Elgorria: klinika, diagnostikoa eta maneiua

1. ELGORRIA
Zumaia, 2019-03-27

2. https://www.osakidetza.euskadi.eus/informazioa/protokoloak/

3. ELGORRIA ?? Zertaz ari gara?
• Elgorria = eri(gaixo) + gorria
• Gornia, gorrina, nafarreria, txarranpina
• Gaixotasun biriko oso kutsakorra da.
• Prebentziorako txertoa izan
arren, hildakoak eragiten ditu.

4. ELGORRIA ?? Zertaz ari gara?

5. EPIDEMIOLOGIA
• RNA birusa, Morbilivirus generoa,
Paramyxoviridae familia.
• Animalia erretserboriorik ez dauka.
• Erradikagarria da.

6. EPIDEMIOLOGIA
• TRANSMISIOA
• Pertsonatik pertsonara, sekrezioen
bidez (doministikua, eztula).
• Airean bizirik irauten du hainbat
orduz eta gainazaletan 2 orduz.
• Exantema agertu baino 2-4 egun lehenagotik exantema
agertu osteko 4 egun arte.
• TRANSMISIO-ALDIA

7. EPIDEMIOLOGIA
• SUSZEPTIBILITATEA
• Gaixo batekin kontaktua
izatean txertatu gabeen
%90 gaixotzen da.
• Garrantzitsua: txertaze-tasa >%95 mantendu.
• Bizi osorako inmunitatea uzten du.

8. EGOERA EUROPAN eta ESTATUAN
0
200
400
600
800
1000
1200
1400
1600
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
(s 50)
 INTZIDENTZIA ESTATUAN
Ind.Epidemiko
metatua
1,95
222

9. EGOERA EUROPAN eta ESTATUAN

10. 2018an
• 30 herrialdek 12.352 elgorri kasu jakinarazi
dituzte.
• Frantzia, Grezia, Italia, Errumania, Erresuma
Batua, Eslobakia eta Alemania dira kasu gehien
jakinarazi dituzten herrialdeak.
• 35 hildako eragin ditu.
EGOERA EUROPAN eta ESTATUAN
 INTZIDENTZIA EUROPAN

11. Elgorri kasuen jakinarazpena milioi biztanleko estatuka, 2018ko
urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra (n=12.352)
EGOERA EUROPAN eta ESTATUAN

12. • Elgorriak Europan zabaltzen jarraitzen du txertoaren
estaldura suboptimoa delako.
• Elgorriaren zirkulazioa mozteko beharrezkoa da nazio
guztietan zein maila subnazional eta komunitate
guztietan elgorriaren aurkako txertoaren bi dosientzako
estaldura, gutxienez, %95era iristea.
EGOERA EUROPAN eta ESTATUAN

13. Elgorriaren aurkako txertoaren estaldura lehen dosirako estatuka, 2017
EGOERA EUROPAN eta ESTATUAN

14. Elgorriaren aurkako txertoaren estaldura bigarren dosirako estatuka, 2017
EGOERA EUROPAN eta ESTATUAN

15. EGOERA EUROPAN eta ESTATUAN

16. EGOERA EUROPAN eta ESTATUAN

17. EGOERA EUROPAN eta ESTATUAN

19. KLINIKA
1. Inkubazio aldia
2. Aldi prodromiko edo katarrala
3. Exantema aldia
4. Sintomen arintze aldia
 Konplikazioak

20. KLINIKA
1. INKUBAZIO ALDIA
• Aldi prodromikoa arte, 10 egun.
• Exantema agertu arte, 14 egun.
(7-18 egun)
Birusarekin kontaktua izan dugunetik

