitþTukdak; Bintütamdan
i
[)anc,as;las; tamry³karerobcMc,ab;[manRbsiTPaB nig tmøaPaB. tamRbB½npSBVpSay
§i
§
manviTüú TUrTsSn_ kaEst TsSnavdþ>I >>Kb,IbegátevTikaGb;rM rW naTIpSayBIvb,Fm’Cati[)anTUlM
I
TUlay. Tb;sÝat;karhUrcUlvb,Fm’breTsxussIlFm’ ehIyRksYg sÜab½nBak;Bn½§ RtUvrkviFan
karkarBar nig pþnaÞ eTasdl;GñkEdlRbRBwtþelµs dUcCakarpSBVpSayPaBynþGasGaPas
I
CaedIm. tamdan nig Tb;sáat;ral;skmµPaByuvCn EdlbgábBaðanaMplb:HBal;dl;tMélCati
eRBaHyuvCnCaeKaledAsMxan;kúgkarTTYlyknUvvb,Fm’rbs;breTs.
ñ
TnÛmnwgenHEdr
w
raCrdæaPi)alRtUvBRgwgesßrPaBneya)ay snþsxsgÁm GPivDÆn_esdækcCati[rIkcMerIn
i u
i©
kñúgeKalkarN_sIlFm’ nig EfrkSatMèlvb,Fm’ GriyFm’Cati.
៦. ម្សចក្េីសននិដ្ឋន
ា

rhUtmkdl;eBlenH karGb;rMenAEtbnþtYnaTIya: gsMxan; kñúgkarbNþúHbNaþlsgÁmExµredIm,ITb;sáat;
karhUrcUlènvb,Fm’breTsxageRkA Edl)aneFV[yuvCnlg;lk; )at;KuNFm’ RbèBNIFøak;cuHGn;fy. enA
I
kñúgsgÁmExµreyIg edaysarEtbuKlmYycMnnxVHsIlFm’ eTIbeFV[sgÁmCYbbBaðaCaeRcIn. dUcenHedIm,Isaþ r
Á
Y
I
eLIgvijnUvktþaGskmµ RbCaBlrdæExµrRtUvrYbrYmKña kMcat;nUvvb,Fm’higSa CaBiessbNþHbNþalkulbuRt
ú
kulFItaExµr[Rslaj;vb,Fm’ mansIlFm’l¥ KuNFm’ Gb;rM[BlrdæmansIlFm’cMeBaHxøÚnÉgpg nig
sgÁmCatipg eRBaHfasIlFm’GacdwknaMmnusS[edIrtammaKa’mYyeq<aHeTArkesckþsxcMerIn ecosvagGMeBI
I u
GmnusSFm’ higSa GMeBIrBukrlYy karRbkan;vNÑH>>>. RsbeTAnwgkarxitxMrbs;BlrdæExµr eyIgsgÇwmfa
ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤

9

សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា
ត
ិ
ិ
សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ង វទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច
ី ិ
ិ
ិ

វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ

vb,Fm’breTsminCHplGaRkk;eTAelIvb,Fm’ExµreToteT ehIyRbeTsCatigakeTArkkarbNþHbNþalvb,
ú
Fm’snþiPaB nig karGb;rMsIlFm’ edIm,IGPivDÆn_RbeTsCati[rIkcMerIn dUcGrüRbeTselIsaklelak. eday
RbeTsExµr CaRbeTsFøab;manRbvtþisaRsþ vb,Fm’rugerOg CaCnCati]sSah_Büayam mancrikl¥
suPaBrabsar nig manekrþe× QµaHl,IrnÞeW lIqakGnþrCati eyIgsgÇwmfakm<CanwgedIrtamnUvGVEI dll¥
ú
EdlRbvtþisaRsþFøab;manrYcmkehIy. kñúgnamCayuvCnExµr CassrRTUgCati RtUvman]tþmKtiCatix<s;esñha
nigkarBarvb,Fm’xÚønEdldUnta)anbnSl;TukeGay CaekrtMENl CaRBlwgCatirbs;RbCaCnExµrRKb;rUb
kuM[)at;bg; dUcBaküesøakmYy)anelIkeLIgfa {vb,Fm’rlt; Catirlay vb,Fm’BNÑray CatiefÝgfÝan} .
I

7
ឯក្សារម្ោង


ការស្សុ ត្ចុោះទនត្ទមលសី លធម៌ម្ៅក្មពុជាបចចុប្បននម្ក្ើ ត្ សាមុន 1999 )
(



ម្សៀវម្ៅ វប្បធម៌ៃម្ៅ ម្ោក្ ភុក្ បវ)
ូ (



ម្សៀវម្ៅ វប្បធម៌ៃម្ៅ ម្ោក្ ម្មង ម្ហង និង ញឹ ម បក្់ងន
ូ (
)





ិ (ជ
សំ នួរ ចម្មលើយ សី លធម៌ ពលរដាវ ជា ម្ៃៀង ម្សងោង)

ិ
ម្សចក្េម្ផេើ មវៃាសាស្រសេនម្ោបយ បណត្ ឈុន ណាម្រត្)
(
ឌិ
ី
ិ (
ម្សៀវម្ៅ សញ្ញណៃសសនវជា In Virakcheat )
ា
ជ

ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤

10

សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា
ត

Khmer moral

  • 1.
    ិ ិ សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ងវទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច ី ិ ិ ិ វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ សីលធម៌ក្ុ ងសងគមខ្ម ែរ ន ១. អត្ថនយពាក្យ ័  សីលធម៌: CaFmµtaRtUveKyl;fa mann½ydUcKñanwgBakü TsSnviC¢asIlFm’ sMedAykkarRbRBwtþpaÛ l;rbs; mnusS rW Rbtibtþei nAkñúgCIvPaBrs;enARbcaMéf¶. _ _វចនានុក្ក្មសម្មេច ជួនណាត្ sIlFm’ rW sIlFmµ mann½yfa sIlEdlCaFm’rbs;stVelak rW sIl nig Fm’ kiriyamayaT sNþab; Fñab; dMbnµanEdlnaM[ecosvagGMeBIGaRkk;; ehIy[RbRBwtþEtGMeBIl¥ ³ RbkbedaysIlFm’ U R)ascak sIlFm’.  វប្បធម៌: vb,Fm’ <vb, +Fm’ vb,= karsabeRBaH karbNþHBUC karbgábegát>>> ú I Fm’= Fatu viFI sPav³ RTRTg;>>> vb,Fm’ KWFm’TaMgLayNa EdlRTg;nUvkarsabeRBaH bNþúHBUC [elcecjCalT§pl nig Epøpáa. _ ២. ម្ោលការណសីលធម៌ក្ុ ងសងគមខ្ម ែរ ៍ ន TsSnviC¢asIlFm’ CakarsikSaBIGVEI dlRtUv rW xusenAkñgTegVrI bs;mnusS nigCakarEkERbCIvitRbkb ú edaykusl. vakMNt;nUvkarRbRBwtþl¥ rW minl¥ EdlkarsikSasMxan;eTAelIeKalkarN_slFm’KWRtUv)an I Bintü nig Gnuvtþy:agm:tct;. Ep¥kelImldæanenH eyIgdwgfa Gakb,kiriyarbs;eyIgmñak;²Rbkbeday i ; U sIlFm’ RtwmRtUv manKuNFm’ etIRtUveFIdUcemþcxøH? ehtuGIV)anCaeyIgRtUvsikSaBIeKalkarN_sIlFm’? V TsSnviC¢asIlFm’ CamuxviCa¢ caM)ac;enAkñúgsgÁm nig enAkñúgkmµviFskSarbs;nisSitmhaviTüal½y. I i karsikSaBITsSnviC¢asIlFm’ KWbgðajBItémø Edlpþl;edayGñkGb;rMnana kñúgeKalbMNg GPivDÆn_mnusS[ køayCamnusSl¥. pÞúymkvij ebIKaµ nmuxviC¢aenHeT mann½yfa plitmnusSEdlBuTræi bs;eKnwgykeTA eRbIR)as;srM ab;eKalbMNgGaRkk; Gtµaniym. sIlFm’ KWCaFmµCatimysMrab;mnusS edIm,ITak;TgKñaeTAvij Y eTAmk. b:Eu nþkarcgP¢ab;Kañ eTAvijeTAmk RtUvRbtibtþitameKalkarN_sIlFm’ rW bTdæansIlFm’epSg². dUcenHkñgsgÁmExµr ebIKaµ neKalkarN_sIlFm’eT vb,Fm’ GriyFm’ nigGtÜPaBrbs;mnusSmñak;² ú i RtUv)anKMram kMEhg. cMeBaHehtuplenH KWCaktþacaM)ac;EdlbuKÁlmñak;² RtUv)anbgðajnigsikSaBITsSnviC¢a sIlFm’. ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤ 1 សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា ត
  • 2.
    ិ ិ សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ងវទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច ី ិ ិ ិ វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ edIm,IeFVIxÚøn[køayCabuKÁlEdlmanRbeyaCn_sMrab;sgÁmExµr eyIgRtUvmansIlFm’dUcteTA ³  សីលធម៌ចម្ពាោះមនឯង ំ ួល RtUvsÁal;xøÜnÉg eFVCam©as;elIxÜønÉg RKb;RKgcitþrbs;xÜøn I _ RtUvmanmnsika stism,CBaس nigsµartITTYlxusRtUvral;plvi)akénskmµPaBrbs;xn øÜ _ RtUvecHGPivDÆn_xÜøng xitxMeronsURt begánsmtßPaB I _ minbeNþayxøn[Føak;kñgPaBx¢lRcGUs rW G)aymuxEdlnaM[vinas. Ü ú i _  សីលធម៌ចម្ពាោះក្រួសារ ំ ក្. នាមជាក្ូន ykcitþTukdak;saþ b;dMbnaµ nmatabita GaNaBüa)al U _ CYyeFVIkargarCMnYsmatabita _ EfrkSaRslaj;bgb¥n mansamKÁkakñgRKYsar Ú Iñ ú _ tbsñgsgKuNmatabita ktþBaØcMeBaHGñkmanKuN. Ú _ ម. នាមជាឳពុក្ម្តយ េ pþl;nvtMrUvkarcaM)ac;srM ab;CvitxønÉg nig RKYsar U I Ü _ manRBhµvihaFm’ ³ emtþa kruNa muTita nig ]ebkça cMeBaHkUn _ mineRbIgMeBIhigSakñgRKYsar ú _ esµaHRtg; PkþPaBcMeBaHRKYsar