Sản xuất hàng hóa là mô hình kinh tế trọng tâm trong việc tạo ra sản phẩm không cho nhu cầu cá nhân mà để trao đổi và tiêu dùng. Mô hình này có nhiều ưu điểm vượt trội so với sản xuất tự cung tự cấp, thúc đẩy sự phân công lao động và chuyên môn hóa, nhưng cũng tồn tại nhiều nhược điểm như chất lượng lao động thấp và tốc độ đổi mới công nghệ chậm. Tại Việt Nam, sản xuất hàng hóa đòi hỏi phải cải cách để nâng cao năng lực cạnh tranh và thực hiện quản lý nhà nước nhằm hạn chế các tiêu cực từ cơ chế thị trường.

1. Đại Học Y Dược – Đại Học Huế.
BÀI TẬP
Câu hỏi:Tại sao nói sản xuất hàng hóa ra đời là một bước
ngoặc lớn của nhân loại, ở nước ta có tồn tại nên sản xuất
hàng hóa không, chỉ rõ những mặc tích cực và hạn chế của
nó.
Sinh viên : Nguyễn Thị Linh Chi
Lớp : D1B

2. Huế, Tháng 5 Năm 2013

3. BÀI LÀM
Trước hết ta nhắc lại thế nào là sản xuất hàng hóa và một số đặt trưng
của nó:
 Sản xuất hàng hóa là một khái niệm được sử dụng trong kinh tế chính trị
Marx-Lenin dùng để chỉ về kiểu tổ chức kinh tế trong đó sản phẩm được
sản xuất ra không phải là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của chính người
trực tiếp sản xuất ra nó mà là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người
khác, thông qua việc trao đổi, mua bán. Hay nói một cách khác, sản xuất
hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế mà sản phẩm sản xuất ra là để bán.
 Đặc trưng:
Dựa theo đó ta thấy sự ra đời của sản xuất hàng hóa là một bước ngoặc
lớn của nhân loại. Thật vậy:
 Sản xuất hàng hóa ra đời giải quyết những mâu thuẫn của xã hội hiện
tại, đảm bảo sự thích ứng giữa cung và cầu của xã hội:
 Sản xuất hàng hóa ra đời yêu cầu phải có hai điều kiện Phân công lao
động xã hội và Sự tách biệt kinh tế. Hai điều kiện đó chính là những
mâu thuẫn của sản xuất tự cung tự cấp khi mà cung và cầu không đảm
bảo. Cho nên sự ra đời của sản xuất hàng hóa đã giải quyết những
mâu thuẩn đó đảm bảo sự thích ứng giữa cung và cầu cho xã hội. Ta
biết rằng trong sản xuất tự cung tự cấp thì mỗi người sản xuất ra
những thứ phục vụ nhu cầu sử dụng của chính người đó, mà thực tế
mỗi một người rất khó để đáp ứng toàn bộ nhu cầu của chính mình,
thường mỗi người chỉ có thể sản xuất để đáp ứng một số nhu cầu
nào đó, cho nên sự ra đời của sản xuất hàng hóa đã giải quyết được
những vấn đề đó, mỗi người không cần thiết phải đáp ứng toàn bộ
những nhu cầu tiêu dùng của bản thân mà thay vào đó chỉ cần sản
xuất một lĩnh vực nhất đị nh rồi trao đổi với người khác.

