2. Un batán (chamado
tamén, folón, cutián ou
pisón) é unha máquina
que funciona coa
enerxía hidráulica e
que se usaba para
mazar os tecidos de la.

3. Está formado por
unha roda hidráulica
en posición vertical
que activa os mazos
que baten os tecidos
ata compactalos.

4. Os panos de la, despois de
tecidos, colocábanse en pías
con auga onde se golpeaban
para estreitar e enlear as
febras e darlles corpo e
suavidade.
O proceso podía durar unhas
30 horas e a manta diminuía
as súas dimensión ata máis
de metade, ao compactarse
a la.

5. O eíxo leva uns espigóns
que actúan de leva e
moven os mazos
alternativamente

7. A orixe dos batáns é
descoñecida. Aparellos
semellantes utilizábanse en
Oriente desde tempos antigos.
As referencias máis antigas en
Europa aparecen no século XII.
En España hai referencias a
muíños trapeiros en Girona
(1166) Cuenca (1190-1191) e
Teruel.
Antigo batán de panos.
Padua (século XVII)

8. Muíño chinés para arroz

9. Muíño de Juanelo
Muíño para pólvora representado no libro de Juanelo Turriano (século XVI)

10. “Monjolos” brasileiros

11. Antigo batán toledano

12. Batáns para papel

13. Batán para mazar febras
para facer papel. Alemania

14. Foron moi
empregadas en
Galicia, e a maior
parte estiveron en
funcionamento
ata finais do
século XIX.
Lucas Labrada fai
referencia á existencia
en Galicia de 166 batáns
no século XVIII,
concentrados sobre todo
na zona costeira.
Debuxo de Xaquín Lourenzo

15. Por toda a xeografía galega consérvanse moitos topónimos que fan referencia aos
Batáns do
Mosquetín, en
Vimianzo

16. Batán de Trazo

17. Batán de Trazo

18. Batán de Trazo

19. Batáns do Mosquetín.
Unha instalación con tres
batáns e varios muíños na
parroquia de Salto Vimianzo)

20. Batáns do Mosquetín

21. Batáns do Mosquetín

22. Batáns do Mosquetín

23. Batán (arriba) no rego
de Folgoso ou do Casal
(Folgoso, Lousada,
Xermade)

24. MONTAXE E FOTOS: Adela Leiro Lois, Mon Daporta Padín
BIBLIOGRAFÍA:
Caro Baroja, Julio, “Tecnología popular española”. Círculo de Lectores.