minnaMCm¶W rW vibtþimkelIRKYsar. I _  សីលធម៌ចម្ពាោះអនក្ដទៃ ំ eKarBsiT§GñkdéT i _ mine)akR)as;ekgRbv½Ba© Rbkbrbrsuc©rwt mansIlFm’kúgmuxviC¢aCIv³ ñ _ CyyseRgÁaHGñkdéTeBlmanTukçlM)ak _ mineFV[GñkdéTQWcab; I _ minbgámhnþray rW GsuvtßiPaBdl;GkñdéT. _  សីលធម៌ចម្ពាោះសងគមជាត្ិ ំ eFVxøn[eTACabuKÁlmanRbeyaCn_cMeBaHsgÁmCati IÜ _ cUlrYmkñgkarBRgIksnþsx sNþab;Fñab; reboberobrykñgsgÁm ú i u ú _ EfrkSasm,tþisaFarN³ nig cUlrYmsþarGPivDÆn_Cati _ cUlrYmcMEnktamtUnatI nig katBVkicCaBlrdæ © _ rkSakarBarbrisßan manbrisßanFmµCati brisßansgÁm _ ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤ 2 សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា ត
  • 3.
    ិ ិ សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ងវទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច ី ិ ិ ិ វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ karBarsm,tþvb,Fm’ lT§kmµ rW sm,tþsgÁm vb,Fm’rbs;Cati mansil,H GkSrsaRsþ TwkdI i i TMenomTMlab;>>>. _  សីលធម៌ចំម្ពាោះអនេរជាត្ិ rab;GanCaPart³ minerIseGIg rW Rbkan;BCsasn_ sasna sBa¢ati BN’ sMbru >>> U _ rYmshkarKñakñúgTisedABRgwgvb,Fm’snþPaB _ edaHRsaybBaðaedaysnþiviFI mineRbIhigSa _ samKÁPaBCati nig GnþrCati TaMgkñúgRbeTs kñgtMbn; nig BiPBelak. I ú TaMgGs;enH KWCaPaBcaM)ac;énsIlFm’kgsgÁmExµr. b:Eu nþbc©úb,nñtMèlènsIlFm’ExµrkMBgEtRsutcuH ñú u KYr[RBYy)armÖ. mUlehtuTaMgLayenaH KwbNþalmkBIktþamYycMnYndUcCa karGUsbnøaynUvsRgÁamCaeRcIn TsvtS Edl)aneFV[citþKntsµartIrbs;RbCaCnkm<Camankarpøas;bÚrþ ehIybBaðamYyeTotKW karhUrcUlnUv I Mi ú vb,Fm’ GriyFm’ breTsy:agGnaFibetyümkelIvb,Fm’ GriyFm’Exµr. karhUrcUlnUvmenaKmviCa¢ )aneFV[ I RbCaCnExµr CaBiessRsTab;yCnTTYlykedayBuMmankarBicarNa. u _ ៣. ឥៃពលទនវប្បធម៌បរម្ៃសមក្ម្លើ វប្ប ខ្ម ែរ ធម៌ ិធ bNþaRbeTsnanaenAelIBiPBelak rEmgmanTMnak;Tng nig TTYlvb,Fm’BKñaCaerOy². tYy:ag I bc©úb,nñRbeTskm<Ca kMBugmankarhUrcUlnUvvb,Fm’breTsCaeRcInmeFüa)ayepSg²manTMnak;TMng BaNiC¢ ú kmµ karTUt RbB½npSBVpSay eTscrN_ karGb;rM -l- EdlCabuBVehtunaM[mankarb:HTgÁc § i CamYynwgvb,Fm’Exµr CaBiesselIEpñksIlFm’ nig karrs;enArbs;RbCaCnExµr. ក្. ការហូ រចូលទនវប្បធម៌បរម្ៃស tamsc©PaBsgÁmExµr )anbgðajBITMnak;TMngCamYyvb,Fm’rbs;breTs EdlminGaceKcput)an. Cak;EsþgRbeTskm<Ca TTYlT§Blvb,Fm’breTstaMgBIsm½yburaNkalmkemøHdUcCa ú i _ stvtStI1 énK>s TTYlT§Blvb,Fm’NÐaman Pasa GkSrsaRsþ GkSrsil,_ CMenO i sasna rbbRKb;RKgrdæ>>>. _ stvtSTI3 énK>s TTYlT§Blvb,Fm’cin tamry³kargarCMnYj BaNiCkmµ. i ¢ _ stvtSTI5 énK>s TTYlT§Blvb,Fm’BICa mansil,HsÜabtükmµ. i V _ stvtSTI16 énK>s TTYlT§Blvb,Fm’BIBYkbs©imRbeTs mankargarbec©keTs viTüa i saRsþ kargarrdæ)al sMelokbMBak;>>> rhUtmkdl;sBVéf¶T§Blvb,Fm’TaMgenHhUrcUly:ag i skmµbptkñúgsgÁmExµrRKb;rUbPaB. Mu etIkarhUrcUlénT§Blvb,Fm’breTs pþl;plvi)akGVxøHdl;sgÁmExµrbc©úb,nñ? i I ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤ 3 សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា ត
  • 4.