4.  Sản xuất hàng hóa ra đời mang những ưu thế vượt trội so với nền sản
xuất tự cung tự cấp cụ thể:
 Sản xuất hàng hóa ra đời trên cơ sở của phân công lao động xã hội,
chuyên môn hóa sản xuất chính vì thế, nó khai thác được những lợi thế
về tự nhiên, xã hội, kỹ thuật của từng người, từng cơ sở sản xuất cũng
như từng vùng, từng đị a phương. Bên cạnh đó, sự phát triển của sản
xuất hàng hóa lại có tác động trở lại, thúc đẩy sự phát triển của phân
công lao động xã hội, làm cho chuyên môn hóa lao động ngày càng tăng,
mối liên hệ giữa các ngành, các vùng ngày càng trở nên mở rộng, sâu
sắc. Phá vỡ tính tự cấp tự túc, bảo thủ, trì trệ, lạc hậu của mỗi ngành,
mỗi đị a phương làm cho năng suất lao động xã hội tăng lên nhanh
chóng, nhu cầu của xã hội được đáp ứng đầy đủ hơn. Khi sản xuất và
trao đổi hàng hóa mở rộng giữa các quốc gia, thì nó còn khai thác được
lợi thế của các quốc gia với nhau. Chế độ tư hữu làm cho những người
sản xuất độc lập với nhau, còn phân công lao động xã hội lại làm cho
họ phụ thuộc vào nhau. Sản xuất hàng hóa ra đời chính là để giải
quyết mâu thuẫn này.
 Những hình thức đầu tiên của sản xuất hàng hóa xuất hiện từ thời kỳ tan
rã của chế độ công xã nguyên thủy, tồn tại và phát triển ở các phương
thức sản xuất tiếp theo.
 Sản xuất hàng hóa phát triển cao nhất, phổ biến nhất trong chủ nghĩa tư
bản và trở thành hình thức sản xuất hàng hóa điển hình, nổi bật trong
lị ch sử.
 Sản xuất hàng hóa tiếp tục tồn tại và phát triển dưới chủ nghĩa xã hội vì
dưới chủ nghĩa xã hội còn tồn tại nhiều hình thức sở hữu khác nhau và
trình độ phân công lao động xa ähội ngày càng phát triển. Như vậy, sản
xuất hàng hóa xuất hiện rồi tồn tại và phát triển ở nhiều xã hội, là sản
phẩm của lị ch sử phát triển sản xuất của loài người. No ácó nhiều ưu

5. thế, tiến bộ so với sản xuất tự câpë tự túc mà cho tới nay chưa có hình
thức sản xuất xã hội nào có ưu thế hơn nó. Tuy nhiên, ở các xã hội khác
nhau, sản xuất hàng hóa có vai trò và giới hạn khác nhau.
 Trong nền sản xuất hàng hóa, quy mô sản xuất không còn bị giới hạn
bởi nhu cầu và nguồn lực mang tính hạn hẹp của mỗi cá nhân, gia
đình, mỗi cơ sở, mỗi vùng, mỗi đị a phương, mà nó được mở rộng, dựa
trên cơ sở nhu cầu và nguồn lực của xã hội. Điều đó lại tạo điều kiện
thuận lợi cho việc ứng dụng những thành tựu khoa học - kỹ thuật vào
sản xuất... thúc đẩy sản xuất phát triển.
 Trong nền sản xuất hàng hóa, sự tác động của quy luật vốn có của sản
xuất và trao đổi hàng hóa là quy luật giá trị , quy luật cung - cầu, quy
luật cạnh tranh... buộc người sản xuất hàng hóa phải luôn luôn năng
động, nhạy bén, biết tính toán, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất,
nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế, cải tiến hình thức,
quy cách và chủng loại hàng hóa, làm cho chi phí sản xuất hạ xuống
đáp ứng nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng ngày càng cao hơn.
 Trong nền sản xuất hàng hóa, sự phát triển của sản xuất, sự mở rộng
và giao lưu kinh tế giữa các cá nhân, giữa các vùng, giữa các nước...
không chỉ làm cho đời sống vật chất mà cả đời sống văn hóa, tinh
thần cũng được nâng cao hơn, phong phú hơn, đa dạng hơn.
 Là cơ sở thúc đẩy quá trình dân chủ hóa, bình đẳng, tiến bộ xã hội, phá
vỡ tính bảo thủ, trì trệ, phường hội của kinh tế tự nhiên, tự cấp tự túc.
 Sản xuất hàng hoá tiếp tục tồn tại và phát triển ở nhiều xã hội là sản
phẩm của lị ch sử phát triển sản xuất của loài người. Bởi vậy nó có
nhiều ưu thế, và là một phương thức hoạt động kinh tế tiến bộ hơn
hẳn so với sản xuất tự cấp tự túc :

