1. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ
SAĞLIK ARŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ
HEMŞİRELİK HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ
HEMŞİRELİK MESLEĞİNDE
İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI
Eğtm.Hem. Deniz Motör
1

2. Ülkemizde SSK verilerine göre
944.984 kayıtlı iş yeri bulunmaktadır.
Son verilere göre SSK’ya kayıtlı çalışan sayısı
14,127,413’tir. Kayıtlı olmayanlarla birlikte
20 milyonu aşan sayıda çalışan bulunmaktadır.
2

3. Bu kesim, işyeri ortamından kaynaklanan
birçok risk etmeni ile karşı karşıyadır.
Bu risk etmenleri de çalışanların sağlığını olumsuz
yönde etkilemektedir.
Sonuçta hem sağlık hem de üretim, bu olumsuz
etkilenmeden payını fazlasıyla almaktadır.
3

4. 4

5. Genel kaza tanımı:
Toplumsal bir düzenleme içinde
a) Önceden planlanmayan
b) Çevresine zarar verebilen olaya kaza denir
İş kazasının yasal tanımı : 506 sayılı sosyal sigortalar kanununun
11/A maddesinde yapılmıştır.
İş kazası aşağıdaki hal ve durumlardan birinde meydana gelen ve
sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya
uğratan olaylardır.
a) Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada
b) İş veren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısı ile
c) Sigortalının işveren tarafından görev ile başka bir yere
gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanda
d) Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanda
e) Sigortalının işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu
olarak götürülüp getirilmeleri sırasında
5

6. İş kazalarının nedenleri
Bir iş kazasının olabilmesi için 5 ana nedenin
peş peşe olması gerekir.
Bunlardan birisi olmazsa diğeri meydana gelmez ve bu
sıralama tamamlanmadıkça kaza ve yaralanma olmaz.
1. Doğa ve sosyal yapı
2.Kişisel özürler
3.Güvensiz hareketler ve şartlar
4.Kaza olayı
5.Yaralanma
6

7. Kazaların ana nedenleri bazı gerçekleri
ortaya çıkarmaktadır.
Bunlar ;
1. İnsanın doğa karşısındaki zayıflığı ortadan
kaldırılamaz. Demek oluyor ki kazalardan kurtulmak
kesinlikle imkansızdır.
2.Her kazada kesinlikle insan faktörünün kusuru vardır.
3.İş güvenliğinin çalışma alanı, güvensiz hareketlerin ve
şartların azaltılması yada ortadan kaldırılmasıdır.
7

8. Kazaların % 2’si önlenemez
% 50’si kolaylıkla önlenebilir.
% 98’i önlenebilir.
iş kazalarının sebeplerinin
% 88’i güvensiz hareketlerden
%10’u güvensiz şartlar olduğu
% 2’sinin sebebi belli değil
8

9. İnsanın güvensiz hareketi başlıca
4 sebebe dayanır.
1. Bünyeden doğadan gelen kişisel özürler
2.Bilgi ve ustalık yoksunluğu
3.Fiziksel uygunsuzluk
4.Kötü çevre koşulları
9

10. Türkiye’de iş kazalarının
%39’u işverenin kusurundan
%17’si acemi işçinin hatasından
%16’sı başkasının hatasından
%26’sının dalgınlıktan meydana geldiği tespit
edilmiştir.
Genç işçilerde iş kazası oranı daha yüksektir
Düşük ücretle çalışanlarda iş kazası oranı yüksektir.
Ülkemizde gelişmiş ülkelere göre iş kazaları günün ilk
saatlerinde görülmektedir.
10

11. İşyeri özelliğine göre kaza oluşabilme nedeni;
a)Yersiz ve uygun olmayan aydınlatma
b)Aşırı gürültü, aşırı sıcak ve soğuk
c)Kişisel koruyucuların olmayışı
d)Çalışma odalarının küçük olması
e)Çalışanın iş giysilerinin uygun olmayışı
f)Yetersiz ve uygun olmayan havalandırma
11

12. Kişisel özelliğe göre kaza oluşabilme nedeni ;
a) Kişisel koruyucuların nasıl kullanılacağını
bilmemesi
b) Çalışanın mesleki deneyiminin az olması
c) Heyecanlı ve asabi olması
d) Beceriksiz ve sakar olması
e) Kazaya neden olabilecek bir hastalığının
olması (epilepsi)
f) Kronik yorgunluk olması
g) Uyuşturucu madde kullanımı
12

13. Sağlık çalışanlarının geçirdiği kaza tipleri
Bir araştırmaya göre; iş kazası geçiren personelde en
fazla “iğne batması” (%21,8), daha sonra sırasıyla
“kesik” (%18,2) ve eşit oranlarda (%16,4) “açık yara ve
sıyrık” meydana geldiği belirlenmiştir.
13

14. Muğla il merkezinde çalışan hemşirelerde yapılan
başka bir çalışmada;
 6 ay içinde 391 hemşireden %51.9’unun sivri
uçlu bir aletle yaralanmaya maruz kaldığı,
 Bu temasın %80.4’ünün enjektörle meydana
geldiği belirtilmiştir.
14

