1. İSLAMDA
KARDEŞLİK
-21

2. Kardeşlikten söz ederken akla
gelen İlk şey kardeşlik haklarıdır.
Unutmayalım ki kardeşe yapılacak
en büyük iyilik ona zarar vermemektir.
Sonra yapılacak bir iyilik varsa yapılır.
2

3. Kardeşlik hukukunda titizlikle
yapılması gereken durumlar şunlardır :
1-Kareşin haklarını korumak.
2-Kardeşleri kendi nefsi kadar sevmek.
3-Kardeşler arasında selamı yaymak.
4-kardeşler arasında eşitlik ilkesine dikkat etmek.
5-ve kardeşlerle dayanışma içinde olmak.
3

4. Kardeşlık hukukunda yapılmaması
gereken hususlar da şunlardır:
1- Irkçılık.
2- Ayrımcılık ve bölücük
3- Zulüm ve tehakküm
4- Nefret ve öfke
5- Kin tutma
6- kibirlenme.
7- Gıbet ve Dedikodu
8- Aldatmak, kandırmak ve hile yapmak.
4

5. Rasûlullah (s a v ) şöyle buyurmuştur:
“Müslümanın Müslüman üzerinde
altı hakkı vardır
1-Karşılaştığında selam verir,
2-davetine icabet eder,
3-aksırdığı zaman elhamdülillah derse
yerhamükallah der,
(Dârimî, İstizan: 5; İbn Mâce, Cenaiz: 43)
5

6. 4-hastalandığında ziyaret eder,
5-öldüğünde cenazesine katılır
6-kendisi için sevdiği şeyi onun için de sever ,
varlığında ve yokluğunda
onun hakkında samimi olur
iyiliğini İster ve nasihate devam eder ”
(Dârimî, İstizan: 5; İbn Mâce, Cenaiz: 43)
6

7. Efendimiz şöyle buyurdu:
Hiç şüphesiz Allah Teâlâ kıyâmet günü:
“Nerede benim rızâm için
birbirlerini sevenler?
Gölgemden başka gölgenin
bulunmadığı bugün onları,
kendi arşımın
gölgesinde gölgelendireceğim”
buyurur
7

8. Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem
şöyle buyurmuştur:
“Adamın biri, bir başka köydeki (din) kardeşini
ziyâret etmek için yola çıktı.
Allah Teâlâ, adamın yolu üzerinde
bir meleği görevlendirdi.
Adam meleğin yanına gelince,
8

9. melek:
– Nereye gidiyorsun? dedi. Adam,
– Şu (ileriki) köyde bir din kardeşim var,
onu ziyârete gidiyorum, cevabını verdi.
Melek:
– O adamdan elde etmek istediğin
bir menfaatin mi var? dedi
9

10. Adam:
– Yok hayır, ben onu sırf
Allah rızası için severim,
onun için ziyâretine
gidiyorum, dedi.
10

11. Bunun üzerine melek:
– Sen onu nasıl seviyorsan
Allah da seni öylece seviyor.
Ben, bu müjdeyi vermek için
Allah Teâlâ’nın sana gönderdiği
11
elçisiyim, dedi.

12. Biz bu hadisin neresindeyiz ?
Biz , Allah’tan başka hiç kimseden
karşılık beklemeden
Mü’min kardeşlerimizin
durumlarını soruyor muyuz???
12

13. kardeşliği bozan ve dolayısıyla
bireysel ve toplumsal ahengin
zedelenmesine yol açan
kötü hususlardan bazılarına
şöyle değinebiliriz:
13

14. (el-Hucurat, 49/12).
14

15. "Ey iman edenler!
Zannın birçoğundan sakının.
Çünkü zannın bir kısmı günahtır.
(el-Hucurat, 49/12).
15

16. Birbirinizin kusurlarını
ve mahremiyetlerini araştırmayın.
Birbirinizin gıybetini yapmayın.
Herhangi biriniz ölü kardeşinin etini
yemekten hoşlanır mı?" (el-Hucurat, 49/12).
16

17. Yüce Rabbimiz,
mü'minleri açık bir şekilde suizandan,
kardeşlerinin gizli yönlerini araştırmaktan,
giybet ve dedikodu yapmaktan sakındırmaktadır.
17

18. Peygamberimiz (s.a.s) ise bu konuda
şöyle buyurmaktadir:
"Sebepsiz zandan sakınınız.
Zira zan sözlerin, yalanı çok olanıdır.
Birbirinizin ayibini görmeye
ve duymaya çalışmayınız.
Birbirinizin mahrem hayatını da araştırmayınız"
(el-Lü'lü Ve'l Mercân, Kitabu'l Birr Ves-Sila Ve'l-Adab).
18

