jk”Vªlar rqdMksth egkjkt ukxiwj fo|kfiB] ukxiwj 
bfrgkl foHkkx 
 ‘kS{kf.kd l= 
 2014 & 2015 
Lok/;k;ys[ku lknjhdj.k 
ekxZn’kZd lknjdRkkZ 
lkS- j’eh dksaMªk eWMe vkdk’k Mksekth ‘ksaMs 
lgk- izk/;k- jk- rq- eq- ,e- ,- f}rh; o”kZ 
Ukkxiwj fo|kihB] ukxiwj r`rh; l=
egRRokps eqn~ns 
izLrkouk 
 
1857 ps Lokra™;;qn~/k vFkok fczVh’kakufo#/n >kysyk lkeqfgd mBko gk 
HkkjrkP;k bfrgklkrhy ,d vfregRRokpk VIik ekuyk tkrks-
ukxiwj jkT;krhy 1857 P;k mBkokph 
iwoZr;kjh 
 y<;kph dasnzs % ukxiwj o esG?kkr- 
 mRrsjsdMs 1855 rs 1856 iklwu baxztkfo#/n vlarks”k /kqelr gksrk-
•ukxiwjkrhy caMokY;akP;k gkypkyh 
 ekpZ 1857 e/;sp ikjMh ;sFkhy y”djkr pikR;k fQjfoY;k xsY;k 
gksR;k- 
 13 twu jksth ,dne dfe’kuP;k caxY;koj o lhrkcMhZoj gYyk 
dj.;kpk ukxiwjkrhy 
caMokY;kpk fnol Bjysyk gksrk-
baxztkuk caMkph iqoZlwpuk 
 
12 twu 1857 jksth QStc{k ukokpk ,d eqlyeku o R;kapk eqyxk gs 
nks?ks LVhQu fgLyki fe’kujh ;kaP;k caxY;koj xsys caMkph iwoZlwpuk 
feGkyh-
mBkokpk csr Qlyk 
13 twu 1857 jksth fe’ku gkml P;k toG eksrh ckx P;k cxhP;kr lqekjs pkj’ks 
eqlyeku VkdGhd#u yksd ;s.;kph okV ikgr clys gksrs-
caMokY;kaph /kjidM 
 
caM[kksj yksdkauh BjysY;k ;kstus izek.ks ,dne 
veycatko.kh dsyh ukgh R;keqGs loZ dke v/kZoV jkgys 
gksrs- 
 jfookj 14 tqySyk 1857 dkeBho#u lSU; cksykowu 
caMokY;kaP;k /kjidMhyk lq#okr
•ukxiwjdj HkkslY;kaph mBkrhy 
Hkwfedk 
 ukxiwj HkkslY;kaP;k jkt/kkuhps fBdk.k gksrs] mRrj 
fganqLrkukrhy caMkP;k ckrE;k ukxiwjkr ;sr gksR;k R;keqGs 
Hkkslys vLoLFk >kys gksrs- 

mBkookY;kauk f’k{kk 
 1857 P;k mBkokr T;kauh ;fRdaphrgh Hkkx ?ksryk vlsy R;kaph ikGseqGs [kksnwu 
dk<wu R;kauk fofo/k izdkjP;k f’k{kk ns.;kr vkY;k- 
 nksu eqLyhe vf/kd&;kauk ‘kqdzokjh njokT;ktoG Qk’kh nsowu R;kaph izsrs vusd 
fnolki;Zar frFks yVdor Bsoyh-
baxzt/kkftZ.;k yksdkauk buke 
 
ukxiwjps ‘ksV vfcjpan ;kyk jk;cgknwj inoh] 
lksU;kps dMs ns.;kr vkys- 
dkeBhP;k ukxUuk uk;Mq ;k O;Drhyk jktk gk 
fdrkc feGkyk- 
lkxjP;k d`”.kjko ;kauk jkolkgc fdrkc feGkyk-
ukxiwjkrhy mBkokpk ‘ksoV 
 twu 1857 i;Zar ukxiwjkrhy mBko toGtoG laiq”Vkr vkyk gksrks- 
 1857 P;k vkWDVkscj efg.;kr rkR;k Vksis gk panjh ;sFks foVok unh 
mr#u nf{k.ksr esG?kkr vkyk gksrk- 
 ukxiwjkrhy loZ ljnkj o ejkBs yksd mBkokyk izfrdwy vkgs gs RkkR;k 
Vksis ;kauk dGys- 
 R;keqGs mBkokps Tokaykr #ikarj >kys ukgh-

