Dokumen ini menjelaskan pelbagai dasar pembangunan di Malaysia, termasuk Dasar Ekonomi Baru (DEB), Dasar Pembangunan Nasional (DPN), dan wawasan negara untuk mencapai perpaduan dan kemakmuran rakyat. Ia juga menerangkan tentang usaha kerajaan dalam memperbaiki jurang ekonomi dan sosial di kalangan pelbagai kaum serta tujuan strategik pembangunan negara dari tahun 1970 hingga 2010. Keberhasilan dasar-dasar ini diukur melalui penurunan kadar kemiskinan dan peningkatan kualiti hidup rakyat.

1. DASAR-DASAR UTAMA KERAJAAN/DASAR AWAM

2. TAKRIF SEJARAH AWAL PEMBANGUNAN NEGARA DASAR EKONOMI BARU (DEB) DASAR PEMBANGUNAN NASIONAL (DPN) DASAR WAWASAN NASIONAL DASAR-DASAR UTAMA LAIN DASAR-DASAR LAIN PREVIEW

3. KENYATAAN yang dibuat oleh kerajaan berkenaan negara dan CARA MELAKSANAKANNYA oleh pentadbir/pengurus. Professor Bauer Public Administration Review” Vol. XXX, No. 4, July/August 1970 TAKRIF DASAR

4. DASAR IALAH….. KERANGKA PANDUAN PELAN STRATEGI PETUNJUK … DIRANGKA UNTUK… “ TERJEMAHKAN WAWASAN POLITIK KERAJAAN KEPADA PROGRAM DAN TINDAKAN UNTUK MENCAPAI HASIL YANG DIINGINI” WAWASAN – KEPUTUSAN - PELAKSANAAN JADI…APAKAH ITU DASAR?

5. DASAR AWAM … . Usaha kerajaan untuk menjadikan Malaysia sebuah negara yang makmur lagi bersatu padu berasaskan sistem demokrasi dalam suasana Pembangunan yang aman Untuk kesejahteraan rakyat

6. … sambungan Dasar digubal sesuai dengan ciri-ciri dan keunikan negara kita Malaysia berbilang bangsa dan keturunan pelbagai fahaman dan agama pelbagai kebudayaan

7. Malaysia sebuah negara berpotensi dengan hasil bumi yang mewah dan tanah yang subur. Keadaan geografi yang strategik serta kurang bencana alam.

8. JANJI POLITIK ANJURAN PIHAK DALAMAN TANGGUNGJAWAB ANTARABANGSA KRISIS SERTA-MERTA PENYESUAIAN/PENYELARASAN PROGRAM SEDIA ADA KENAPA BUAT DASAR??…

9. DASAR AWAM NEGARA OBJEKTIF MATLAMAT WAWASAN 2020 MATLAMAT DASAR PEMBANGUNAN NASIONAL PERTUMBUHAN DAN PENGAGIHAN EKONOMI KEDAULATAN DAN KETAHANAN NEGARA MENINGKAT KUALITI HIDUP RAKYAT

10. EKONOMI SEBELUM MERDEKA BRITISH = PECAH & PERINTAH PENGENALAN KAUM = PENEMPATAN/FUNGSI EKONOMI KESAN = JURANG EKONOMI KETARA AKIBAT = TIDAK PUAS HATI ANTARA KAUM KEMUNCAK = 13 MEI 1969 DASAR EKONOMI BARU (DEB) SEJARAH PEMBANGUNAN NEGARA

11. KADAR KEMISKINAN DAN PURATA PENDAPATAN (SEMENANJUNG MALAYSIA, 1970) Sumber: Banci Penduduk 1979, Jabatan Perangkaan Kaum Kadar Kemiskinan (%) Pendapatan Purata Keluarga Sebulan Melayu Cina India Lain-lain 64.8 26.0 39.2 44.8 $172.00 $394.00 $304.00 $813.00

12. HAKMILIK SAHAM DALAM SYARIKAT-SYARIKAT BERHAD, 1971 Pemilikan Jumlah Pemilikan ($ juta) % 1. Bumiputera perseorangan dan agensi amanah Bumiputera perseorangan Agensi amanah 2. Bukan bumiputera Warga asing 279.6 168.7 110.9 2,233.2 4,051.3 4.3 2.6 1.7 34.0 61.7 Jumlah 6,843.7 100.00