6.  Nó làm thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất, nâng cao
năng suất lao động xã hội .Nó thúc đẩy quá trình xã hội hoá sản
xuất nhanh tróng làm cho sự phân công chuyên môn hoá sản xuất
ngày càng sâu sắc, hợp tác hoá chặt chẽ hình thành các mối liên hệ
kinh tế và sự phụ thuộc lẫn nhau của những người sản xuất hình
thành thị trường trong nước và thế giới.
 Nó thúc đẩy nhanh quá trình tích tụ và tập trung sản xuất, đó là cơ
sở để thúc đẩy quá trình dân chủ hoá, bình đẳng và tiến bộ xã hội
Sản xuất hàng hóa ở nước ta hiện nay.
 Trong giai đoạn quá độ lên CNXH, ở nước ta những đIều kiện chung của
kinh tế hàng hoá vẫn còn bởi vậy nền kinh tế hàng hoá tồn tại là một tất
yếu khách quan:
 Phân công lao động xã hội với tư cách là cơ sở của trao đổi chẳng
những không mất đi, trái lại ngày một phát triển cả về chiều rộng lẫn
chiều sâu. sự chuyên môn hoá và hợp tác hoá lao động đã vượt khỏi
biên giới quốc gia và ngày càng mang tính quốc tế.
 Phân công lao động xã hội đã phá vỡ các mối quan hệ truyền thống
của nền kinh tế tự nhiên khép kín, tạo cơ sở thống nhất, phụ thuộc
lẫn nhau giữa những người sản xuất vào hệ thống của hợp tác lao
động. Sự phân công lao động của ta đã ngày càng chi tiết hơn đến từng
ngành, từng cơ sở và ở phạm vi rộng hơn nữa là toàn bộ nền kinh tế
quốc dân. hiện nay ta đã có hàng loạt các thị trường được hình thành
từ sự phan công lao động đó là: Thị trường công nghệ, thị trường các
yếu tố sản xuất,…Tạo đà cho nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần
phát triển giúp ta nhanh chóng hoà nhập được với kinh tế trong khu
vực và thế giới.
 Trong nền kinh tế đã và đang tồn tại nhiều hình thức sở hữu khác
nhau về tư liệu sản xuất và sản phẩm lao động. Sở hữu toàn dân, sở
hữu tập thể của những người sản xuất hàng hoá nhỏ, sở hữu tư nhân
TBCN, sở hữu hỗn hợp, đồng sở hữu,…Chế độ xã hội hoá sản xuất

7. giữa các ngành, các xí nghiệp trong cùng một hình thức sở hữu vẫn
chưa đều nhau. Sở dĩ như vậy là do cơ cấu kinh tế của ta giờ là cơ cấu
kinh tế nhiều thành phần, sự tồn tại của các thành phần kinh tế là
một tất yếu khách quan .
 Sản xuất hàng hoá là để trao đổi đáp ứng nhu cầu của xã hội nên
người sản xuất có điều kiện để chuyên môn hoá cao. Trình độ tay
nghề được nâng lên do tích luỹ kinh nghiệm, tiếp thu được tri thức
mới. Công cụ chuyên dùng được cải tiến, kỹ thuật mới được áp dụng
do đó cạnh cạnh tranh ngày càng gay gắt khiến cho năng suất lao động
được nâng lên, chất lượng sản phẩm ngày càng được cải thiện và tốt
hơn. Hiệu quả kinh tế được trú trọng làm mục tiêu đánh giá sự hoạt
động của các thành phần kinh tế. Việc trao đổi hàng hoá dựa trên
nguyên tắc ngang giá khiến cho người sản xuất luôn tìm cách tiết kiệm
giảm đến mức tối đa những chi phí cá biệt, giảm giá trị hàng hoá cá
biệt để có lợi nhuận khi trao đổi. Trên cơ sở phân công lao động, sản
xuất hàng hoá phát triển. Khi sản xuất hàng hoá phát triển sẽ làm
phân công lao động ngày càng cao hơn, sâu hơn. Quan hệ hàng hoá, tiền
tệ, quan hệ thị trường ngày càng được chủ thể sản xuất hàng hoá vận
dụng có hiệu quả hơn và từ đó ngoài các quan hệ kinh tế phát triển mà
các quan hệ pháp lý xẫ hội, tập quán, tác phong cũng thay đổi.
 Ưu thế và nhược điểm của sản xuất hàng hóa ở nước ta:
 Ưu điểm:
 Ưu thế của nền sản xuất hàng hóa của nước ta đó là có nguồn lao
động dồi dào, giá rẻ. Năm 2010, trên 60% người Việt Nam ở độ
tuổi lao động (15-64 tuổi). Giai đoạn 2011-2020, lực lượng lao
động Việt Nam tăng 1%/năm, tương ứng mức 47,82 triệu người
năm 2011, 50,4 triệu năm 2015 và 53,15 triệu năm 2020. Với mức
tăng nguồn lao động hiện nay, mỗi năm nước ta có thêm hơn 1
triệu lao động. Người lao động nước ta cần cù, sáng tạo, có kinh

