ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ: 800-479 π. Χ.
Η περίοδος αυτή ονομάστηκε αρχαϊκή επειδή
σ’ αυτήν τοποθετείται η αρχή της οικονομικής, πολιτικής
και πολιτιστικής ανάπτυξης του ελληνικού κόσμου.
Επιμέλεια – Δημιουργία
Τσιριγώτη Σταματία
Χαρακτηριστικά :
• Δημιουργία πόλης- κράτους
• Οπλιτική φάλαγγα
• Β΄ Ελληνικός αποικισμός- ανάπτυξη
του εμπορίου και βιοτεχνίας
• Χρήση νομίσματος
• Κατάργηση της βασιλείας
• Διαμόρφωση του σπαρτιατικού
κράτους
• Νόμοι του Σόλωνα
• Εμφάνιση της τυραννίδας
• Μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη-
δημοκρατία
• Περσικοί πόλεμοι- απόκρουση του
περσικού κινδύνου
ΧΩΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΕΚΑ ΦΥΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΤΗΣ
ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΛΕΙΣΘΕΝΗ
ΑΓΑΛΜΑ ΤΟΥ ΜΙΛΤΙΑΔΗ ΣΤΟΝ ΜΑΡΑΘΩΝΑ
ΑΡΧΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ: Η τέχνη στην αρχή της
αρχαϊκής περιόδου, ονομάζεται «ανατολίζουσα» ,
γιατί μέσα από τις εμπορικές επαφές των Ελλήνων,
δέχεται έντονα την επίδραση της τέχνης των
ανατολικών λαών και της Αιγύπτου, τόσο στη
μνημειακή τέχνη, όσο και στην πλαστική και την
αγγειοπλαστική. Οι αρχαιολόγοι ονόμασαν κυρίως
αρχαϊκή την τέχνη από το 625 π. Χ. και μετά, γιατί
αρχικά πίστεψαν ότι τα έργα αυτής της εποχής
ήταν τα αρχαιότερα της ελληνικής τέχνης
ΑΡΧΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ- ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ:
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ
• ανεγείρονται από λίθο ή μάρμαρο μεγάλοι ναοί
• διακρίνονται δύο ρυθμοί δωρικός
ιωνικός
ΓΛΥΠΤΙΚΗ
• δημιουργούνται σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος
αγάλματα που εικονίζουν κούρους και κόρες
• Οι τάφοι διακοσμούνται με επιτύμβια ανάγλυφα
ΚΕΡΑΜΙΚΗ
•Με κέντρα την Κόρινθο και την Αθήνα στην κεραμική
δημιουργούνται ο μελανόμορφος και
ερυθρόμορφος ρυθμός
ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΝΙΚΗΣ
Ή ΑΠΤΕΡΟΥ ΝΙΚΗΣ ΣΤΗΝ
ΑΚΡΟΠΟΛΗ
Ο Ναός Αρτέμιδος στην
Έφεσο ήταν ένα από τα
επτά θαύματα του αρχαίου
κόσμου. Χαρακτηριζόταν
από διπλή ιωνική
κιονοστοιχία
Ναός της Αφαίας Αθηνάς,
Αίγινα
ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΓΛΥΠΤΑ ΤΟΥ
ΔΥΤΙΚΟΥ ΑΕΤΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΗΣ
ΑΦΑΙΑΣ ΑΘΗΝΑΣ ΣΤΗΝ ΑΙΓΙΝΑ ΚΑΙ
ΧΡΩΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥΣ
Γλυπτοθήκη Μονάχου
ΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΙΟΥ,
ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΠΟΛΙΑΔΑ
Παρατηρούμε πλούτο διακόσμησης .
Ο άβακας του κιονόκρανου είναι διακοσμημένος με
ιωνικό κυμάτιο, ο εχίνος με πλοχμό και ιωνικό κυμάτιο,
το υποτραχήλιο (κάτω από τον εχίνο) με μια ταινία με
περίτεχνο ανάγλυφο ανθέμιο.
Η λέξη άγαλμα προέρχεται από το ρήμα
αγάλλομαι που δηλώνει τη χαρά και την
αγαλλίαση του ανθρώπου μπροστά στο θαύμα
του κόσμου. Αρχικά σήμαινε κάθε τι που
προκαλεί ευχαρίστηση και μετά συνδέθηκε με
τα ολόσωμα γλυπτά που αφιέρωναν οι
άνθρωποι στους θεούς για να τους
ευχαριστήσουν.
Οι κούροι εικονίζουν γυμνούς νέους άνδρες,
με τα χέρια κολλημένα στα πλάγια του
σώματος. Το ένα πόδι είναι πιο μπροστά από το
άλλο, έτσι που νομίζει κανείς ότι το άγαλμα
είναι έτοιμο να περπατήσει. Το σώμα είναι
γυμνασμένο και τα μαλλιά είναι μακριά
σχηματίζοντας πλεξούδες που συγκρατούνται
με ταινία και πέφτουν δεξιά και αριστερά από
το λαιμό στην πλάτη . Το πιο σημαντικό
χαρακτηριστικό στο πρόσωπό τους είναι το
ελαφρύ χαμόγελο, γνωστό ως «αρχαϊκό
μειδίαμα».
Οι κούροι φαίνεται, ότι αποτελούσαν
το πρότυπο του νέου άνδρα, τη
διαχρονική αναπαράσταση της
ανδρικής ομορφιάς, όπως την
αντίκριζαν καθημερινά οι αρχαίοι
Έλληνες στους αθλητικούς αγώνες της
αρχαϊκής κοινωνίας. «Ο νέος άνθρωπος,
στην πιο καλή του ώρα».
Τ’ αγάλματα αυτά κατασκευάζονταν
για να αφιερωθούν στους θεούς ή για να
στηθούν πάνω στους τάφους. Αρχικά
ακολουθώντας τα πρότυπα της μνημειακής
τέχνης των Αιγυπτίων, είχαν υπερφυσικό
μέγεθος όπως ο Κούρος του Σουνίου της
διπλανής εικόνας που βρέθηκε στο ναό του
Ποσειδώνα (600 π. Χ.) και έχει ύψος 3,05 μ..
Κούρος Αναβύσσου
(Κροίσος – 530 π.Χ.)