    ិ ិ សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ងវទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច ី ិ ិ ិ វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ ិ ម. ផលវជជម្តន karhUrcUlènvb,Fm’breTsmkelIsgÁmExµr )anpþl;KuNsm,tþidUcCa ³ _ bgðajBIcMNgmitPaB rvagRbeTskm<Ca nig GnþrCatiedIm,Ipas;bÚrbTBiesaFn_BKña. þ ú ø þ I _ eTaHbIExµrmanvb,Fm’Catixnk¾eday EtKYrTTYlyknUvGVEdll¥RbèB edIm,ImkbMeBjbEnÜm øÚ I nUvcMncxVHxatènvb,Fm’Exµr nIykmµEkécñ [eTACalkçNHCati. u _ karminTTYlyknUvvb,Fm’breTs mann½yfaeyIgdUcCamanemaTnPaBcMeBaHvb,Fm’Cati hYsehtueBk EdlminxusBIstVkEgábenAkñúgGNþg eXIjmat;GNþgd¾tUc faCalMhemXFMlVg Ú Ú w elVy. I _ pøas;bÚþrpñt;KMnitGviC¢manrbs;Catixn øÜ cMeBaHkarrs;enA karGPivDÆn_FnFanmnusS kareKarBsiT§mnusS elIkkMBs;smtßPaBnarI lubbM)at;CMenOGrUb>I >>. i _ mansIlFm’GnþrCati bgðajBIvb,Fm’CatinImy² RBwtþikarN_RbvtþisaRsþ tfPaBsgÁm Y pþl;nvKMnitGb;rM>>>. U _ TMenIbkmµ bgðajBIel,ÓnénkarrIkcMerInxagviTüasaRsþbec©kviTüa edIm,IbeRmIkarrs;enArbs; RbCaCnExµrkan;EtRbesIreLIg. _ Exµrk¾)anpSBVpSaypgEdrnUvvb,Fm’ GriyFm’rbs;xnelIqakGnþrCati. øÚ _ GPivDÆn_RbeTs elIEpñkesdækic© karTUt neya)ay BaNiCkmµ vineyaKTun>>>. ¢ i ិ រ. ផលអវជជម្តន TnÛwmnwgplviCman vb,Fm’breTsxøHk¾)anCHplGaRkk;pgEdrmkelIsgÁmExµr. plviC¢manTaMg ¢ enaH)anRCYtRCabmkelIvb,Fm’ExµrelIvis½yCaeRcInrYmman sil,³ karrs;enA TMenomTMlab; RbèBNI sIlFm’ nig skmµPaBCaeRcIn BiessEsþgtamry³yuvCnExµrbc©úb,nñ. vb,Fm’breTsTaMgenaH)aneFV[ ³ I  sil,³ _ PaBynþ ³ karhUrcUlsil,³PaBynþBIbNþaRbeTseCOnelOnkñgsgÁmExµr eFV[PaBynþExµr ú I BuMmanlT§PaBRbkYtRbECgCamYyeK nig )anrujRcan[sil,³ExµrFøak;cHbnþicmþg²edaymindwgxøÜn u ehIykarpSBVpSaymanlkçNHeRcInCagvb,Fm’Exµr. cMEnkPaBynþbreTsxøH CaerOgBalaGav:aEs sahav kab;cak; )aj;Rbhar GMeBIGsIlFm’ RKb;Ebby:ag CaehtueFIV[sgÁmExµr BiessyuvCnyktRmab;tam manRkumbgtUc bgFM RbRBwtþbTelµIs køayCaCnGnþBal esBeRKOgejon Tuc©rit KµansIlFm’ ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤ 4 សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា ត
  • 5.
    ិ ិ សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ងវទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច ី ិ ិ ិ វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ eFV[sgÁmmanbBaða. rIÉPaBynþxøHeTot CaerOg GasGaPas esñhakamKuN BgVk;sµartIyuvCn I [sb,ayePøtePøn ePøcTMenomTMlab;RbéBNId¾l¥ )at;bg;nvkareGonxµas nig esckþéføfñÚr I I U I )at;GtþcritlkçNHCaExµrdUckrNI cab;rMelaP rksupÚvePT CYjdUrRsþI nig kumar>>>. Iø _ cMerog ³ bc©úb,nñsl,³cMerogExµrmankarcMlgBIbreTs EdleFV[)at;nUvcMerogrbs;xÜn. cMerog i I ø breTsCa bTEdlmancgVak;jak; kRnþak;GarmµN_ EdlxusBIbTcMerogExµrsm½yedImmanlkçNHTn;Pøn; menaseBa©tna bBa¢ak;BIcrikExµr. bTcMerogsm½yBusvmanvtþmanyUrkñgGarmµN_RbCaCneT xusBIbTcMerog M U ú ExµrBIedImmanlkçNHRbCaRbiyyUrGEgVg. _ cgVak;raM ³ Exµrmank,ac;raM nig cgVak;RbéBNICaeRcIn manraMvg; raMk,ac; saravan; LaMlav>>> Edlman lkçNHCatiEføfñÚr sMrab;kMsanþkñúgBiFeI pSg². b:uEnþbc©úb,nñ vb,Fm’breTs)annaMnvcgVak;raMEbøk² U lkçNHGWr:ub EdlyuvCnsm½yfµmankareBjniym. I _ sßabtükmµ ³ bc©úb,nñ karsagsg;rbs;ExµrmanlkçNHeTArkbreTs fVIt,itEtRsbtambec©keTs Etva)aneFV[mankar)at;bg;lkçNHrbs;ExµrEdlbuBburs)anbnSl;Tuk[man sñaédcmøak; m:tpÞHburaN I V U CaedIm.  