8. nghiệm sản xuất phong phú gắn liền với truyền thống dân tộc
được tích luỹ qua nhiều thế hệ. Giá nhân công của nước ta lại rẻ,
đây chính là điều kiện thuận lợi làm cho giá thành sản phẩm của
doanh nghiệp Việt Nam rẻ hơn so với các nước khác.
 Nguyên vật liệu ở nước ta rẻ, lại rất dồi dào,( nhất là nguyên liệu
cho các ngành sản xuất thực phẩm, vật liệu xây dựng…) như vậy,
nếu biết tận dụng sẽ tiết kiệm được chi phí mua nguyên liệu.
Giảm chi phí sản suất sẽ làm giảm giá cả của hàng hóa, sẽ làm cho
hàng hóa tăng thêm sức cạnh tranh về giá.
 * Nhược điểm:
 Nguồn nhân lực của nước ta tuy dồi dào nhưng chất lượng thấp,
chủ yếu là lao động thủ công, tác phong công nghiệp còn hạn chế.
Năm 2010, có đến 19,5 triệu lao động Việt Nam đang làm việc trong
các ngành nghề không đòi hỏi trình độ chuyên môn hoặc chuyên
môn thấp. Phần lớn các doanh nghiệp đều phải tự đào tạo nghề
cho công nhân. Công nhân không lành nghề dẫn đến chất lượng sản
phẩm thấp, năng suất lao động không cao, sản phẩm làm ra sẽ
không nhiều trong cùng một đơn vị thời gian.
 Tốc độ đổi mới công nghệ và trang thiết bị còn chậm, chưa đồng
đều và chưa theo một đị nh hướng phát triển rõ rệt. Phần lớn các
doanh nghiệp của nước ta đang sử dụng công nghệ tụt hậu so với
các nước trên thế giới từ 2-3 thế hệ. 80-90% công nghệ nước ta
đang sử dụng là công nghệ nhập khẩu, 76% máy móc, dây chuyền
công nghệ nhập khẩu thuộc thập niên 50-60, 50% là đồ tân
trang…Sự lạc hậu về công nghệ và kĩ thuật sẽ tạo ra chất lượng
sản phẩm thấp, không ổn đị nh. Điều này sẽ gây cho hàng hoá của
chúng ta rất nhiều hạn chế trong cạnh tranh về giá.
 Sản phẩm của các doanh nghiệp Việt Nam có đặc điểm là hàm
lượng tri thức và và công nghệ trong sản phẩm không cao, điều đó
làm giảm đi chất lượng của sản phẩm.

9.  Chủ yếu các doanh nghiệp Việt Nam phải nhập khẩu nguyên vật
liệu cho sản xuất. Ngay cả các sản phẩm là thế mạnh của nước ta
vẫn thì vẫn phải nhập nguyên liệu như dệt may, da giày, thực
phẩm… Nhiều sản phẩm có giá thành không ổn đị nh cũng là do
phụ thuộc vào tính chất bấp bênh của nguồn nguyên liệu.
 Từ những hạn chế trên cần phải có một số giải pháp nhằm nâng
cao năng lực cạnh tranh của hàng hoá Việt Nam trên thị trường
trong nước và thế giới, nhất làtrong thời kì hội nhập như hiện nay.
 Sản xuất hàng hoá có mặt trái của nó như việc làm phân hóa người
sản xuất thành giàu nghèo và nhiêuì hiện tượng tiêu cực như làm
hàng giả, lừa lọc... Trong điều kiện của nước ta, một mặt phải đẩy
mạnh nền sản xuất hàng hóa nhiều thành phần vận động theo cơ
chế thị trường phù hợp với các quy luật của sản xuất hàng hóa;
mătå khác, phải có sự quản lý của Nhà nước để baỏ đảm sự đị nh
hướng xã hội chủ nghĩa và hanå chế những tiêu cực do cơ chế thị
trường sinh ra, thực hiện sự kết hợp hiệu quả kinh tế với tiến bộ
và công bằng xã hội.