21. KLINIKA
2. ALDI PRODROMIKO edo KATARRALA
• 4-5 egun irauten ditu.
• SINTOMAK:
• Sukar altua.
• Sintoma katarralak:
 Muki-jarioa (hasieran serosoa gero muki-zornetsua)
 Sudur-zuloen eskoriazioa
 Konjuntibitisa: konjuntiben hiperemia, malko-jarioa
eta fotofobiarekin
 Bronkitisak eragindako eztul lehorra
 Adenopatiak lepoan
 Aho-sabaiko enantema inespezifikoa

22. KLINIKA
2. ALDI PRODROMIKO edo KATARRALA
• 4-5 egun irauten ditu.
• SINTOMAK:
* Sukar altua.
* Sintoma katarralak.
* Koplik-en orbanak:
 2-3.egunean.
 Exantema agertu baino 2-3 egun lehenago agertzen
dira eta exantema agertu eta laister desagertzen dira.
 Masaileko mukosan, 1.eta 2. haginen parean agertzen
diren orbanak, gorriztak eta puntu zuri bat dutenak.
 Patognomonikoak. Kasuen %90etan.

23. KLINIKA
3. EXANTEMA ALDIA
• 39-40ºko sukar igoaldi batekin hasten da.
• Aurreko sintomak, baita eztula ere,
areagotu egiten dira.
 Esposiziotik 14 egunetara agertzen da (7-18 artean)
eta sintoma prodromikoak hasi zirenetik 3-7 egun.
 Makulo-papularra.
 Belarri atzean eta aurpegian hasten da.
 24 orduan: enbor eta goi gorputz-adarretara
zabaltzen da.
 3. egunean: sabelalde, ipurmasail eta zangoetara.
• Exantema:

24. KLINIKA
3. EXANTEMA ALDIA
 Exantemak konfluitu dezake.
 Oinazpi eta esku-ahurretan ere
agertzen da.
 Kolorea marroiztara aldatzen da.
 5-7 egun irauten ditu.
• Exantema:
• Exantema agertzen denetik 2-6 egunetara
sukarra desagertzen da.

25. KLINIKA
4. SINTOMEN ARINTZE ALDIA
• Exantema agertu zenetik 5-7 egunetara hasten
da.
• Exantema, agertu zen ordena berean
desagertzen da.
• Batzuetan ezkatatze fin bat gerta daiteke.

26. Kontaktua
10 egun 4-5 egun (3-7)
14 egun (7-18 egun)
INKUBAZIOA PRODROMOSA
– KATARRALA
EXANTEMA
24or. 72or.
5-7 egun
SINTOMEN ARINTZEA
KLINIKA
2-5 egun gutxi
39-40ºC

27. KLINIKA
 KONPLIKAZIO NAGUSIENAK
1. ARNAS- BIDEETAKOAK:
• Erdiko-belarriko otitis
akutua
• Bronkoneumonia
• Laringitis estenosatzailea
• Hetch-en zelula erraldoien
neumonia
2. NEUROLOGIKOAK:
• Entzefalitisa (1:1000). Exantema agertzetik 2-5 egunetara
hasten da. Pronostiko larria.
• PEES (5-10/milioi). Konplikazio berantiarra (10 urtera).
Endekapen-entzefalopatia da (nortasun aldaketa,
konbultsioak, koma eta heriotza). Dkoa: serologia eta EEG.

28. KLINIKA
 HILGARRITASUN TASA
• Herrialde industralizatuetan: 0,1-1/1.000.
• Egungo brotean 2/1.000 (herrialdeen arabera ezberdina).
B eta T linfozitoen deplezioa
Hartutako oroimen inmunologikoaren galera
Beste gaixotasun infekziosoen morbimortalitatea igo
ELGORRIA

30. DIAGNOSTIKOA
KLINIKOA
Sukarra + exantema makulopapularra + 1/3:
• Eztula
• Rinitisa/muki-jarioa
• Konjuntibitisa

31. DIAGNOSTIKOA
Exantema
subito/roseola
Kawasaki sindromea
Eritema infeccioso o
megaloeritema
Mononukleosia
Eskarlatina
Gazte-artritis
idiopatikoa
Ostalariaren
aurkako mentu-
gaixotasuna
Alergia