Στεκόταν πάνω σε τάφο με
βαθμιδωτή βάση που είχε την
επιγραφή : «Στάσου και κλάψε
μπρος στο μνήμα του νεκρού
Κροίσου που θανάτωσε ο βίαιος
Άρης καθώς πολεμούσε στην
πρώτη γραμμή.» Ύψος 1,94
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
Η κόρη, το θηλυκό αντίστοιχο του Κούρου,
απεικονίζει ντυμένη γυναικεία μορφή με
αναθηματική ή ταφική χρήση. Οι Κόρες
παριστάνονταν όρθιες ή καθιστές, σε
απόλυτα μετωπική στάση. Τα πόδια είναι
κολλητά το ένα με το άλλο. Το ένα χέρι
ακουμπά στο μηρό, ενώ το άλλο διαγώνια
έρχεται προς το στήθος, κρατώντας
διάφορα αντικείμενα ως προσφορά στους
θεούς (άνθη, φρούτα, ομοιώματα πουλιών
κ.ά). Το πρόσωπό τους χαρακτηρίζεται
επίσης από το αρχαϊκό μειδίαμα, η
κόμμωση , τα ενδύματά τους που
σχηματίζουν πτυχώσεις και τα στολίδια
τους είναι πλούσια. Φορούν
λεπτοϋφασμένο ιωνικό χιτώνα, μερικές
φορές πέπλο πάνω απ’ αυτό και πανωφόρι.
Όσες είναι αφιερώματα έχουν ύψος
συνήθως κάτω από το φυσικό μέγεθος, λίγο
πιο πάνω ή λίγο πιο κάτω από το ένα μέτρο.
Η Κόρη της Ακροπόλεως
περίπου 500 π. Χ.
Η κόρη Φρασίκλεια είναι άγαλμα
από παριανό μάρμαρο σε φυσικό
μέγεθος , ύψους 1,79 μ. χωρίς τη
βάση. Είναι έργο του γλύπτη
Αριστίωνα και χρονολογείται
μεταξύ 550 και 540 π.Χ.
Αποτελούσε σήμα στον τάφο της
ομώνυμης κόρης που σύμφωνα με
την επιγραφή της βάσης πέθανε
ανύπαντρη . Φοράει ποδήρη
χιτώνα που είναι διακοσμημένος
με ρόδακες, αστέρες και σβάστικες,
και με μια κατακόρυφη ταινία με
μαιάνδρους στο κέντρο και
μπορντούρα με έγχρωμα φύλλα
στο κάτω άκρο.
Στη μέση φοράει ζώνη. Στα
πόδια έχει σανδάλια. Με το δεξί
χέρι πιάνει τον χιτώνα στο ύψος
του μηρού, ενώ στο αριστερό
χέρι κρατάει μπροστά στο στήθος
ένα κλειστό μπουμπούκι λωτού.
Στην εικόνα λεπτομέρειες από
τη διακόσμηση του χιτώνα: οι
ρόδακες, η κατακόρυφη ταινία
με μαιάνδρους , η ζώνη.
Η κόμη είναι στεφανωμένη με
υψηλό στέμμα από λουλούδια και
λωτούς. Στο λαιμό φοράει
περιδέραιο, στα αυτιά σκουλαρίκια
και στους καρπούς αμφότερων των
χεριών από ένα βραχιόλι. Η κόμη
της ,μακριά και περιποιημένη
καταλήγει με πολλούς κυματιστούς
βοστρύχους στους ώμους, στο
στήθος και στη πλάτη.
Από τα χρωστικά υπολείμματα
καταλαβαίνουμε πως το άγαλμα
ήταν ζωγραφισμένο με έντονα
χρώματα
Ο Κούρος της Μερέντας (σημερινό Κορωπί).
Βρέθηκε θαμμένος μαζί με τη Φρασίκλεια σ’
ένα ρηχό τάφο του νεκροταφείου του
αρχαίου δήμου Μυρρινούντος , κι αυτός σε
φυσικό μέγεθος και έργο του Αριστίωνα,
αλλά λίγο μεταγενέστερος στην κατασκευή
από την κόρη
Η «Πεπλοφόρος» κόρη της Ακρόπολης
(530 π. Χ.) θεωρείται από τα
αριστουργήματα της αρχαϊκής τέχνης και
πήρε το όνομά της από το δωρικό πέπλο
που φορά πάνω από πιθανότατα κυανό
ιωνικό χιτώνα. Έχει μέγεθος λίγο μικρότερο
του φυσικού και βρέθηκε στο Ερέχθειο. Η
μέση της κόρης σφίγγεται από ζώνη που
κουμπώνει μπροστά με τα άκρα της να
κρέμονται. Η κεφαλή και το
πρόσωπο διακρίνονται από λεπτά
χαρακτηριστικά και για την φυσική τους
έκφραση. Η κόμη είναι διαμορφωμένη με
πολύ λεπτομέρεια, ενώ μια κορδέλα
στολίζει τα μαλλιά. Το χρώμα των μαλλιών
πρέπει να ήταν κόκκινο. Άλλες χρωστικές
που σώζονται στην επιφάνεια του
μαρμάρου είναι το κόκκινο στα μάτια, το
κόκκινο και το πράσινο στην φορεσιά.
Σύμφωνα με την ζωγραφισμένη
αναπαράσταση της κόρης, ο πέπλος
ήταν δεμένος στη μέση με μια μπλε
και πράσινη ζώνη και είχε για
διακόσμηση στο μπροστινό μέρος
κατακόρυφη σειρά με ζώα, πουλιά
και ιππείς σε κόκκινο φόντο. Μερικοί
εικάζουν εξαιτίας της ιδιαιτερότητας
της ενδυμασίας της, ότι η
πεπλοφόρος δεν πρέπει να ήταν ένα
απλό ανάθημα , αλλά απεικόνιση
της Άρτεμης και πως στο δεξί της χέρι
κρατούσε τόξο και βέλη στο
αριστερό.
Η Κόρη με το φρούτο από την Ακρόπολη. Είναι αναθηματικό
άγαλμα από νησιώτικο μάρμαρο, έργο του 530 – 520 π. Χ. και με
ύψος 1,15 μ. Φοράει κοινό χιτώνα ιωνικού ρυθμού και ιμάτιο με
πτυχώσεις που φέρει επάνω του σταυρούς και μαιάνδρους. Στο
χέρι της κρατά φρούτο προσφορά στην Θεά.
Γύρω στο 560 π.χ., η Νάξος στέλνει την προσφορά της στους Δελφούς.