15. 15
enjektör kapağını tekrar takmak
tehlikelidir: sağlık çalışanı
kullanılmış iğnenin kapağını tekrar
takmak üzere …
...ve kapağı takma konusunda
başarısız oluyor, kapağı tuttuğu
eline iğne batıyor.
Enjektörlerin kapaklarını tekrar
kapatmaktan kaçının

16. İğne batmasına karşı genel önlemler
Kan ve diğer vücut sıvıları potansiyel olarak
infekte kabul edilerek gerekli önlemler
alınmalıdır.
İğne batmasını önlemek için “disposibl” iğneler
kullanıldıktan sonra plastik kılıfları tekrar
takılmamalı, iğneler enjektörden
çıkartılmamalı, eğilip bükülmemelidir.
16

17. Kullanılmış iğne, enjektör, bistüri ucu ve diğer
kesici aletler imha edilmek üzere delinmeye
dirençli sağlam kutulara konmalıdır.
Bu kutular servis içinde kullanıma uygun ve
kolay ulaşılabilir yerlerde bulundurulmalıdır.
Ucu sivri aletler ve onların konulduğu kaplara
mümkün olduğu kadar az dokunulmalıdır.
17

18. Sıvılarla temasta takip cetveli
KAYNAK HEMEN 6 HAFTA 12 HAFTA 6 AY
HIV pozitif Anti-HIV Anti-HIV Anti-HIV Anti-HIV
HBsAg pozitif Anti-HBs ------------ ------------- ------------
HCV pozitif
Anti-HCV
ALT
HCV-RNA --------------
Anti-HCV
ALT
Bilinmiyor
Anti-HIV
Anti-HBs
Anti-HCV
Anti-HIV Anti-HIV
Anti-HIV
Anti-HCV
ALT 18

19. İş kazalarından korunma önlemleri
Kişisel koruyucuların çalışana verilmiş olması
ör. Gözlük, eldiven, önlük, maske gibi
Olumsuz çevre koşullarının ortadan kaldırılması
* Aletlerin ortamda uygun yerleştirilmesi
* Uygun ve yeterli aydınlatma
* Uygun havalandırma
* Zeminin kaygan olmaması
* Ortam ısısının uygun düzeyde olması
*Kapıların çalışma alanının dışına açılması
v.b.
19

20. Diyabet, kalp hastalığı, epilepsi gibi hastalığı
olanlar iş kazası riski fazla olan bölümlerde
çalıştırılmamalıdır.
Uyuşturucu madde, ilaç bağımlılığı olanlar,
hamileler iş kazası yönünde riskli yerlerde
çalıştırılmamalıdır.
20

21. 21

22. Meslek hastalığının yasal tanımı :
SSK kanununun 11/B maddesinde yapılmıştır.
Meslek hastalığı sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine
göre tekrarlayan bir sebeple veya işin yürütüm şartları
yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık
veya ruhi arıza halleridir.
22

23. Bu kanuna göre tespit edilmiş hastalıklar listesi
dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı
sayılıp sayılmamamsı üzerine çıkabilecek
uyuşmazlıklar SSK Yüksek Sağlık Kurulunca
karara bağlanır.
Maluliyet oranı: kaza yada meslek hastalığı
sonucu iş yapma yeteneğinin ne oranda kayba
uğradığı çeşitli nedenlerle hesaplanır. Bunun
için her ilke farklı yöntemler kullanır.
23

24. Ülkemizde maluliyet oranının hesabı SSK kanunu
gereğince çıkartılmış olan “Sağlık İşlemleri
Tüzüğü” hükümlerine göre yapılmaktadır.
Maluliyet oranı %10’dan fazla olduğu taktirde
kazalıya aylık bağlanmakta,istirahat ve tedavi
süresince yevmiyesi tam ödenmekte, aksi halde
2/3’ü ödenmemektedir.
24

25. 25

26. Hemşirelerin işlevlerini yerine getirirken kullandıkları
alet ve cihazlardan kaynaklanan etkiler :
Bu alet ve cihazları genel olarak şöyle gruplandırabiliriz;
radyoterapi, röntgen, anestezi cihazı, ameliyathanede
kullanılan araç ve gereçler, enjeksiyon ve pansuman
araç gereçleri, sterilizasyon cihazları vb…
26

27. Radyasyonun etkilerini şöyle özetleyelim
Erken doğum, düşükler, bebekte konjenital bozukluklar
Tiroid, lenf, karaciğer, kan, kemik kanserleri
Aplastik anemi, kanamaya yatkınlık
Enfeksiyonlara karşı vücut direncinin düşmesi
Bulantı, kusma, ishal
Deride kızarıklık, yanma, kaşınma, incelme
Saç ve kıl dökülmesi
Kısırlık
Böbrek ve karaciğer hastalıkları
Solunum sistemi hastalıkları
27