vis½yGb;rM ³ edaysarPasabreTsmYycMnYnenAkñgRbeTskm<CaRtUv)aneRbIR)as; eKsegáteXIjfa ú ú yuvCnmankarsikSaexSayelIvisyGkSrsaRsþ. ]TahrN_ PaKryénkarRblgsBaØab½Rt ½ TutiyPUmqñaM2008 GñkEdlCab;elImxviCa¢ GkSrsaRsþmanRbmaNeRkam 30 PaKryb:eu NÑaH. i u mUlehtuenHbNþalmkBIktþaCaeRcIn kñgenaHKWExµrmYycMnYnyl;eXIjfaPasabreTsmansarsMxan; ú edayBu)anKitBIPasaCatixn rhUtbBa¢nkUn[eronenAtamsalaÉkCnEbbPasabreTstaMgBItc M øÜ Ú U EdleFV[GkSrsaRsþCatixøn)anFøak;cuHedaymindwgxøÜn. rIÉkarpSBVpSayGkSrsaRsþénRbeTsdéT I Ü k¾kBgEtmanplb:HBal;y:agxøaMg Mu tamry³erOgRbelamelak erOgesñhayuvv½y e)aHBumCaesovePA Éksarlk;elITIpSa EdleXIjmankareBjniymBIsNak;yvCnExµrCaxøag. Ö M u M sñaédGkSrsaRsþ RbelamelakExµrmankarFøak;cuHbnþcmþg² KµankarelIkTwkcitþcMeBaHGñkniBnVExµr i sñaédExµrdUcBImneLIy. u  RbB½npSBVpSay ³ tamry³bec©kviTüabc©úb,nñ )aneFVI[mankarcab;GarmµN_yagxøaMgelIyuvCnExµr § : dUcCa TUrs½BÞ GunF½rNit CaedIm. yuvCnxøHBuM)aneFVI[bec©kviTüaTaMgenaHbeRmIplRbeyaCn_xøÜnenaH I eT EteFV[RbB½npSBVpSayTaMgenaHmankarb:HBal;mkelIkarsikSarbs;xÜneTAvij. ]TahrN_ I § ø sMelgeraT×ènTUrs½BÛ eBlsaRsþacarükMBgbeRgòn EdlCaTegVmYyGsIlFm’ KµankareKarBsiT§Gñk u I i déT. elIsBIenHeTAeTotRbB½n§ GunF½rNit )anBgVk;sµartIyvCnedaysarrUbPaB ExSPaBynþ I u GasGaPas nig karTMnak;TMngesñhaqøgTVIbCaedIm. ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤ 5 សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា ត
  • 6.
    ិ ិ សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ងវទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច ី ិ ិ ិ វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ karrs;enArbs;yvCnExµrsm½yfµI ³ edaysarvb,Fm’breTs)aneFV[yuvCnmankarpøas;bÙþrKYr[ u I kt;sKal;. yuvCnkMBugEtyktMrab;tam nig eFVxneTAtamGVEI dlCaTIeBjniymrbs;yvCnbreTs M I øÜ u dUcCa karesøokBak; kartubEtgxøn EdlmanlkçNHsuicsuI smÖarniym Bala nig b:HBal;dl; Ü sIlFm’Exµry:agxøaMg. karpþl; nig kareRbIR)as;edayesrIrbs;RsTab;yvCn edaymin)anKit nig u BicarNa[)anl¥tl¥n; xVHkarRtYtBinitü eFV[ekItmanPaBGnaFibetyü. i I  KMnitGviC¢mancMeBaHvb,Fm’CatiExµr karhUrcUlvb,Fm’breTshYsehtu eFV[ExµrmYycMnYnEdlyl;Bdl;mankaryl;RcLMcMeBaHvb,Fm’ I uM Exµr faCarbs;breTseTAvij. ]TahN_ ePøgBiNBaTüExµr faCaePøgesom ExµrCaNÐaTIBIr CaedIm.  RbéBNI TMenomTMlab; _ kareKarB ³ ExµrmankareKarBKñaEsþgeLIgtamry³k,ÜnsMBH. karsMBH)anbgðajBIcritlkçNH ExµreTAnwgCatisasn_déT. eKsegáteXIjbc©úb,nñ karR)aRs½yTak;Tgrbs;RbCaCnExµr)anRCabcUlnUv lkçNHbreTs dUcCa karcab;éd karefIbCaedIm EdlCaehtunaM[)at;nUvsBaØNCatirbs;xn. øÜ _ BiFIbNübreTsepSg² ³ ExµrmanBiFIbNüCaeRcIn ehIybc©úb,nñenHedaysarT§BlBIvb,Fm’ u u breTs )aneFV[manl,aylayLMCaeRcInénBiFbuNübreTs dUcCa karkat;nM BiFIxbkMeNIt I I Y enAkñgBiFIerobmgÁlkarExµr. elIsBIenHmanBiFCaeRcIneTotdUcCa buNüénkþIRslaj; EdlyuvCnExµrehAfa ú I buNüsgSar buNüsasanaRKisþ NUEGlEdleFV[yuvCnmankarrMeCIbrMCYl sb,ayrIkrayedayBuxVl;xVay I M BIvb,Fm’Cati’xÚøn minxusGVBstVmmacEdlkMBugRbElgePøg. II I ktþaTaMgGs;enHehIy EdlCakarsabeRBaHènvb,Fm’ GriyFm’breTsmkelIsgÁmkm<CakMBugEt ú sßitkñgsßanPaBmYyd¾lM)ak nig eFV[GriyFm’ExµrFøak;cH enAeBlNaEdleyIgminsÁal;vb,Fm’ GriyFm’ ú I u rbs;xønc,as;las; eBalKWykrbs;eKTaMgdulmkGnuvtþ. m:üageTotva)anCHT§BlmkelIsIlFm’Exµr Ü i bc©úb,nñy:agxøaMg.  ៤. ការស្សុត្ចុោះ ទនត្ំទលសីលធម៌ក្ុ ងសងគមខ្ម ែរបចចុប្បនន ន eyIg)ancg¥lrYcmkehIy BIeKalkarN_sIlFm’enAkñúgsgÁmExµr Edlbc©úb,nñenHsgÁmExµrkMBgEt ú u RsutcuHnUvtèmøsIlFm’KrY [)armÖ eTaHbICakarGb;rM )anedIrtYnaTImysMrab;karGPivDÆn_TaMgGs; BiesselI Y EpñksIlFm’k¾eday. RbeTskm<CakMBgEte)aHCMhanbnþicmþg²ecjBIPaBexÞcxÞI EdlCasMNl;BsRgÁam. ú u I RbvtþisaRsþExµrenAdMNak;kalcugeRkayenH )anbgðajy:agc,as;BIkarbMpøaj nig karRCabcUlènvb,Fm’ breTsenAelITwkdId¾tUc nig kMst;enH. mnusSTaMgLay EdlmansmtßPaBRbvtþisaRsþ k¾dUcCavb,Fm’ ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤ 6 សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា ត
  • 7.
    ិ ិ សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ងវទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច ី ិ ិ ិ វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ RbéBNI RtUv)anbMpøcbMpaø jesÞIrTaMgRsug. mnusSmYycMnYn EdlenAesssl;BsRgÁam PaKeRcInBusvman i I M U smtÜPaBRKb;RKan; kñgkarEfrkSavb,Fm’ nig CMrujkarGPivDÆn_)anqab;rh½senaHeT. ú cMENkenAkñgeBlbc©úb,nñvij mnusSmYyPaKCamnusSEdlsl;BIkarkab;sMlab; nig karhUrcUl ú énmenaKmviC¢a)aneFVI[citþKMnit sµartIRbCaCnkm<CamYycMnYneBareBjeTAedayGMeBIhigSa GsIlFm’ ú emIleXIjEtkarbgáCeM laH. mYyPaKeTot CayuvCnEdlekIteRkaykMLúgqñaM 1979. RbCaCnekµg² TaMgenaHhak;dUcCakMBugsßtenAelIekaHmYykNþalmhasaKrd¾FlVwgelVy EdlBi)aknwgeTAmux ehIyBudwg i M I M faxøÜn)anmkdl;TIenHedayrebobNa. yuvCnmanKMntfa ebIsinCaeKRkeLkeTAemIlmUldæanRbvtþisaRsþ i vb,Fm’rbs;xÚønKWmankarlM)aksRmab;BkeK. pñt;KMnitekµgx©IenH gayTTYlyknUvGVEI dlfµI GVEI dlEbøkBI Y mCÄdæanCuMvijxøÚnNas;. dUcenHenAeBlman vb,Fm’ RbèBNIbreTscUlmk BYkeKnwgcab;ykPøamedaymin KitBicarNa GacniyayfaeKTTYlykTaMgdul edayBu)anKitBIpllM)ak BuMmankarnIykmµ nig M KµankareRbIvicarNjaNRbkbedaybTBiesaFn_enaHeT eRBaHeKKµanGVICamUldæan mindwgfacab;epþmBIRtg;Na I ehIyykGVmkCaRKwHenaHeT. enHCabuBVehtucMbgmYy EdleFV[mUldæanBuTr§i bs;BlrdæExµr )anFøak;dundab I I y:agxøaMg. bBaðaekIteLIg KWva)anefV[eyIgTTYlykvb,Fm’ BalaGav:aEsrbs;breTsy:aggay RBmTaMg I eFV[)at;bg;sNþab;Fañ b;sgÁm reboberobry nig cMncGskmµnana )anekIteLigCabBaðasµKsµaj edaysar I u ú TMnYlykKµanmUldæanBuT§i nig karBicarNa. mü:ageTot BlrdæEdlBuyl;BIxÜnÉgfamantYnaTIya: gNaenA M ø kñúgkarcUlrYmcMEnksÜabnaCati vb,Fm’ eFV[eKmineGIeBIcMeBaHplvi)akTaMgLay EtEbrCars;enAeRkam I karKabsgát; ekgykkmøaMgBlkmµ nig kar TTYlykBIvb,Fm’breTs minecHerIbrM as;. km<CakMBugsßtkñúgsßanPaB Edlmankar)at;bg;sIlFm’bKÁl sIlFm’sgÁm ehIykan;EtekIneLIg ú i u BImYyèf¶eTAmYyèf¶. buKlmYycMnYn)anbMePøcecalnUvsIlFm’rbs;xÚn edayyktYnaTIrbs;xÚn eqøòt»kas Á ø ø RbRBwtþiGMeBIBukrlYy GMeBIbeM PøcbMpøajCati edaymeFüa)ayepSg². emøaHehIytèmøsIlFm’ kñúgsgÁmRsut cuH KWbNþalmkBImnusSRbePTenH. eTaHbIsgÁmmanc,ab; manviFankarN_karBarTb;saÝ t;karhUrcUlvb,Fm’ breTsk¾eday k¾GMeBIGsIlFm’ekItman karerIseGIg Rbkan;vNÑH karminÉkPaBKña vibtþsgÁm RbsinebI i sgÁmBuMmankarGb;rMsIlFm’ Gb;rMmnusS[RsLaj;vb,Fm’xÚn. ø edaysarT§Bl vb,Fm’breTs sgÁmkm<CasBVèf¶ CYbnUvGMeBIGsIlFm’CaeRcIn EdlxusBIRbèBNI i ú TMenomTMlab;ExµreyIg mancritsuPaBrabsar rYsray rak;Tak; mansuCvFm’stbUt>>>taMgBIbru aNkal. I øÙ GsIlFm’kúgsgÁmExµrrYmman vb,Fm’higSa eXareXA BisBul zitkñgcitþKMnitmnusSmYycMnYn EdleFV[ ñ ú I sgÁmCYbnUvplvi)akepSg² ³ _ CMelaHEbk)ak; GMeBIhigSa _ karRbkan;bkSBYk Gtµaniym karQñanIs GMeBIebotebonRbmafemIlgay bnþHbg¥ab; p©aj;p©al ú ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤ 7 សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា ត