19. Başka bir âyet-i kerimede
şu hususların altı çizilmektedir:
"(el-Hucurat, 49/11).
19

20. "Ey iman edenler,
bir topluluk bir başka toplulukla alay etmesin,
belki alay ettikleri kendilerinden daha hayırlıdırlar.
Kadınlar da kadınlarla alay etmesinler,
belki kendilerinden daha hayırlıdırlar.
"(el-Hucurat, 49/11).
20

21. Kendi nefislerinizi yadırgayıp küçük düşürmeyin
ve birbirinizi en olmadık kötü lakablarla çağırmayın.
İmandan sonra fasıklık ne kötü bir isimdir.
Kim tevbe etmezse,
işte onlar zalimlerin ta kendileridir"(el-Hucurat, 49/11).
21

22. Kin, haset ve hakaret de
kardeşliği bozan hususlar arasındadır.
Kıyamette kendilerinden
övgüyle sözedilen,
bu mü’min kardeşlerin
her türlü kinden ve hasetten
arındırılmaktadırlar:
22

23. (el-Hicr, 15/47).
23

24. "Onların göğüslerinde kinden
ne varsa tümünü siyirip çektik,
kardeşler olarak sedirler üzerinde
karşı karşıyadırlar" (el-Hicr, 15/47).
24

25. Enes b. Mâlik'in rivâyet ettiği
sahih bir hadiste ise
Peygamberimiz (s.a.s)
şu nasihatlerde bulunmaktadır:
25

26. "Birbirinizle kinleşmeyiniz hasetlesmeyiniz
birbirinizden yüz çevirmeyiniz.
Ey Allah'in kulları kardeş olunuz..."
(Buhârî, Edeb, 57; feraiz 2; Müslim, birr, 23; Tirmizi, birr, 24),
26

27. "Bir kişiye, müslüman kardeşine
hakaret etmesi kötülük olarak yeter"
(Müslim, I, 32).
27

28. Mü'min kardeşinin
ufak-tefek kusurlarına
ve eksikliklerine bakarak
ona kin ve düşmanlık besleyen kişi
gerçekte insafsızca ve zalimce
davranan kimsedir.
28

29. Grupçuluk,
hizipçilik,
bencillik vb. gibi
kötü hasletler de kardeşliği bozan
ve mü'minleri birbirine düşüren hususlardır.
29

30. Nitekim bir hadisi şerifte,
şeytanın bu yönde daima
bir umut beslediğine
işaretle şöyle buyurulmaktadır:
30

31. “Şeytan, Kibleye dönen mü'minlerin
artık kendisine ibadet etmesinden
ümidini kesmiştir;
fakat onları birbirine
düşürmekte hala ümitlidir “
(Tirmizi, Birr, 25; Müslim, Münafikun, 65).
31

32. Bütün bu hususlar veya hasletler,
tıpkı birer mikrop gibi,
sirayet ettiği vücudları hasta düşürmekte
ve tahrip etmektedir.
32

33. Dinde kardeşlik ruhunu yeniden canlandırmak
ve mü'minlere kaybettikleri gücü
yeniden kazandırmak,
ancak bu tür hasletlerin ortadan
kaldırılmasıyla mümkün olabilir.
33

34. Kur‘an’ın öngördügü kardeşliğin
tesis edilmesi demek,
İslam ümmetinin yeniden
dirim kazanması demektir.
34

35. " Kinleri, şahsî çıkarları ve taassubu
bir kenara itip yok eden,
Allah yolunda kardeşlik prensibinden başka
hiçbir prensip kalpleri birleştiremez.
Ancak bu kardeşlik prensibiyle saflar
yüce Allah‘ın sancağı altında birleşebilir"
35

36. Bir zat Ebu Hüreyre’ye gelmiş
ve ona demiş ki:
Ben Allah için seninle kardeş
olmak istiyorum.
Ebu Hüreyre ona:
Allah rızası için kardeşliğin hakkı
ne olduğunu biliyor musun? Diye sormuş.
36

37. O da hayır bilmiyorum,
bana anlat lütfen,
diye cevap vermiş.
37

38. Ebu Hüreyre:
Allah rızası için edindiğin kardeşinin
hakkı senin Dirhem ve Dinarındaki
senin hakkından daha az değildir.
Adam:
Vallahi ben henuz
bu dereceye varamadım.
Ebu Hüreyre:
O zaman beni bırak git.
Diye cevap vermiş.
38

