Τσικολάτας Α. (2004). Ανάλυση Οικονομικών Καταστάσεων. Αριθμοδείκτες. Case Study Όμιλος Πλαίσιο Computers AE. Κοζάνη

Τσικολάτας Α. (2004). Ανάλυση Οικονομικών Καταστάσεων. Αριθμοδείκτες. Case Study
Όμιλος Πλαίσιο Computers AE, Κοζάνη
tsikolatas@gmail.com
Πίνακας περιεχομένων
ΕΙΣΑΓΩΓΗ..................................................................................................................................4
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ..........................................................................................................................6
1. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ
.....................................................................................................................................................6
1.1. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ
ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ ...........................................................................................................6
Κατηγορίες Κονδυλίων:...........................................................................................................7
1.2. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥ
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ...........................................................................................9
1.3. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΠΙΝΑΚΑ ΔΙΑΘΕΣΕΩΣ
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ............................................................................................................11
1.4. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ (BALANCE SHEET).............................13
Κατηγορίες Κονδυλίων:....................................................................................................17
1.5. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑΤΟΣ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ .......................................................................................34
1.7 ΑΛΛΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ.....................................................................40
1.7.1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ...............40
1.7.2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΡΟΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ (CASH FLOW) ......................................................43
1.7.3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΙΝΗΣΕΩΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ......................................................................44
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ....................................................................................46
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ...................................................................................................................47
2. ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ ..................................................47
2.1 ΈΝΝΟΙΑ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ........................................................................................47
2.2 ΣΚΟΠΟΣ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ
ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ..................................................................................................................50
2.3 ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ.............................................51
2.4 ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ...............................................................................53
2.5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ..............................................54
2.5.1 ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ........................................................................55
(LIQUIDITY RATIOS).........................................................................................................55
Είδη Αριθμοδεικτών Ρευστότητας.........................................................................................57
Αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας (ή Κεφαλαίου Κινήσεως) (Current Ratio).................58
Αριθμοδείκτης Ειδικής Ρευστότητας (Acid Test Ratio)........................................................65
Αριθμοδείκτης Ταμειακής Ρευστότητας (Cash Ratio)..........................................................67
Αριθμοδείκτης Αμυντικού Χρονικού Διαστήματος (Defensive Internal Ratio)...................67
Αριθμοδείκτης 3ου Βαθμού...................................................................................................68
2.5.2 ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ (ACTIVITY RATIOS).............................68
Είδη Αριθμοδεικτών Δραστηριότητας...................................................................................69
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Ενεργητικού (Asset Turnover Ratio)...................69
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Παγίων (Fixed Asset Turnover Ratio)................73
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Αποθεμάτων (Inventories Turnover Ratio).........75
Δείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Απαιτήσεων Από Πελάτες (Receivables Turnover Ratio)
................................................................................................................................................77
Δείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Υποχρεώσεων Προς Προμηθευτές (Trade Creditors To
Purchases Ratio).....................................................................................................................79
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κεφαλαίου Κίνησης (Working Capital Turnover Ratio)............80

Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Ιδίων Κεφαλαίων.................................................81
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Κυκλοφορούν Ενεργητικού.................................82
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Συνολικού Απασχολουμένου Κεφαλαίου............82
2.5.3 ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ
(PROFITABILITY RATIOS)................................................................................................82
Είδη Αριθμοδείκτών Αποδόσεως και Αποδοτικότητας Κεφαλαίου:................................83
Αριθμοδείκτης Μικτού Περιθωρίου (ή Μικτού Κέρδους) (Gross Profit Margin)...............84
Αριθμοδείκτης Καθαρού Περιθωρίου (ή Καθαρού Κέρδους) (Net Profit Margin)..............87
Δείκτης Αποδοτικότητας Ιδίων Κεφαλαίων (Return on net worth)......................................89
Αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας Ενεργητικού (Return on Assets – Return on Investments –
R.O.I.)....................................................................................................................................91
Δείκτης Αποδοτικότητας Συνολικών Κεφαλαίων (ή Αποδοτικότητα Συνόλου Του
Ενεργητικού) (Return Τo Τotal Capital Employed)..............................................................93
Αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας Πωλήσεων.........................................................................94
Αριθμοδείκτης Περιθωρίου Πωλήσεων.................................................................................94
2.5.4 ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ................95
(FINANCIAL STRUCTURE AND VIABILITY RATIOS).....................................................95
Αριθμοδείκτης Ιδίων Προς Συνολικά Κεφάλαια...................................................................99
(Ratio Of Owner’s Equity To Total Assets) και ...................................................................99
Αριθμοδείκτης δανειακών κεφαλαίων και.............................................................................99
Αριθμοδείκτης υπερχρεώσεως ..............................................................................................99
Αριθμοδείκτης Αυτοχρηματοδοτήσεως ..............................................................................101
Αριθμοδείκτης χρηματοδότησης παγίων με ίδια κεφάλαια.................................................103
Αριθμοδείκτης Παλαιότητας Παγίων..................................................................................103
Αριθμοδείκτης Παγιοποιήσεως της Περιουσίας .................................................................104
Αριθμοδείκτης Ρευστοποιήσεως της Περιουσίας ...............................................................105
Αριθμοδείκτης Ιδίων Προς Δανειακά Κεφάλαια.................................................................105
(ή Αριθμοδείκτης Οικονομικής Ανεξαρτησίας)..................................................................105
(Ratio Of Owner’s Equity To Total Liabilities)...................................................................105
Αριθμοδείκτης Ιδίων Κεφαλαίων Προς Πάγια ...................................................................106
(Ratio Of Owner’s Equity To Fixed Assets)........................................................................106
Αριθμοδείκτης Κυκλοφορούντος Ενεργητικού Προς Συνολικές Υποχρεώσεις .................106
(Ratio Of Current Assets To Total Liabilities)....................................................................106
Αριθμοδείκτης Παγίων Προς Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις ..........................................107
(Ratio Of Fixed Assets To Long Term Liabilities)..............................................................107
Αριθμοδείκτης Κάλυψης Κυκλοφορούντος Ενεργητικού με Διαρκή Κεφάλαια................108
Αριθμοδείκτης Καλύψεως Τόκων ......................................................................................109
(Number Of Times Interest Earned)....................................................................................109
Αριθμοδείκτης Έντασης Κεφαλαίου...................................................................................109
Αριθμοδείκτης Μακροπρόθεσμης Χρηματοδοτήσεως........................................................109
Αριθμοδείκτης Κάλυψης Τοκοχρεολυσίων.........................................................................110
Αριθμοδεικτης Απλής Μόχλευσης......................................................................................110
Αριθμοδεικτης Χρηματοοικονομικής Μόχλευσης..............................................................110
Αριθμοδεικτης Λειτουργικής Μόχλευσης...........................................................................110
Αριθμοδεικτης Συγκριτικής Μόχλευσης.............................................................................111
Αριθμοδεικτης Κεφαλαιακής Μόχλευσης...........................................................................111
2

2.5.5 ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ........................................................................111
(INVESTMENT RATIOS)..................................................................................................111
Κέρδη Κατά Μετοχή (Earnings Per Share – E.P.S.) ..........................................................112
Το Κατά Μετοχή Μέρισμα (Dividends per Share)..............................................................115
Μερισματική Απόδοση (Dividend Yield)............................................................................116
Ποσοστό Διανεμομένων Κερδών (Pay out Ratio)...............................................................116
Εσωτερική Αξία Μετοχής (Book Value per Share).............................................................117
Λόγος Τιμής προς Κέρδη ανά Μετοχή (P/E Ratio).............................................................117
Αριθμοδείκτης Αποδόσεως Μετοχής σε Ταμιακή Ροή (Cash Flow)...................................117
Αριθμοδείκτης Ποσοστού Αυτοχρηματοδοτήσεως............................................................118
Αριθμοδείκτης Διαρκείας Εξοφλήσεως Επενδύσεων..........................................................118
Απόσβεση κατά Μετοχή (Depreciation per Share)..............................................................119
Αριθμοδείκτες MOTOR PRESS HELLAS Α.Ε .....................................................................119
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΜΕΡΟΥΣ..............................................................................121
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ........................................................................................................................122
3. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ................122
............................................................................................................................................122
3.1 Τα Λογιστικά Βιβλία......................................................................................................122
3.2 Λογιστικές Διαδικασίες.................................................................................................123
3.3 Πρακτικά θέματα που απαιτούνται για την ορθή απογραφή:........................................126
3.5 Πρακτική Εφαρμογή Προσδιορισμού Οικονομικών Αποτελεσμάτων..........................131
Εξαγωγή Συμπερασμάτων με Εφαρμογή Αριθμοδεικτών...................................................131
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΡΙΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ.....................................................................................148
ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ.................................................................................................................149
ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ..................................................................................................149
ΟΜΙΛΟΣ ΠΛΑΙΣΙΟ................................................................................................................149
Επισκόπηση Οικονομικών Καταστάσεων...............................................................................149
1.1.Ισολογισμός...................................................................................................................150
1.2.Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης............................................................................152
1.3.Κατάσταση μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων.....................................................................153
1.4.Σχόλια επί των Οικονομικών Καταστάσεων.................................................................153
1.5.Λοιπές καταστάσεις.......................................................................................................154
Ανάλυση Αποδοτικότητας.......................................................................................................156
1.6.Κλασσικός τρόπος ανάλυσης.........................................................................................156
Καταστάσεις τάσης..............................................................................................................158
ΚΑΡΕΛΙΑΣ ΑΕ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ
ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ................................................................................................................159
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΕΤΑΡΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ..............................................................................175
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ.........................................................................................................................176
Βιβλιογραφία...........................................................................................................................186
Ελληνική:.............................................................................................................................186
Ιστοσελίδες:.........................................................................................................................186
3

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ο ρόλος της Λογιστικής, από τεχνικής απόψεως, τελειώνει με την κατάρτιση
των χρηματοοικονομικών ή λογιστικών καταστάσεων. Από το σημείο όμως αυτό και
μετά αρχίζει ένας άλλος, πιο σπουδαίος ρόλος, ο οποίος αναφέρεται στη διερεύνηση,
ερμηνεία και αξιολόγηση των στοιχείων των λογιστικών αυτών καταστάσεων. Οι
λογιστικές ή χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρέχουν πληροφορίες που μπορούν
να πληροφορήσουν και να βοηθήσουν τους ενδιαφερόμενους να λάβουν σωστές
αποφάσεις για τις επιχειρηματικές μονάδες. Αποτελούν, ως εκ τούτου, σημαντική
πηγή πληροφοριών. Επιτρέπουν την απεικόνιση της πραγματικής οικονομικής
κατάστασης της κάθε επιχείρησης και δίνουν την δυνατότητα σύγκρισης των
δημοσιευμένων στοιχείων.
Άμεση, αξιόπιστη και ακριβή πληροφόρηση των οικονομικών στοιχείων και
μεγεθών της εκάστοτε εταιρίας σημαίνει ότι οι ενδιαφερόμενοι θα είναι σε θέση να
γνωρίζουν έγκαιρα και σωστά: α) ανά πάσα στιγμή τα πάγια στοιχεία, τα δικαιώματα,
τις απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις τους, β) ανά μονάδα χρόνου, τα αποτελέσματα
που πέτυχαν από τις οικονομικές τους δραστηριότητες, γ) ανά τμήμα/υπηρεσία, το
κόστος λειτουργίας τους και το αποτέλεσμα που επέτυχαν, δ) τον σωστό
προγραμματισμό των πληρωμών και εισπράξεων, ε) τον καλύτερο δυνατόν
οικονομικό, διαχειριστικό και διοικητικό έλεγχο.
H πραγματική, όμως, εικόνα μιας επιχειρήσεως δίνεται σε συνδυασμό και με
άλλες συμπληρωματικές πληροφορίες που περιλαμβάνονται στους ετήσιους
απολογισμούς που καταρτίζουν οι επιχειρήσεις, καθώς, και σε άλλα εξωλογιστικά
δεδομένα. Για το λόγο αυτό οι σημειώσεις που συνοδεύουν τις λογιστικές καταστάσεις
αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών.
Οι οικονομικές καταστάσεις είναι πίνακες, στους οποίους εμφανίζονται τα
στοιχεία του ισολογισμού και ορισμένων άλλων λογαριασμών των οικονομικών
μονάδων, κεφαλαιώδους σημασίας.
4

Οι βασικές οικονομικές καταστάσεις είναι: α) η Κατάσταση του Ισολογισμού
Τέλους Χρήσεως, β) η Κατάσταση του Λογαριασμού Αποτελεσμάτων Χρήσεως, γ) ο
Πίνακας Διαθέσεως Αποτελεσμάτων, δ) η Κατάσταση του Λογαριασμού Γενικής
Εκμεταλλεύσεως και ε) το Προσάρτημα Ισολογισμού και Αποτελεσμάτων Χρήσεως.
Για την κατάρτιση τους σε άλλες χώρες και βαθμιαία και στην Ελλάδα, έχει
αναγνωριστεί και έχει γίνει πράξη, ότι αυτές αποβλέπουν πρωτίστως στην ορθή
πληροφόρηση των επενδυτών. Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις τίθενται στη
διάθεση των μετόχων και των λοιπών ενδιαφερόντων πριν από τη συνεδρίαση της
Τακτικής Γενικής Συνέλευσης μέσω του Απολογισμού της Χρήσης στην οποία μεταξύ
άλλων πληροφοριών περιλαμβάνεται και η έκθεση του Δ.Σ. προς τους μετόχους.
Αυτές, είτε ανεπεξέργαστες όπως δημοσιεύονται, είτε επεξεργασμένες από τους
αναλυτές των μετοχικών αξιών, αποτελούν την πιο υπεύθυνη πηγή πληροφόρησης.
Η Λογιστική είναι η βασική και επίσημη πηγή πληροφοριών κάθε επιχειρήσεως
για τους τρίτους, μεταξύ των οποίων και το Κράτος με τις φορολογικές υπηρεσίες του.
Και για την ιδίαν την επιχείρηση, βεβαίως, η Λογιστική έχει πρωτεύουσα σημασία,
αλλά δεν αποτελεί την αποκλειστική πηγή πληροφοριών.
Σημείο αναφοράς του υλικού με το οποίο η Διοίκηση ενημερώνει τους μετόχους
είναι η Ημερομηνία Κλεισίματος της Χρήσης. Διανέμει προς τούτο, τον Ετήσιο
Απολογισμό στον οποίο περιλαμβάνονται,
• η Έκθεση του Δ.Σ. προς τη Γενική Συνέλευση των μετόχων η οποία διανέμεται σ'
αυτούς που την ζητούν 10 τουλάχιστον ημέρες πριν από τη συνεδρίαση της Γενικής
Συνέλευσης
• οι Οικονομικές Καταστάσεις δημοσιεύονται και στον τύπο 20 ημέρες τουλάχιστον
πριν από τη συνεδρίαση της Γενικής Συνέλευσης
• συνήθως Πίνακες Μεταβολής των Αποθεματικών (όχι στην Ελλάδα) και Κατάσταση
Πηγών και Χρήσεως Κεφαλαίων.
Καταρτίζεται επίσης Ενοποιημένος Λογαριασμός Αποτελεσμάτων και
Ισολογισμών από τις εταιρίες που έχουν θυγατρικές, συναθροίζοντας προς τούτο
τους αντίστοιχους ομοειδείς λογαριασμούς.
5