Είναι το άγαλμα της Σφίγγας που στεκόταν επάνω σ' έναν πανύψηλο
ιωνικό κίονα. Το συνολικό ύψος του αναθήματος έφτανε τα 12,45 μέτρα.
Η στήλη του Αριστίωνα ( γύρω στο 510 π. Χ.)
από τη Βελανιδέζα της Αττικής. Ο νεκρός
εικονίζεται, ως πολεμιστής με κοντό χιτώνα,
δερμάτινο θώρακα, κνημίδες, κράνος στο
κεφάλι και δόρυ, ενώ το όνομά του είναι
χαραγμένο στη βάση της στήλης. Στον κανόνα,
δηλαδή στη στενή λωρίδα μαρμάρου επάνω
στην οποία πατάει η μορφή, διαβάζεται η
υπογραφή του γλύπτη: ἔργον Ἀριστοκλέους.
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Στην αρχαϊκή αγγειογραφία τα γεωμετρικά κοσμήματα
αντικαθίστανται με μοτίβα από την τέχνη της Ανατολής
καμπυλόγραμμα φυτικά κοσμήματα (ρόδακες, ανθέμια,
πλoχμούς), που συνδυάζονται με γραμμικά κοσμήματα και
πλαισιώνουν μεγαλόσωμες και αρκετά απλοϊκές μορφές ζώων
που βόσκουν, λιονταριών και πτηνών. Παράλληλα με
ανθρώπινες μορφές εμφανίζονται συχνά και μυθικά τέρατα
όπως σφίγγες, ενώ παρουσιάζονται σιγά-σιγά και μυθικά
θέματα. Δείγματα αυτής της τεχνοτροπίας παράγονται από
εργαστήρια στη Μίλητο, τα νησιά των Κυκλάδων, την Κόρινθο
και τέλος την Αθήνα.
Πιθαμφορέας Παριανού
εργαστηρίου που είναι
κατασκευασμένος με την
τεχνοτροπία «της Μήλου»
πιθανότατα 650-640 π.Χ.
Στο λαιμό δεξιά και αριστερά
διακρίνουμε γυναίκες που
παρακολουθούν μονομαχία.
Στον κορμό του αγγείου ο
Απόλλωνας παίζει λύρα και δύο
μούσες βρίσκονται σ’ ένα άρμα
που το σέρνουν φτερωτά άλογα.
Ύψος του λαιμού 22 εκ.
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Περίπου το 730 π.Χ. εμφανίζεται στην Κόρινθο ο
μελανόμορφος ρυθμός, δηλ. οι μορφές ζωγραφίζονται
με μαύρο χρώμα πάνω στο ανοιχτόχρωμο βάθος του
πηλού ενώ οι λεπτομέρειες είναι (συνήθως) εγχάρακτες.
Κατασκευάζονται μικρά σε μέγεθος αγγεία, όπως
αρύβαλλοι, δηλ. μικροσκοπικά δοχεία με σφαιρικό
συνήθως σχήμα που χρησιμοποιούνται ως μυροδοχεία
και για να τοποθετούν οι αθλητές το λάδι, οινοχόες και
όλπες δηλ. οινοχόες που φαρδαίνουν στη βάση.
Προς το τέλος του 6ου αιώνα π. Χ. οι Αθηναίοι
ανακαλύπτουν τον ερυθρόμορφο ρυθμό όπου οι
μορφές ζωγραφίζονται με κόκκινο χρώμα, ενώ η
υπόλοιπη επιφάνεια του αγγείου καλύπτεται με μαύρο
γάνωμα. Οι λεπτομέρειες είναι ζωγραφιστές.
ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΤΡΥΦΙΛΟΣΧΗΜΗ ΟΙΝΟΧΟΗ ΜΕ ΠΩΜΑ
ΚΑΙ ΔΕΞΙΑ ΟΛΠΗ ΜΕ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΌ ΤΟ ΖΩΪΚΟ
ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΚΑΙ ΣΦΙΓΓΕΣ
ΔΥΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΙ ΑΡΥΒΑΛΛΟΙ: στον αριστερό απεικονίζεται
η μάχη του Ηρακλή με τη Λερναία Ύδρα, ενώ η Αθηνά
στέκεται πίσω του, 600-575 π. Χ .Στο δεξιό που θεωρείται
αριστούργημα, η βάση είναι διακοσμημένη με ακτίνες, στις
επόμενες ζώνες εικονίζονται κυνήγι λαγού, ιππικοί αγώνες,
μάχη 18 πολεμιστών με εξαιρετική ακρίβεια, αφού
διακρίνονται ακόμη και οι παραστάσεις στις ασπίδες τους,
ακολουθεί ζώνη με ιμάντες και φυτικά μοτίβα, ενώ το στόμιο
και ο λαιμός του αγγείου αναπαριστούν λεοντοκεφαλή. Ύψος
μόλις 7 εκ. Βρετανικό Μουσείο
Το μεγαλύτερο δείγμα της πρωτοκορινθιακής
κεραμικής είναι η χρονολογούμενη στο 640 π.Χ.
οινοχόη ή όλπη Chigi, που βρέθηκε στη Villa Julia
στη Ρώμη με ύψος 26 εκ., χωρισμένη σε ζώνες με
ενδιαφέρουσες παραστάσεις.
Στην πρώτη ζώνη κοντά στο λαιμό παρουσιάζεται
μάχη ανάμεσα σε δύο οπλιτικές φάλαγγες που είναι
έτοιμες να συγκρουστούν με τη συνοδεία ήχων από
τον αυλητή. Είναι χαρακτηριστικό ότι διακρίνονται
στις λεπτομέρειες ο βηματισμός των οπλιτών και τα
σήματα στις ασπίδες τους. Στη δεύτερη εικονίζονται
ιππείς ανά ζεύγη και άρματα. Από την πίσω πλευρά
παριστάνεται ένα ζωηρό κυνήγι λιονταριού. Το
κεφάλι του θηράματος εικονίζεται οξύρυγχο, κατά
τον ασσυριακό τύπο. Στην τρίτη ζώνη ακολουθεί
σκηνή κυνηγιού αλεπούς. Το περίγραμμα των
μορφών έχει δοθεί με εγχάραξη, ενώ κυριαρχούν
δύο χρώματα, το λευκό και το ιώδες-κόκκινο.