39. Kardeşler, aralarında
adalet,
iyilik ,
dostluk
ve bağışlama ile
muamele etmelidirler.
39

40. Yûsuf sûresinde de, Hz. Yûsuf'a
kardeşlerinin yaptıkları kötülükler
uzun uzun anlatılır.
Sonunda her şey ortaya çıkınca
kardeşlerinin ona:
40

41. (Yûsuf, 12/91)
Dediler ki: “Allah’a andolsun,
gerçekten Allah seni bize üstün kıldı.
Gerçekten biz suç işlemiştik.”
(Yûsuf, 12/91)
41

42. (Yûsuf, 12/92) diyerek,
42

43. “Yûsuf dedi ki:
Bugün size kınama yok.
Allah sizi bağışlasın.
O, merhametlilerin
en merhametlisidir.
(Yûsuf, 12/92) diyerek,
onları müsamaha ile karşıladığı
haber verilmektedir.
43

44. Tekrar ve tekrar altını çizmek
istediğimiz ve unutulmaması gereken
nokta şudur:
Kardeşler , kendi aralarındaki ilişkileri
şu esaslara göre hareket etmelidir:
44

45. 1- Kardeşler karşılıklı sevgi ve saygı beslemeli,
küçükler büyüklere karşı
saygısız davranışlardan sakınarak
onları anne ve babaları gibi görmeli
ve kendilerine itaat etmeli,
büyük kardeşler de küçüklerin
eksiklerini hoşgörü ile karşılamalıdır.
45

46. 2- Kardeşler,
anne ve babalarını üzmeyecek,
para,
servet ,
Ve miras gibi maddi çıkarlar
düşmanlık sebebi haline getirilmemeli
ve birlik ruhu bozulmamalıdır.
46

47. 3- Şan, şöhret, makam, servet gibi
şeyler kıskançlık sebebi olmamalıdır.
Maddî ve manevî bakımdan güçlü olan da
diğerlerine hor bakmamalı,
onlara her konuda yardım elini uzatmalıdır.
47

48. 4- Aralarındaki işleri ve düşünce ayrılıklarını
zora baş vurmadan,
birbirlerinin düşüncelerine saygı duyarak
ve konuşup anlaşarak tatlılıkla
halletmenin yollarını aramalıdırlar.
48

49. Dersimizin Sonunda
kardeş haklarını şöyle özetleyebiliriz
1.Müslüman kardeşinin kusurunu
bağışlar ve suçunu affeder.
2.Güçsüze merhamet eder.
3.Avretini örter.
4.Hatasını görmez.
5.Özrünü kabul eder.
49

50. 6.Kaybettiğini bulduğunda ona iade eder.
7.Devamlı olarak ona nasihat eder.
8.Hayvanlarını muhafaza eder.
9.Zimmetine riayet eder.
10.Hastasını ziyaret eder.
50

51. 11.Cenazesinde bulunur.
12.Davetine icabet eder.
13.Hediyesini kabul eder.
14.Birbirini ziyaret etmekte onunla eşit olur.
15.Yaptığı iyiliğe teşekkür eder.
51

52. 16.Ona yardımda kusur etmez.
17. Hürmeti eksik etmez.
18.Yardım isteğine icabet eder.
19.Maksadını boşa çıkarmaz.
20.Aksırınca: "YERHAMÜKELLÂH"
yani "ALLAH SANA RAHMET ETSİN..." der.
52

53. 21.İhtiyacını giderir.
22.Selam verildiğinde selamını alır.
23.Ona güzel söz söyler.
24.Ona vereceğini ayırıp çıkarır.
53

54. 25. Kendisi için istediği iyiliği
onun için de ister,
kendisi için istemediği kötülüğü
onun için de istemez
54

55. 26.Yaptıklarından övgü ile söz eder .
27. Zalim olana ,
zulmüne engel olmak suretiyle yardım eder.
28.Mazlum olana da
onu kurtarmakla yardım eder.
55

56. 29.Mazlum olana iyilik edip,
hakkına tecavüz etmez.
Ona kötü söz söyleyip rezil etmez.
56

57. Allah'ım, bize hakkı olduğu gibi göster;
hakikati kendi çerçevesiyle ruhumuza duyur.
Bizi ona uymaya muvaffak kıl.
57

58. Allahım
Bâtılı da kendi çirkin çerçevesiyle
olduğu gibi göster
ve bizi ondan ictinâba muvaffak kıl.
58

59. Allah'ım,
ya bizi kendimize getir
veya bizi Kendine al."
59

60. 60