Ang dokumento ay nakatuon sa kahalagahan ng emosyon at pakikipagkaibigan sa edukasyon sa pagpapakatao. Tinalakay dito ang mga epekto ng positibo at negatibong pag-iisip sa kalusugan at sa mga emosyonal na karanasan ng tao, na nagmumungkahi ng mga paraan upang pamahalaan ang mga ito. Ang mga gawain at tanong na nakapaloob ay naglalayong mapalalim ang pag-unawa sa emosyon at ang kanilang papel sa pakikipag-ugnayan sa kapwa.

1. Edukasyon sa
Pagpapakatao 8
October 22, 2024

3. BALIK-ARAL
 Ano ang kahalagahan ng pakikipagkaibigan para sa iyo?
 May kaugnayan ba ang emosyon o nararamdaman natin sa mga
sitwasyong nararanasan natin sa pakikipagkaibigan?

4. https://www.youtube.com/watch?v=nEUzQ7yL9AO

6. EMOSYON
Inihanda ni:
B B . LOV E LY J A N E D. M A N A N I TA , T- I

8. 1. Tukuyin ang mga emosyon nainilalarawan ng mga karakter.
2. Alin ang positibo/negatibo?
3. Naranasan nyo rin bang maramdaman ang ganitong mga
pakiramdam?
4. Sa palagay nyo, mayroon bang epekto sa katawan o
kalusugan ng isang tao kapag negatibo o positibo ang
pananaw sa buhay?

9. Ayon sa isang psychiatrist, ang positibo at negatibong pag-
iisip ay hindi lamang nakakaapekto sa emosyon kundi “may
biological component” din. Kapag negatibong mag-isip ang
isang tao, ay maaaring magdudulot ng sakit tulad ng
hypertension o diabetes. Kung positibo naman naglalabas
umano ang utak ng 4 na kemikal – dopamine, serotonin,
oxytocin, at endorphins. Makakatulong sa pagiging
masayahin o pagkakaroon ng positibong pananaw ng isnag
tao ang pag-eehersisyo, sapat na tulog, at tamang dyeta.

23. RUBRIC SA PAGGAWA NG
PRESENTASYON PUNTOS NAKUHANG PUNTOS
Pagganap 10
Konsepto 5
Napapanahon 5
Kabuuuan 20
Rubrik para sa Gawain
Pamprosesong Tanong/Pagsusuri
1. Anong mahalagang pangyayari o sitwasyon sa iyong buhay ang naging dahilan upang
maramdaman ang mga pangunahing emosyon?
2. Ano ang naging epekto ng iyong naging damdamin sa iyong kilos at pagpapasya?
3. Batay sa iyong mga sagot, napamahalaan ba nang wasto ang iyong emosyon? Sa kaling
hindi, ano ang posibleng idulot nito sa iyo at sa iyong pakikipagkapwa?

24. PAGPAPALALIM
1. Ano ang kahulugan ng emosyon?
2. Anu-ano ang mga uri ng damdamin?
3. Ano ang tungkulin ng emosyon sa pagpapasyang gagawin ng tao?
4. Ano ang kabuluhan ng birtud sa wastong pamamahala ng iyong
emosyon?
5. Paano mapauunlad nang wastong pamamahala ng emosyon ang iyong
sarili at ang iyong pakikipagkapwa?

27. PANGKATANG GAWAIN
Panuto: Ipahayag ang iyong gagawin upang maipakita ang
wastong pamamahala sa iyong nararamdaman o emosyon sa mga
sumusunod na sitwasyon:
I. Napagalitan ka ng iyong ama dahil sa hindi mo nagawa ang
kanilang pinag-uutos sa iyo dahil nalibang ka sa iyong paglalaro
sa computer.
II. Binasted ka ng iyong nililigawan
III. Natalo ka sa isang paligsahan

28. EBALWASYON
Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot at isulat sa sagutang papel.
1. Tumutukoy sa limang panlabas na pandama at nagdudulot ng panandaliang kasiyahan
a. Pandama o Sensory Feelings
b. Kalagayan ng Damdamin
c. Sikikong Damdamin
2. Ito ay tumutukoy sa damdaming nakatuon sa paghubog ng pagpapahalaga sa kabanalan.
a. Sensory Feelings
b. Kalagayan ng Damdamin
c. Ispiritwal na Damdamin

29. EBALWASYON
Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot at isulat sa sagutang papel.
3. Alin sa mga ito ang negatibong damdamin?
a. Pagmamahal
b. Pagkagalit
c. PagigingMatatag
4. Alin sa ito ang positibong damdamin?
a. Pagkagalit
b. Pag-asa
c. Pagdadalamhati
5. ito ay mga birtud na kailangan para linupang malampasan ang
kahirapan, tukso at mga balakid tungo sa mas maayos na buhay.
a. Pag-asa at pananalig
b. Katatagan at Kahinahunan
c. Pag-ibig at Pagsisisi

30. EMOSYON MUNGKAHING PARAAN
Takdang Gawain
Magbalik-tanaw sa mga emosyon na iyong nararamdaman at magmungkahi ng
mga paraan upang mapamamahalaan sakaling maramdaman muli ito. Sundin ang
pormat sa ibaba. Isulat ito sa inyong kwaderno.