13. PEMBAHAGIAN PEKERJAAN MENGIKUT KAUM 1970 Sumber: Jabatan Perangkaan, (1970) Sektor Melayu % Cina % India % Lain-lain % Pertanian Perlombongan Perniagaan/perdagangan, pentadbiran awam, pelajaran, pertahanan dan kemudahan awam 67.6 32.1 42.6 19.9 58.7 45.5 11.5 7.5 10.7 1.0 0.7 1.2

14. RRJP I 1971 - 1990 - DEB RRJP II 1991 - 2000 - DPN FASA I WAWASAN 2020 RRJP III 2001 - 2010 - DWN FASA II WAWASAN 2020 WAWASAN 1991 - 2020 2020 RANCANGAN PEMBANGUNAN NEGARA

15. ASAS – DASAR ‘PECAH & PERINTAH’ + PERISTIWA 13 MEI 69 OBJEKTIF: BEZA EKONOMI, SOSIAL, BUDAYA, PENEMPATAN DLL. DASAR EKONOMI BARU (DEB) PERPADUAN (1971 – 1990)

16. STRATEGI BASMI KEMISKINAN SUSUN SEMULA MASYARAKAT DASAR EKONOMI BARU (DEB)

17. PENCAPAIAN: PEMBASMIAN KEMISKINAN

18. Sumber: RM6 hlm. 36 KADAR KEMISKINAN MENGIKUT KAWASAN-KAWASAN BANDAR-LUAR BANDAR, 1970 DAN 1990 1970 1990 Strata Jumlah isirumah miskin (,000) Kadar Kemiskinan (%) Jumlah isirumah miskin (,000) Kadar Kemiskinan (%) Luar Bandar Bandar Golongan termiskin Kemiskinan keseluruhan 705.9 85.9 - - 58.7 21.3 - - 530.3 89.1 143.1 619.4 21.8 7.5 4.0 17.1

19. PENCAPAIAN: PENYUSUNAN SEMULA MASYARAKAT

20. KADAR KEMISKINAN MENGIKUT KUMPULAN ETNIK (%) Sumber: Jabatan Perangkaan, (Banci 1970; H.I.S. 1984 & 1987)) Kumpulan Etnik 1970 1984 1987 Semenanjung Malaysia Bumiputera Cina India Lain-lain Sabah Bumiputera Cina Lain-lain Sarawak Bumiputera Cina Lain-lain 49.3 64.8 26.0 39.2 44.8 - - - - - - - 18.4 25.8 7.8 10.1 22.0 33.1 39.2 6.2 12.4 31.9 41.6 9.3 4.0 17.3 23.8 7.0 9.7 24.3 35.3 41.9 6.3 5.0 24.7 33.2 6.7 0

21. KEAHLIAN KUMPULAN IKHTISAS BERDAFTAR MENGIKUT KAUM 1985 DAN 1988 Sumber: Kajian Separuh Penggal RML, 1989 *Sektor swasta di Semenanjung Malaysia sahaja Kumpulan Ikhtisas Bumiputera Cina India 1985 1988 1985 1988 1985 1988 Arkitek Akauntan Jurutera (hingga 2-5-88) Doktor Gigi Doktor Doktor Veterinar Jurukur Peguam* 118 306 4037 241 892 147 25 327 192 514 4892 307 1653 206 300 504 576 2966 9806 471 1992 126 410 1060 676 4079 10,512 569 2258 145 497 1249 10 213 800 304 1887 203 41 488 14 315 885 361 2285 219 45 754 JUMLAH (%) 6318 22.2 8571 25.1 17,407 61.2 19,985 58.4 3946 13.9 4878 14.3

22. ASAS – GANTI DEB TERUSKAN STRATEGI DEB OBJEKTIF = KEKAL PERPADUAN DASAR PEMBANGUNAN NASIONAL (DPN) (1991 – 2000) PERPADUAN EKONOMI = = STABIL POLITIK

23. Teruskan strategi DEB bagi kukuhkan perpaduan negara Wujudkan keseimbangan optimum antara matlamat pertumbuhan ekonomi dan pengagihan yang saksama Pembangunan yang seimbang antara sektor-sektor utama ekonomi dan saling melengkapi DASAR PEMBANGUNAN NASIONAL: STRATEGI