Μεγάλος αττικός μελανόμορφος αμφορέας που
ονομάζεται αμφορέας του Ζωγράφου του Νέσσου
και αποτελεί το αρχαιότερο καλλιτέχνημα αυτού
του ρυθμού. Πήρε το όνομά του από το μυθικό
θέμα που υπάρχει στο λαιμό του: Ο Ηρακλής
μάχεται τον κένταυρο Νέσσο. Στην κοιλιά του
αγγείου ο Περσέας κυνηγιέται από τις αδελφές της
Μέδουσας που φορούν γοργόνειο προσωπείο και
έχουν φτερά στην πλάτη (620-610 π. Χ. Εθνικό
Αρχαιολογικό Μουσείο).
Λεπτομέρεια από τον αμφορέα του Ζωγράφου του Νέσσου:
Ο Ηρακλής έχει πιάσει από τα μαλλιά τον κένταυρο, ενώ τον πιέζει με
την αριστερή πατούσα του στην πλάτη. Στο δεξί χέρι κρατάει σπαθί, με
το οποίο πρόκειται να σκοτώσει τον αντίπαλό του. Στο χείλος του
αγγείου διακρίνουμε διακοσμητική ζώνη με πουλιά και στις λαβές του
κουκουβάγιες και κύκνους ανάμεσα σε περιγράμματα με μαιάνδρους.
Τα πιο γνωστά αττικά μελανόμορφα
αγγεία είναι οι παναθηναϊκοί αμφορείς,
που δίνονταν ως βραβείο στους νικητές
σε αγωνίσματα γυμναστικής και
αρματοδρομίας στα Παναθήναια. Τα
αγγεία αυτά είχαν ύψος 60-70 πόντους
και ήταν γεμάτα με ιερό λάδι. Στη μια
τους πλευρά εικόνιζαν την Αθηνά με
δόρυ και ασπίδα (Πρόμαχος) και στην
άλλη συνήθως το αγώνισμα στο οποίο
δίνονταν βραβείο.
Στον λαιμό του αμφορέα της εικόνας
διακρίνουμε μια σειρήνα και αριστερά
από την Αθηνά τη γνωστή επιγραφή
των παναθηναϊκών αμφορέων
ΑΘΗΝΗΘ[Ε]Ν ΑΘΛΩΝ ΕΜΙ.
Το αγγείο έχει ύψος 61,2 εκ. και
χρονολογείται περίπου 565-560 π. Χ.
Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο
Ο Παναθηναϊκός αμφορέας του
Κλεοφράδη που φιλοξενείται
στη συλλογή του
«Μητροπολιτικού Μουσείου
τέχνης» στην Νέα Υόρκη , έργο
του αγγειογράφου Ευφίλητου
Περίπου 530 π. Χ.
Από το 570 π. Χ. περίπου, οι
αγγειογράφοι της Αττικής, με πρώτο
το Σοφίλο, αρχίζουν να υπογράφουν
τα έργα τους με το όνομά τους. ΄Ενας
από τους σπουδαιότερους προς το
τέλος του 6ου αι. είναι ο Εξηκίας . Ένα
από τα ωραιότερα έργα του από το
μουσείο του Βατικανού είναι ο
αμφορέας της διπλανής εικόνας. Στη
μια όψη του αγγείου εικονίζονται ο
Αίας και ο Αχιλλέας, καθιστοί και
φορώντας τον οπλισμό τους, να
παίζουν πεσσούς, ένα επιτραπέζιο
παιχνίδι όμοιο με την ντάμα ή το
τάβλι. Από το στόμα τους βγαίνουν οι
λέξεις τρία και τέσσαρα, που
αναφέρονται ίσως σε ζαριές.
Στην άλλη όψη του αγγείου εικονίζονται οι Διόσκουροι, που έχουν επιστρέψει
στο σπίτι τους, όπου τους περιμένουν οι γονείς τους, ο Τυνδάρεως και η Λήδα.
Ο Κάστωρ, ντυμένος με χλαμύδα, τον μανδύα των στρατιωτών και των
ταξιδιωτών, στέκεται δίπλα στο άλογό του, τον Κύλλαρο, ενώ ο Πολυδεύκης
παίζει με τον σκύλο. Η Λήδα κρατάει στο δεξί της χέρι ένα άνθος και στο
αριστερό ένα κλαδί. Μπροστά στο άλογο ένας υπηρέτης (που εικονίζεται
μικρότερος γιατί είναι δούλος) κουβαλάει ένα κάθισμα (δίφρο) επάνω στο
οποίο υπάρχει ένα διπλωμένο ύφασμα. Και οι δύο αγγειογραφίες ξεχωρίζουν
για την ποιότητα του σχεδίου και την εξαιρετική δεξιοτεχνία στη χάραξη.
Καλυκωτός κρατήρας του
Ευφρονίου ερυθρόμορφου
ρυθμού: Ο θάνατος του
Σαρπηδόνα, γύρω στο 510 π.Χ.
Ρώμη, Museo Nazionale Etrusco di
Villa Giulia .
O Ύπνος και ο Θάνατος
μεταφέρουν το νεκρό γιο του Δία
Σαρπηδόνα . Πίσω από τον νεκρό
στέκεται ο Ερμής,
ο αγγελιοφόρος των θεών, ενώ την
παράσταση πλαισιώνουν δύο
πολεμιστές, ο Λαοδάμας και ο
Ιππόλυτος. Όλα τα ονόματα
δίνονται με επιγραφές πάνω στην
επιφάνεια του αγγείου.
Ο αγγειογράφος έχει αποδώσει αριστουργηματικά την ανατομία του γυμνού
άψυχου σώματος και τις πληγές του ήρωα, αλλά και το νεανικό του πρόσωπο με
το μισόκλειστο μάτι και το ελαφρά ανοιγμένο στόμα στο άγγιγμα του θανάτου.
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΠΗΓΕΣ
• Οι διαφορές των αρχιτεκτονικών ρυθμών
www.netschoolbook.gr/rythmoi.htm
• Αυτόχθονες Έλληνες Τα σπουδαιότερα Αγάλματα
αρχαϊκών Κορών
• Κόρες της Ακρόπολης Μουσείο Ακρόπολης
• Βικιπαιδεία Δωρικός και Ιωνικός ρυθμός- Η πεπλοφόρος
– Η Φρασίκλεια – Παναθηναϊκοί αμφορείς
• Ελληνικός Πολιτισμός
Αρχαϊκή Αρχιτεκτονική, Οι ναοί
Αρχαϊκή Αγγειογραφία. Μελανόμορφος ρυθμός, ώριμη
περίοδος, Εξηκίας

Aρχαϊκή Eποχή

  • 1.
    ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ: 800-479π. Χ. Η περίοδος αυτή ονομάστηκε αρχαϊκή επειδή σ’ αυτήν τοποθετείται η αρχή της οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής ανάπτυξης του ελληνικού κόσμου. Επιμέλεια – Δημιουργία Τσιριγώτη Σταματία
  • 2.
    Χαρακτηριστικά : • Δημιουργίαπόλης- κράτους • Οπλιτική φάλαγγα • Β΄ Ελληνικός αποικισμός- ανάπτυξη του εμπορίου και βιοτεχνίας • Χρήση νομίσματος • Κατάργηση της βασιλείας • Διαμόρφωση του σπαρτιατικού κράτους • Νόμοι του Σόλωνα • Εμφάνιση της τυραννίδας • Μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη- δημοκρατία • Περσικοί πόλεμοι- απόκρουση του περσικού κινδύνου
  • 3.
    ΧΩΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΕΚΑΦΥΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΛΕΙΣΘΕΝΗ
  • 4.
    ΑΓΑΛΜΑ ΤΟΥ ΜΙΛΤΙΑΔΗΣΤΟΝ ΜΑΡΑΘΩΝΑ
  • 5.
    ΑΡΧΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ: Ητέχνη στην αρχή της αρχαϊκής περιόδου, ονομάζεται «ανατολίζουσα» , γιατί μέσα από τις εμπορικές επαφές των Ελλήνων, δέχεται έντονα την επίδραση της τέχνης των ανατολικών λαών και της Αιγύπτου, τόσο στη μνημειακή τέχνη, όσο και στην πλαστική και την αγγειοπλαστική. Οι αρχαιολόγοι ονόμασαν κυρίως αρχαϊκή την τέχνη από το 625 π. Χ. και μετά, γιατί αρχικά πίστεψαν ότι τα έργα αυτής της εποχής ήταν τα αρχαιότερα της ελληνικής τέχνης
  • 6.
    ΑΡΧΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ- ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ: ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ •ανεγείρονται από λίθο ή μάρμαρο μεγάλοι ναοί • διακρίνονται δύο ρυθμοί δωρικός ιωνικός ΓΛΥΠΤΙΚΗ • δημιουργούνται σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος αγάλματα που εικονίζουν κούρους και κόρες • Οι τάφοι διακοσμούνται με επιτύμβια ανάγλυφα ΚΕΡΑΜΙΚΗ •Με κέντρα την Κόρινθο και την Αθήνα στην κεραμική δημιουργούνται ο μελανόμορφος και ερυθρόμορφος ρυθμός
  • 8.
    ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣΝΙΚΗΣ Ή ΑΠΤΕΡΟΥ ΝΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ
  • 9.
    Ο Ναός Αρτέμιδοςστην Έφεσο ήταν ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου. Χαρακτηριζόταν από διπλή ιωνική κιονοστοιχία
  • 10.
    Ναός της ΑφαίαςΑθηνάς, Αίγινα
  • 11.
    ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΑΠΟ ΤΑΓΛΥΠΤΑ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΑΕΤΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΗΣ ΑΦΑΙΑΣ ΑΘΗΝΑΣ ΣΤΗΝ ΑΙΓΙΝΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥΣ Γλυπτοθήκη Μονάχου
  • 14.
    ΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΤΜΗΜΑΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΙΟΥ, ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΠΟΛΙΑΔΑ
  • 15.
    Παρατηρούμε πλούτο διακόσμησης. Ο άβακας του κιονόκρανου είναι διακοσμημένος με ιωνικό κυμάτιο, ο εχίνος με πλοχμό και ιωνικό κυμάτιο, το υποτραχήλιο (κάτω από τον εχίνο) με μια ταινία με περίτεχνο ανάγλυφο ανθέμιο.
  • 17.
    Η λέξη άγαλμαπροέρχεται από το ρήμα αγάλλομαι που δηλώνει τη χαρά και την αγαλλίαση του ανθρώπου μπροστά στο θαύμα του κόσμου. Αρχικά σήμαινε κάθε τι που προκαλεί ευχαρίστηση και μετά συνδέθηκε με τα ολόσωμα γλυπτά που αφιέρωναν οι άνθρωποι στους θεούς για να τους ευχαριστήσουν. Οι κούροι εικονίζουν γυμνούς νέους άνδρες, με τα χέρια κολλημένα στα πλάγια του σώματος. Το ένα πόδι είναι πιο μπροστά από το άλλο, έτσι που νομίζει κανείς ότι το άγαλμα είναι έτοιμο να περπατήσει. Το σώμα είναι γυμνασμένο και τα μαλλιά είναι μακριά σχηματίζοντας πλεξούδες που συγκρατούνται με ταινία και πέφτουν δεξιά και αριστερά από το λαιμό στην πλάτη . Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό στο πρόσωπό τους είναι το ελαφρύ χαμόγελο, γνωστό ως «αρχαϊκό μειδίαμα».
  • 18.
    Οι κούροι φαίνεται,ότι αποτελούσαν το πρότυπο του νέου άνδρα, τη διαχρονική αναπαράσταση της ανδρικής ομορφιάς, όπως την αντίκριζαν καθημερινά οι αρχαίοι Έλληνες στους αθλητικούς αγώνες της αρχαϊκής κοινωνίας. «Ο νέος άνθρωπος, στην πιο καλή του ώρα». Τ’ αγάλματα αυτά κατασκευάζονταν για να αφιερωθούν στους θεούς ή για να στηθούν πάνω στους τάφους. Αρχικά ακολουθώντας τα πρότυπα της μνημειακής τέχνης των Αιγυπτίων, είχαν υπερφυσικό μέγεθος όπως ο Κούρος του Σουνίου της διπλανής εικόνας που βρέθηκε στο ναό του Ποσειδώνα (600 π. Χ.) και έχει ύψος 3,05 μ..
  • 19.