Σημαντικές πληροφορίες παρέχονται και από το Πιστοποιητικό Ελέγχου του
Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή και αξιόλογα χρήσιμα στοιχεία μπορούν να ληφθούν και
από την Στατιστική Υπηρεσία.
Ωστόσο, παρά την εναρμόνιση του Ελληνικού Γ.Λ.Σ. προς τις σχετικές Οδηγίες
της Ε.Ο.Κ. και την τήρηση σειράς βασικών αρχών (ιστορικού κόστους, σταθερότητας
λογιστικών μεθόδων αποτιμήσεως, προνοητικότητας και ειλικρίνειας, αυτοτέλειας των
χρήσεων, πλήρους απογραφής και πιστής απεικονίσεως της επιχειρήσεως κ.λ.π.)
υπάρχουν μεγάλα περιθώρια υποκειμενικών χειρισμών και κριτικής.
Επίσης, ο περιορισμός στη δημοσίευση των ‘’βασικών’’ μόνο εκθέσεων
επιτείνει το πρόβλημα της ανεπαρκούς πληροφόρησης του οικονομικού
περιβάλλοντος σχετικά με τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων. Για το λόγο αυτό, η
αξιολόγηση του έργου των οικονομικών οργανισμών παρουσιάζεται και σε άλλες
καταστάσεις, όπως φαίνεται στη συνέχεια.
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
1. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ
1.1. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ
ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ
Η κατάσταση Λογαριασμού Γενικής Εκμεταλλεύσεως είναι σημαντικής
βαρύτητας, γιατί παρέχει σπουδαίες πληροφορίες που δεν παρέχονται από τις άλλες
οικονομικές καταστάσεις. Οι σπουδαιότερες είναι: α) παρουσιάζει το οργανικό
αποτέλεσμα της επιχειρήσεως (Έσοδα-Έξοδα), β) εμφανίζει τα αναλυτικά στοιχεία
του Μικτού Κέρδους, γ) παρέχει συνοπτική εικόνα της δραστηριότητας που
συντελέστηκε από την επιχείρηση και αποτελεί πηγή πληροφοριών τόσο για την ίδια
την επιχείρηση όσο και για όσους συναλλάσσονται με αυτήν, δ) παρέχει την εικόνα
της κυκλοφορίας των αποθεμάτων που συνιστούν τα στοιχεία βάσεως για την
επιχείρηση, ε) με την προϋπόθεση ότι καταρτίζεται με σταθερή διάρθρωση, παρέχει
τη δυνατότητα γόνιμων διαχρονικών συγκρίσεων των οργανικών εσόδων , εξόδων και
6
Ανάλυση Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων

αποτελεσμάτων, στ) παρέχει τη δυνατότητα συσχετισμών των στοιχείων που
καταχωρούνται σε αυτόν και την εξαγωγή γόνιμων σχέσεων.
Οπότε μπορεί να εξαχθούν ωφέλιμα συμπεράσματα, ως προς τη διαμόρφωση
του Κόστους, του Μικτού Κέρδους και του Τελικού Οργανικού Αποτελέσματος της
επιχείρησης.
Η κατάσταση του Λογαριασμού της Γενικής Εκμεταλλεύσεως καταρτίζεται
υποχρεωτικά στο τέλος κάθε χρήσεως, καταχωρείται στο Βιβλίο Απογραφών, αλλά δε
δημοσιεύεται υποχρεωτικά (ν. 2190/1920). Στη κατάσταση του Λογαριασμού αυτού
περιλαμβάνονται υποχρεωτικά, εφόσον υπάρχουν, τουλάχιστον τα στοιχεία του
υποδείγματος.
Κατηγορίες Κονδυλίων:
Στο Ενεργητικό:
1. Αποθέματα Ενάρξεως Χρήσης, περιλαμβάνονται, κατά πρωτοβάθμιο
λογαριασμό ή αναλυτικότερα τα Αρχικά Αποθέματα της Χρήσεως. Πρόκειται
για τα Τελικά Αποθέματα της Προηγούμενης Χρήσης που επιβεβαιώνονται
από το Βιβλίο Απογραφών και Ισολογισμών.
2. Αγορές Χρήσεως, περιλαμβάνονται, κατά πρωτοβάθμιο λογαριασμό ή
αναλυτικότερα, οι Αγορές Αποθεμάτων της Χρήσεως. Πρόκειται για Καθαρές
Αγορές, αφού δηλαδή αφαιρέσουμε τις τυχόν επιστροφές και εκπτώσεις. Αυτές
θα τις επαληθεύσουμε από το Οριστικό Ισοζύγιο του Δεκεμβρίου και θα τις
επιβεβαιώσουμε από το Γενικό Καθολικό, όπου θα βρούμε το λογαριασμό
‘’Αγορές Χρήσεως’’. Για να τον επαληθεύσουμε αυτόν θα πρέπει να δούμε και
τα τιμολόγια αγοράς εμπορευμάτων. Τα αθροίζουμε όλα και το σύνολό τους
πρέπει να μας δώσει το ποσό που σημειώνεται στην Κατάσταση του
Λογαριασμού Γενική Εκμετάλλευση (αφού αφαιρέσουμε τις επιστροφές και
εκπτώσεις που δεν αναγράφονται στα τιμολόγια).
 Το άθροισμα αυτών παρουσιάζει το Σύνολο των Αρχικών Αποθεμάτων και
Αγορών.
7

3. ΜΕΙΟΝ: Αποθέματα Τέλους Χρήσεως, περιλαμβάνονται, κατά πρωτοβάθμιο
λογαριασμό ή αναλυτικότερα, τα Τελικά Αποθέματα της Χρήσεως. Αυτά τα
αφαιρούμε από τα Αρχικά Αποθέματα και τις Αγορές της Χρήσης για να
βρούμε το Κόστος των Πωληθέντων. Τα ελέγχουμε από το Βιβλίο Απογραφών
και Ισολογισμών, για να δούμε εάν αποτιμήθηκαν σωστά και βάσει των
διατάξεων του Κ.Β.Σ. Ελέγχουμε δηλαδή εάν αποτιμήθηκαν με την ίδια μέθοδο
αποτίμησης (F.I.F.O., L.I.F.O., κ.ά.) που εφαρμόστηκε και στις άλλες χρήσεις
γιατί σύμφωνα με τον Κ.Β.Σ. (άρθρο 26 παρ. 2), η μέθοδος αποτιμήσεως
πρέπει να εφαρμόζεται κατά πάγιο τρόπο. Αλλαγή της μεθόδου
προσδιορισμού της Τιμής Κτήσεως ή του Ιστορικού Κόστους Παραγωγής,
επιτρέπεται ύστερα από έγκριση της Δ.Ο.Υ. και επιτρέπεται μόνο για βελτίωση
της λειτουργικότητας της επιχείρησης ή και για άλλους λόγους που θα
εκτιμήσει η Δ.Ο.Υ.
4. Οργανικά Έξοδα κατ’ είδος, συντάσσονται, κατά πρωτοβάθμιο λογαριασμό ή
αναλυτικότερα. Το άθροισμα των Αγορών Χρήσεως, της διαφοράς (+ ή -) των
Αρχικών και Τελικών Αποθεμάτων και των Οργανικών Εξόδων, απεικονίζει το
Συνολικό Κόστος των Οργανικών Εσόδων της Χρήσεως, δηλαδή το Κόστος
Εκμεταλλεύσεως της επιχείρησης. Η διαφορά του Συνολικού Κόστους Εσόδων
και του Κόστους Ιδιοπαραγωγής και Βελτιώσεως Πάγιων Στοιχείων απεικονίζει
το Κόστος Εσόδων Εκμεταλλεύσεως και Λοιπών Δραστηριοτήτων της
οικονομικής μονάδας. Τα έξοδα αυτά θα τα ελέγξουμε από το Καθολικό.
Προσοχή χρειάζεται να δώσουμε στα Έξοδα Μισθοδοσίας (αν πληρώθηκαν οι
παρακρατούμενοι φόροι εισοδήματος, το χαρτόσημο κ.τ.λ. που δεν
αναγνωρίζονται προς έκπτωση από τα Ακαθάριστα Έσοδα της επιχείρησης).
Στο Παθητικό:
1. Πωλήσεις, περιλαμβάνονται, κατά πρωτοβάθμιο λογαριασμό ή αναλυτικότερα, οι
πωλήσεις που πραγματοποιούνται από την εκμετάλλευση των κύριων
δραστηριοτήτων της επιχείρησης. Τις πωλήσεις τις ελέγχουμε από τα τιμολόγια
πωλήσεως και από Α.Λ.Π. Αθροιζόμενα αυτά πρέπει να μας δίνουν το
8

λογαριασμό Πωλήσεις του Γενικού Καθολικού. Ειδικά, οι λογαριασμοί 70-73
αθροιζόμενοι μας δίνουν τις πωλήσεις: Κύκλο Εργασιών που εμφανίζεται στο
λογαριασμό ‘’Αποτελέσματα Χρήσης’’. Επίσης οι λογαριασμοί 74-78.05
αθροιζόμενοι μας δίνουν το λογαριασμό ‘’ Άλλα Έσοδα Εκμεταλλεύσεως’’ που
εμφανίζεται στη κατάσταση των Αποτελεσμάτων Χρήσεως.
2. Λοιπά Οργανικά Έσοδα, περιλαμβάνονται αυτά που προέρχονται από την
εκμετάλλευση των κύριων ή παρεπόμενων δραστηριοτήτων της.
• Πρέπει να επισημάνουμε πως, εάν η πίστωση είναι μεγαλύτερη από τη χρέωση
έχουμε Κέρδος, οπότε καταχωρείται στη χρέωση της Κατάστασης για εξίσωση.
Και εάν η χρέωση είναι μεγαλύτερη της πίστωσης έχουμε Ζημία που καταχωρείται
στη πίστωση για εξίσωση.
1.2. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥ
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ
Το συνολικό αποτέλεσμα μιας περιόδου είναι η διαφορά στην Καθαρή Θέση
των Ισολογισμών Ενάρξεως και Λήξεως της Περιόδου. Η ανάλυση του
αποτελέσματος αυτού, σε ομαδοποιημένα περιληπτικά κονδύλια εσόδων και εξόδων,
καθώς και σε οργανικά και έκτακτα κέρδη και ζημίες γίνεται στον καλούμενο
λογαριασμό, «Αποτελέσματα Χρήσεως». Τα αποτελέσματα αυτά προκύπτουν από: α)
τα Αποτελέσματα Εκμεταλλεύσεως, β) τα Λειτουργικά Έξοδα που δεν είναι
προσδιοριστικά του Μικτού Αποτελέσματος, γ) τα Έσοδα και Έξοδα Προηγούμενων
Χρήσεων, που πραγματοποιήθηκαν μέσα στη χρήση, δ) τις Ζημίες που
πραγματοποιήθηκαν μέσα στη χρήση, αλλά που προέρχονται από δραστηριότητες
προηγούμενων χρήσεων, εφόσον δεν καλύπτονται από προβλέψεις, ε) Έκτακτα
Κέρδη και Ζημίες, στ) Προβλέψεις για ζημίες ή έξοδα εξαιρετικού χαρακτήρα.
Πρέπει πάντως να τονιστεί ότι ο λογαριασμός «Αποτελέσματα Χρήσης»
εκφράζει το αποτέλεσμα της χρήσεως, όπως και ο Ισολογισμός την οικονομική
9

κατάσταση της επιχειρήσεως, με βάση τις γενικά παραδεγμένες λογιστικές αρχές στα
πλαίσια της λογιστικής του ιστορικού κόστους.
Σημειώνουμε ακόμη ότι, ο λογαριασμός «Αποτελέσματα Χρήσης», σε
συνδυασμό και με τον «Πίνακα Διαθέσεως Αποτελεσμάτων», εκφράζει τις μεταβολές
που επήλθαν στα «Αδιανέμητα Κέρδη» μεταξύ δύο διαδοχικών ισολογισμών, είναι
δηλαδή, ο συνδετικός κρίκος δύο διαδοχικών ισολογισμών. Επίσης εκφράζει τη ροή
των εσόδων και εξόδων της χρήσεως.
Ο υπολογισμός του αποτελέσματος της χρήσης είναι ο τελικός σκοπός της
λογιστικής διαδικασίας. Η διάταξη που ακολουθείται έχει συνοπτικά την εξής μορφή:
Αποτελέσματα Χρήσης
Πωλήσεις
Μείον: Κόστος Πωληθέντων
Μικτά Κέρδη
Άλλα έσοδα εκμετάλλευσης
Συνολικά Κέρδη/Ζημιές Εκμ/σης
Μείον: Έξοδα Διοικ/σης κ.λ.π.
Κέρδη/Ζημιές Εκμετάλλευσης
Άλλα Έσοδα/Έξοδα (τόκους + κ.λ.π)
Αποσβέσεις
Καθαρά κέρδη προ φόρων
100
40
60
5
65
35
30
-10
5
15
Η κατάσταση αρχίζει με το ύψος των εσόδων από την πώληση των προϊόντων
ή των υπηρεσιών (100) που παρεσχέθηκαν από τα οποία αφαιρούνται τα κόστη τους.
Η διαφορά (60) δίνει το Μικτό Αποτέλεσμα ή Μικτά Κέρδη τα οποία αυξάνονται με
τυχόν υπάρχοντα άλλα έσοδα (5) από τη εκμετάλλευση (της κύριας δηλαδή
δραστηριότητας στο επίπεδο των γραμμών παραγωγής). Αφαιρούνται στη συνέχεια τα
έξοδα (35) της εκμετάλλευσης τα οποία ανήκουν στη διοικητική λειτουργία (έξοδα
διοίκησης, πωλήσεων, κ.λ.π.). Έτσι έχουμε το ολικό αποτέλεσμα από την
εκμετάλλευση (30) στο Λογαριασμό Κέρδη/Ζημιές Εκμετάλλευσης. Αυτά στη συνέχεια
αυξάνονται ή μειώνονται από τα κονδύλια τα οποία δεν οφείλονται στην κύρια
δραστηριότητα αλλά σε δευτερεύουσες όπως έσοδα (από συμμετοχές, χρεόγραφα,
10