  • 8.
    ិ ិ សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ងវទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច ី ិ ិ ិ _ _ _ _ វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ karRbkYtRbECg ekgRbv½Ba© elIkdak;kM)aMgmux rvagRkummYy nig RkummYy GMeBIG)aymux BukrlYy karbMBanc,ab; karrMelaPsiTmnusS §i GMeBIqk;bn; ecarkmµ eBsüacar ]Rkidækmµ mnusSXat GtþXatxøÜnedaysarvibtþei sñha vibtþRi KYsar ø )at;bg;kareGonxµas KµanesckþèføfñÙr TMlak;tMèlvb,Fm’ rMelaPRbèBNICatixn>>>. I øÚ GMeBIGsIlFm’)annwgkMBgrIkraldalesÛrI RKb;TIkEnøg CaehtubNþal[mankarKMramkMEhgdl; u esÜrPaBsgÁm nig vb,Fm’Exµr. ebIsßtkñúgsÜanPaBEbbenH etIvb,Fm’ExµrR)akdCamanGtÜiPaBelITwkdIExµr i EdrrWeT? etImanviFsaRsþNaxøH kñúgkarEfrkSavb,Fm’Exµr nig edIm,ICrM ujRcannUvskmµPaBGskmµèn I vb,Fm’breTs)an? ិ ៥. វធានការៃប់សាត្់ ា karhUrcUlènvb,Fm’breTsmkelIsgÁmExµrbc©úb,nñ CabBaðamYyEdlminGacecos)an eRBaHRbeTs km<CaRtUvmanTMnak;TMngCamYynwgRbeTsdèTelIBPBelak. vb,Fm’breTsmYycMnnEdlminl¥ )aneFVI[ ú i Y sgÁmExµr CYbnUvbBaðaCaeRcIn. b:uEnþGVIEdlsMxan; KWeyIgRtUvmanviFankarkarBar nig Tb;sáat;EdlEsþgeLIg tamry³ buKlpÞal; RKYsar nig sgÁmCati. Á edIm,I[vb,Fm’ GriyFm’CatiExµrKg;vgS eyIgmñak;²RtUv ³ _ karBarvb,Fm’rbs;xÚøn[)anKg;vgS kñúgenaHmanGtþsBaØaN Pasa GkSr sil,³ TMenom TMlab;RbéBNICati>>>. _ RtUvBRgwg nig BRgIkvb,Fm’xÚn[)anrwgmaM. ø _ Kas;kkkay pSaybnþnUvvb,Fm’Cati edIm,I[kUnecACMnan;eRkay sÁal;nvtèmøvb,Fm’Cati. U _ RtUvdkRsg;ykEtcMncl¥²mkEkècñ edIm,IBRgikvb,Fm’Cati ecosvagkarcMlgvb,Fm’rbs; u I breTsTaMgdulEdlnaM[)at;nUvvb,Fm’Cati. _ RtUvBRgwgcMeNHdwg Gb;rM[RbCaBlrdæRslaj;vb,Fm’Cati. _ RtUvecHEfrkSakarBarTwkdI mansµartIsamKÁPaB ÉkPaBCati Rslaj;BCsasn_ I U _ rYmcMEnkksagRbeTsCatielIRKb;visyTaMgEpñkvb,Fm’ esdækic© neya)ay>>>. ½ _ EfrkSasm,tþvb,Fm’ mansm,tþFmµCati nig sm,tþsgÁm. i i i _ RtUvecHTb;sÝat;karhUrcUlènvb,Fm’breTs BalaGav:aEs kuM[cUlmklayLMCamYy vb,Fm’Exµr eday ³ ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤ 8 សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា ត
  • 9.
    ិ ិ សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ងវទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច ី ិ ិ ិ  វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ ktþabuKl ³ mansµartI ]tþmKtiesñhavb,Fm’Catixn elIktMekIgsmtßPaBbuKÁl mansti Á øÚ sm,CBaس eKarBRbéBNI TMenomTMlab; ecHeKarBc,ab; eKarBsiTe§i srIPaB sþareLIgnUvtMèlsIlFm’Edl)at;bg;. mnusSmñak;²RtUvmanKMnitècñRbDitx<s; kñúgn½yGPirkS EfrkSa nig sikSaEsVgyl;[)ansuCMerABIRbvtþsaRsþ vb,Fm’ nigGriyFm’Catixn. kUnExµr I i øÚ minRtUvemIlgaytMèlvb,Fm’Exµr eLIy RtUv[tMèlelIvb,Fm’Catixn minRtUvEkERb rW øÚ bM)at;ecalnUvsñaédEdlman. yuvCnKb,IrkSaPaBéføfrñÚ minRtUvbeNþayxøneTAtamkarGUsTaj Ü ènvb,Fm’BalaGav:aEs sMParniym kareRbIR)as;higSa eRKOgejónenaHeT. RtUvRbkan;yknUveKalkarN_sIlFm’ edIm,I tèmøxÚnpÛal; RKYsar nig sgÁmCati. ø  ktþaRKYsar ³ ykcitþTukdak;karGb;rMsmaCikRKYsar[rkSanUveKalkarN_sIlFm’ kareKarB »nlMeTan rkSaTMenomTMlab;RbéBNI. Rslaj; nig karBarkitþiysRKYsar mansamKÁPaBrvag I smaCikkñúgRKYsar. emRKYsarRtUvedIrtYnaTIsMxan;kgkarpþl;nvKMrUl¥²dl;smaCikRKYsar. ñú U  ktþasgÁm ³ edIm,ITb;sÝat;karhUrcUlvb,Fm’breTs sgÁmRtUvykcitþTukdak; Bintütamdan i [)anc,as;las; tamry³karerobcMc,ab;[manRbsiTPaB nig tmøaPaB. tamRbB½npSBVpSay §i § manviTüú TUrTsSn_ kaEst TsSnavdþ>I >>Kb,IbegátevTikaGb;rM rW naTIpSayBIvb,Fm’Cati[)anTUlM I TUlay. Tb;sÝat;karhUrcUlvb,Fm’breTsxussIlFm’ ehIyRksYg sÜab½nBak;Bn½§ RtUvrkviFan karkarBar nig pþnaÞ eTasdl;GñkEdlRbRBwtþelµs dUcCakarpSBVpSayPaBynþGasGaPas I CaedIm. tamdan nig Tb;sáat;ral;skmµPaByuvCn EdlbgábBaðanaMplb:HBal;dl;tMélCati eRBaHyuvCnCaeKaledAsMxan;kúgkarTTYlyknUvvb,Fm’rbs;breTs. ñ TnÛmnwgenHEdr w raCrdæaPi)alRtUvBRgwgesßrPaBneya)ay snþsxsgÁm GPivDÆn_esdækcCati[rIkcMerIn i u i© kñúgeKalkarN_sIlFm’ nig EfrkSatMèlvb,Fm’ GriyFm’Cati. ៦. ម្សចក្េីសននិដ្ឋន ា rhUtmkdl;eBlenH karGb;rMenAEtbnþtYnaTIya: gsMxan; kñúgkarbNþúHbNaþlsgÁmExµredIm,ITb;sáat; karhUrcUlènvb,Fm’breTsxageRkA Edl)aneFV[yuvCnlg;lk; )at;KuNFm’ RbèBNIFøak;cuHGn;fy. enA I kñúgsgÁmExµreyIg edaysarEtbuKlmYycMnnxVHsIlFm’ eTIbeFV[sgÁmCYbbBaðaCaeRcIn. dUcenHedIm,Isaþ r Á Y I eLIgvijnUvktþaGskmµ RbCaBlrdæExµrRtUvrYbrYmKña kMcat;nUvvb,Fm’higSa CaBiessbNþHbNþalkulbuRt ú kulFItaExµr[Rslaj;vb,Fm’ mansIlFm’l¥ KuNFm’ Gb;rM[BlrdæmansIlFm’cMeBaHxøÚnÉgpg nig sgÁmCatipg eRBaHfasIlFm’GacdwknaMmnusS[edIrtammaKa’mYyeq<aHeTArkesckþsxcMerIn ecosvagGMeBI I u GmnusSFm’ higSa GMeBIrBukrlYy karRbkan;vNÑH>>>. RsbeTAnwgkarxitxMrbs;BlrdæExµr eyIgsgÇwmfa ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤ 9 សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា ត
  • 10.
    ិ ិ សាកលវទ្យាល ័យភូមិន្ទន្តសាស្រ្ត ន្ងវទ្យាសាស្រ្តស្ដ្ឋកច្ ច ី ិ ិ ិ វប្បធម៌ទ្យ ូសៅ vb,Fm’breTsminCHplGaRkk;eTAelIvb,Fm’ExµreToteT ehIyRbeTsCatigakeTArkkarbNþHbNþalvb, ú Fm’snþiPaB nig karGb;rMsIlFm’ edIm,IGPivDÆn_RbeTsCati[rIkcMerIn dUcGrüRbeTselIsaklelak. eday RbeTsExµr CaRbeTsFøab;manRbvtþisaRsþ vb,Fm’rugerOg CaCnCati]sSah_Büayam mancrikl¥ suPaBrabsar nig manekrþe× QµaHl,IrnÞeW lIqakGnþrCati eyIgsgÇwmfakm<CanwgedIrtamnUvGVEI dll¥ ú EdlRbvtþisaRsþFøab;manrYcmkehIy. kñúgnamCayuvCnExµr CassrRTUgCati RtUvman]tþmKtiCatix<s;esñha nigkarBarvb,Fm’xÚønEdldUnta)anbnSl;TukeGay CaekrtMENl CaRBlwgCatirbs;RbCaCnExµrRKb;rUb kuM[)at;bg; dUcBaküesøakmYy)anelIkeLIgfa {vb,Fm’rlt; Catirlay vb,Fm’BNÑray CatiefÝgfÝan} . I 7 ឯក្សារម្ោង  ការស្សុ ត្ចុោះទនត្ទមលសី លធម៌ម្ៅក្មពុជាបចចុប្បននម្ក្ើ ត្ សាមុន 1999 ) (  ម្សៀវម្ៅ វប្បធម៌ៃម្ៅ ម្ោក្ ភុក្ បវ) ូ (  ម្សៀវម្ៅ វប្បធម៌ៃម្ៅ ម្ោក្ ម្មង ម្ហង និង ញឹ ម បក្់ងន ូ ( )    ិ (ជ សំ នួរ ចម្មលើយ សី លធម៌ ពលរដាវ ជា ម្ៃៀង ម្សងោង) ិ ម្សចក្េម្ផេើ មវៃាសាស្រសេនម្ោបយ បណត្ ឈុន ណាម្រត្) ( ឌិ ី ិ ( ម្សៀវម្ៅ សញ្ញណៃសសនវជា In Virakcheat ) ា ជ ស្រសាវជ្រាវសោយជ្ររុមទ្យ ី ៤ 10 សាស្រសាចារយ គង ់ ភូមីកា ត