33. Suriin natin ang
larawan.

34. Suriin natin ang
larawan.
Ito ay nagsasaad ng konseptong
“pakikipagkaibigan”. Ito ay likas na bahagi
ng
ating buhay ang pagkakaroon ng kaibigan
mula
sa ating kabataan hanggang sa pagtanda.
Sila ang taong nagiging karamay natin sa
mga
panahong tayo ay naguguluhan at
nakararamdam ng pighati sa buhay at
naging sandalan sa pagkakataong sinubok
tayo ng panahon. Sila rin ang kasama natin

35. TANONG:
1. Ano ang papel ng isang kaibigan?
2. Bakit mahalaga ang pagkakaroon ng kaibigan?
 3. Paano mo mailalarawan ang isang tunay na
kaibigan?

36. no ang masasabi mo sa larawan?

37. no ang masasabi mo sa larawan?
Ito ay nagpapahiwatig ng iba’t
ibang
emosyong nararamdaman sa mga
bagay- bagay na nakapaligid sa atin.
Sa mga pagkakataong tayo ay
masaya
sa bagay na napanalunan, o nagulat
sa mga pangyayaring hindi natin
inaasahan o di naman kaya ay

38. Likas na sa atin ang pagkakaroon ng iba’t-ibang
emosyon at kung paano natin ito ipinapahayag
ay nakabatay sa kung anong uri ng sitwasyon o
pagkakataong hinaharap.
Anuman ang emosyong ating ipinapakita ay
may kaakibat na paraan kung paano natin ito
haharapin.

39. Upang mas lalo pang lumawak ang inyongkaalaman, AKO muna
ang gagawapara magkaroon kayo ng gabay.

41. Handa na ba kayo? Ngayon, KAYO na naman
ang gagawa atgawing huwaranang aking
ginawa.

44. Damdamin - ang pinakamahalagang larangan
ng pag-iral ng tao. (Pilosopiya ni Scheler)
Ang buhay ng tao ay sadyang nababalot ng kahiwagaan at
makukulay na karanasan. Ang bawat karanasan ng tao ang
siyang pinagmumulan at pinaghuhugutan ng iba’t-ibang
emosyon at damdamin.
Ang emosyon ng tao ay kusang nadaramabataysa mga pangyayari o
pagkakataong hinaharap.Ang aspektong emosyonal ng tao ay
nakabatay sa kung ano ang kanyang pinapahalagahan na naaayon sa
kanyang damdamin o nadarama.

45. Ayon kay Feldman (2005, ph.346), sa pamamagitan ng
emosyon ay:
A. Nababatid ng tao ang nangyayari sa kanyang paligid at
nabibigyan ito ngkatuturan ng kanyang isip,
B. Nakatutukoy ng higit na angkop na kilos kung sakaling
maramdaman muli ang damdamin at
C. Nagagamit sa pakikipagkomunikasyon at pakikipag-
ugnayan sa kapwa

46. Ang mga emosyon ay nangangailangan ng wastong
pamamahala
sapagkat ito ay nakakaapekto sa ating kiloso pagpapasiyang
gagawin.
Maaaring ito ay magdudulot ng mabuti o masamang epekto
hindi lamang sa
ating sarili kundi maging sa ating pakikipagkapwa tao. Kung
kaya ay
nararapat na pag-isipang maigi ang bawat hakbang na gagawin
lalo na sa
mga pagkakataon o panahong tayo ay nabibigatan sa isang
sitwasyon o may

47. Higit sa lahat, dapat nating taglayin ang
pagkakaroon ng matalinong paghuhusga upang
mangibabaw ang positibong resulta sa likod ng
pagpapasiyang gagawin sa kabilang iba’t ibang
emosyong ating ipinapakita. Nasa atin nakasalalay
ang pagpili ng tamanghakbang na gagawin kung
kaya ay piliin ang ikabubuti sa sarili at maging
sakapwaupang magkaroon ng saysay ang ating
buhay.

54. 1/10
EMOSYON
A R A L I N 6 :
Inihanda ni:
B B. E L L A M A E M . AG U I L A R , T- I

55. S U B U K I N :

56. S U B U K I N :

57. S U B U K I N :

58. S U B U K I N :

59. T A M A N G S A G O T :
1.D
2.A
3.D
4.A
5.C

60. B A L I K A N
_______1. Dapat maging kalmado sa anomang sitwasyong kinakaharap.
_______2. Pag-isipang mabuti ang bawat pagpapasyang gagawin.
_______3. Makinig sa payo ng nakatatanda at sundin kung ito ay may
mabuting ibubunga.