πιστωτικούς τόκους, κέρδη συναλλάγματος κ.λ.π.) ή έξοδα (από διαφορές αποτίμησης
συμμετοχών και χρεογράφων, ζημιές από συνάλλαγμα, χρεωστικούς τόκους, κ.λ.π.).
Μετά προστίθενται ή αφαιρούνται έσοδα ή έξοδα ανόργανης ή έκτακτης μορφής (10).
Τέλος αφαιρούνται οι Αποσβέσεις (5) για να προκύψει το Καθαρό Αποτέλεσμα (15)
στο Λογαριασμό Καθαρά Κέρδη/Ζημιές προ Φόρων.
Η κατάσταση του Λογαριασμού Αποτελεσμάτων Χρήσεως καταρτίζεται
υποχρεωτικά στο τέλος κάθε χρήσεως, καταχωρείται στο Βιβλίο Απογραφών και
Ισολογισμών και δημοσιεύεται. Στην κατάσταση του λογαριασμού περιλαμβάνονται
υποχρεωτικά τουλάχιστον τα στοιχεία του υποδείγματος, εφόσον τα στοιχεία αυτά
υπάρχουν στην οικονομική μονάδα. Επιτρέπεται μεγαλύτερη ανάλυση των κονδυλίων
στα οποία αντιστοιχούν αραβικοί αριθμοί.
1.3. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΠΙΝΑΚΑ ΔΙΑΘΕΣΕΩΣ
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Η τρίτη υποχρεωτική κατάσταση είναι ο πίνακας στον οποίο καταχωρούνται τα
κέρδη που θα διανεμηθούν. Διαχωρίζεται σε δύο τμήματα:
Στο πρώτο, καταχωρείται το Καθαρό Αποτέλεσμα της Χρήσης με τυχόν
αυξήσεις ή μειώσεις από κατονομαζόμενες πηγές (συνηθέστερα, υπόλοιπο κερδών
προηγούμενων χρήσεων και φορολογικές διαφορές), το σύνολο των οποίων είναι τα
κέρδη για τα οποία το Δ.Σ. θα προτείνει τον τρόπο διανομής τους στη Γενική
Συνέλευση των Μετόχων. Σημειώνουμε ότι από αυτά αφαιρούνται οι φόροι
εισοδήματος, εφόσον δεν έχουν αφαιρεθεί στο αποτέλεσμα χρήσης όπως είναι σωστό
(αφού το ύψος τους δεν αποφασίζεται από την εταιρία και ρέουν εκτός αυτής), για να
δώσουν τα κέρδη που θα διανεμηθούν ή τις ζημιές που θα μεταφερθούν στη νέα
χρήση.
Στο δεύτερο τμήμα γίνεται η Διανομή των Κερδών ενώ το μη διανεμόμενο μέρος
μεταφέρεται στον Ισολογισμό (λογαριασμός "Υπόλοιπο Κερδών σε Νέο") για να κριθεί
η τύχη του στην επόμενη χρήση. Στη διανομή κατονομάζεται το μέρος των κερδών
που διανέμεται σαν μέρισμα στους μετόχους και αυτό που παραμένει στην επιχείρηση
με τη μορφή κάποιου αποθεματικού. Το Τακτικό Αποθεματικό συγκροτείται με
11

επιβαλλομένη δια του νόμου κράτηση τουλάχιστον 5 % επί των ετησίων καθαρών
κερδών, μετά την αφαίρεση των ζημιών προηγουμένων χρήσεων και του φόρου
εισοδήματος. Η υποχρέωση εισφοράς στο Τακτικό Αποθεματικό παύει να υπάρχει
όταν αυτό εξισωθεί με το 1/3 του Μετοχικού Κεφαλαίου. Αφορολόγητο Αποθεματικό
προβλέπουν αναπτυξιακοί νόμοι με προϋπόθεση πραγματοποίησης νέων
επενδύσεων. Στη διανομή περιλαμβάνονται και κέρδη (στην ουσία έξοδα) τα οποία θα
διανεμηθούν στο προσωπικό ή και τρίτους. Αυτά οι αναλυτές τα μεταφέρουν στους
λογαριασμούς που πραγματικά ανήκουν και κατ’ αυτό τον τρόπο μειώνουν το ύψος
των κερδών.
Πίνακας Διάθεσης Κερδών
Καθαρό Αποτ/σμα Χρήσης
Υπόλοιπο Προηγ. Χρήσεων
Διαφορές Φορ/κού Ελέγχου
Μείον: Φόρος Εισοδήματος
Καθαρά Κέρδη
Τα κέρδη διατίθενται για:
Τακτικό Αποθεματικό
Μέρισμα
Αφορ/το Αποθεματικό
Υπόλοιπο Κερδών σε Νέο
15
0
0
2
13
4
6
2
1
Σε ορισμένες χώρες οι εισηγμένες επιχειρήσεις παραθέτουν, μετά από τον
πίνακα της διανομής, τα κέρδη που αντιστοιχούν σε κάθε μετοχή, συγκριτικά με αυτά
της προηγούμενης χρήσης. Η πληροφόρηση αυτή απευθύνεται στον επενδυτή που
δεν είναι ειδικός και κατά κάποιο τρόπο του υποδεικνύουν να δώσει έμφαση όχι στα
συνολικά κέρδη αλλά στα κέρδη που αναλογούν σε κάθε μετοχή.
Ο Πίνακας Διαθέσεως Αποτελεσμάτων καταρτίζεται υποχρεωτικά στην
περίπτωση που γίνεται διάθεση αποτελεσμάτων και δημοσιεύεται υποχρεωτικά στο
τέλος κάθε χρήσεως. Επίσης καταχωρείται στο Βιβλίο Απογραφών και Ισολογισμών.
Στον Πίνακα Διαθέσεως Αποτελεσμάτων περιλαμβάνονται υποχρεωτικά όλα τα
στοιχεία του υποδείγματος, εφόσον υπάρχουν στην οικονομική μονάδα.
12

 Η Διάθεση των Κερδών (88,99) γίνεται ως εξής:
41,02 1. Τακτικό Αποθεματικό (τουλάχιστον το 5% των κερδών)
53,01 2. Πρώτο Μέρισμα (όχι κάτω από 35% των κερδών ή το 1/6 του Kεφ.)
41,09 2α
. Αποθεματικό για Ίδιες Μετοχές.
53,01 3. Πρόσθετο Μέρισμα
41,03 4. Αποθεματικά Καταστατικού (αναφέρονται οι σχετικές διατάξεις)
41,04-05 5. Ειδικά και Έκτακτα Αποθεματικά (αναφέρεται ο σκοπός)
41,08 6. Αφορολόγητα Αποθεματικά (αναφέρονται οι σχετικές διατάξεις)
41,90 6α
. Αποθεματικά από Απαλλασσόμενα της Φορολογίας Έσοδα
41,91 6. Αποθεματικά από Έσοδα Φορολογηθέντα Κατ’ Ειδικό Τρόπο
41,92 6γ
. Αποθεματικά από Κέρδη Τεχνικών και Οικοδομικών Επιχειρήσεων
53,08 7. Αμοιβές από Ποσοστά Μελών Διοικητικού Συμβουλίου
42,00 8. Υπόλοιπο Κερδών Εις Νέον
1.4. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ (BALANCE SHEET)
Ισολογισμός είναι η λογιστική κατάσταση στην οποία εμφανίζονται συνοπτικά,
κατά είδος και αξία, τα περιουσιακά στοιχεία της επιχειρήσεως, σε μια χρονική στιγμή,
αποτιμημένα με το ίδιο νόμισμα. Με έναν άλλον ορισμό, μπορούμε να πούμε πως
εμφανίζει το Κόστος Κτήσεως των περιουσιακών στοιχείων στο παρελθόν και τις
Πηγές των Κεφαλαίων που διατέθηκαν στο παρελθόν για την απόκτηση τους. Στον
Ισολογισμό παραθέτεται η περιουσιακή συγκρότηση της επιχειρήσεως σύμφωνα με
την ισότητα: Ενεργητικό=Παθητικό και πρέπει να εμφανίζεται με σαφήνεια, ειλικρίνεια
και ακρίβεια, ταξινομημένη αρμονικά κατά ομάδες, υποομάδες και είδη περιουσιακών
στοιχείων, τόσο από τη λογιστική, όσο και από την οικονομική και νομική άποψη του
κάθε περιουσιακού στοιχείου.
Ο Ισολογισμός εμπεριέχει τόσο τις πράξεις και συναλλαγές που έγιναν μέσα
στη διαχειριστική περίοδο, όσο και τις πράξεις που επηρεάζουν το αποτέλεσμα της
χρήσης και έγιναν μετά τη λήξη της χρήσης, αλλά μέσα στην προθεσμία κλεισίματος
του Ισολογισμού. Οι πράξεις αυτές λογίζονται ως ημερολογιακές πράξεις ισολογισμού
13

και καταχωρούνται σε θεωρημένο Ημερολόγιο Εγγραφών Ισολογισμού. Η τήρηση του
Ημερολογίου αυτού δεν είναι απαραίτητη εάν τηρείται για κάθε χρήση ιδιαίτερη σειρά
Βιβλίων ή μόνο ιδιαίτερο Γενικό ή Συγκεντρωτικό Ημερολόγιο ως συνέχεια των
εγγραφών της χρήσης.
Ο Ισολογισμός, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, δημοσιεύεται,
ανακοινώνεται, ή γνωστοποιείται και αποτελεί την επίσημη εικόνα της περιουσιακής
συγκροτήσεως της επιχειρήσεως. Σύμφωνα με τον Κ.Β.Σ. (άρθρο 17 παρ. 8), οι
πράξεις ισολογισμού καθώς και το κλείσιμο αυτού, περατούνται: α) εντός τριών
μηνών από τη λήξη της διαχειριστική περιόδου, για τις ατομικές επιχειρήσεις, τις
προσωπικές εταιρίες (Ο.Ε., Ε.Ε.), τις ΕΠΕ, τις Κοινοπραξίες, τις κοινωνίες του
Αστικού Κώδικα, β) εντός τεσσάρων μηνών για τις Α.Ε. και τους συνεταιρισμούς, γ)
εντός 6 μηνών για τις αλλοδαπές επιχειρήσεις και για επιχειρήσεις που
εκμεταλλεύονται ποντοπόρα πλοία. Οι ανωτέρω προθεσμίες δεν μπορούν να
παραταθούν (δεν παρέχεται τέτοιο δικαίωμα στον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ.), ούτε να
υπερβούν την προθεσμία υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.
Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που πρέπει να έχει, βασικά, ο Ισολογισμός
είναι: α) να προκύπτει από ειλικρινή απογραφή και αποτίμηση, β) η ονοματολογία των
περιουσιακών στοιχείων να είναι σαφής, γ) τα περιουσιακά στοιχεία να κατατάσσονται
κατά ομοειδής κατηγορίες, δ) να μη συμψηφίζονται ανόμοια περιουσιακά στοιχεία
μεταξύ τους, όπως π.χ. πελάτες που έχουν δώσει προκαταβολές με προμηθευτές, ε)
να δημοσιεύεται, εφόσον προβλέπεται από τη νομοθεσία, ή να γνωστοποιείται μαζί με
τις αναλύσεις των Λογαριασμών της «Γενικής Εκμεταλλεύσεως», των
«Αποτελεσμάτων Χρήσεως», και τον «Πίνακα διαθέσεως κερδών», καθώς και το
«Προσάρτημα του ισολογισμού» και τις απαραίτητες επεξηγηματικές σημειώσεις.
Ακόμη πρέπει να αναφέρεται η επωνυμία της επιχειρήσεως και ποια χρήση αφορά,
και στον ίδιο πίνακα να εικονίζεται και ο Ισολογισμός της προηγούμενης χρήσεως. Το
ίδιο πρέπει να γίνεται και με τις άλλες καταστάσεις.
Σύμφωνα με το άρθρο 29 παρ. 3 του Κ.Β.Σ. έχει δικαίωμα υπογραφής του
Ισολογισμού και του Λογαριασμού Αποτελεσμάτων Χρήσεως της επιχείρησης που τα
ακαθάριστα έσοδα υπερβαίνουν τα 530.000 Ε (180.000.000 δρχ περίπου): α) ο
προϊστάμενος του λογιστηρίου ή ο υπεύθυνος κατάρτισης των ανωτέρω
14

καταστάσεων, ο οποίος πρέπει να έχει άδεια άσκησης οικονομολογικού
επαγγέλματος από το Οικονομικό Επιμελητήριο της Ελλάδας ή πτυχίο του τμήματος
Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών
Επιστημών και εγγραφή στο Οικονομικό Επιμελητήριο της Ελλάδας ή πτυχίο του
τμήματος Λογιστικής της Σχολής Διοίκησης και Οικονομίας των Τεχνολογικών
Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Τ.Ε.Ι.) και άδεια για υπογραφή των ανωτέρω
καταστάσεων, από το Οικονομικό Επιμελητήριο καθώς και πενταετή τουλάχιστον
συναφή προϋπηρεσία από τη λήψη του πτυχίου σε Λογιστικό-Οικονομικό κλάδο του
Δημόσιου ή Ιδιωτικού τομέα, β) ο προϊστάμενος του Λογιστηρίου της επιχείρησης που
τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα της είναι άνω των 530.000Ε περίπου και μέχρι
1.030.000Ε (350.000.000 δρχ περίπου), μπορεί να υπογράψει τον Ισολογισμό και το
Λογαριασμό Αποτελεσμάτων Χρήσεως και έχει πτυχίο των τμημάτων Εμπορίας και
Διαφήμισης ή της Διοίκησης Επιχειρήσεων και Τουριστικών Επιχειρήσεων της Σχολής
Διοίκησης και Οικονομικών των Τ.Ε.Ι. καθώς και δεκαετή συναφή προϋπηρεσία από
τη λήψη του πτυχίου του και άδεια για υπογραφή Ισολογισμού και Λογαριασμού
Αποτελεσμάτων Χρήσεως από το Οικονομικό Επιμελητήριο.
Κρίνεται σκόπιμο να αναφέρουμε πως επιχειρήσεις που έχουν ακαθάριστα
έσοδα κάτω των 530.000Ε περίπου, επειδή από τον Κ.Β.Σ. δε θεσπίζονται προσόντα
για τους υπεύθυνους του λογιστηρίου που υπογράφουν Ισολογισμούς ακαθαρίστων
Εσόδων κάτω από 530.000Ε, συνάγεται ότι οι επιτηδευματίες των επιχειρήσεων
αυτών συντάσσουν υπ’ ευθύνη τους Ισολογισμούς.
Οι συνέπειες για κάθε παράβαση των διατάξεων του άρθρου 29 παρ. 3, για
όσους δηλαδή υπογράφουν Ισολογισμό ενώ δε δικαιούνται, επιβάλλονται κυρώσεις
χωριστά σε βάρος της επιχείρησης και του προσώπου που υπέγραψε τον Ισολογισμό
χωρίς να έχει δικαίωμα.
Καλό θα ήταν να αναφέρουμε πως , για διάφορους νομοθετικούς, οικονομικούς
και κοινωνικούς λόγους, ως και σε αδυναμίες της ίδιας της Λογιστικής ο Ισολογισμός
μπορεί να παρουσιάζει: α) υπερκεφαλαίωση, δηλαδή να εμφανίζει περισσότερα
κεφάλαια από όσα πραγματικά υπάρχουν. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε αποτίμηση
στοιχείων του ενεργητικού σε μεγαλύτερη από την πραγματική τους αξία, β)
υποκεφαλαίωση, δηλαδή να εμφανίζει μικρότερα κεφάλαια από όσα πραγματικά
15