32. DIAGNOSTIKOA

33. DIAGNOSTIKOA
IRIZPIDE EPIDEMIOLOGIKOA: Laborategian baieztatutako elgorri kasu
batekin kontaktua sintomak hasi baino 7-18 egun lehenago.
LABORATEGIKO IRIZPIDEA: Gutxienez 4 hauetako bat:
• Suero edo listuan elgorriaren antigorputz espezifikoak ( IgM ala IgG
serobihurketa )
• Lagin klinikoan elgorriaren ARNa detektatzea.
• Lagin klinikoan elgorriaren birusa isolatzea.
• Lagin klinikoan elgorriari espezifikoak diren antigorputz monoklonal
fluoreszenteen tintzio zuzenaz elgorriaren antigenoa detektatzea.
 Txertaketa aurrekaria kontuan hartu. Txertaketa duela gutxi izan bada, birusaren genotipoa
aztertu beharko da, txertoko genotipoa ala birus basati zirkulatzailea den jakiteko.

34. DIAGNOSTIKOA
 KASU SUSMAGARRIA: Klinikoki bateragarria
• Irizpide klinikoak (+)
• Laginik ez
• Laborategian konfirmaturiko kasuarekin kontakturik ez
 KASU PROBABLEA: Lotura epidemiologikoz baieztatua
• Irizpide klinikoak (+)
• Laborategian konfirmaturiko kasuarekin kontaktua (+)
 BAIEZTATUTAKO KASUA: Laborategian baieztatua
• Irizpide klinikoak (+)
• Laborategiko irizpideak (+) ala birusaren genotipo basatiaren
detekzioa berriki txertaturiko pertsonan.

35. ZER EGIN KASU SUSMAGARRI BATEN
AURREAN

36. ZER EGIN KASU SUSMAGARRI BATEN
AURREAN
 KASU SUSMAGARRIA:
• Rasha edota sukarra ETA
• Elgorri kasu batekin harremana aurreko 3 asteetan.
 PROZEDURA:
 Ahal bada bere etxean artatu.
1. Gaixoari maskara kirugikoa jarri.
2. Osasun arloko langileak: arnasbideak babesteko ekipoa jantzi
(FFP2 maskara), eta neurri estandarrak hartu.

37. GUK PAZIENTEAK
ZER EGIN KASU SUSMAGARRI BATEN
AURREAN

38. ZER EGIN KASU SUSMAGARRI BATEN
AURREAN
 PROZEDURA:
3. Gaixoaren balorazio klinikoa:
• Jarraipena etxean egitea erabakitzen bada:
 Laginak hartu:
 Faringeko frotisa
 Gernu-lagina
 Odol-lagina
Serologia,
IgM
PCR

39. ZER EGIN KASU SUSMAGARRI BATEN
AURREAN
Faringeko exudatuaren lagina: PCR :
• Exantema agertu ondoren ahalik eta azkarren eta inoiz ez
7.egunaren ondoren.
• Bi eratara lor daitezke: faringe-garbiketa eginez (gatz-soluzio
esterilaz), edo faringeko mukosa igurtziz.
• Birusak eramateko garraiobidea erabili.
• Lehenbailehen bidali laborategira hotz-metagailuak erabiliz (4-8ºC).
0-7 egun

40. ZER EGIN KASU SUSMAGARRI BATEN
AURREAN
Gernu-lagina: PCR :
• Exantema agertu ondoren ahalik eta azkarren eta inoiz ez
7.egunaren ondoren.
• Goizeko lehen gernua, 10-15 ml, hermetikoki isten den ontzi
esterilean.
• Lehenbailehen bidali laborategira hotz-metagailuak erabiliz (4-8ºC).
0-7 egun