24. Kurang dan hapuskan ketidakseimbangan sosial dan ekonomi negara – galak perkongsian faedah pertumbuhan secara adil dan saksama Kurangkan jurang pembangunan ekonomi antara negeri, wilayah dan bandar-luar bandar  kukuh integrasi nasional Membangunkan masyarakat progresif di mana kesejahteraan dinikmati semua rakyat dan cintakan negara Pembangunan sumber manusia  tenaga kerja berdisiplin & produktif serta mahir utk. Hadapi cabaran pembangunan dalam masyarakat perindustrian tanpa jejaskan matlamat penyusunan semula masyarakat DASAR PEMBANGUNAN NASIONAL: STRATEGI

25. ASAS – Gabungan DEB & DPN Objektif utama – capai perpaduan nasional  Bangsa Malaysia yang bersatu-padu, progresif, makmur dan saksama Juga berlandaskan cabaran strategik Wawasan 2020 Penekanan kepada pembinaan negara yang berdaya tahan, berdaya saing dan masyarakat bersatu-padu dan saksama untuk memastikan perpaduan dan kestabilan sosial DASAR WAWASAN NASIONAL (DWN) (2001 – 2010)

26. Tidak akan wujud Malaysia yang maju sepenuhnya sehingga kita akhirnya dapat mengatasi 9 CABARAN STRATEGIK yang kita hadapi sejak kelahiran kita sebagai sebuah negara merdeka Tun Dr Mahathir bin Mohamad WAWASAN 2020

27. DASAR PERINDUSTRIAN NEGARA DASAR PERTANIAN NEGARA DASAR PERSYARIKATAN MALAYSIA DASAR PENSWASTAAN DASAR-DASAR UTAMA LAIN

28. DASAR PERINDUSTRIAN NEGARA

29. PROGRAM PERINDUSTRIAN NEGARA Era Pra- & Kemerdekaan (1950-an and 1960-an) Rancangan Malaya 1 & 2 (1956 - 1965) Rancangan Malaysia 1 (1965 - 1970) - Industri eksport -yg. menyediakan peluang kerja yg. besar MP 1 PIP 1 & 2 Era Pasca-Kemerdekaan (1971 - 2020 ) MP 2 MP 3 Era Wawasan 2020 (Strategic Directions) MP3 MP6 MP8 MP10 MP4 MP7 MP9 MP 11 2020 Getah & Timah (Negara Maju) (1970-an) (1986 - 2020) (1980-an) Pembangunan memberangsangkan Atasi sektor pertanian o.i. Gubal PIP

30. 3 FEB. 1986 3 MATLAMAT UTAMA: SEKTOR PERKILANGAN SEBAGAI PEMANGKIN PERTUMBUHAN PERINDUSTRIAN GALAK PENGGUNAAN SEPENUHNYA SUMBER ASLI NEGARA TINGKATKAN TAHAP R&D TEKNOLOGI TEMPATAN – ASAS BAGI SEBUAH NEGARA PERINDUSTRIAN PELAN INDUK PERINDUSTRIAN (PIP)

31. (untuk mencapai negara perindustrian): Tumpu kepada 12 industri khusus untuk perluas industri negara; eksport ke luar (perkilangan)- berasaskan sumber tempatan:- Getah, Sawit, Kayu-kayan, Makanan, Logam Bukan Ferus, Kimia, Galian Bukan Logam 5 sektor lain = elektrik/elektronik, alatan pengangkutan, mesin/kejuruteraan, tekstil & Pakaian Majukan secara intensif industri-industri berasaskan sumber utk. eksport + pelbagai & meningkatkan industri bukan berasaskan sumber untuk eksport Majukan industri berat terpilih utk. sokong industri eksport e.g. kereta nasional Bangunkan teknologi & sumber manusia (tenaga rakyat)–penyelidikan, pemindahan teknologi PIP: STRATEGI

32. Mengurangkan perbelanjaan dalam pembinaan Infrastruktur dengan memberi tumpuan kepada pertumbuhan industri di kws yang telah sedia mempunyai kemudahan infrastruktur yang diperlukan Modenkan + susun semula struktur perindustrian Pertingkatkan pembangunan IKS Perkukuhkan institusi yg. bertanggungjawab kepada pembangunan sektor pembuatan Susun semula sistem galakan perindustrian sedia ada utk. pupuk kecekapan & daya saing yg. lebih tinggi Maju & gunakan sistem perkhidmatan maklumat bersepadu PIP: STRATEGI

33. Pencapaian awal memberangsangkan 24.3% KDNK 16.6% gunatenaga (1988) Kemelesetan ekonomi – kerajaan terpaksa kaji semula undang2, syarat2 & peraturan2 pentadbiran Perbaiki iklim pelaburan Utk. Kurangkan kos pengendalian & pengeluaran perniagaan PIP: PERMASALAHAN