υπάρχουν. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε αποτίμηση στοιχείων του ενεργητικού σε
μικρότερη από την πραγματική τους αξία.
Ισολογισμοί που συντάσσονται στις επιχειρήσεις είναι: α) ο Ισολογισμός
Ενάρξεως, ή Αρχικός ή Ιδρυτικός, που συντάσσεται όταν αρχίζει τη λειτουργία της η
επιχείρηση και εμφανίζει την περιουσία της στη σχετικά πραγματική της αξία, β) οι
Ισολογισμοί των Χρήσεων, όπου συντάσσονται κάθε 12 μήνες, εκτός από τον
Ισολογισμό της πρώτης διαχειριστικής χρήσεως, που επιτρέπεται να συνταχθεί μέσα
σε διάστημα 24 μηνών, γ) ο Ισολογισμός Εκμεταλλεύσεως, όπου συντάσσεται,
βασικά, στο τέλος κάθε χρήσεως, με σκοπό να προσδιοριστούν η ορθή περιουσιακή
κατάσταση και τα ορθά αποτελέσματα της χρήσεως. Πρέπει να συντάσσεται με
ελεύθερα οικονομικά κριτήρια και να μη λαμβάνονται υπόψη, κατά τη σύνταξή του, οι
νομικές δεσμεύσεις για αποτιμήσεις κ.λ.π. Έτσι θα μπορεί να παρέχει σαφείς,
ακριβείς και ειλικρινείς πληροφορίες στους μελετητές του, τόσο για την πραγματική
παράθεση της χρηματοοικονομικής θέσεως της επιχειρήσεως, όσο και για την
εξαγωγή των ορθών αποτελεσμάτων της.
Ακόμη Ισολογισμοί Εκμεταλλεύσεως, εκτός από τον Ισολογισμό της Χρήσεως
που προκύπτει από την Απογραφή, πρέπει να συντάσσονται κάθε μήνα ή δίμηνο ή το
πολύ τρίμηνο. Οι Ισολογισμοί αυτοί που λέγονται και Ενδιάμεσοι Ισολογισμοί,
εμφανίζουν την πορεία των δραστηριοτήτων της επιχειρήσεως και μπορούν να
λαμβάνονται έγκαιρα μέτρα για την ορθή λειτουργία της. Οι Ενδιάμεσοι Ισολογισμοί
παρά το γεγονός ότι συντάσσονται εσωλογιστικά, δηλαδή από τα υπόλοιπα των
λογαριασμών και δεν εμφανίζουν με ακρίβεια την αξία της περιουσίας και το
αποτέλεσμα, είναι απαραίτητοι για τη μέτρηση της δραστηριότητας της επιχειρήσεως,
από τους εσωτερικούς μελετητές, για την ορθολογική της κατεύθυνση, δ) ο
Φορολογικός Ισολογισμός, όπου καταρτίζεται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις
του Κ.Β.Σ. και της φορολογικής νομοθεσίας και είναι αναγκαίο να συσχετίζεται με τον
Ισολογισμό Εκμεταλλεύσεως, ε) ο Ισολογισμός Διαλύσεως, που αποβλέπει στην όσο
το δυνατόν πιο ακριβή παράθεση της αξίας των διάφορων περιουσιακών στοιχείων,
όταν αυτά παύουν να αποτελούν ένα οργανικό σύνολο, αλλά πρόκειται να
ρευστοποιηθούν τα ενεργητικά στοιχεία της επιχειρήσεως και να εξοφληθούν οι
υποχρεώσεις της, στ) ο Ισολογισμός Συγχωνεύσεως ή Εξαγοράς, που σκοπό έχει να
16

εμφανίσει τα περιουσιακά στοιχεία, όχι ως απομονωμένες αξίες, αλλά ως οργανικό
σύνολο, ζ) οι Ενοποιημένοι Ισολογισμοί, οι οποίοι συντάσσονται από τις κυρίαρχες
επιχειρήσεις, τις μητρικές εταιρίες, τα κεντρικά καταστήματα κ.λ.π. Στις περιπτώσεις
αυτές, οι Ισολογισμοί ενώνονται σε έναν Γενικό Ισολογισμό, η) οι Τιμαριθμικά
Αναπροσαρμοσμένοι Ισολογισμοί, οι οποίοι συντάσσονται σε περιόδους σημαντικών
μεταβολών της πραγματικής αξίας των αγαθών. Τα περιουσιακά στοιχεία
εμφανίζονται με την τιμαριθμικά αναπροσαρμοσμένη αξία τους.
Υποχρέωση σύνταξης Ισολογισμού για κάθε διαχειριστική περίοδο έχουν οι
επιτηδευματίες που τηρούν Βιβλία Λογιστικά Γ’ κατηγορίας (υποχρεωτικά ή
προαιρετικά). Οι μικρές δικαιούνται, αν θέλουν, να δημοσιεύουν Συνοπτικό
Ισολογισμό (με συνοπτικό προσάρτημα), ο οποίος θα περιλαμβάνει μόνο τα στοιχεία
που εμφανίζονται με γράμματα και λατινικούς αριθμούς, με τον όρο ότι πρέπει να
διαχωρίζονται οι Απαιτήσεις και οι Υποχρεώσεις τους, σε Μακροπρόθεσμες και
Βραχυπρόθεσμες. Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις τώρα, δεν είναι υποχρεωμένες να
συντάσσουν Ισολογισμούς, αλλά είναι δυνατός ο προσδιορισμός της περιουσίας και
του αποτελέσματός τους από το Βιβλίο Εσόδων-Εξόδων ή από το Βιβλίο Αγορών.
Κατηγορίες Κονδυλίων:
Στο Παθητικό ή Κεφαλαιοδότηση
Στο δεξιό του Ισολογισμού, το Παθητικό κατά τους Λογιστές, οι Πηγές Άντλησης
των Κεφαλαίων κατά τους Αναλυτές, καταχωρούνται οι λογαριασμοί χρηματοδότησης
κατά σειρά αντίθετη από αυτή που πρέπει να εξοφληθούν, πρώτα οι
Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις και μετά οι Βραχυπρόθεσμες ενώ τα κεφάλαια που
ανήκουν στους ιδιοκτήτες καταχωρούνται προ αυτών με την ονομασία Ίδια Κεφάλαια.
Από πλευράς επενδυτών, στον Ισολογισμό δίνεται μικρότερη σημασία έναντι
των Αποτελεσμάτων Χρήσης. Η σπουδαιότητα του έγκειται περισσότερο στη
δυνατότητα των ενεργητικών να παράγουν έσοδα (με τη διαδικασία παραγωγή,
πώληση προϊόντων ή υπηρεσιών και μετατροπή των μέσων πληρωμής σε δραχμές)
και λιγότερο στην αξία των περιουσιακών στοιχείων, εκτός αν η εταιρία πρόκειται να
ρευστοποιηθεί.
17

Το Παθητικό της επιχείρησης εμφανίζεται στον Ισολογισμό και διακρίνεται
σύμφωνα με το Ε.Γ.Λ.Σ. σε: A) Ίδια κεφάλαια, Β) Προβλέψεις για Κινδύνους και
Έξοδα Γ) Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες και Βραχυπρόθεσμες Δ) Μεταβατικούς
Λογαριασμούς Παθητικού και Ε) κάτω από το σκέλος του παθητικού, τους
Λογαριασμούς Τάξεως του Παθητικού.
Στη συνέχεια δίνονται κατά ομάδες και τίτλους των λογαριασμών, που τα
υπόλοιπά τους πρέπει να εμφανίζονται στο Παθητικό, οι έννοιες και το περιεχόμενό
τους.
Α. ΊΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ
Τα Ίδια Κεφάλαια ή Καθαρή Θέση ή Καθαρή Περιουσία ,αποτελούνται από το
Κεφάλαιο ή Εταιρικό Κεφάλαιο ή Μετοχικό Κεφάλαιο (σε περίπτωση Α.Ε. γράφεται και
ο αριθμός των μετοχών επί την ονομαστική τους αξία), τα κάθε είδους και φύσεως
Αποθεματικά και από το Υπόλοιπο των Κερδών Σε Νέο.
Τα Ίδια Κεφάλαια συνίστανται από τη διαφορά των ενεργητικών στοιχείων και
των υποχρεώσεων, είναι δηλαδή η αξία που απομένει μετά την ικανοποίηση όλων των
διεκδικήσεων των πιστωτών επί της περιουσίας της επιχείρησης. Προέρχεται από δύο
πηγές. Πρώτον, από τα κεφάλαια των ιδιοκτητών-μετόχων που καταχωρούνται στο
λογαριασμό Μετοχικό Κεφάλαιο (το ποσό της ονομαστικής αξίας των μετοχών επί τον
αριθμό αυτών) και στο Αποθεματικό από την Έκδοση Μετοχών υπέρ το Άρτιο, (στο
οποίο καταχωρείται το υπέρ την ονομαστική αξία ποσό πώλησης αυτών). Δεύτερον,
από τα κέρδη που δεν διανεμήθηκαν και παραμένουν στην επιχείρηση με τη μορφή
κάποιου Αποθεματικού. Από τα αποθεματικά, το Έκτακτο μπορεί να διανεμηθεί στους
μετόχους σα μέρισμα ενώ τα άλλα μπορεί να διανεμηθούν στους ήδη μετόχους με τη
μορφή δωρεάν μετοχών, χειρισμός που συνήθως δεν συνιστά μόνιμη ευεργετική
επίδραση στην τιμή της μετοχής αλλά μόνο δυνατότητα προσωρινής κερδοσκοπίας.
Τα κεφάλαια που προέρχονται από πιστώσεις, δανεισμό ή οφειλές πρέπει να
εξοφληθούν ή πληρωθούν με χρήση ευρώ που θα προέλθουν από τη ρευστοποίηση
του κυκλοφορούντος ενεργητικού το οποίο με τη σειρά του τροφοδοτείται από τις
πωλήσεις.
Οι λογαριασμοί που τα υπόλοιπά τους πρέπει να εμφανίζονται είναι:
18

Ι. Κεφάλαιο ή Εταιρικό ή Μετοχικό Κεφάλαιο. Το κεφάλαιο στις ατομικές επιχειρήσεις
αντιστοιχεί με την καθαρή περιουσία, ενώ στις εταιρίες με την ονομαστική αξία των
εταιρικών μεριδίων ή μερίδων ή μετοχών τους. Πέρα από αυτό πρέπει να εμφανίζεται
η διάσπαση του κεφαλαίου, εφόσον υπάρχει, με τους λογαριασμούς:
40,00-01 1. Καταβλημένο, που είναι το μέρος της ονομαστικής αξίας των μετοχών
Α.Ε. ή των εταιρικών μεριδίων ή μερίδων άλλης μορφής εταιρίας, που
έχει καταβληθεί.
40,02-03 2. Οφειλόμενο, πρέπει να σημειωθεί και το ποσό που έχει κληθεί να
καταβληθεί μέσα στη χρήση.
40,04-05 3. Αποσβεσμένο, είναι η ονομαστική αξία των μετοχών Α.Ε., που έχει
αποδοθεί στους μετόχους της, είτε από τα κέρδη προς διάθεση, είτε από
αποθεματικά.
ΙΙ. Διαφορά από την Έκδοση Μετοχών Υπέρ Το Άρτιο (41,00), είναι το πλεόνασμα
(αποτελεί αποθεματικό), που προκύπτει από την έκδοση μετοχών ή εταιρικών
μεριδίων Ε.Π.Ε. σε τιμή μεγαλύτερη από την ονομαστική τους αξία.
ΙΙΙ. Διαφορές Αναπροσαρμογής-Επιχορηγήσεις Επενδύσεων, είναι η υπεραξία που
προκύπτει από αναπροσαρμογές της αξίας περιουσιακών, που γίνεται σύμφωνα
με διάταξη νόμου. Διασπάται στους εξής λογαριασμούς:
41,06 1. Διαφορές από αναπροσαρμογή αξίας συμμετοχών και χρεογράφων,
αφορά τις νόμιμες αναπροσαρμογές τους.
41,07 2. Διαφορές από αναπροσαρμογή αξίας λοιπών περιουσιακών
στοιχείων, αφορά τις νόμιμες αναπροσαρμογές των άλλων
περιουσιακών στοιχείων, εκτός από τις συμμετοχές και τα χρεόγραφα.
41,10 3. Επιχορηγήσεις επενδύσεων πάγιου ενεργητικού.
ΙV. Αποθεματικά Κεφάλαια, για τα αποθεματικά θα πρέπει να διευκρινιστούν τα
εξής: Έστω και αν αυτά προέρχονται από κέρδη στην πραγματικότητα δεν αποτελούν
οικονομικό εισόδημα που μπορεί να διανεμηθεί στους μετόχους. Δεν υπάρχουν
19

δηλαδή αντίστοιχα ευρώ στο ταμείο γιατί έχουν επενδυθεί σε παραγωγικά μέσα,
αποθέματα και άλλους εισπρακτέους λογαριασμούς. Τα ευρώ με τα οποία μπορεί να
γίνουν πληρωμές, δεικνύονται στο λογαριασμό Διαθέσιμα του ενεργητικού. Έτσι, έστω
κι αν δεν υπάρχει νομικό κώλυμα για τη διανομή κάποιου αποθεματικού σα μέρισμα,
μπορεί και συνήθως αυτό συμβαίνει, να μην υπάρχουν τα αντίστοιχα ευρώ.
Υπενθυμίζεται ότι, συχνά το Έκτακτο Αποθεματικό διανέμεται, αυξημένο με τους
φόρους που πληρώθηκαν κατά το σχηματισμό του και επιστρέφονται στην εταιρία. Η
διανομή του Έκτακτου Αποθεματικού γίνεται κυρίως από εταιρίες που δεν έχουν κέρδη
στη χρήση ή πρόκειται να εισαχθούν στο Χ.Α.Α. (γιατί αν η διανομή γίνει σε μελλοντική
χρήση θα συμμετάσχουν και οι νέοι μέτοχοι). Σημειώνεται επίσης ότι μέρος των
μελλοντικών κερδών παράγεται από τα κέρδη που παρέμειναν στην επιχείρηση από
προηγούμενες χρήσεις. Από τα νέα κέρδη της χρήσης μέρος θα διανεμηθεί και μέρος
θα παραμείνει με τη μορφή κάποιου αποθεματικού για να διατηρήσει και ενισχύσει την
κερδοφορία της επιχείρησης.
Διασπάται στους εξής λογαριασμούς:
41,02 1. Τακτικό Αποθεματικό, που σχηματίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις περί
Α.Ε. και Ε.Π.Ε., που ισχύουν κάθε φορά.
41,03 2. Αποθεματικά Καταστατικού, που σχηματίζονται σύμφωνα με ειδικές
διατάξεις του καταστατικού της εταιρίας.
41,04 3. Ειδικά Αποθεματικά, που σχηματίζονται σύμφωνα με απόφαση της
Τακτικής Γενικής Συνελεύσεως των Μετόχων.
41,05 4. Έκτακτα Αποθεματικά, που σχηματίζονται, όπως τα Ειδικά
Αποθεματικά.
5. Αφορολόγητα Αποθεματικά, που σχηματίζονται από Καθαρά
Κέρδη, τα οποία, σύμφωνα με διατάξεις της φορολογικής
νομοθεσίας που ισχύει κάθε φορά, δεν υπάγονται σε Φορολογία
Εισοδήματος.
41,09 6. Αποθεματικό για Ίδιες Μετοχές, που σχηματίζεται για την κάλυψη της
αξίας κτήσεως μετοχών της εταιρίας, σύμφωνα με τη νομοθεσία που
ισχύει κάθε φορά.
20
41,08+
41,90-

