presentatie 'discretionaire ruimte' voor begeleidingscommissie van het onderzoeksproject DieGem (www.solidariteitindiversiteit.be) van 1 april 2015.

1. Discretionaire ruimte
Nick Schuermans & Ruth Segers
Begeleidingscommissie
1 april 2015
www.solidariteitdiversiteit.be

2. Inleiding: Definitie
Discretionaire ruimte = “De ruimte die professionals hebben om zinvol te handelen rekening
houdend met de wettelijke context en met respect voor de betrokkenen in interpersoonlijke
praktijken. Het betreft de ruimte die professionals – als actieve zingevers – hebben om binnen
bepaalde kaders zelfstandige beslissingen te nemen en mee beleid te maken.” ≠ Autonomie
(parafrasering van Roose, 2005 in Carrette, 2008, p. 9)

3. Inleiding: Drie cruciale vragen voor professionals
1. Hoeveel discretionaire ruimte is er beschikbaar?
- MAAR De jure ≠ De facto
2. In hoeverre wordt die ruimte (h)erkend? Solidariteit?
- Ook ontkenning is actieve keuze
3. Omgang met (gebrek aan) discretionaire ruimte?
- Defensieve ≠ Reflectieve strategieën
< De Haene, 2012

4. Chiro in Brussel: De jure discretionaire ruimte groot, de facto nog groter
Moeten we als groep wekelijks activiteiten aanbieden?
Moeten we in onderscheiden leeftijdsgroepen blijven werken?
Splitsen we jongens en meisjes niet beter op?
Moeten we de Chirokleren verplichten?
Wat doen we met Christus Koning?
Kunnen we in de stad blijven werken met vrijwilligers?
1. Hoeveel ruimte is er beschikbaar?

5. Horecaopleiding SPIT in Leuven
- De jure discretionaire ruimte klein  normerend kader
- Nederlands verplicht op de werkvloer
- Hygiëne en veiligheidsprocedures
- Geen kader rond culturele verschillen (b.v. broodjes hesp)
- Lonen voor iedereen gelijk
- De facto discretionaire ruimte groot  mogelijkheid tot onderbreken < werkleiders
- Informele gesprekken in andere talen geen probleem
- Oplossingen voor vragen mbt culturele verschillen (handschoenen, arbeidsverdeling, …)
- Onderbrekende opstelling (b.v. persoonlijk verhaal over Afghaans huwelijk)
1. Hoeveel ruimte is er beschikbaar?

6. Beleidsnota Onderwijs (2014-2019): De jure discretionaire ruimte groot
“Het onderwijs komt toe aan leraren en directies. Zij hoeven geen strakke
handleiding. (…) Een regelluw onderwijsklimaat geeft scholen zelf de
verantwoordelijkheid voor het eigen project.”
“De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van ons onderwijs ligt bij de
school en de leraren. Het Vlaams Regeerakkoord is hierover zeer
duidelijk: de overheid legt het ‘wat’ op maar niet het ‘hoe’.”
2. In hoeverre wordt die ruimte (h)erkend?

7. 2. In hoeverre wordt die ruimte (h)erkend?
Maar wat blijft daar de facto van over?

8. 2. In hoeverre wordt die ruimte (h)erkend?
Beleidsnota onderwijs:
“De werkingsmiddelen evolueren naar een
basistoelage die voor elke leerling gelijk is op
basis van het onderwijs-niveau (kleuter, lager,
secundair) en de studierichting”
Maar wat blijft daar de facto van over?

9.  Erkenning van discretionaire ruimte fundamenteel om solidariteit te bewerkstelligen
< Positie op spanningsveld onderhandelbaar – niet-onderhandelbaar
2. In hoeverre wordt die ruimte (h)erkend?

10. 3. Strategieën van professionals
Defensieve strategieën  in de hand houden eigen werkdruk
Vb. Screening potentiële leden Chiro Brussel
Vb. Ledenstop bij populaire groepen

11. 3. Strategieën van professionals
Reflectieve strategie 1.“Going underground”
= Afwijking van de officiële procedures
MAAR geen signaal aan management / beleid

12. 3. Strategieën van professionals
Reflectieve strategie 2. “Impression management”
= Verzet plegen, maar taalgebruik en logica evaluator gebruiken
Vb. Veranderen / Verbreden van invulling van bepaalde begrippen

13. 3. Strategieën van professionals
Reflectieve strategie 3. “Hidden and transitory coalitions”
= “efforts to build supports and networks within environments that are unwelcoming or potentially
hostile to measures striving for equity” (Smith, 2007, p. 155)
Vb. Leeggoed = alternatief huisvestingsproject
< Professionals uit straathoekwerk, verenigingen waar armen het woord nemen, samenlevingsopbouw
Tegenkanting van eigen organisatie en breder middenveld: Onze rol woningen te creëren?

14. 3. Strategieën van professionals
Reflectieve strategie niet zonder risico’s!!! - Overtredingen arbeidsreglement
- Polarisatie binnen organisatie
- Eigen welzijn: burn-out, depressie, …
- …

15. Discussie
1.Hoeveel discretionaire ruimte beschikbaar?
2. In hoeverre wordt die ruimte (h)erkend? Solidariteit?
3. Defensieve en/of reflectieve strategieën?