28. Ameliyathanelerde kullanılan anestezik gazlar
solunduğunda çeşitli rahatsızlıklar ortaya çıkartır.
Halathone isimli gazın uzun süre solunması karaciğeri
bozarak halathone hepatit B denilen hastalık oluşur.
Penthrone gazı böbreklerde bozulmaya yol açar.
Azotprotoksit gazi kemik iliğinde olumsuz etki yapar.
Ameliyathanede çalışan bayanlarda yüksek oranda
düşük ve erken doğum vakaları görülür.
28

29. Hemşirelerin işlevlerini yerine getirirken kullandıkları
kimyasal madde ve ilaçlardan kaynaklanan etkiler
Bunlar antiseptikler, dezenfektanlar ve ilaçlardır.
Etkilerini şöyle özetleyebiliriz.
Deri değişiklikleri (kızarıklık, yanma, kaşıntı, döküntü )
Karaciğerde toksik etkiler
Solunum sistemi hastalıkları
Bağışıklık sistemi üzerine etkileri
Deri hastalıkları (egzama, deri kanseri vb.)
GİS hastalıkları (bulantı, kusma, diare)
Kan hastalıkları
Göz ile ilgili sorunlar
29

30. Hemşirelerin işlevlerini yerine getirirken yaptığı
fizik aktivite sonucu oluşabilecek sorunlar
Hemşirelerde en çok görülen hastalıkların başında varis
ve hemoroid geliyor. Sivas ilinde 142 hemşirede yapılan
araştırmada 68 hemşirenin varis ve hemoroid olduğu
görülmüştür.
Fiziki aktivitelerine bakıldığında ise en çok sırt ve bel
ağrılarının olduğu görülmüştür.
Yatak içi hastalara çekme, pozisyon uygularken
hemşirelerde disk kayması, skalyoz gibi sorunlar görülür
Hemşirelerin ayak hijyenine dikkat etmemesi ve
ayakkabılarının uygun olmamasından ayak düşmeside sık
görülen rahatsızlıklardandır.
30

31. Enfeksiyon riski
Hemşireler devamlı hastalarla iç içe olduklarından
dolayı bulaşıcı hastalıklara yakalanma riski çok
yüksektir.
Filipin’de yapılan bir araştırmada 174 hemşirenin
% 18’inde herpes enfeksiyonunun olduğu saptanmıştır.
Bir başka araştırmada ise hepatit bulaşan hemşire
sayısının yüksek oranda olduğu saptanmıştır.
31

32. Beslenme bozukluğu
Hemşirelerde düzensiz çalışma saatleri sonucu
beslenme bozukluğu oluşur.
Vardiya saatleri yüzünden yemeklerini zamanında
yiyemezler
Yoğun çalışma, servis işlerinin çokluğu,
Servisteki fiziki çevre
Hastane yemeklerinin görünüşü, lezzeti
32

33. Çalışma koşullarına bağlı oluşan uyku bozukluğu
Hemşirelik mesleğinde düzensiz vardiya saatleri ve gece
nöbetleri uyku düzenini olumsuz etkilemekte ve bazı
sorunları beraberinde getirmektedir.
Uykuya dalmada güçlük
Sık uyanma, erken uyanma
Sürekli uyuma gibi uyku bozuklukları görülür.
33

34. Çalışma ortamından kaynaklanan psikolojik sorunlar
Günün koşulları insanı gergin kılmakta, baskı altında
tutmakta, bedensel ve ruhsal yaşamımıza zarar
vermektedir.
Mide ülseri, romatizma, hipertansiyon, davranış
bozukluğu ve hatta ağır ruh sağlığı bozuklukları gibi
hastalıklarda ortaya çıkarabilmektedir.
34

35. Hemşirelerde ruhsal sorunları oluşturan faktörler
Hemşirelik uygulamalarında yeni konuların gelişmesi
Ekip üyeleri arasında gerginlik, rol karmaşası, yeterli
iletişim ve iş birliğinin sağlanamaması
Hasta bakımında kan, ses, kötü koku gibi faktörler
Sık değişen vardiyalar, nöbet nedeniyle düzensiz uyku
Ekonomik yetersizlik
Görev değişikliği, servis değişiklikleri
Fiziksel yorgunluk ve hata yapma korkusu
Ergenlik döneminde işe başlama
35

36. Bütün bu etkiler hemşirelerde ;
Stres, sıkıntı,anksiyete
İnsanlar arası ilişkilerde bozukluk
Aile yaşamında bozulma
Sosyal yaşam kısıtlılığı
Yorgunluk, yıpranma, uyku bozukluğu
Sinirlilik, aile içi çatışmalar
Meslekten soğuma gibi ruhsal sorunlar oluşmaktadır.
36

37. İstanbul üniversitesinin yaptığı araştırmada
37

38. 38
Dinlediğiniz için TEŞEKKÜRLER
İş Kazaları
ve
Meslek Hastalıkları İçermeyen
Güvenli Bir Çevre Dileğiyle…