V. Αποτελέσματα Σε Νέο, πρόκειται για αποτελέσματα που δεν έχουν διανεμηθεί
και είναι:
42.00 1. Yπόλοιπο Κερδών Χρήσεως Σε Νέο.
42,01 2. Yπόλοιπο Ζημιών Χρήσεως Σε Νέο (αρνητικό).
42,02 3. Yπόλοιπο Ζημιών Προηγούμενων Χρήσεων (αρνητικό).
VI. Ποσά Προορισμένα για Αύξηση Κεφαλαίου, πρόκειται για καταθέσεις ή
διαθέσιμα μερίσματα που προορίζονται για την αύξηση του κεφαλαίου και είναι:
43,00-01 1. Kαταθέσεις Μετόχων ή Εταίρων.
43,02 2. Διαθέσιμα Μερίσματα Χρήσεως για Αύξηση Μετοχικού Κεφ.
43,90 3. Αποθεματικά Διατιθέμενα για Αύξηση Κεφαλαίου.
 Το άθροισμα των ΑΙ+ΑΙΙ+ΑΙΙΙ+ΑΙV+ΑV+AVI αποτελούν το Σύνολο των
Ιδίων Κεφαλαίων
Β. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΞΟΔΑ
Πρόβλεψη είναι η κράτηση ποσού, που γίνεται, κατά το κλείσιμο του
Ισολογισμού σε βάρος του Λογαριασμού της Γενικής Εκμεταλλεύσεως ή του
Λογαριασμού Αποτελεσμάτων Χρήσεως. Οι προβλέψεις αυτές διακρίνονται σε: α)
Προβλέψεις για Κινδύνους Εκμεταλλεύσεως και β) Προβλέψεις για Έκτακτους
Κινδύνους.
Οι λογαριασμοί που περιέχονται στον Ισολογισμό είναι:
21

1. Προβλέψεις για αποζημίωση προσωπικού λόγω
εξόδου από την υπηρεσία
2. Λοιπές προβλέψεις.
Γ. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ
Aφορά τις υποχρεώσεις προς τρίτους, είτε και τους φορείς όταν έχουν σχέσεις
με την επιχείρηση ως τρίτοι π.χ. πελάτες , προμηθευτές, κ.λ.π. Oι υποχρεώσεις
ανάλογα με το χρόνο ληκτότητάς τους διακρίνονται σε:
Ι. Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις, προέρχονται κυρίως από δάνεια ομολογιακά
για παραγωγικές επενδύσεις και τραπεζικά που κυρίως χρησιμοποιούνται για τη
μόνιμη χρηματοδότηση των πωλήσεων (μόνιμο Κεφάλαιο Κίνησης), είναι εκείνες που
η προθεσμία εξοφλήσεώς τους λήγει μετά το τέλος της επόμενης χρήσεως. Στον ίδιο
λογαριασμό καταχωρούνται επίσης και οι πιστώσεις των κατασκευαστών ή
προμηθευτών των παραγωγικών μέσων της επιχείρησης
43,00-05 1. Ομολογιακά Δάνεια,
45,10-12 2. Δάνεια Τραπεζών,
45,13 3. Δάνεια Ταμιευτηρίων,
45,14-15 4. Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις σε Συνδεδεμένες Επιχειρήσεις,
45,16-17 5. Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις προς Λοιπές Συμμετοχικού
Ενδιαφέροντος Επιχειρήσεις,
45,10-12 6. Τράπεζες Ληξημακροπρόθεσμων χρηματοδοτήσεων με
εγγύηση Γραμματίων Εισπρακτέων,
45,19-12 7. Γραμμάτια Πληρωτέα Μακροπρόθεσμης Λήξεως
ΜΕΙΟΝ: Μη Δεδουλευμένοι Τόκοι,
Υπολ. Λ/85 8. Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις.
ΙΙ. Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις, είναι εκείνες που η προθεσμία εξοφλήσεώς
τους λήγει, ως το τέλος της επόμενης χρήσεως. Οι Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις
προέρχονται κυρίως από τραπεζικά δάνεια, αγορές με πίστωση (Γραμμάτια Πληρωτέα
22
44,00
(44.09+44.12-99)

και Προμηθευτές) και μη πληρωθείσες ακόμα υποχρεώσεις στα Ασφαλιστικά Ταμεία
(I.Κ.Α.), το Δημόσιο (Φόροι), αλλά και στους μετόχους (Μέρισμα). Σημειώνουμε ότι σε
περιόδους πληθωρισμού η επιχείρηση χρησιμοποιεί πληθωριστικά ευρώ για να
εξοφλήσει τις υποχρεώσεις της που είναι αμετάβλητου ύψους. Σε περίπτωση που
υποχρέωση μετατρέπεται από Μακροπρόθεσμη σε Βραχυπρόθεσμη, μεταφέρεται
στον αντίστοιχο Λογαριασμό των Βραχυπρόθεσμων. Οι Βραχυπρόθεσμες
Υποχρεώσεις εμφανίζονται ως:
50 1. Προμηθευτές,
(51,00-02+
51,90-93) 2. Γραμμάτια Πληρωτέα,
51,03-05 ΜΕΙΟΝ: Μη Δεδουλευμένοι Τόκοι,
53,90 2α
. Επιταγές Πληρωτέες
52 3. Τράπεζες Λογαριασμοί Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων,
30 4. Προκαταβολές Πελατών,
54 5. Υποχρεώσεις από Φόρους-Τέλη,
55 6. Ασφαλιστικοί Οργανισμοί,
53,17-18 7. Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Πληρωτέες στην Επόμενη Χρήση,
53,10-11 8. Υποχρεώσεις προς Συνδεδεμένες Επιχειρήσεις,
53,12-13 9. Υποχρεώσεις προς Λοιπές Συμμετοχικού Ενδιαφέροντος Επιχ/σεις.
53,01 10. Μερίσματα Πληρωτέα,
Υπολ. Λ/53 11. Πιστωτές Διάφοροι.
 Το άθροισμα των ΓΙ+ΓΙΙ αποτελούν το Σύνολο των Υποχρεώσεων
Δ. ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥ
Δημιουργούνται, κατά κανόνα, στο τέλος κάθε χρήσεως με σκοπό τη
χρονολογική τακτοποίηση των Εξόδων και Εσόδων, έτσι ώστε στα αποτελέσματα της
να περιλαμβάνονται μόνο τα έξοδα και έσοδα που αφορούν τη συγκεκριμένη αυτή
χρήση. Με την τακτοποίηση αυτή γίνεται ταυτόχρονα η αναμόρφωση των
λογαριασμών του Ισολογισμού, στο πραγματικό μέγεθός τους, κατά την ημερομηνία
λήξεως της χρήσεως.
Οι λογαριασμοί αυτοί είναι:
23

56,00 1. Έσοδα Επόμενων Χρήσεων,
56,01 2. Έξοδα Χρήσεως Δουλεμένα,
Υπολ. Λ/56 3. Λοιποί Μεταβατικοί Λογαριασμοί Παθητικού.
 Το άθροισμα των Α+Β+Γ+Δ αποτελούν το Γενικό Σύνολο Παθητικού
Ε. ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΤΑΞΕΩΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΙ
Οι Λογαριασμοί αυτοί γράφονται στο τέλος του Ισολογισμού και μετά τα
σύνολα των ποσών του Παθητικού (και του Ενεργητικού).Οι Λογαριασμοί Τάξεως
(Παθητικού και Ενεργητικού), ανήκουν σε ειδική κατηγορία λογαριασμών. Με αυτούς
απεικονίζονται και παρακολουθούνται χρήσιμες πληροφορίες, καθώς και γεγονότα
που δημιουργούν νομικές δεσμεύσεις, χωρίς να επιφέρουν άμεση ποσοτική μεταβολή
στα περιουσιακά στοιχεία της επιχειρήσεως, η οποία όμως (ποσοτική μεταβολή) είναι
δυνατό να επέλθει στο μέλλον.
Οι Λογαριασμοί Τάξεως λειτουργούν πάντοτε αμοιβαία, δηλαδή όταν
χρεώνεται ο ένας, πιστώνεται ο άλλος και αντίθετα, σε αυτόνομο λογιστικό κύκλο,
χωρίς να υπάρχει δυνατότητα συλλειτουργίας τους με τους λογαριασμούς ουσίας της
Γενικής Λογιστικής ή της Αναλυτικής Λογιστικής Εκμεταλλεύσεως.
Οι λογαριασμοί που εμφανίζονται κάτω από το παθητικό σκέλος του
Ισολογισμού είναι:
05 1. Δικαιούχοι Αλλότριων Περιουσιακών Στοιχείων, πρόκειται για υποχρεώσεις
που προέρχονται από διάφορα περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται στην
κατοχή της επιχειρήσεως για διάφορους λόγους, όπως π.χ. για φύλαξη,
είσπραξη, παρακαταθήκη, χρήση.
06 2. Πιστωτικοί Λογαριασμοί Εγγυήσεων και Εμπράγματων Ασφαλειών,
πρόκειται για υποχρεώσεις από εγγυήσεις και εμπράγματες ασφάλειες που
παραχωρούνται από τρίτους στην επιχείρηση για εξασφάλιση απαιτήσεών της
και καλής εκτελέσεως συμβάσεων που συνάπτονται με αυτούς. Ακόμη
παρακολουθούνται και οι εγγυήσεις και εμπράγματες ασφάλειες που η
επιχείρηση παραχωρεί σε πιστωτές της για εξασφάλιση υποχρεώσεών της και
καλής εκτελέσεως από αυτή συμβάσεων που συνάπτονται με τρίτους. Στο
λογαριασμό αυτό εμφανίζονται και τα γραμμάτια που έχουν προεξοφληθεί ή
24

έχουν μεταβιβαστεί με οπισθογράφηση, επειδή από αυτά απορρέει νομική
ευθύνη της επιχειρήσεως (εγγύησης πληρωμής).
07 3. Υποχρεώσεις από Αμφοτεροβαρείς Συμβάσεις, εμφανίζονται οι
υποχρεώσεις από αμφοτεροβαρείς συμβάσεις κατά το μέρος που δεν έχουν
εκτελεστεί.
08 4. Λοιποί Λογαριασμοί Τάξεως, εμφανίζονται διάφορες πληροφορίες και
στατιστικά στοιχεία που επιθυμεί να παρακολουθεί η επιχείρηση.
Στο Ενεργητικό ή Επενδύσεις της Περιουσίας
Στο αριστερό μέρος του Ισολογισμού, το Ενεργητικό κατά την λογιστική
ορολογία, οι Χρήσεις των Κεφαλαίων ή η Επένδυση κατά τη χρηματοοικονομική
ορολογία, καταχωρούνται οι λογαριασμοί των περιουσιακών στοιχείων της
επιχείρησης, κατά σειρά αντίθετη του χρόνου ρευστοποίησης. Αυτά που χρειάζονται το
μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να μετατραπούν σε ευρώ (τα πάγια δηλαδή μέσω
των αποσβέσεων) καταχωρούνται πρώτα και ακολουθούν αυτά που χρειάζονται τον
λιγότερο χρόνο ρευστοποίησης (τα αποθέματα με πώληση και στη συνέχεια με
εξόφληση και οι απαιτήσεις με εξόφληση) με τελευταίο τον λογαριασμό του ταμείου. Η
έμφαση δηλαδή δίνεται στο ύψος της επένδυσης σε πάγια ενώ σε άλλες χώρες η
έμφαση δίνεται στη ρευστότητα, ακολουθώντας την αντίθετη διάταξη λογαριασμών.
Το ενεργητικό της επιχειρήσεως διακρίνεται σύμφωνα με το Ε.Γ.Λ.Σ. σε: Α)
Οφειλόμενο Κεφάλαιο, Β) Έξοδα Εγκαταστάσεως, Γ) Πάγιο Ενεργητικό, Δ)
Κυκλοφορούν Ενεργητικό, Ε) Μεταβατικούς Λογαριασμούς Ενεργητικού ΣΤ) και κάτω
από το σκέλος του Ενεργητικού τους Λογαριασμούς Τάξεως του Ενεργητικού.
Οι λογαριασμοί που τα υπόλοιπά τους εμφανίζονται στον Ισολογισμό κατά
ομάδες, κωδικούς αριθμούς, τίτλους καθώς και οι έννοιες και το περιεχόμενό τους
είναι:
Α. ΟΦΕΙΛΟΜΕΝΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Πρόκειται για το Κεφάλαιο που οφείλεται ακόμη στην εταιρία, από τους
εταίρους, και που θα καταβληθεί με δόσεις. Εδώ πρέπει να σημειώνεται και το ποσό
που πρέπει να καταβληθεί μέχρι το τέλος της επόμενης χρήσεως.
25

Β. ΕΞΟΔΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ
Έξοδα Εγκαταστάσεως είναι εκείνα που γίνονται για την ίδρυση και αρχική
οργάνωση της επιχειρήσεως, τα έξοδα αυτά εξυπηρετούν την επιχείρηση για μεγάλη
χρονική περίοδο –οπωσδήποτε μεγαλύτερη από ένα έτος– και για το λόγο αυτό
αποσβένονται τμηματικά. Είναι δηλαδή τα έξοδα που καταβάλλει η επιχείρηση μέχρι
να αρχίσει την παραγωγική της διαδικασία (γραφειοκρατικά, εγκαταστάσεως κ.ά.).
Στον Ισολογισμό καταχωρούνται με την αρχική τους αξία μείον τις αποσβέσεις τους
και την αναπόσβεστή τους αξία. Αυτά εμφανίζονται στον ισολογισμό:
16,10 1. Έξοδα Ιδρύσεως και Πρώτης Εγκαταστάσεως, είναι οι δαπάνες
καταρτίσεως και δημοσιεύσεως του Καταστατικού, δημόσιας προβολής της
ιδρύσεως, καλύψεως του κεφαλαίου, εκπονήσεως μελετών ιδρύσεως και
γενικά οι δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν μέχρι την έναρξη της
εκμεταλλεύσεως. Με τον ίδιο λογαριασμό παρακολουθούνται και
μεταγενέστερες δαπάνες που αφορούν την επέκταση της δραστηριότητας της
επιχειρήσεως.
16,15 2. Συναλλαγματικές Διαφορές Δανείων για Κτήσεις Πάγιων Στοιχείων, είναι
διαφορές που προκύπτουν από τη μετατροπή σε ευρώ δανείων και
πιστώσεων σε Ξ.Ν. ή συνάλλαγμα κατά την εξόφληση ή αποτίμηση τους,
που συνάπτονται ειδικά μόνο για την αγορά, κατασκευή ή εγκατάσταση
πάγιων στοιχείων.
16,18 3. Τόκοι Δανείων Κατασκευαστικής Περιόδου, είναι οι τόκοι πιστώσεων ή
δανείων της κατασκευαστικής περιόδου, που αφορούν αποκλειστικά μόνο
κτήσεις πάγιων στοιχείων.
4. Λοιπά Έξοδα Εγκαταστάσεως, αφορούν τις λοιπές δαπάνες ιδρύσεως και
εγκαταστάσεως. Δεν γίνονται για μια μόνο χρονιά, αλλά έχουν
πάγια μορφή (αέρας).
26
(16,13-14+
16,16-17+
16,19+16,90)