    Κούρος Αναβύσσου (Κροίσος –530 π.Χ.) Στεκόταν πάνω σε τάφο με βαθμιδωτή βάση που είχε την επιγραφή : «Στάσου και κλάψε μπρος στο μνήμα του νεκρού Κροίσου που θανάτωσε ο βίαιος Άρης καθώς πολεμούσε στην πρώτη γραμμή.» Ύψος 1,94 Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
  • 20.
    Η κόρη, τοθηλυκό αντίστοιχο του Κούρου, απεικονίζει ντυμένη γυναικεία μορφή με αναθηματική ή ταφική χρήση. Οι Κόρες παριστάνονταν όρθιες ή καθιστές, σε απόλυτα μετωπική στάση. Τα πόδια είναι κολλητά το ένα με το άλλο. Το ένα χέρι ακουμπά στο μηρό, ενώ το άλλο διαγώνια έρχεται προς το στήθος, κρατώντας διάφορα αντικείμενα ως προσφορά στους θεούς (άνθη, φρούτα, ομοιώματα πουλιών κ.ά). Το πρόσωπό τους χαρακτηρίζεται επίσης από το αρχαϊκό μειδίαμα, η κόμμωση , τα ενδύματά τους που σχηματίζουν πτυχώσεις και τα στολίδια τους είναι πλούσια. Φορούν λεπτοϋφασμένο ιωνικό χιτώνα, μερικές φορές πέπλο πάνω απ’ αυτό και πανωφόρι. Όσες είναι αφιερώματα έχουν ύψος συνήθως κάτω από το φυσικό μέγεθος, λίγο πιο πάνω ή λίγο πιο κάτω από το ένα μέτρο. Η Κόρη της Ακροπόλεως περίπου 500 π. Χ.
  • 21.
    Η κόρη Φρασίκλειαείναι άγαλμα από παριανό μάρμαρο σε φυσικό μέγεθος , ύψους 1,79 μ. χωρίς τη βάση. Είναι έργο του γλύπτη Αριστίωνα και χρονολογείται μεταξύ 550 και 540 π.Χ. Αποτελούσε σήμα στον τάφο της ομώνυμης κόρης που σύμφωνα με την επιγραφή της βάσης πέθανε ανύπαντρη . Φοράει ποδήρη χιτώνα που είναι διακοσμημένος με ρόδακες, αστέρες και σβάστικες, και με μια κατακόρυφη ταινία με μαιάνδρους στο κέντρο και μπορντούρα με έγχρωμα φύλλα στο κάτω άκρο.
  • 22.
    Στη μέση φοράειζώνη. Στα πόδια έχει σανδάλια. Με το δεξί χέρι πιάνει τον χιτώνα στο ύψος του μηρού, ενώ στο αριστερό χέρι κρατάει μπροστά στο στήθος ένα κλειστό μπουμπούκι λωτού. Στην εικόνα λεπτομέρειες από τη διακόσμηση του χιτώνα: οι ρόδακες, η κατακόρυφη ταινία με μαιάνδρους , η ζώνη.
  • 23.
    Η κόμη είναιστεφανωμένη με υψηλό στέμμα από λουλούδια και λωτούς. Στο λαιμό φοράει περιδέραιο, στα αυτιά σκουλαρίκια και στους καρπούς αμφότερων των χεριών από ένα βραχιόλι. Η κόμη της ,μακριά και περιποιημένη καταλήγει με πολλούς κυματιστούς βοστρύχους στους ώμους, στο στήθος και στη πλάτη. Από τα χρωστικά υπολείμματα καταλαβαίνουμε πως το άγαλμα ήταν ζωγραφισμένο με έντονα χρώματα
  • 25.
    Ο Κούρος τηςΜερέντας (σημερινό Κορωπί). Βρέθηκε θαμμένος μαζί με τη Φρασίκλεια σ’ ένα ρηχό τάφο του νεκροταφείου του αρχαίου δήμου Μυρρινούντος , κι αυτός σε φυσικό μέγεθος και έργο του Αριστίωνα, αλλά λίγο μεταγενέστερος στην κατασκευή από την κόρη
  • 26.
    Η «Πεπλοφόρος» κόρητης Ακρόπολης (530 π. Χ.) θεωρείται από τα αριστουργήματα της αρχαϊκής τέχνης και πήρε το όνομά της από το δωρικό πέπλο που φορά πάνω από πιθανότατα κυανό ιωνικό χιτώνα. Έχει μέγεθος λίγο μικρότερο του φυσικού και βρέθηκε στο Ερέχθειο. Η μέση της κόρης σφίγγεται από ζώνη που κουμπώνει μπροστά με τα άκρα της να κρέμονται. Η κεφαλή και το πρόσωπο διακρίνονται από λεπτά χαρακτηριστικά και για την φυσική τους έκφραση. Η κόμη είναι διαμορφωμένη με πολύ λεπτομέρεια, ενώ μια κορδέλα στολίζει τα μαλλιά. Το χρώμα των μαλλιών πρέπει να ήταν κόκκινο. Άλλες χρωστικές που σώζονται στην επιφάνεια του μαρμάρου είναι το κόκκινο στα μάτια, το κόκκινο και το πράσινο στην φορεσιά.
  • 27.
    Σύμφωνα με τηνζωγραφισμένη αναπαράσταση της κόρης, ο πέπλος ήταν δεμένος στη μέση με μια μπλε και πράσινη ζώνη και είχε για διακόσμηση στο μπροστινό μέρος κατακόρυφη σειρά με ζώα, πουλιά και ιππείς σε κόκκινο φόντο. Μερικοί εικάζουν εξαιτίας της ιδιαιτερότητας της ενδυμασίας της, ότι η πεπλοφόρος δεν πρέπει να ήταν ένα απλό ανάθημα , αλλά απεικόνιση της Άρτεμης και πως στο δεξί της χέρι κρατούσε τόξο και βέλη στο αριστερό.
  • 29.
    Η Κόρη μετο φρούτο από την Ακρόπολη. Είναι αναθηματικό άγαλμα από νησιώτικο μάρμαρο, έργο του 530 – 520 π. Χ. και με ύψος 1,15 μ. Φοράει κοινό χιτώνα ιωνικού ρυθμού και ιμάτιο με πτυχώσεις που φέρει επάνω του σταυρούς και μαιάνδρους. Στο χέρι της κρατά φρούτο προσφορά στην Θεά.
  • 30.