Aakash shende zalzal

  • 1.
    jk”Vªlar rqdMksth egkjktukxiwj fo|kfiB] ukxiwj bfrgkl foHkkx  ‘kS{kf.kd l=  2014 & 2015 Lok/;k;ys[ku lknjhdj.k ekxZn’kZd lknjdRkkZ lkS- j’eh dksaMªk eWMe vkdk’k Mksekth ‘ksaMs lgk- izk/;k- jk- rq- eq- ,e- ,- f}rh; o”kZ Ukkxiwj fo|kihB] ukxiwj r`rh; l=
  • 3.
    egRRokps eqn~ns izLrkouk  1857 ps Lokra™;;qn~/k vFkok fczVh’kakufo#/n >kysyk lkeqfgd mBko gk HkkjrkP;k bfrgklkrhy ,d vfregRRokpk VIik ekuyk tkrks-
  • 4.
    ukxiwj jkT;krhy 1857P;k mBkokph iwoZr;kjh  y<;kph dasnzs % ukxiwj o esG?kkr-  mRrsjsdMs 1855 rs 1856 iklwu baxztkfo#/n vlarks”k /kqelr gksrk-
  • 5.
    •ukxiwjkrhy caMokY;akP;k gkypkyh  ekpZ 1857 e/;sp ikjMh ;sFkhy y”djkr pikR;k fQjfoY;k xsY;k gksR;k-  13 twu jksth ,dne dfe’kuP;k caxY;koj o lhrkcMhZoj gYyk dj.;kpk ukxiwjkrhy caMokY;kpk fnol Bjysyk gksrk-
  • 6.
    baxztkuk caMkph iqoZlwpuk  12 twu 1857 jksth QStc{k ukokpk ,d eqlyeku o R;kapk eqyxk gs nks?ks LVhQu fgLyki fe’kujh ;kaP;k caxY;koj xsys caMkph iwoZlwpuk feGkyh-
  • 7.
    mBkokpk csr Qlyk 13 twu 1857 jksth fe’ku gkml P;k toG eksrh ckx P;k cxhP;kr lqekjs pkj’ks eqlyeku VkdGhd#u yksd ;s.;kph okV ikgr clys gksrs-
  • 8.
    caMokY;kaph /kjidM  caM[kksj yksdkauh BjysY;k ;kstus izek.ks ,dne veycatko.kh dsyh ukgh R;keqGs loZ dke v/kZoV jkgys gksrs-  jfookj 14 tqySyk 1857 dkeBho#u lSU; cksykowu caMokY;kaP;k /kjidMhyk lq#okr
  • 9.
    •ukxiwjdj HkkslY;kaph mBkrhy Hkwfedk  ukxiwj HkkslY;kaP;k jkt/kkuhps fBdk.k gksrs] mRrj fganqLrkukrhy caMkP;k ckrE;k ukxiwjkr ;sr gksR;k R;keqGs Hkkslys vLoLFk >kys gksrs- 
  • 10.
    mBkookY;kauk f’k{kk 1857 P;k mBkokr T;kauh ;fRdaphrgh Hkkx ?ksryk vlsy R;kaph ikGseqGs [kksnwu dk<wu R;kauk fofo/k izdkjP;k f’k{kk ns.;kr vkY;k-  nksu eqLyhe vf/kd&;kauk ‘kqdzokjh njokT;ktoG Qk’kh nsowu R;kaph izsrs vusd fnolki;Zar frFks yVdor Bsoyh-
  • 11.
    baxzt/kkftZ.;k yksdkauk buke  ukxiwjps ‘ksV vfcjpan ;kyk jk;cgknwj inoh] lksU;kps dMs ns.;kr vkys- dkeBhP;k ukxUuk uk;Mq ;k O;Drhyk jktk gk fdrkc feGkyk- lkxjP;k d`”.kjko ;kauk jkolkgc fdrkc feGkyk-
  • 12.
    ukxiwjkrhy mBkokpk ‘ksoV  twu 1857 i;Zar ukxiwjkrhy mBko toGtoG laiq”Vkr vkyk gksrks-  1857 P;k vkWDVkscj efg.;kr rkR;k Vksis gk panjh ;sFks foVok unh mr#u nf{k.ksr esG?kkr vkyk gksrk-  ukxiwjkrhy loZ ljnkj o ejkBs yksd mBkokyk izfrdwy vkgs gs RkkR;k Vksis ;kauk dGys-  R;keqGs mBkokps Tokaykr #ikarj >kys ukgh-