Γ. ΠΑΓΙΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ
Πάγια είναι τα αγαθά και τα δικαιώματα που προορίζονται να παραμένουν
μακροχρόνια στην επιχείρηση (διαρκή χρήση ή κατανάλωση), με την ίδια περίπου
μορφή (κτίρια, μηχανήματα, μεταφορικά μέσα), καθώς και τα Έξοδα Πολυετούς
Αποσβέσεως και οι Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις. Ή με άλλη έκφραση, πάγια είναι τα
περιουσιακά στοιχεία των οποίων η χρησιμότητα, σύμφωνα με τον προορισμό τους,
διαρκεί περισσότερο από μια χρήση.
Η αξία των παγίων που παρέχουν υπηρεσίες επί σειρά πολλών ετών δεν
επιβαρύνουν το αποτέλεσμα της χρήσης στην οποία αγοράσθηκαν, αλλά όλες τις
χρήσεις στις οποίες θα χρησιμοποιούνται παρέχοντας υπηρεσίες. Η μεταφορά του
κόστους αυτών στις μελλοντικές χρήσεις γίνεται μέσα από το μηχανισμό της
απόσβεσης που έχει σαν αποτέλεσμα τη μείωση των κερδών (ή την αύξηση των
ζημιών) χωρίς όμως να συνεπάγεται εκροή χρημάτων (η εκροή εκτός της επιχείρησης
έγινε στη χρήση της αγοράς).
Τα πάγια περιουσιακά στοιχεία διακρίνονται σε Ενσώματα και Ασώματα,
ακόμη διακρίνονται σε:
i) Αποσβέσιμα ή Περιορισμένης Ωφέλιμης Διάρκειας Ζωής, που η αξία τους μειώνεται
σταδιακά, επειδή υπόκεινται σε απόσβεση, όπως π.χ. μηχανήματα, κτίρια, έπιπλα. Τα
αποσβέσιμα πάγια στοιχεία καταχωρούνται διακεκριμένα στην αξία κτήσεως μείον τις
αποσβέσεις τους και την αναπόσβεστή τους αξία.
ii) Μη Αποσβέσιμα ή Απεριόριστης Ωφέλιμης Διάρκειας Ζωής, που δεν υπόκεινται σε
απόσβεση, όπως π.χ. αγροί, οικόπεδα.
Ι. Ασώματες ακινητοποιήσεις ή άϋλα πάγια στοιχεία, είναι τα ασώματα
πολονομικά αγαθά που αποκτούνται από την επιχείρηση με σκοπό να
χρησιμοποιηθούν παραγωγικά για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από ένα έτος. Τα
στοιχεία αυτά πρέπει να είναι δεκτικά χρηματικής αποτιμήσεως και να μπορούν να
αποτελέσουν αντικείμενο συναλλαγής, μόνα τους ή μαζί με την επιχείρηση.
Οι ασώματες ακινητοποιήσεις διακρίνονται σε:
o Δικαιώματα, όπως π.χ. τα δικαιώματα ευρεσιτεχνίας, το σήμα, η πνευματική
ιδιοκτησία, η επωνυμία και σε
27

o Πραγματικές Καταστάσεις (ιδιότητες, σχέσεις), όπως π.χ. η πελατεία, η φήμη,
η πίστη, η καλή οργάνωση, η εξειδίκευση κ.λ.π.
Τα άϋλα πάγια στοιχεία που αποκτούνται από τρίτους εμφανίζονται ως αξίες,
ενώ εκείνα που δημιουργούνται από την επιχείρηση εμφανίζονται μόνο όταν
πραγματοποιούνται δαπάνες για τη δημιουργία τους.
Ακόμη στις Ασώματες Ακινητοποιήσεις υπάγονται και τα έξοδα πολυετούς
αποσβέσεως, όπως οι δαπάνες που πραγματοποιούνται για την ίδρυση και αρχική
οργάνωση της επιχειρήσεως, την αναδιοργάνωσή της.
Οι λογαριασμοί που τα υπόλοιπά τους παραθέτονται στον Ισολογισμό (με την
αρχική τους αξία μείον τις αποσβέσεις τους και την αναπόσβεστή τους αξία) είναι:
16,11-12 1. Έξοδα Ερευνών και Αναπτύξεως, πρόκειται για δαπάνες ερευνών
ορυχείων-μεταλλείων-λατομείων, ως και οι δαπάνες που γίνονται σε
άλλους κλάδους και τομείς δραστηριότητας της επιχειρήσεως.
16,01-03 2. Παραχωρήσεις και Δικαιώματα Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, είναι τα άϋλα
περιουσιακά στοιχεία που αποκτούνται με αντάλλαγμα είτε λόγω αγοράς
είτε λόγω παραγωγής από την επιχείρηση και ακόμη τα δικαιώματα
εκμεταλλεύσεως ορυχείων-μεταλλείων-λατομείων και οι λοιπές
παραχωρήσεις,
16,00 3. Υπεραξία της επιχειρήσεως (Goodwill), είναι η υπεραξία που
δημιουργείται κατά την εξαγορά ή συγχώνευση ολόκληρης της
επιχειρήσεως και που είναι ίση με τη διαφορά μεταξύ του ολικού
τιμήματος αγοράς και της πραγματικής αξίας των επιμέρους
περιουσιακών της στοιχείων. Η υπεραξία αυτή στηρίζεται στην εκτίμηση
για την ικανότητα της επιχειρήσεως να πραγματοποιεί μεγάλα κέρδη,
κυρίως λόγω της καλής της φήμης, της εκτεταμένης πελατείας της, της
μεγάλης πίστεως, της καλής οργανώσεως και πλήθους άλλων
παραγόντων.
16.98 4. Προκαταβολές Κτήσεως Ασώματων Ακινητοποιήσεων, όπου
εικονίζονται οι προκαταβολές που έχουν δοθεί για τη δημιουργία
Ασώματων Ακινητοποιήσεων.
28

16,04-05 5. Λοιπές Ασώματες Ακινητοποιήσεις, περιλαμβάνονται τα δικαιώματα
χρήσεως ενσώματων στοιχείων, δηλαδή η αξία της εισφοράς τους κατά
χρήση, ως και τα άϋλα περιουσιακά στοιχεία που δεν εντάσσονται σε
άλλη από τις πιο πάνω κατηγορίες.
ΙΙ. Ενσώματες ακινητοποιήσεις, είναι τα υλικά αγαθά που αποκτάει η επιχείρηση
με σκοπό να τα χρησιμοποιεί ως μέσα δράσεως της κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης
ζωής τους, η οποία είναι οπωσδήποτε μεγαλύτερη από ένα έτος:
1. Γήπεδα-οικόπεδα, είναι οι εκτάσεις γης πάνω στις οποίες έχουν
κατασκευαστεί και οργανωθεί εργοστάσια ή εργοτάξια της
επιχειρήσεως, ή έχουν αναγερθεί λοιπά κτίρια και εγκαταστάσεις,
καθώς και εκείνες που προορίζονται για την εξυπηρέτηση παρόμοιων
σκοπών. Τα γήπεδα, οικόπεδα και οι άλλες εδαφικές εκτάσεις δεν
υπόκεινται σε απόσβεση. Όταν όμως υπάρχει κίνδυνος οικονομικής
απαξιώσεως και υποτιμήσεως σχηματίζεται αυτή η ειδική πρόβλεψη.
ΜΕΙΟΝ: Προβλέψεις Απαξιώσεων και Υποτιμήσεων.
2. Ορυχεία-Μεταλλεία-Λατομεία-Αγροί-Φυτείες-Δάση, πρόκειται για
εδαφικές εκτάσεις που η κυριότητά τους ανήκει στην επιχείρηση.
3. Κτίρια και Τεχνικά Έργα. Κτίρια είναι, οι οικοδομικές κατασκευές που
γίνονται με τη χρησιμοποίηση δομικών υλικών και προορίζονται για
κατοικίες, βιομηχανοστάσια, γραφεία, αποθήκες ή οποιαδήποτε άλλη
εκμετάλλευση ή δραστηριότητα της επιχειρήσεως. Τεχνικά έργα είναι
μόνιμες, κατά κανόνα, τεχνικές κατασκευές, με τις οποίες τροποποιείται το
φυσικό περιβάλλον, με σκοπό την εξυπηρέτηση των δραστηριοτήτων της
επιχειρήσεως, π.χ. δρόμοι, περιφράξεις κ.λ.π.
12 4. Μηχανήματα-Τεχνικές Εγκαταστάσεις & Λοιπός Μηχανολογικός
Εξοπλισμός. Μηχανήματα, είναι οι μηχανολογικές κατασκευές, μόνιμα
εγκαταστημένες ή κινητές, που χρησιμεύουν για να αποσπούν από τη
φύση, να επεξεργάζονται ή να μετασχηματίζουν, υλικά αγαθά ή να
29
(10,00+
10,10)
44,10
(10,01-06+
10,11-16+10,99)
11

παράγουν υπηρεσίες, που αποτελούν το αντικείμενο δραστηριότητας της
επιχειρήσεως. Τεχνικές Εγκαταστάσεις, είναι τεχνικές κατασκευές και γενικά
τεχνολογικές διευθετήσεις, που γίνονται για μόνιμη εγκατάσταση
μηχανημάτων και για τη σύνδεσή τους στο παραγωγικό κύκλωνα της
επιχειρήσεως. Λοιπός Μηχανολογικός Εξοπλισμός, είναι τα μηχανήματα
χεριού, τα εργαλεία, τα καλούπια τα διάφορα μηχανολογικά όργανα κ.τ.λ.
13 5. Μεταφορικά μέσα,
14 6. Έπιπλα και Λοιπός Εξοπλισμός, είναι τα διάφορα κινητά είδη
εξυπηρετήσεως και καλλωπισμού της επιχειρήσεως, π.χ. έπιπλα, μηχανές
γραφείου, ηλεκτρονικοί υπολογιστές.
7. Ακινητοποιήσεις Υπό Εκτέλεση και Προκαταβολές Κτήσεως Πάγιων
Στοιχείων, αφορούν τις δαπάνες που έχουν γίνει ή έχουν προκαταβληθεί,
για την κατασκευή νέων ενσώματων πάγιων στοιχείων.
 Το άθροισμα των ΓΙ+Γ2 αποτελούν το Σύνολο Ακινητοποιήσεων
ΙΙΙ. Συμμετοχές και Άλλες Μακροπρόθεσμες Χρηματοοικονομικές Απαιτήσεις, είναι
οι μετοχές Α.Ε., τα εταιρικά μερίδια Ε.Π.Ε. και οι εταιρικές μερίδες των άλλης μορφής
πάγιας επενδύσεως, όταν κατά την απόκτησή τους υπάρχει σκοπός για διαρκή
κατοχή τους και όταν το ποσοστό συμμετοχής υπερβαίνει το 10% του κεφαλαίου της
κάθε εταιρίας στην οποία συμμετέχει η επιχείρηση. Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις
είναι εκείνες που πρέπει να εισπραχθούν μετά το τέλος της επόμενης χρήσεως.
Έχουμε:
18,00 1. Συμμετοχές σε Συνδεμένες Επιχειρήσεις,
18,01 2. Συμμετοχές σε Λοιπές Επιχειρήσεις,
53,06 ΜΕΙΟΝ: Οφειλόμενες Δόσεις,
(18,00,99+18,01,99) ΜΕΙΟΝ: Προβλέψεις για Υποτιμήσεις,
18,02+18,03 3. Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις κατά Συνδεδεμένων Επιχ/ων,
18,04+18,05 4. Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις κατά Λοιπών Συμμετοχικού
Ενδιαφέροντος Επιχειρήσεων,
18,07-08 5. Γραμμάτια Εισπρακτέα Μακροπρόθεσμης Λήξεως,
18,00-10 ΜΕΙΟΝ: Μη Δεδουλευμένοι Τόκοι,
30
(15+32,00+
Χρ.Υπολ.50,08)

18,15-16 6. Τίτλοι με Χαρακτήρα Ακινητοποιήσεων, πρόκειται για
μακροπρόθεσμες απαιτήσεις από εταίρους, από δοσμένες
εγγυήσεις και από λοιπούς λόγους,
18,06+18,11+ 7. Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις.
18,13-14)
 Το άθροισμα των ΓΙ+ΓΙΙ+ΓΙΙΙ αποτελεί το Σύνολο Του Παγίου
ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ
Δ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ
Κυκλοφορούν Ενεργητικό αποτελούν τα περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται
σε διαρκή κίνηση, εκφράζουν χρήμα και προορίζονται να αλλάξουν μορφή μια ή
περισσότερες φορές (πελάτες, εμπορεύματα) μέσα σε μια διαχειριστική χρήση (εντός
ενός έτους).
Οι ομάδες αυτών των λογαριασμών καταχωρούνται στο κόστος τους, α) σαν
Απαιτήσεις (γραμμάτια εισπρακτέα, πελάτες και λοιποί χρεωστικοί λογαριασμοί οι ο-
ποίοι καταχωρούνται στο ποσό που ελπίζεται να εισπραχθεί όταν ρευστοποιηθούν), β)
σαν Αποθέματα (πρώτες και λοιπές ύλες, έτοιμα προϊόντα και εμπορεύματα, και γ)
σαν Διαθέσιμα (ευρώ στο ταμείο και καταθέσεις στις τράπεζες εφόσον με αυτές μπορεί
να γίνουν πληρωμές και σε ευρεία έννοια και τα βραχυπρόθεσμα χρεόγραφα) τα οποία
καταχωρούνται στην ονομαστική τους αξία. Το κυκλοφορούν, όταν συγκρίνεται με τις
Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις, δεικνύει την ικανότητα της επιχείρησης να
ανταποκριθεί στις τρέχουσες οικονομικές υποχρεώσεις γιατί και τα δύο πρέπει να
ρευστοποιηθούν ή εξοφληθούν την ίδια περίπου χρονική περίοδο. Το Κυκλοφορούν
Ενεργητικό εμφανίζεται στον Ισολογισμό ως:
31

Ι. Αποθέματα, είναι τα υλικά αγαθά, τα οποία ανήκουν στην επιχείρηση, που
προέρχονται από απογραφή ή αγορά ιδιοπαραγωγής και σε εξαιρετικές περιπτώσεις
από ανταλλαγή ή εισφορά σε είδος ή δωρεά. Τα αποθέματα αυτά στις επιχειρήσεις: α)
προορίζονται να πωληθούν αυτούσια ή έπειτα από κατεργασία (εμπορεύματα,
προϊόντα κλπ), β) βρίσκονται στη διαδικασία της παραγωγής και προορίζονται να
πωληθούν όταν πάρουν την μορφή των έτοιμων προϊόντων (παραγωγή σε εξέλιξη,
ημιτελή προϊόντα κλπ), γ) προορίζονται να αναλωθούν για την παραγωγή αγαθών ή
υπηρεσιών (πρώτες και βοηθητικές ύλες, καύσιμα, λιπαντικά κλπ), δ) προορίζονται να
χρησιμοποιηθούν για τη συσκευασία των πωλούμενων αγαθών (είδη συσκευασίας,
υλικά συσκευασίας κ.λ.π.). Πέρα από τα πιο πάνω παραθέτονται και οι προκαταβολές
για αγορές αποθεμάτων , σε ευρώ ή Ξ.Ν., ως λογαριασμός αξίας.
Οι λογαριασμοί που τα υπόλοιπά τους εμφανίζονται στον Ισολογισμό είναι:
20 1. Εμπορεύματα
(21+22) 2. Προϊόντα ΄Έτοιμα και Ημιτελή, υποπροϊόντα και υπολείμματα
23 3. Παραγωγή σε Εξέλιξη
(24+25+26+28) 4. Πρώτες και Βοηθητικές Ύλες, αναλώσιμα υλικά, ανταλλακτικά
και είδη συσκευασίας
(32,01-03+ 5. Προκαταβολές για αγορές αποθεμάτων
Χρ. Υπολ. 50 πλην 50,08)
ΙΙ. Απαιτήσεις, πρόκειται για Βραχυπρόθεσμες Απαιτήσεις, δηλαδή για εκείνες
που η είσπραξή τους πρέπει να γίνει μέχρι το τέλος της επόμενης χρήσεως. Έχουμε
(σε ευρώ ή και σε Ξ.Ν. αν πρόκειται για απαιτήσεις από το εξωτερικό):
Χρ. Υπολ. 30 1. Πελάτες
πλην 30,97-99
44,11 ΜΕΙΟΝ: Προβλέψεις
31 2. Γραμμάτια Εισπρακτέα
(31,00+31,07+
31,04-05+31,11-12) -Χαρτοφυλακίου (μείον τα προεξοφλ-μεταβιβασμ. ποσού..)
31,01+31,08 -Στις Τράπεζες για Είσπραξη
31,02+31,09 -Στις Τράπεζες για Εγγύηση
32