    Γύρω στο 560π.χ., η Νάξος στέλνει την προσφορά της στους Δελφούς. Είναι το άγαλμα της Σφίγγας που στεκόταν επάνω σ' έναν πανύψηλο ιωνικό κίονα. Το συνολικό ύψος του αναθήματος έφτανε τα 12,45 μέτρα.
  • 31.
    Η στήλη τουΑριστίωνα ( γύρω στο 510 π. Χ.) από τη Βελανιδέζα της Αττικής. Ο νεκρός εικονίζεται, ως πολεμιστής με κοντό χιτώνα, δερμάτινο θώρακα, κνημίδες, κράνος στο κεφάλι και δόρυ, ενώ το όνομά του είναι χαραγμένο στη βάση της στήλης. Στον κανόνα, δηλαδή στη στενή λωρίδα μαρμάρου επάνω στην οποία πατάει η μορφή, διαβάζεται η υπογραφή του γλύπτη: ἔργον Ἀριστοκλέους. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
  • 32.
    Στην αρχαϊκή αγγειογραφίατα γεωμετρικά κοσμήματα αντικαθίστανται με μοτίβα από την τέχνη της Ανατολής καμπυλόγραμμα φυτικά κοσμήματα (ρόδακες, ανθέμια, πλoχμούς), που συνδυάζονται με γραμμικά κοσμήματα και πλαισιώνουν μεγαλόσωμες και αρκετά απλοϊκές μορφές ζώων που βόσκουν, λιονταριών και πτηνών. Παράλληλα με ανθρώπινες μορφές εμφανίζονται συχνά και μυθικά τέρατα όπως σφίγγες, ενώ παρουσιάζονται σιγά-σιγά και μυθικά θέματα. Δείγματα αυτής της τεχνοτροπίας παράγονται από εργαστήρια στη Μίλητο, τα νησιά των Κυκλάδων, την Κόρινθο και τέλος την Αθήνα.
  • 33.
    Πιθαμφορέας Παριανού εργαστηρίου πουείναι κατασκευασμένος με την τεχνοτροπία «της Μήλου» πιθανότατα 650-640 π.Χ. Στο λαιμό δεξιά και αριστερά διακρίνουμε γυναίκες που παρακολουθούν μονομαχία. Στον κορμό του αγγείου ο Απόλλωνας παίζει λύρα και δύο μούσες βρίσκονται σ’ ένα άρμα που το σέρνουν φτερωτά άλογα. Ύψος του λαιμού 22 εκ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
  • 34.
    Περίπου το 730π.Χ. εμφανίζεται στην Κόρινθο ο μελανόμορφος ρυθμός, δηλ. οι μορφές ζωγραφίζονται με μαύρο χρώμα πάνω στο ανοιχτόχρωμο βάθος του πηλού ενώ οι λεπτομέρειες είναι (συνήθως) εγχάρακτες. Κατασκευάζονται μικρά σε μέγεθος αγγεία, όπως αρύβαλλοι, δηλ. μικροσκοπικά δοχεία με σφαιρικό συνήθως σχήμα που χρησιμοποιούνται ως μυροδοχεία και για να τοποθετούν οι αθλητές το λάδι, οινοχόες και όλπες δηλ. οινοχόες που φαρδαίνουν στη βάση. Προς το τέλος του 6ου αιώνα π. Χ. οι Αθηναίοι ανακαλύπτουν τον ερυθρόμορφο ρυθμό όπου οι μορφές ζωγραφίζονται με κόκκινο χρώμα, ενώ η υπόλοιπη επιφάνεια του αγγείου καλύπτεται με μαύρο γάνωμα. Οι λεπτομέρειες είναι ζωγραφιστές.
  • 35.
    ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΤΡΥΦΙΛΟΣΧΗΜΗ ΟΙΝΟΧΟΗΜΕ ΠΩΜΑ ΚΑΙ ΔΕΞΙΑ ΟΛΠΗ ΜΕ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΌ ΤΟ ΖΩΪΚΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΚΑΙ ΣΦΙΓΓΕΣ
  • 36.
    ΔΥΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΙ ΑΡΥΒΑΛΛΟΙ:στον αριστερό απεικονίζεται η μάχη του Ηρακλή με τη Λερναία Ύδρα, ενώ η Αθηνά στέκεται πίσω του, 600-575 π. Χ .Στο δεξιό που θεωρείται αριστούργημα, η βάση είναι διακοσμημένη με ακτίνες, στις επόμενες ζώνες εικονίζονται κυνήγι λαγού, ιππικοί αγώνες, μάχη 18 πολεμιστών με εξαιρετική ακρίβεια, αφού διακρίνονται ακόμη και οι παραστάσεις στις ασπίδες τους, ακολουθεί ζώνη με ιμάντες και φυτικά μοτίβα, ενώ το στόμιο και ο λαιμός του αγγείου αναπαριστούν λεοντοκεφαλή. Ύψος μόλις 7 εκ. Βρετανικό Μουσείο
  • 37.
    Το μεγαλύτερο δείγματης πρωτοκορινθιακής κεραμικής είναι η χρονολογούμενη στο 640 π.Χ. οινοχόη ή όλπη Chigi, που βρέθηκε στη Villa Julia στη Ρώμη με ύψος 26 εκ., χωρισμένη σε ζώνες με ενδιαφέρουσες παραστάσεις. Στην πρώτη ζώνη κοντά στο λαιμό παρουσιάζεται μάχη ανάμεσα σε δύο οπλιτικές φάλαγγες που είναι έτοιμες να συγκρουστούν με τη συνοδεία ήχων από τον αυλητή. Είναι χαρακτηριστικό ότι διακρίνονται στις λεπτομέρειες ο βηματισμός των οπλιτών και τα σήματα στις ασπίδες τους. Στη δεύτερη εικονίζονται ιππείς ανά ζεύγη και άρματα. Από την πίσω πλευρά παριστάνεται ένα ζωηρό κυνήγι λιονταριού. Το κεφάλι του θηράματος εικονίζεται οξύρυγχο, κατά τον ασσυριακό τύπο. Στην τρίτη ζώνη ακολουθεί σκηνή κυνηγιού αλεπούς. Το περίγραμμα των μορφών έχει δοθεί με εγχάραξη, ενώ κυριαρχούν δύο χρώματα, το λευκό και το ιώδες-κόκκινο.
  • 39.