41. ZER EGIN KASU SUSMAGARRI BATEN
AURREAN
Odol-lagina: IgM eta IgG:
• Exantema agertu eta 4. eta 8. egunen artean jaso, inoiz ez
28.egunaren ondoren.
• Hau posible ez bada, medikuaren bisitaren lehen unean jaso.
• Exantema agertu eta lehen 72 ordutan jasotzen bada: laginaren
emaitza negatiboa izanez gero eta diagnostikoa baieztatuko duen
beste emaitzarik ez badago, odol analisia errepikatu beharko da 4.
eta 28.egunen artean.
• 1 ml edoskitzaileetan, 5 ml gainontzekoetan.

42. ZER EGIN KASU SUSMAGARRI BATEN
AURREAN
Odol-lagina: IgM eta IgG:
• Lehenbailehen bidali laborategira (ez atzeratu beste lagin batzuk
jaso arte). Bitartean 4ºCtan mantendu.
• Bidalketarako material iragazgaitzeko kaxak edo izotzezko pakete
izoztuak erabili eta material xurgatzaileaz (kotoia adib) babestu.
• Elgorria eta errubeolaren intzidentzia baxua duten herrialdeetan
gaixotasun bien serologia eskatzea gomendatzen da.
4-8 egun

43. ZER EGIN KASU SUSMAGARRI BATEN
AURREAN
 PROZEDURA:
3. Gaixoaren balorazio klinikoa:
• Jarraipena etxean egitea erabakitzen bada:
 Laginak hartu
 Osasun Publikoari jakinarazi telefonoz: lan-ordutegian
943022752; bestela Osasun Publikoko Larrialdietan,
112 telefonoaren bidez.
 Isolatuta egoteko aholkua eman eta jarraipena etxean
egin.
• Ospitalera bideratu behar bada, Larrialdietara abisatu
(943461111). Maskara kirurgikoarekin eta isolatuta.

44. ZER EGIN KASU SUSMAGARRI BATEN
AURREAN
 GOMENDIOAK:
1. Gaixoarentzako:
• Etxean egon, gutxienez, erupzioa hasi eta 4 egun arte.
• Etxea maiz aireztatu.
• Eztul edo doministikua egitean, ahoa eta sudurra estali,
botatzekoa den musuzapi batekin, ahal bada.
• Eskuak maiz garbitu.
• Sintomek okerrera egiten badute, jarri medikaurekin
harremanetan.
• Saihestu gaixotzeko arriskua duten pertsonak: gaixotasuna
pasa ez dutenak eta txerto hirukoitzaren bi dosiak jarri ez
dituztenak.

45. ZER EGIN KASU SUSMAGARRI BATEN
AURREAN
 GOMENDIOAK:
2. Gaixoarekin harremanetan daudenentzako:
• Erne egon harremanaren ondorengo 21 egunetan. Aldi
horretan sukarrik edo larruazaleko erupziorik edukiz gero,
medikuari deitu , egoeraren berri emateko.

46. Izurria Erroman – Jules Elie Delaunay

47. TRATAMENTUA
• Ez dago tratamentu antibirikorik.
• Antibiotikoak gaininfekzio kasuetan.
• Euskarri tratamentua: antitermikoak, hidratazioa,
nutrizioa.

48. PROFILAXI SEKUNDARIOA
 AGERRALDI EPIDEMIKOETAN edo ELGORRIAREKIKO
ESPOSIZIOA IZATEAN HARTU BEHARREKO NEURRIAK
• Esposizio ondorengo profilaxi modura erabil
daiteke, kontaktua izan ondorengo 72 ordutan.
 PERTSONA SUSZEPTIBLEAK: 1971 urtearen ondoren jaiotakoak,
gaixotasuna pasatu ez eta 12 hilabetetik aurrera, gutxienez 4
asteko tartearekin txertoaren 2 dosiak hartu ez dituztenak.
1. TXERTO HIRUKOITZA
2. INMUNOGLOBULINA