31,06+31,13 ΜΕΙΟΝ: Μη Δεδουλευμένοι Τόκοι
31,90+31,95 2α
. Υποσχετικές Επιστολές & Λοιποί Τίτλοι
31,03+31,10 3. Γραμμάτια σε Καθυστέρηση
33,04-05 4. Κεφάλαιο Εισπρακτέο στην Επόμενη Χρήση
31,11-12 5. Βραχυπρόθεσμες Απαιτήσεις κατά Συνδεδεμένων Επ/ων
33,21-22 6. Βραχυπρόθεσμες Απαιτήσεις κατά Λοιπών
Συμμετοχικού Ενδιαφέροντος Επιχειρήσεων
33,07-10 7. Απαιτήσεις κατά Οργάνων Διοικήσεως
(32,04+33,17-18) 8. Δεσμευμένοι Λογαριασμοί Καταθέσεων
33,19-20 9. Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις Εισπρακτέες στην
Επόμενη Χρήση
33,97-99 10. Επισφαλείς-Επίδικοι Πελάτες και Χρεώστες
44,11 ΜΕΙΟΝ: Προβλέψεις
(33,00-02+ 11. Χρεώστες Διάφοροι
33,13-16+33,95-96
+Χρ. Υπολ. 54,08)
35 12. Λογαριασμοί Διαχειρίσεως Προκαταβολών
ΙΙΙ. Χρεόγραφα, είναι οι μετοχές Α.Ε., οι ομολογίες, τα έντοκα γραμμάτια του
Ελληνικού Δημοσίου τα μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων και τα ομόλογα τραπεζών, τα
οποία αποκτούνται από την επιχείρηση με σκοπό την τοποθέτηση κεφαλαίων τους
και την πραγματοποίηση από αυτά άμεσης προσόδου (κερδών ή τόκων). Έχουμε:
(34,00-03+34,10-13+34,20-21) 1. Μετοχές
(34,05-06+34,15-16+34,22-23) 2. Ομολογίες
Υπολ. Λ/34 3. Λοιπά χρεόγραφα
34,25 4. Ίδιες μετοχές
53,07 ΜΕΙΟΝ: οφειλόμενες δόσεις
34,99 ΜΕΙΟΝ: προβλέψεις για υποτιμήσεις
IV. Διαθέσιμα ή Χρηματικά Διαθέσιμα, είναι τα περιουσιακά στοιχεία που
ρευστοποιούνται αμέσως και ασφαλώς. Αυτά είναι:
33

38,00 1. Ταμείο (μετρητά και επιταγές εισπρακτέες)
38,02 2. Ληγμένα Τοκομερίδια Εισπρακτέα
38,03-06 3. Καταθέσεις Όψεως και Προθεσμίας (οι καταθέσεις προθεσμίας
εφόσον δεν είναι δεσμευμένες).
V. Μεταβατικοί Λογαριασμοί του Ενεργητικού, είναι εκείνοι στους οποίους
εικονίζονται τα έξοδα που πληρώθηκαν μέσα στη χρήση, αλλά ανήκουν στην επόμενη
ή επόμενες και τα έσοδα που ανήκουν στη χρήση και δεν εισπράχθηκαν ούτε ήταν
δυνατό να καταχωρηθούν σε προσωπικό λογαριασμό, επειδή δεν ήταν ακόμη
απαιτητά. Είναι δηλαδή στοιχεία που την αμέσως επόμενη χρονιά θα αλλάξουν
μορφή, θα γίνουν είτε κυκλοφορούν είτε πάγιο ενεργητικό. Eμφανίζονται ως:
36,00 1. Έξοδα Επόμενων Χρήσεων
36,01 2. Έσοδα Χρήσεως Εισπρακτέα
Υπολ. Λ/36 3. Λοιποί Μεταβατικοί Λογαριασμοί
VI. Λογαριασμοί Τάξεως του Ενεργητικού, είναι στοιχεία τα οποία δεν είναι δικά
μας, απλά τα καταγράφουμε. Όπως και οι λογαριασμοί του παθητικού, παραθέτονται:
01 1. Αλλότρια περιουσιακά στοιχεία
02 2. Χρεωστικοί λογαριασμοί εγγυήσεων και εμπράγματων ασφαλειών
03 3. Απαιτήσεις από αμφοτεροβαρείς συμβάσεις
04 4. Λοιποί λογαριασμοί τάξεως
1.5. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑΤΟΣ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ
Με την τροποποίηση των διατάξεων του Ν. 2190/20, των σχετικών με την
κατάρτιση του Ισολογισμού και των Αποτελεσμάτων Χρήσης, με τις οποίες ο νόμος
προσαρμόστηκε στις αντίστοιχες διατάξεις της Ε.Ε., εισήχθησαν και στη χώρα μας οι
διεθνείς πρακτικές των χωρών της Δύσης (τόσο για Α.Ε. όσο και για τις ΕΠΕ).
Ο Ισολογισμός και τα Αποτελέσματα Χρήσης, καταρτίζονται τώρα βασικά
σύμφωνα με τα ισχύοντα στην Ε.Ε. τα οποία αρκετά ικανοποιητικά
34
Α

αντιπροσωπεύονται από το Ελληνικό Γενικό Λογιστικό Σχέδιο. Στο Προσάρτημα
περιέχονται επεξηγήσεις απαραίτητες για την κατανόηση του Ισολογισμού και των
αποτελεσμάτων ή παραβίαση αρχών σύνταξης. Ενημερώνει ιδιαίτερα για εκείνες τις
περιπτώσεις για τις οποίες υπάρχει η δυνατότητα διαφορετικών τρόπων χειρισμού
(αποτίμηση αποθεμάτων, ανάλυση επιπρόσθετων πηγών εσόδων, υπολογισμός
αποσβέσεων, κ.λ.π.) ενώ επεξήγεται υποχρεωτικά κάθε παρέκκλιση από τη δομή του
Ισολογισμού και των Αποτελεσμάτων Χρήσης, χειρισμός ο οποίος είναι αποδεκτός
μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις.
Αλλά επιβάλλεται μόνο η δημοσίευση του ελάχιστου περιεχομένου του, χωρίς
δηλαδή την έκθεση (σημειώσεις) του ορκωτού ελεγκτή λογιστή. Ωστόσο, υποβάλλεται
στην αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Εμπορίου και κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί
με αίτησή του να ζητήσει αντίγραφο.
Είναι απαραίτητο συμπλήρωμα των οικονομικών καταστάσεων με το οποίο
δίνονται διάφορες πρόσθετες ή επεξηγηματικές πληροφορίες. Οι πληροφορίες αυτές
σκοπό έχουν να διευκολύνουν όλους τους παράγοντες, προς τους οποίους
απευθύνονται οι οικονομικές καταστάσεις, στο να κατανοούν το περιεχόμενό τους και
να προσδιορίζουν την αληθινή οικονομική κατάσταση και τα ακριβή
αποτελέσματα(κέρδη ή ζημίες) των οικονομικών καταστάσεων. Η μελέτη του
Προσαρτήματος είναι απαραίτητη από κάθε αναλυτή γιατί περιέχει σημαντικές
πληροφορίες, που δεν περιλαμβάνονται στις άλλες οικονομικές καταστάσεις.
Το περιεχόμενο του Προσαρτήματος (βάση ν. 2190/1920) καθορίζεται από τις
ελάχιστες πληροφορίες που πρέπει να έχει και αυτές αναφέρονται: α) στη σύννομη
κατάρτιση και δομή των οικονομικών καταστάσεων, οπότε πρέπει να αναφέρεται κάθε
παρέκκλιση που έγινε στις διατάξεις των σχετικών άρθρων του Νόμου (42α
–42ε
,43 ,
43α
) καθώς και στη δομή του Ισολογισμού και του λογαριασμού «Αποτελέσματα
Χρήσεως», β) στην Αποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων, οπότε πρέπει να
αναφέρονται οι τυχόν αποκλίσεις καθώς και οι συνέπειες που επέφεραν αυτές στην
περιουσιακή διάρθρωση της επιχείρησης και στα Αποτελέσματα της Χρήσης, γ) στο
Πάγιο Ενεργητικό και στα Έξοδα Εγκαταστάσεως, δ) στις συμμετοχές της Α.Ε. στο
κεφάλαιο άλλων επιχειρήσεων που πραγματοποιούνται σε ποσοστό άνω του 10%
του κεφαλαίου του κλπ, ε) στα Αποθέματα, οπότε αναφέρονται οι τυχόν αλλαγές που
35

επέφεραν στα αποτελέσματα χρήσεως οι αλλαγές της μεθόδου υπολογισμού της
τιμής κτήσεως ή του κόστους παραγωγής, στ) στις υποχρεώσεις από οικονομικές
δεσμεύσεις (από συμβάσεις, εγγυήσεις, υποχρεώσεις για φόρους κτλ), ζ) στις
αμοιβές, προκαταβολές και πιστώσεις σε όργανα της Διοίκησης, η) στις εγγυήσεις και
τις εμπράγματες ασφάλειες, που χορηγήθηκαν από την εταιρεία σε ενσώματες
ακινητοποιήσεις, θ) σχετικές με τα αποτελέσματα (κύκλος εργασιών, έσοδα-έξοδα,
ανάλυση έκτακτων και ανόργανων εσόδων), ι) σχετικές με το Μετοχικό Κεφάλαιο.
Κάποια επιπλέον από τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο Προσάρτημα είναι,
οι μέθοδοι αποτιμήσεως, οι προβλέψεις, οι αποσβέσεις, οι διαφορές από
αποτιμήσεις, οι συμμετοχές, ο μέσος όρος του προσωπικού που απασχολήθηκαν, οι
υποχρεώσεις που είναι πληρωτέες μετά την πάροδο πενταετίας, οι παρεκκλίσεις από
τη νομοθεσία, επεξηγηματικές σημειώσεις σχετικές με τη συγκρισιμότητα των
στοιχείων του Ισολογισμού της Χρήσεως με τον Ισολογισμό της Προηγούμενης
Χρήσεως, ως και άλλες επεξηγήσεις σχετικές με τη δράση της οικονομικής μονάδας.
Χωρίς αμφιβολία, η αρχή του ιστορικού κόστους αποτελεί μίαν αξιόλογη βάση
συνεννοήσεως. Στην πράξη, όμως, διαπιστώνεται συχνά η ύπαρξη για το ίδιο αγαθό,
εκτός από την τιμήν κτήσεως, η αξία αντικαταστάσεως, η αξία κεφαλαιοποιήσεως του
εισοδήματος, η αξία εκποιήσεως, κατά τμήματα ή στο σύνολον κ.ο.κ. Καλή είναι η
αρχή του ενιαίου νομίσματος στην Λογιστική, αλλά δημιουργείται σαφέστατο
πρόβλημα, όταν η αγοραστική δύναμη του νομίσματος στο εσωτερικό ή η
ανταλλακτική του δύναμη στο εξωτερικό μεταβάλλονται. Ευαίσθητα σημεία για την
Λογιστική είναι οι αποσβέσεις, οι προβλέψεις, η αποτίμηση των αποθεμάτων κατά την
απογραφή λήξεως, η ακριβής κατανομή δαπανών κατά χρήση, η δυνατότητα
μεταφοράς δαπανών μιας χρήσεως ως αποσβεσίμων στο ενεργητικό κ.ο.κ.
Η δυνατότητα επιλογής πολλών λογιστικών χειρισμών οδήγησε την εταιρεία
Touche Ross Europe, κατόπιν έρευνας σε 8 χώρες της Ε.Ο.Κ., να υπολογίσει το
καθαρό αποτέλεσμα μιας και της αυτής επιχειρήσεως σε 131 εκ. ΕCU κατά τους
ισπανικούς κανόνες, σε 149 εκ. ΕCU κατά τους γαλλικούς και σε 192 εκ. ΕCU κατά
τους αγγλικούς κανόνες, παρά τις προσπάθειες εναρμονίσεως των κανόνων της
Λογιστικής εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το συμπέρασμα της έρευνας ήταν
36

ότι "μέσω των λογιστικών μεθόδων επιδιώκεται η ελαχιστοποίηση του δημοσιευομένου
αποτελέσματος, ώστε ν' αναβληθεί για αργότερα η πληρωμή των φόρων".
Σημειώνεται ότι το Προσάρτημα δεν δημοσιεύεται στο Φ.Ε.Κ. ούτε σε πολιτικές
ή οικονομικές εφημερίδες, στις οποίες δημοσιεύονται οι άλλες οικονομικές
καταστάσεις.
Πηγές πληροφοριών, λοιπόν, είναι: α) το Πιστοποιητικό Ελέγχου του Ελεγκτή
Λογιστή, η εξέταση του οποίου είναι αναγκαία, γιατί παρέχει σημαντικές πληροφορίες
σχετικά με την ακρίβεια της απεικόνισης της οικονομικής κατάστασης της οικονομικής
μονάδας. Στο πιστοποιητικό σημειώνονται υποχρεωτικά τυχόν σκόπιμες ή μη,
ομαδοποιήσεις λογαριασμών ή λαθεμένες κατατάξεις των περιουσιακών στοιχείων.
Ακόμη αναφέρονται οι μέθοδοι αποτίμησης και οι βασικές λογιστικές αρχές που
εφαρμόστηκαν, β) η Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου προς την Τακτική Γενική
Συνέλλευση των Μετόχων, η οποία πρέπει να παρέχει σαφή και πραγματική εικόνα
της εξέλιξης των εργασιών και της οικονομικής θέσης της εταιρίας, πληροφορίες για
την προβλεπόμενη πορεία και τις δραστηριότητές της στον τομέα της έρευνας και
ανάπτυξης και κάθε άλλο σημαντικό γεγονός. Η Διοίκηση, μέσα από την έκθεση της
Γενικής Συνέλευσης προσπαθεί, σε σχέση με το παρελθόν, να εξηγήσει τι πραγματικά
συνέβη στα ενεργητικά, στα κέρδη και στα μερίσματα συγκριτικά με την προηγούμενη
χρήση. Σε σχέση με το μέλλον δίνει την πορεία πλεύσης, αναφερόμενη στις μεταβολές
που αναμένονται και οι οποίες θα επηρεάσουν τις προοπτικές της επιχείρησης.
Ειδικότερα σήμερα επικρατεί διεθνώς η τάση η ενημέρωση να γίνεται και από τον
Πρόεδρο και από τη Διοίκηση.
Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. εκθέτει τη στρατηγική της εταιρίας ή τυχόν μεταβολή με
επεξήγηση των λόγων της εμμονής σ' αυτή ή της υιοθέτησης νέας. Η Διοίκηση
πληροφορεί κυρίως για τις εξελίξεις της χρήσης που έκλεισε, αιτιολογεί τις μεταβολές,
θετικές ή αρνητικές, που σημειώθηκαν στην παραγωγή σε φυσικές μονάδες και αξία,
στο κόστος και στα κέρδη. Στο πλαίσιο αυτό δίνονται και οι μεταβολές στους λογαρια-
σμούς του Ενεργητικού, Παθητικού και των Αποτελεσμάτων Χρήσης καταρτίζοντας
προς τούτο Κατάσταση Πηγών και Χρήσεων Κεφαλαίων και Κατάσταση Μεταβολής
των Αποθεματικοποιούμενων Κερδών. Γενικά η ενημέρωση σκοπεύει, όπως είπαμε,
τον επενδυτή για να του δώσει όλα τα διαθέσιμα γνωστά στοιχεία ή εκτιμήσεις της
37