34. Dasar Perlindungan Perdagangan Negara-negara Maju & Newly Industrilised Countries (NIC) Blok Perdagangan: NAFTA, EU etc. Persaingan dari negara maju & NIC - WTO ISU Sejauhmana daya saing pengusaha Malaysia? PIP: PERMASALAHAN

35. DASAR PERTANIAN NEGARA

36. 12 Januari 1984 Garis panduan Kerajaan & Swasta bangunkan sektor pertanian OBJEKTIF Memaksimumkan pendapatan sektor pertanian melalui kecekapan dan keberkesanan pengemblengan sumber-sumber negara demi menggiatkan semula sumbangan sektor pertanian kepada ekonomi negara DASAR PERTANIAN NEGARA

37. Memaksimumkan pendapatan pengusaha/pekebun kecil melalui peningkatan daya pengeluaran DASAR PERTANIAN NEGARA: OBJEKTIF Maju dan tingkatkan hasil & mutu komoditi berpotensi eksport/bahan gantian import serta komoditi terpilih untuk sektor makanan & perindustrian kadar kemiskinan kualiti hidup keluarga

38. PENGGUNAAN SUMBER SECARA OPTIMUM Pemulihan dan Penyatuan tanah pertanian terbiar diberi tumpuan dan diperluaskan PEMESATAN PEMBANGUNAN INDUSTRI BERASASKAN PERTANIAN Pengeluaran Pertanian dihubungkait dengan sektor pembuatan – pemprosesan & pembuatan bagi pertanian iaitu makanan dan bukan makanan PENYELIDIKAN & PEMBANGUNAN (P & P) DASAR PERTANIAN NEGARA: STRATEGI

39. Pembukaan Tanah Baru Pembangunan In-situ Perkhidmatan Sokongan Pertanian Penswastaan & penyertaan pihak swasta Pembangunan Komoditi Program Halacara Baru Dalam Pembangunan Kampung & Luar Bandar DASAR PERTANIAN NEGARA: STRATEGI

40. Ketidakstabilan harga komoditi – luar kawalan Sekatan perdagangan oleh negara pengimport komoditi – untuk jaga kepentingan sendiri Kekurangan tenaga kerja – penghijrahan belia ke bandar Minat pelabur kurang berbanding sektor pembuatan Pengusahaan tanah secara tradisional, tidak sistematik/ekonomik – perlu perubahan sikap & kesedaran terhadap program yang dirangka oleh kerajaan DASAR PERTANIAN NEGARA: MASALAH

41. KAEDAH TRADISIONAL TANAH TERBIAR SAIZ TANAH SIKAP PETANI … dasar pertanian

42. DASAR PERTANIAN DPN 1 ( 1984 – 1991 ) DPN 2 ( 1992 – 1997 ) DPN 3 ( 1998 – 2010 )

43. DPN 3 1998 - 2010 ENHANCING FOOD SECURITY COMBATING INFLATION PRODUCTIVITY PRIVATE SECTOR INVOLVEMENT NATURAL RESOURCES & EXPORTS

44. DPN 3 1998 - 2010 Gabungan sistem bersepadu melalui Teknik saintifik sektor tanaman, Ternakan, perhutanan, perikanan dengan Pelancongan – agrotourism Intergrasi perhutanan dan pertanian - agroforestry

45. DPN 3 1998 - 2010 Practical technological marketing solution World leader in research and development Exogenous factors of competition - eCommerce - Internet - Information intensive technology - Technology transfer process

46. DASAR PERSYARIKATAN MALAYSIA

47. DASAR PERSYARIKATAN MALAYSIA 25 Februari 1983 – Pelancaran Forum INTAN Sektor awam & Swasta perlu bekerjasama mengembangkan idea & usaha manfaatkan sumber negara

48. DASAR PERSYARIKATAN Perkongsian bijak Smart Partnership and Win Win Situation Between Public & Private Sector

49. DASAR PERSYARIKATAN MALAYSIA: OBJEKTIF Wujud kerjasama erat, bermakna dan berkesan antara sektor awam dan swasta demi pembangunan negara dan faedah bersama – sektor awam bg, fasilitator; swasta jentera pertumbuhan negara Hapuskan sifat ‘permusuhan’ antara kedua-dua sektor –> galak perkongsian maklumat, saling fahami prosedur & matlamat kedua belah pihak Tingkatkan hasil negara

50. DASAR PERSYARIKATAN MALAYSIA: STRATEGI Penerangan dasar kepada para pegawai & eksekutif awam Penubuhan Panel Persyarikatan Malaysia di peringkat jabatan Surat Pekeliling Am Bil. 2/84 Pendedahan pegawai awam menerusi program sangkutan di syarikat swasta & kursus-kursus pengurusan perniagaan di INTAN

51. DASAR PERSYARIKATAN MALAYSIA: STRATEGI Penyebaran maklumat perniagaan yang diperolehi oleh agensi kerajaan di luar negeri kepada pihak swasta Meningkat hubungan antara agensi-agensi kerajaan sebagai langkah untuk menyediakan perkhidmatan yang cekap & berkesan kepada pihak swasta Panduan Pelaksanaan – PKPA Bil. 9/2001; 1 Julai 1991

52. DASAR PERSYARIKATAN MALAYSIA Kerjasama erat sektor awam & swasta memungkinkan penggemblengan sumber-sumber negara dengan lebih baik untuk memajukan negara Peranan yang dimainkan oleh penjawat awam amat penting untuk kejayaan dasar ini Pelaksanaan dasar ini beri kesan besar terhadap kejayaan dasar-dasar awam negara yang lain

53. DASAR PENSWASTAAN

54. DASAR PENSWASTAAN: TUJUAN Mac 1983 Menyokong Dasar Persyarikatan Malaysia Penswastaan = Pemindahan kepentingan/pelaburan kerajaan yang tertentu kepada sektor swasta

55. DASAR PENSWASTAAN: TUJUAN Mengurangkan beban kewangan kerajaan Meninggikan kecekapan dan penghasilan kerja birokrasi Menggalakkan pertumbuhan ekonomi Pengagihan sumber secara cekap Mempercepatkan pencapaian hasrat DEB

56. DASAR PENSWASTAAN Cara Penswastaan: (Projek Sedia Ada) Penjualan Aset Pajakan Kontrak Pengurusan Pengkorporatan Penyenaraian Awam (Public Listing) – 1 st /2 nd Board Penukaran Tanah (Land Swopping) Pembelian Oleh Pengurusan (Management Buy Out)

57. DASAR PENSWASTAAN Cara Penswastaan: (Projek Baru) Bina-Milik-Kendali-Pindah (Build-Own-Operate-Transfer)/BOOT Bina-Kendali (BO) / Bina-Milik-Kendali (BOO) Bina-Milik-Kendali-Pajak-Pindah (Build-Own-Operate-Lease-Transfer) / BOLT

58. DASAR-DASAR LAIN

59. DASAR-DASAR LAIN Dasar Pendidikan Kebangsaan Dasar Kebudayaan Kebangsaan Dasar Sains & Teknologi Negara Dasar Pengurusan Perbelanjaan Awam Dasar Penerapan Nilai-nilai Islam Dasar Bersih, Cekap dan Amanah Dasar Pandang Ke Timur Dasar Halacara Baru Dalam Pembangunan Kampung Dan Luar Bandar Dasar Wanita Negara Dasar Buruh Negara; dan Dasar Kependudukan Malaysia Ke Arah 70 Juta Penduduk

60. DASAR PENDIDIKAN FALSAFAH MELAHIRKAN INSAN BERILMU DAN BERAKHLAK, SEIMBANG DAN HARMONIS, SEJAHTERA DIRI DAN MEMBERI SUMBANGAN KEPADA KESEJAHTERAAN NEGARA

61. DASAR PENDIDIKAN MATLAMAT MELAHIRKAN MASYARAKAT YANG BERSATUPADU, BERDISIPLIN DAN TERLATIH

62. DASAR PENDIDIKAN STRATEGI BAHASA KEBANGSAAN SEBAGAI PENGANTAR UTAMA KURIKULUM YANG SAMA DAN BERORIENTASIKAN MALAYSIA SISTEM PEPERIKSAAN YANG SAMA KEGIATAN KOKURIKULUM

63. MENYEDIAKAN PENDIDIKAN YANG MENYELURUH, SEIMBANG DAN BERSEPADU MENDEMOKRASIKAN PENDIDIKAN DARI SEGI PELUANG DAN MUTU MENGGALAKKAN AKTIVITI KO-KURIKULUM … dasar pendidikan