61. Tanong:
1. Bakit mo ito naramdaman?
2. Alin sa mga mukha ng emosyon ang iyong nararamdaman
ngayon?

62. Gawain 2
Panuto: Ngayon ay nais kong matukoy ninyo ang emosyong nangingibabaw at
maibibigay ninyo ang angkop na mga kilos na nagpapakita ng katatagan at
kahinahunan na tutugon sa bawat sitwasyon gamit ang estilong face- to -face. AKO
muna ang magbibigay ng tugon sa unang sitwasyon.

64. Ang tao ay naiiba sa lahat ng nilikha ng Diyos. May isip
at puso tayo na wala sa iba pa Niyang nilikha. Nakadarama
tayo nang naaayon sa ating nakikita at nararamdaman. Sa
bawat karanasan natin ay may kaakibat na emosyon at
damdamin. Sa pilosopiya ni Scheler (Dy,2007) ang
damdamin ang pinaka mahalagang larangan ng pag-iral ng
tao.
EMOSYON

65. May apat na uri ng damdamin. Ito ay ang mga
sumusunod:
1. Pandama (sensory feelings).
- Tumutukoy ito sa limang karamdamang pisikal o mga
panlabas na pandama na nakapagdudulot ng
panandaliang kasiyahan o paghihirap sa tao. Halimbawa
nito ay ang pagkagutom, pagkauhaw, kalasingan,
halimuyak panlasa, kiliti, kasiyahan, at sakit. Sa
katotohanan, ang kasiya- siya ay higit na naiibigan. Ang
ilan ay hinaharap ang hindi kasiya-siya bilang
pagsasakripisyo tungo sa pagtatamo ng mas mataas na
halaga.

66. 2. Kalagayan ng damdamin (feeling state).
- Ito ay may kinalaman sa kasalukuyang
kalagayan na nararamdaman ng tao.
Halimbawa nito ay kasiglahan, katamlayan,
may gana, walang gana.

67. 3. Sikikong damdamin (psychical feelings).
- Ang pagtugon ng tao sa mga bagay sa kanyang paligid
ay naiimpluwensyahan ng kasalukuyang kalagayan ng
kanyang damdamin. Dahil ang tao ay may likas na
kagalingan o kahusayan, at may paghahalaga sa
mabuti, ang kanyang dagliang tugon ay maaring
mapagbago ng kanyang kalooban at pag-iisip tungo sa
positibong panlipunang pakikipag- ugnayan.
Halimbawa:
sobrang tuwa, kaligayahan, kalungkutan, kasiyahan,
pagdamay, mapagmahal, poot.

68. 4. Ispiritwal na damdamin (spiritual feelings).
- Ayon kay Dr. Manuel B. Dy Jr., ang mga ispiritwal
na damdamin ay nakatuon sa paghubog ng
pagpapahalaga sa kabanalan tulad ng pag-asa at
pananampalataya

69. Mga pangunahing emosyon hango sa aklat ni Esther Esteban na
Education in Values: What, Why and for Whom: (1990, ph.51).

70. May mga pagkakataon na hindi napapamahalaan
nang maayos ang emosyon kung kaya’t nagbubunga ito
ng mga reaksyong hindi maganda sa sarili at
pakikipagkapwa. Ito ang dahilan kung bakit kailangan
ng tao ng literasiya sa kanyang emosyon. Ayon kay
Seeburger, F. (1997, ph.30)ang literasiyang
pandamdamin ay tumutukoy sa dalawang bagay.

71. Una, ang kakayahang alamin at unawain ang mga sariling
emosyon; at pangalawa, matukoy at mararamdaman ang
damdamin na angkop o akma lamang sa sitwasyon na
kinakaharap.
Kailangan lamang na mapagtagumpayan ng tao ang
pamamahala ng kanyang emosyon. Kapag nagawa niya ito
nangangahulugan lamang na mataas ang kanyang EQ o
Emotional Quotient na kilala rin sa tawag na Emotional
Intelligence.

72. Paano napauunlad ng EQ ang tao?
Narito ang limang pangunahing elemento ng EQ (Golman, D.,
1998):
1. Pagkilala sa sariling emosyon.
2. Pamamahala sa sariling emosyon.
3. Motibasyon
4. Pagkilala at pag-unawa sa damdamin ng iba.
5. Pamamahala ng ugnayan.

73. TANDAAN:
- Anumang emosyon ay mahalaga. Ang pamamahala natin
dito ay maaaring makabubuti o makasasama sa ating
pakikipagkapwa. Ngunit mas mainam na mamuhay tayo
nang matiwasay at may maayos na pakikipagugnayan sa
ating kapwa.
-Anumang damdamin o emosyon ang mararamdaman ay
nararapat lamang na mapamamahalaan ito nang maayos
upang maisagawa o matukoy ang angkop na kilos ng mga
sitwasyong kinakaharap.

75. Tanong:
1. Ano ang
mensaheng nais
iparating ng
komiks istrip?
2. Paano napayapa ni
Donna ang kanyang
damdamin?