1. Xromosomların çoxalması

2. Ümumi məlumat Mitoz bölünmə Amitoz bölünmə Meyoz bölünmə Sadə bölünmə Orqani z mlərin çoxalma formaları Statistik məlumat I stifadə olunan linklər Plan

3. Canlı orqanizmlər məhvə məruz qalsalar da, mövcud çoxalma xüsusyyətləri sayəsində Yer üzərində həyat fasiləsiz olaraq davam edir. Çoxalma bir neçə quruluş səviyyəsində baş verir: 1.Malekul səviyyəsində çoxalma 2.Hüceyrəyəqədərki səviyyəsində çoxalma 3.Hüceyrə səviyyəsində çoxalma Hüceyrə səviyyəsində çoxalmaya hüceyrənin mitoz, amitoz və meyoz bölünməsi aiddir. Hüceyrənin bölünməsi çoxalma proseslərinin əsasını təşkil edir. Bölünmədən əvvəl hüceyrələr bölünməyə hazırlıq mərhələsi keçirirlər. Bu interfaza adlanır. Interfaza bitki və heyvan hüceyrələrində 15-20 saata qədər davam edir. Onu ,adətən 3 mərhələyə bölürlər: presintetik, sintetik və postsintetik. Ümumi məlumat

4. Eukariot hüceyrələrin əsas bölünmə üsullarından biridir. Fasiləsiz surətdə davam edən bu prosesin öyrənilməsini asanlaşdırmaq üçün onu şərti olaraq 4 fazaya bölürlər: profaza, metafaza, anafaza və telofaza. Mitoz bölünmə prosesi interfazadan sonra başlayır. Mitoz bölünmə

6. Amitoz bölünmə hüceyrənin bölünmə formaları arasında enerji sərfinə görə ən səmərəli bölünmə üsulu hesab olunur. Mitoz bölünmədən fərqli olaraq, burada bölünmə vətərlərinin yaranması, xromosomların spiral halında burularaq yoğunlaşması, nüvə pərdəsinin itməsi kimi hallar müşahidə edilmir. Xromosomlar işıq mikroskopu altında görünmürlər. Amitoz bölünməyə birhüceyrəli orqanizmlərdə, bəzi yüksək dərəcədə ixtisaslaşmış toxuma hüceyrələrində iltihab və regenerasiya proseslərində , həmçinin, xəstə qoca hüceylərdə rast gəlmək mümkündür. Amitoz bölünmə

7. Bitki, heyvan və göbələklərdə baş verən cinsi çoxalma prosesində cinsiyyət hüceyrələri adlanan xüsusi hüceyrələr- qametlər yaranır. Hüceyrənin qametlər yaranması ilə nəticələnən bölünmə tipi meyoz bölünmə adlanır. Mitozdan fərqli olaraq, meyozda xromosomların sayı, həmçinin DNT-nin miqdarı iki dəfə -yəni diploid yığımdan (2n) haploidə (n) qədər azalır. Burada da hüceyrə mitozda olduğu kimi bölünmədən əvvəl interfaza mərhələsi keçirir. Meyoz bölünmə

9. Eukariotlardan fərqli olaraq prokariot orqanizmlərdə mitoz, amitoz və meyoz tipli hüceyrə bölünməsi olmur. Onlarda hüceyrənin bölünməsi amitoza oxşar şəkildə ikiyə bölünmə yolu ilə gedir. Belə bölünmə tipi sadə bölünmə adlanır. Prokariot orqanizmlərdə sadə bölünmə zamanı əvvəlcə onların plazmatik membranına söykənmiş tək , halqavari DNT-si ikiləşir. Ikiləşmiş DNT malekulları arasında plazmatik membran inkişaf edərək hüceyrəni iki yerə bölür və onlardan qız hüceyrələr yaranır. Bölünmə nəticəsində hər bir qız hüceyrəyə bir DNT malekulu düşür. Sadə bölünmə

12. Orqanizmlər əsasən iki yolla – cinsiyyətsiz və cinsiyyətli yolla çoxalırlar. Cinsiyyətsiz çoxalma-nın aşağdakı formaları var: 1.İkiyə bölünmə yolu ilə 2.Çoxlu hüceyrələrə bölünmə yolu ilə 3.Spor vasitəsilə çoxalma 4.Tumurcuqlanma yolu ilə 5.Vegetativ çoxalma. Orqanizmin çoxalma formaları

13. Burada adətən iki fərd –erkək və dişi fərd iştirak edir. Onların hər birinin cinsiyyət orqanında cinsiyyət hüceyrələri,yəni qametlər əmələ gəlir. Qametlərin birləşməsi nəticəsində diploid xromosom yığımına malik ziqot əmələ gəlir. Ziqota hər valideynin homoloji xromosom yığımının yarısı düşür. Daha yüksək quruluşlu bitki və heyvanlarda cinsiyyət hüceyrələrieyni ölçülü olmur. Heyvanlarda qametlərin bəziləri hərəkətsiz və iri olub ehtiyat qidalarına malik sarılıqla zəngindir. Bu yumurta hüceyrə adlanır. Digər qametlər isə kiçik və aktiv hərəkətli olub spermatazoidlər adlanır. Qametlər xüsusi orqanlarda – cinsiyyət vəzilərində əmələ gəlir. Cinsiyyətli çoxalma

14. Cinsiyyət hüceyrələrinin formalaşması 3 mərhələdə gedir: çoxalma,böyümə və yetişmə mərhələsində baş verir.

15. DNT-nin miqdarının %-lə göstəricisi Statistik məlumat 75% 25% Meyoz bölünmə Mitoz bölünmə

16. İstifadə olunan linklər 1.www.nucleusinc.com 2.www.bioloji.com

17. Tərtib etdi: Dadaşova Aynur L-213