64. DASAR KEBUDAYAAN TIGA PRINSIP DASAR (RESOLUSI KONGRES 1971) BERTERAS BUDAYA RAKYAT ASAL RANTAU INI UNSUR-UNSUR BUDAYA LAIN YANG SESUAI BOLEH DITERIMA ISLAM MENJADI UNSUR PENTING DALAM PEMBENTUKAN

65. DASAR KEBUDAYAAN OBJEKTIF MENGUKUH PERPADUAN NEGARA MEMBENTUK IDENTITI DAN PERIBADI NASIONAL MENINGKATKAN KUALITI KEHIDUPAN - FIZIKAL DAN ROHANI YANG SEIMBANG

66. OBJEKTIF MENINGGIKAN PRESTASI PENGURUSAN DAN PEMBANGUNAN NEGARA MEWUJUDKAN NILAI DAN ETIKA KERJA YANG POSITIF DASAR PANDANG KE TIMUR

67. PENEKANAN RAJIN DAN BERDISIPLIN SETIA KEPADA ORGANISASI MENGUTAMAKAN KUMPULAN PRODUKTIVITI DAN KUALITI PENINGKATAN KECEKAPAN KEJAYAAN JANGKA PANJANG PEKERJA SEBAGAI RAKAN DASAR PANDANG KE TIMUR

68. STRATEGI `BENCHMARKING’ PERUBAHAN SIKAP LATIHAN DAN KURSUS DASAR PANDANG KE TIMUR

69. OBJEKTIF MEWUJUDKAN SATU ETIKA KERJA DAN PERKHIDMATAN DENGAN SIFAT TERPUJI DASAR BERSIH, CEKAP DAN AMANAH

70. BERSIH BERMORAL, BERKECUALI, TIDAK KHIANAT DAN IRIHATI CEKAP PROAKTIF, MAHIR, CEPAT, TEPAT DAN BERKUALITI AMANAH RELA, IKHLAS, GIGIH, JUJUR DASAR BERSIH, CEKAP DAN AMANAH

71. PELAKSANA YANG CEKAP DAN BERKESAN RESPON DAN PENERIMAAN PELBAGAI PERINGKAT KESIMPULAN

72. TERIMA KASIH SEMOGA JUMPA LAGI

73. nota tambahan

74. Pembukaan Tanah Baru Tanah sesuai untuk pertanian kos pembangunan o.i. : Sesuaikan saiz kebun & jenis tanaman Penempatan peneroka utk. bantu sediakan kawasan tanaman

75. IN-SITU Pembangunan ditujukan kepada kawasan yang telah sedia dijalankan aktiviti pertanian tetapi berdaya pengeluaran rendah disebabkan masalah seperti saiz tanah tidak ekonomik, tanaman yang tidak menguntungkan dan tanah terbiar. Usaha pemulihan dijalankan oleh institusi seperti IADP, KADA, MAD etc. Golongan sasar – petani miskin

76. Perkhidmatan Sokongan Pertanian Penyelidikan - pertingkatkan komoditi eksport & makanan Program Pengembangan - diperkukuhkan Pemasaran – ditingkatkan – kemudahan infra. Pengangkutan, penyimpanan & pemprosesan Mutu Pembungkusan Hasil – lebih menarik E.g KPW Sistem Gred Penstabilan harga

77. Swasta Projek pertanian komersil diswastakan – kurangkan beban kerajaan dlm pembangunan pertanian Galak swasta majukan komoditi makanan penyelidikan & pembangunan

78. Komoditi Komoditi perindustrian eksport diutamakan utk persaingan di pasaran dunia E.g. kelapa sawit, getah dan koko Komoditi makanan Dipertingkatkan secara berperingkat Untuk sara diri; eksport sekiranya berpotensi Pembangunan hutan Pembangunan terhad di kawasan tertentu Pelihara sumber & ekologi hutan, alam sekitar

79. Halacara Baru Pembangunan Kampung & L/Bandar Pengelompokan kampung-kampung Wujud pusat kependudukan lebih besar  mudah & murah utk sediakan kemudahan moden Penyatuan tanah dan pengurusan aktiviti pertanian komersil Wujud kawasan pertanian yang lebih luas Pengurusan tanaman dapat dikomersilkan Kurangkan tanah terbiar Pembangunan industri kampung Wujudkan peluang pekerjaan baru Tambah pendapatan

80. SAH MENGIKUT PERUNDANGAN TELAH DIBAHAS DAN DILULUSKAN DI PARLIMEN DIGAZETKAN KENYATAAN