İSIM HAQQıNDA ÜMUMI
MƏLUMAT
İsim
Hazırladılar: Ə.Oqtay, X.Cəbrayıl, Q.İlkin,
M.Murad, T.Sabir, K.İsmayıl, M. Ceyhun
İsim
Sifət
Say
Fel
Əvəzlik
Zərf
İsmin ümumiləşdirilməsi İsim, ümumi qrammatik mənasına
görə əşyanın adını bildirən, kim? Nə?
Hara? Sualların birinə cavab verən
əsas nitq hissəsidir.
Suallar Kim?, Nə?, Hara?
Quruluşca növləri Sadə, düzəltmə, mürəkkəb
İsmin başqa növləri Konkret və mücərrəd, ümumi və xüsusi,
tək, cəm və toplu.
İsmin halları Adlıq h., Yiyəlik h., Yönlük h., Təsirlik h.,
Yerlik h., Çıxışlıq h.
İsmin halları
İsmin hallarının
şəkilçiləri
İsmin hallarının
sualları
Adlıq hal - Kim? Nə? Hara?
Yiyəlik hal -ın, -in, -un, -ün
Kimin? Nəyin?
Haranın?
Yönlük hal -a, -ə
Kimə? Nəyə?
Haraya?
Təsirlik hal -ı, -i, -u, -ü,
Kimi? Nəyi?
Haranı?
Yerlik hal -da, -də
Kimdə? Nədə?
Harada?
Çıxışlıq hal -dan, -dən,
Kimdən? Nədən?
Haradan?
Şəxslər Şəkilçilər
I şəxs tək -ım, -im, -um, -üm, -m
I şəxs cəm
-ımız, -imiz, -umuz, -ümüz, -
mız, -miz, -muz, -müz
II şəxs tək -ın, -in, -un, -ün, -n
II şəxs cəm
-ınız, -iniz, -unuz, -ünüz, -nız, -
niz, -nuz, -nüz
III şəxs -ı, -i, -u, -ü, sı, si, su, sü
İsimdən isim
düzəldən
Feldən isim
düzəldən
Sifətdən isim
düzəldən
Saydan isim
düzələn
çı4 ış4 lıq4 lıq4iq4
lik4 ki4
ıstan4 ıq4
ça2 ıcı4
İsmin morfoloji təhlil qaydası:
1.Başlanğıc forması
2.Sualı
3.Quruluşca növü, hansı nitq hissəsindən
yaranması
4.Konkret və ya mücərrəd olması
5.Ümumi və ya xüsusi olması
6.Tək və ya cəm olması
7.Mənsubiyyət şəkilçisi (əgər varsa)
8.Halı
9.Cümlədə vəzifəsi
İsmin halı İsmin cümlədə rolu
Adlıq hal Mübtəda, xəbər, təyin
Müəyyən yiyəlik hal Xəbər
Qeyri müəyyən yiyəlik hal -
Yönlük hal Tamamlıq, zərflik, xəbər
Təsirlik hal Tamamlıq (yeganə haldır
ki, xəbər ola bilmir)
Yerlik hal Tamamlıq, zərflik, xəbər
Çıxışlıq hal Tamamlıq, zərflik, xəbər
Diqqətinizə
görə təşəkkür
edirik

I sim

  • 1.
    İSIM HAQQıNDA ÜMUMI MƏLUMAT İsim Hazırladılar:Ə.Oqtay, X.Cəbrayıl, Q.İlkin, M.Murad, T.Sabir, K.İsmayıl, M. Ceyhun
  • 2.
  • 3.
    İsmin ümumiləşdirilməsi İsim,ümumi qrammatik mənasına görə əşyanın adını bildirən, kim? Nə? Hara? Sualların birinə cavab verən əsas nitq hissəsidir. Suallar Kim?, Nə?, Hara? Quruluşca növləri Sadə, düzəltmə, mürəkkəb İsmin başqa növləri Konkret və mücərrəd, ümumi və xüsusi, tək, cəm və toplu. İsmin halları Adlıq h., Yiyəlik h., Yönlük h., Təsirlik h., Yerlik h., Çıxışlıq h.
  • 4.
    İsmin halları İsmin hallarının şəkilçiləri İsminhallarının sualları Adlıq hal - Kim? Nə? Hara? Yiyəlik hal -ın, -in, -un, -ün Kimin? Nəyin? Haranın? Yönlük hal -a, -ə Kimə? Nəyə? Haraya? Təsirlik hal -ı, -i, -u, -ü, Kimi? Nəyi? Haranı? Yerlik hal -da, -də Kimdə? Nədə? Harada? Çıxışlıq hal -dan, -dən, Kimdən? Nədən? Haradan?
  • 5.
    Şəxslər Şəkilçilər I şəxstək -ım, -im, -um, -üm, -m I şəxs cəm -ımız, -imiz, -umuz, -ümüz, - mız, -miz, -muz, -müz II şəxs tək -ın, -in, -un, -ün, -n II şəxs cəm -ınız, -iniz, -unuz, -ünüz, -nız, - niz, -nuz, -nüz III şəxs -ı, -i, -u, -ü, sı, si, su, sü
  • 6.
    İsimdən isim düzəldən Feldən isim düzəldən Sifətdənisim düzəldən Saydan isim düzələn çı4 ış4 lıq4 lıq4iq4 lik4 ki4 ıstan4 ıq4 ça2 ıcı4
  • 7.
    İsmin morfoloji təhlilqaydası: 1.Başlanğıc forması 2.Sualı 3.Quruluşca növü, hansı nitq hissəsindən yaranması 4.Konkret və ya mücərrəd olması 5.Ümumi və ya xüsusi olması 6.Tək və ya cəm olması 7.Mənsubiyyət şəkilçisi (əgər varsa) 8.Halı 9.Cümlədə vəzifəsi
  • 8.
    İsmin halı İsmincümlədə rolu Adlıq hal Mübtəda, xəbər, təyin Müəyyən yiyəlik hal Xəbər Qeyri müəyyən yiyəlik hal - Yönlük hal Tamamlıq, zərflik, xəbər Təsirlik hal Tamamlıq (yeganə haldır ki, xəbər ola bilmir) Yerlik hal Tamamlıq, zərflik, xəbər Çıxışlıq hal Tamamlıq, zərflik, xəbər
  • 9.