    Μεγάλος αττικός μελανόμορφοςαμφορέας που ονομάζεται αμφορέας του Ζωγράφου του Νέσσου και αποτελεί το αρχαιότερο καλλιτέχνημα αυτού του ρυθμού. Πήρε το όνομά του από το μυθικό θέμα που υπάρχει στο λαιμό του: Ο Ηρακλής μάχεται τον κένταυρο Νέσσο. Στην κοιλιά του αγγείου ο Περσέας κυνηγιέται από τις αδελφές της Μέδουσας που φορούν γοργόνειο προσωπείο και έχουν φτερά στην πλάτη (620-610 π. Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο).
  • 40.
    Λεπτομέρεια από τοναμφορέα του Ζωγράφου του Νέσσου: Ο Ηρακλής έχει πιάσει από τα μαλλιά τον κένταυρο, ενώ τον πιέζει με την αριστερή πατούσα του στην πλάτη. Στο δεξί χέρι κρατάει σπαθί, με το οποίο πρόκειται να σκοτώσει τον αντίπαλό του. Στο χείλος του αγγείου διακρίνουμε διακοσμητική ζώνη με πουλιά και στις λαβές του κουκουβάγιες και κύκνους ανάμεσα σε περιγράμματα με μαιάνδρους.
  • 41.
    Τα πιο γνωστάαττικά μελανόμορφα αγγεία είναι οι παναθηναϊκοί αμφορείς, που δίνονταν ως βραβείο στους νικητές σε αγωνίσματα γυμναστικής και αρματοδρομίας στα Παναθήναια. Τα αγγεία αυτά είχαν ύψος 60-70 πόντους και ήταν γεμάτα με ιερό λάδι. Στη μια τους πλευρά εικόνιζαν την Αθηνά με δόρυ και ασπίδα (Πρόμαχος) και στην άλλη συνήθως το αγώνισμα στο οποίο δίνονταν βραβείο. Στον λαιμό του αμφορέα της εικόνας διακρίνουμε μια σειρήνα και αριστερά από την Αθηνά τη γνωστή επιγραφή των παναθηναϊκών αμφορέων ΑΘΗΝΗΘ[Ε]Ν ΑΘΛΩΝ ΕΜΙ. Το αγγείο έχει ύψος 61,2 εκ. και χρονολογείται περίπου 565-560 π. Χ. Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο
  • 42.
    Ο Παναθηναϊκός αμφορέαςτου Κλεοφράδη που φιλοξενείται στη συλλογή του «Μητροπολιτικού Μουσείου τέχνης» στην Νέα Υόρκη , έργο του αγγειογράφου Ευφίλητου Περίπου 530 π. Χ.
  • 43.
    Από το 570π. Χ. περίπου, οι αγγειογράφοι της Αττικής, με πρώτο το Σοφίλο, αρχίζουν να υπογράφουν τα έργα τους με το όνομά τους. ΄Ενας από τους σπουδαιότερους προς το τέλος του 6ου αι. είναι ο Εξηκίας . Ένα από τα ωραιότερα έργα του από το μουσείο του Βατικανού είναι ο αμφορέας της διπλανής εικόνας. Στη μια όψη του αγγείου εικονίζονται ο Αίας και ο Αχιλλέας, καθιστοί και φορώντας τον οπλισμό τους, να παίζουν πεσσούς, ένα επιτραπέζιο παιχνίδι όμοιο με την ντάμα ή το τάβλι. Από το στόμα τους βγαίνουν οι λέξεις τρία και τέσσαρα, που αναφέρονται ίσως σε ζαριές.
  • 45.
    Στην άλλη όψητου αγγείου εικονίζονται οι Διόσκουροι, που έχουν επιστρέψει στο σπίτι τους, όπου τους περιμένουν οι γονείς τους, ο Τυνδάρεως και η Λήδα. Ο Κάστωρ, ντυμένος με χλαμύδα, τον μανδύα των στρατιωτών και των ταξιδιωτών, στέκεται δίπλα στο άλογό του, τον Κύλλαρο, ενώ ο Πολυδεύκης παίζει με τον σκύλο. Η Λήδα κρατάει στο δεξί της χέρι ένα άνθος και στο αριστερό ένα κλαδί. Μπροστά στο άλογο ένας υπηρέτης (που εικονίζεται μικρότερος γιατί είναι δούλος) κουβαλάει ένα κάθισμα (δίφρο) επάνω στο οποίο υπάρχει ένα διπλωμένο ύφασμα. Και οι δύο αγγειογραφίες ξεχωρίζουν για την ποιότητα του σχεδίου και την εξαιρετική δεξιοτεχνία στη χάραξη.
  • 46.
    Καλυκωτός κρατήρας του Ευφρονίουερυθρόμορφου ρυθμού: Ο θάνατος του Σαρπηδόνα, γύρω στο 510 π.Χ. Ρώμη, Museo Nazionale Etrusco di Villa Giulia . O Ύπνος και ο Θάνατος μεταφέρουν το νεκρό γιο του Δία Σαρπηδόνα . Πίσω από τον νεκρό στέκεται ο Ερμής, ο αγγελιοφόρος των θεών, ενώ την παράσταση πλαισιώνουν δύο πολεμιστές, ο Λαοδάμας και ο Ιππόλυτος. Όλα τα ονόματα δίνονται με επιγραφές πάνω στην επιφάνεια του αγγείου. Ο αγγειογράφος έχει αποδώσει αριστουργηματικά την ανατομία του γυμνού άψυχου σώματος και τις πληγές του ήρωα, αλλά και το νεανικό του πρόσωπο με το μισόκλειστο μάτι και το ελαφρά ανοιγμένο στόμα στο άγγιγμα του θανάτου.
  • 47.
    ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ –ΠΗΓΕΣ • Οι διαφορές των αρχιτεκτονικών ρυθμών www.netschoolbook.gr/rythmoi.htm • Αυτόχθονες Έλληνες Τα σπουδαιότερα Αγάλματα αρχαϊκών Κορών • Κόρες της Ακρόπολης Μουσείο Ακρόπολης • Βικιπαιδεία Δωρικός και Ιωνικός ρυθμός- Η πεπλοφόρος – Η Φρασίκλεια – Παναθηναϊκοί αμφορείς • Ελληνικός Πολιτισμός Αρχαϊκή Αρχιτεκτονική, Οι ναοί Αρχαϊκή Αγγειογραφία. Μελανόμορφος ρυθμός, ώριμη περίοδος, Εξηκίας