49.  AGERRALDI EPIDEMIKOETAN edo ELGORRIAREKIKO
ESPOSIZIOA IZATEAN HARTU BEHARREKO NEURRIAK
2. INMUNOGLOBULINA:
• Txertoa kontraindikatua baldin badago: 6 hilabetez
azpikoak, haurdun dauden emakumeak, inmunoeskasia duten
pazienteak.
• Kontaktutik 72 ordu eta 6 egun artean pasa badira.
 0,25 l/Kg (0,5 ml/kg inmunoeskasia dutenentzat) im,
gehienez 15 ml, dosi 1.
 Kontraindikaziorik ez duten pazienteei 5-6 hilabete
geroago txerto biriko hikoitza eman ahalko zaie.
PROFILAXI SEKUNDARIOA

50.  AGERRALDI EPIDEMIKOETAN edo ELGORRIAREKIKO
ESPOSIZIOA IZATEAN HARTU BEHARREKO NEURRIAK
Adina Esposiziotik
igarotako
denbora
Hartu beharreko
neurria
Ondoren
<6 hilabete Lehen 6 egunak • Ig espezifikoa
• Txertoa EZ
Txertaketa osoa
12 hilabete
egitean
PROFILAXI SEKUNDARIOA

51.  AGERRALDI EPIDEMIKOETAN edo ELGORRIAREKIKO
ESPOSIZIOA IZATEAN HARTU BEHARREKO NEURRIAK
Adina Esposiziotik
igarotako
denbora
Hartu beharreko
neurria
Ondoren
6-12 hilabete Lehen 72 orduak EEP txertoaren
dosi bat
Txertaketa osoa
12 hilabete
egitean,
aurreratutako
dositik gutxienez
4 aste utzita
72 ordu - 6 egun Ig espezifikoa Txertaketa osoa
Ig-tik 6 hilabetera
PROFILAXI SEKUNDARIOA

52.  AGERRALDI EPIDEMIKOETAN edo ELGORRIAREKIKO
ESPOSIZIOA IZATEAN HARTU BEHARREKO NEURRIAK
Adina Esposiziotik
igarotako
denbora
Hartu beharreko
neurria
Ondoren
6-12 hilabete Lehen 72 orduak EEP txertoaren
dosi bat
Txertaketa osoa
12 hilabete
egitean,
aurreratutako
dositik gutxienez
4 aste utzita
72 ordu - 6 egun Ig espezifikoa Txertaketa osoa
Ig-tik 6 hilabetera
PROFILAXI SEKUNDARIOA

53.  AGERRALDI EPIDEMIKOETAN edo ELGORRIAREKIKO
ESPOSIZIOA IZATEAN HARTU BEHARREKO NEURRIAK
Adina Esposiziotik
igarotako
denbora
Hartu beharreko
neurria
Ondoren
>12 hilabete
suszeptibleak*
Lehen 72 orduak EEP txertoaren
dosi bat
Txertaketa osoa,
aurreratutako
dositik gutxienez
4 aste utzita
72 ordu - 6 egun Ig espezifikoa Txertaketa osoa
Ig-tik 6 hilabetera
*Suszeptibleak: 1971 urtearen ondoren jaioak eta gaixotasuna pasatu ez eta 12 hilabetetik
aurrera, gutxienez 4 asteko tartearekin txertoaren 2 dosi hartu ez dituztenak
PROFILAXI SEKUNDARIOA

54.  AGERRALDI EPIDEMIKOETAN edo ELGORRIAREKIKO
ESPOSIZIOA IZATEAN HARTU BEHARREKO NEURRIAK
Beste egoerak Esposiziotik
igarotako
denbora
Hartu beharreko
neurria
Ondoren
Txertaketa
kontraindikatua:
 Inmunokonprome
tituak
 Haurdunak
 Beste batzuk
Lehen 6 egunak Ig espezifikoa
6-11 hilabeteko
haurrak,
nazioarteko
bidaiaren
aurretik
Bidaiaren
aurretik
EEP txertoaren
dosi bat
Txertaketa osoa
12 hilabete
egitean,
aurreratutako
dositik gutxienez
4 aste utzita
PROFILAXI SEKUNDARIOA

55.  AGERRALDI EPIDEMIKOETAN edo ELGORRIAREKIKO
ESPOSIZIOA IZATEAN HARTU BEHARREKO NEURRIAK
PROFILAXI SEKUNDARIOA
• Agerraldietan gomedatzen da, posible bada,
kontraindikazioa dagoelako ala beste arrazoiren
batengatik (pazientea edo familaiak uko egiten diolako)
txertatzen ez diren kontaktu suszeptible guztiak lurralde
epidemikotik kanporatzea agerraldiko azken kasuaren
exantema hasi zenetik 18 egun igaro arte.
• EEG edo Ig jasotzen duten kontaktu suszeptibleak
lurralde epidemikoan berriro onartuak izango dira.

56.  AGERRALDI EPIDEMIKOETAN edo ELGORRIAREKIKO
ESPOSIZIOA IZATEAN HARTU BEHARREKO NEURRIAK
PROFILAXI SEKUNDARIOA
• Espainain txertaketa ez da nahitaezko jarduera baina,
osasun agintarien iritziz horrelakorik eskatuko luketen
egoeretan agintari judizialen laguntza eska lezakete
txertaketa aurrera eramateko.

57. GOGORATZEKO
 Zabaltzea ekiditeko: Txertatze tasa >%95.
• Kontaktutik fase katarrelera 10 egun, Koplik-en orbanak
agertzera 10-12 egun, exantemara 14-15 egun.
• Exantema: Buruan hasi eta 72 ordutan, goitik behera
orokortu. 5-7 egun irauten ditu. Desagertzea ere goitik
behera.
 KLINIKA:

58. GOGORATZEKO
 BAIEZTAPEN MIKROBIOLOGIKOA: Faringeko
frotisa, gernua eta odol-lagina.
 TRATAMENTUA: euskarri tratamentua
 PROFILAXI SEKUNDARIOA: 6 hilabetetik gorakoek
eta txertaketa kontraindikatua ez dutenek:
• Lehen 72 orduetan: Txertoaren dosi bat (gero osatu)
• 72 ordu-6 egun: Ig espezifikoa

60. BIBLIOGRAFIA
 Sarampión en Europa en el siglo XXI. Aepap, grupo de patología infecciosa
 Protokoloa: Elgorria, 2019ko urtarrilaren 10a. Non:
https://www.osakidetza.euskadi.eus/informazioa/protokoloak/
 Zaintza epidemiologikoa, Gipuzkoa 2017. Non:
https://www.osakidetza.euskadi.eus/informazioa/zainketa epidemiologikoko-
unitatearen-memoriak
 European European Centre for Disease Prevention and Control. Monthly measles
and rubella monitoring report, January 2019. Non:
https://ecdc.europa.eu/en/publications-data/monthly-measles-and-rubella-
monitoring-report-january-2019
 Coberturas de Vacunación. Datos estadísticos. Ministerio de Sanidad, Consumo y
Bienestar Social. Non:
https://www.mscbs.gob.es/en/profesionales/saludPublica/prevPromocion/vacunac
iones/coberturas.htm
 Centro Nacional de Epidemiología. Instituto de Salud Carlos III. Boletín
Epidemiológico Semanal en RED. Informe Semanal de Vigilancia 18 de Diciembre de
2018. Non: http://www.isciii.es/ISCIII/es/contenidos/fd-servicios-cientifico-
tecnicos/fd-vigilancias-alertas/fd-boletines/fd-boletin-epidemiologico-semanal-
red/pdf_2019/IS-190122-WEB_2.pdf