διοίκησης για να αξιολογήσει τα μελλοντικά κέρδη και μερίσματα και κατ’ επέκταση την
πορεία της μετοχής στην αγορά.
ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΚΕΡΔΩΝ
Βασική αρχή στη διαδικασία προσαρμογής είναι η συνέπεια για όλες τις
χρήσεις. Προχωράμε σ' αυτή έχοντας υπόψη δύο σκοπούς. Πρώτον, να εντοπίσουμε
τους λογαριασμούς οι οποίοι κατά οποιοδήποτε τρόπο έχουν επηρεάσει το
Αποτέλεσμα Χρήσης και δεύτερον, να υπολογίσουμε το μέγεθος επηρεασμού, στις
περιπτώσεις που δεν το κάνει ο Ελεγκτής. Οι πληροφορίες που χρησιμοποιούνται
μπορεί να προέρχονται από διευκρινίσεις της Διοίκησης στον Ισολογισμό, από το
Πιστοποιητικό του Ορκωτού, την Έκθεσή του και το Προσάρτημα.
Εν συνεχεία, παραθέτονται περιπτώσεις που χρήζουν διαφορετικού χειρισμού,
από αυτόν του Λογιστή.
Μικτές Πωλήσεις:
Ορισμένες εταιρίες εκδίδουν τιμολόγια σε υψηλές τιμές την
30/6 ή 31/12 και την επόμενη εκδίδουν πιστωτικά
σημειώματα, φέροντες έτσι την αξία αυτών στο πραγματικό
τους ύψος.
Καθαρές Πωλήσεις ή
Έσοδα Υπηρεσιών:
Γίνεται διαχωρισμός αυτών μόνον αν υπάρχει εμπορική και
βιομηχανική δραστηριότητα. Απαραίτητη είναι και η ανάλυση
με διαχωρισμό αυτών σε ποσότητες κατά προϊόν ή γραμμή
παραγωγής, ιδιαίτερα σε περίοδο υψηλού πληθωρισμού (και
σε ανάλυση κερδών για κάθε υποκλάδο).
Άλλα Έσοδα:
Έσοδα στενά συνδεδεμένα με τις πωλήσεις (επιχορηγήσεις
πωλήσεων επιστροφές τόκων, δασμών κ.λ.π.) ή μέρους του
κόστους ιδιαίτερα από εξαγωγές. Συνεπώς το μικτό κέρδος
πρέπει να τα περιλαμβάνει έστω και αν είναι
ετεροχρονισμένα.
Κόστος Πωληθέντων:
Μικτό Κέρδος Εκμ/σης:
Δεν αναλύεται στα συστατικά του. Καθαρές Πωλήσεις μείον
Κόστος αυτών. Σημ.: Στις κατασκευαστικές εταιρίες ενδεί-
κνυται ο Λογαριασμός ‘’Άλλα Έσοδα από Συμμετοχές"
38

καθαρές χωρίς κόστη και φόρους να ακολουθεί το "Μικτό
Κέρδος Εκμετάλλευσης" εξάγοντας έτσι δύο μικτά κέρδη
εκμετάλλευσης ένα για τα έργα που εκτελεί η ίδια και ένα που
περιλαμβάνει και τις κοινοπραξίες.
Δείκτης: % μικτού κέρδους (βάσει πωλήσεων ή εσόδων από
υπηρεσίες).
Έξοδα Διοίκησης:
Αμοιβές προσωπικού, τρίτων, διάφορα έξοδα, τέλη και φόροι
(όχι εισοδήματος), ασφάλιστρα κ.λ.π.
Έξοδα Διάθεσης: Προμήθειες, ενοίκια, δαπάνες διανομής κ.λ.π.
Έξοδα Ερευνών: Σύνολο δαπανών συγκεκριμένων ερευνών.
Ολικό Αποτέλεσμα
Εκμ/λευσης:
Μικτό κέρδος μείον έξοδα διοκησης, πώλησεων και ερευνών
Δείκτης: % κέρδους εκμετάλλευσης.
Αποσβέσεις: Προτιμάται οι αποσβέσεις να περιλαμβάνονται στους
Λογαριασμούς που ανήκουν, περίπτωση που υπονοεί αυτή η
διάταξη λογαριασμών. Εφόσον αυτό είναι δύσκολο, συγκε-
ντρώνονται και μειώνουν τα κέρδη εκμετάλλευσης σαν
σύνολο.
Ολικό Αποτέλεσμα
Εκμ/λευσης
(μετά από Αποσβέσεις):
Μικτό κέρδος μείον έξοδα διοίκησης, πωλήσεων και
αποσβέσεων. Δείκτης: % κέρδους εκμετάλλευσης
Άλλα Έσοδα/Άλλα
Έξοδα:
Περιλαμβάνονται όλα τα άλλα έσοδα ή έξοδα που δεν
ανήκουν στην προηγούμενη κύρια δραστηριότητα της
εκμετάλλευσης, πλην χρεωστικών τόκων
Χρηματοοικονομικά
Έξοδα:
Τόκοι και λοιπά έξοδα από τα δάνεια και πιστώσεις.
Κέρδη προ Φόρων:
Προκύπτει από το σύνολο εσόδων ή εξόδων πλην
ανόργανων (= ασυνήθιστα στη φύση, μη επαναλαμβανόμενα
και ικανού ύψους).
Φόροι:
Μόνο οι φόροι εισοδήματος (οι άλλοι μεταφέρονται στα έξοδα
διοίκησης).
Κέρδη μετά από Φόρους
και προ Ανόργανων
Κονδυλίων
Το αποτέλεσμα υπολογίζεται χωρίς τα ανόργανα κονδύλια.
Δείκτης: % καθαρού κέρδους
Ανόργανα Έσοδα - Προστίθενται ή αφαιρούνται ανόργανα κονδύλια καθαρά
39

Έξοδα: φόρων.
Καθαρά Κέρδη Χρήσης:
Τελικό αποτέλεσμα.
1.7 ΑΛΛΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ
Όπως αναφερθήκαμε και στην αρχή, η παραδοσιακή μορφή ανάπτυξης των
ανωτέρω λογιστικών εκθέσεων είναι ατελής. Ο περιορισμός στη δημοσίευση αυτών
μόνο των εκθέσεων επιτείνει το πρόβλημα της ανεπαρκούς πληροφόρησης του
οικονομικού περιβάλλοντος σχετικά με τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων. Η
αξιολόγηση του έργου, που επιτελούν οι οικονομικοί οργανισμοί και η εκτίμηση των
δυνατοτήτων τους, οδήγησαν στην ανάγκη παρουσίασης και άλλων αναλυτικών
καταστάσεων, ιδιαίτερα χρήσιμων, όχι μόνο στη Διοίκηση, αλλά και στο Δημόσιο,
στους πιστωτικούς οργανισμούς, στο επενδυτικό κοινό και γενικά στον κύκλο των
συναλλασσομένων.
Πρόκειται, για τον Πίνακα των Μεταβολών της Οικονομικής Κατάστασης, που
αποσκοπεί στην απεικόνιση της χρηματικής διακίνησης από τη δραστηριότητα των
επιχειρήσεων, τον Πίνακα Ροής Χρήματος (Cash Flow), ο οποίος αποτελεί μια άλλη
μορφή ανάλυσης, η οποία στηρίζεται στη μετατροπή σε χρηματικά μέσα όλων των
δραστηριοτήτων που απεικονίζονται στο λογαριασμό εκμετάλλευσης και στον
Ισολογισμό και τον Πίνακα Κινήσεως Κεφαλαίων, που ερευνά το ύψος της
αυτοχρηματοδότησης, του δανεισμού και των πιστώσεων, τα μεγέθη των επενδύσεων
σε πάγια και περιουσιακά στοιχεία και τα προβλήματα ρευστότητας.
1.7.1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ
Η χρηματική διακίνηση συνιστά την εισροή και την εκροή πόρων σε μια
δεδομένη χρονική περίοδο. Εισροή οικονομικών πόρων στην επιχείρηση προκαλείται
από ένα σύνολο οικονομικών πράξεων όπως δραστηριότητες που παράγουν έσοδα,
σύναψη δανείου, πώληση στοιχείων του Πάγιου Ενεργητικού, κτλ. Τα κεφάλαια που
εισρέουν στην επιχείρηση αντίστοιχα διατίθενται για σκοπούς επενδυτικούς και πιο
40

γενικά για την απόκτηση μέσων προς συνέχιση, ή ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της.
Εκροή συνιστά η αγορά στοιχείων Πάγιου Ενεργητικού, εξόφληση υποχρεώσεων,
καταβολή μερισμάτων και φόρων κτλ.
Από τα παραπάνω διαφαίνεται, ότι αν το σύνολο των εισροών είναι
μεγαλύτερο από το σύνολο των εκροών, η επιχείρηση θα εμφανίζει αύξηση
διαθεσίμων κεφαλαίων και το αντίθετο. Αυτή η αύξηση ή μείωση διαθεσίμων
κεφαλαίων θα εμφανίζεται ως αυξομείωση ανάλογη του κεφαλαίου κίνησης (Κ.Κ.).
Έτσι η ανάλυση των μεταβολών της οικονομικής κατάστασης εξυπηρετεί δύο
βασικούς στόχους: α) εμφανίζει τις πηγές από τις οποίες αντλήθηκαν κεφάλαια, όπως
είναι οι εισπράξεις από έκδοση μετοχών, οι πωλήσεις στοιχείων του Πάγιου
Ενεργητικού, η σύναψη μακροπρόθεσμων δανείων, καθώς και το ότι παρουσιάζει
τους τομείς στους οποίους διατέθηκαν, και β) εξηγεί τους λόγους για τους οποίους τα
κεφάλαια που είχε η επιχείρηση στη διάθεσή της στην αρχή της οικονομικής περιόδου
είχαν μεταβληθεί στο τέλος της ίδιας περιόδου.
Ας δούμε πως εμφανίζεται ένας Πίνακας Μεταβολών της Οικονομικής
Κατάστασης:
Μεταβολές της Οικονομικής Κατάστασης της «-Β- Α.Ε.» στις 31/12/02
41

ΠΗΓΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ
Ι. Κεφάλαιο Κίνησης από Δραστηριότητα
Κέρδη μετά τη φορολογία και τα μερίσματα 3.460
ΣΥΝ Υπολογιστικά έξοδα και ζημίες:
Αποσβέσεις κτηρίων 1.500
Αποσβέσεις μηχανημάτων 2.700
Ζημίες από πώληση κτηρίων 600
4.800
ΜΕΙΟΝ Υπολογιστικά κέρδη μηχανημάτων 200 4.600
Κεφάλαιο Κίνησης από δραστηριότητα 8.060
ΙΙ. Άλλες πηγές κεφαλαίου
Πώληση κτηρίου 600
Πώληση μηχανημάτων 500
Έκδοση μετοχών 2.000 3.100
Συνολική Εισροή Κεφαλαίου Κίνησης 11.160
ΙΙΙ. Πηγές που δεν επηρεάζουν το κεφάλαιο κίνησης
Ενυπόθηκο Δάνειο 4.000
ΣΥΝΟΛΟ ΕΙΣΡΟΩΝ 15.160
ΧΡΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ
Ι. Χρησιμοποίηση Κεφαλαίου Κίνησης
Αγορά οικοπέδου 2.000
Αγορά κτηρίου(μερική κάλυψη) 3.400
Αγορά μηχανημάτων 3.500 8.900
ΙΙ. Πηγές μη επηρεάζουσες το Κεφάλαιο Κίνησης
Υπόλοιπο ποσό για την αγορά
Κτηρίου (από το ενυπόθηκο δάνειο) 4.000
12.900
ΙΙΙ. Αύξηση Κεφαλαίου κίνησης 2.260
ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 15.160
42

1.7.2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΡΟΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ (CASH FLOW)
Ο Πίνακας Ροής Χρήματος αποτελεί μια άλλη μορφή ανάλυσης, η οποία
στηρίζεται στη μετατροπή σε χρηματικά μέσα όλων των δραστηριοτήτων που
απεικονίζονται στο Λογαριασμό Εκμετάλλευσης και στον Ισολογισμό.
Η ανάλυση της ροής χρήματος είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τη Διοίκηση των
επιχειρήσεων στην προσπάθειά της να μελετήσει: α) του τομείς που διοχετεύθηκαν ή
χρησιμοποιήθηκαν, αλλά και την προέλευση των διαθεσίμων που προέκυψαν από τις
διάφορες δραστηριότητες, β) πώς διαμορφώθηκε το υπόλοιπο του λογαριασμού
Διαθεσίμων στο τέλος της περιόδου και γ) την ικανότητα της επιχείρησης να
ανταποκρίνεται στις τρέχουσες πληρωμές αφενός και στις πληρωμές επενδυτικού
χαρακτήρα αφετέρου.
Η διαδικασία υπολογισμών της ταμειακής ροής μιας περιόδου είναι δυνατόν να
διαχωριστεί στα εξής στάδια (φάσεις): α) μετατροπή των αποτελεσμάτων σε Ταμιακή
Βάση, β) προσδιορισμός των ταμιακών εκροών που προκύπτουν από τις μεταβολές
λογαριασμών του Ισολογισμού και γ) προσδιορισμός των λοιπών ταμιακών εισροών
που επίσης προκύπτουν από λογαριασμούς του Ισολογισμού.
Ένας τυπικός Πίνακας Συγκεντρωτικής Ροής Χρήματος μιας επιχείρησης είναι
ο ακόλουθος:
43

Ροή Χρήματος από τη Δραστηριότητα (σε Ευρώ) 2002
Α) ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ
ΕΙΣΠΡΑΞΕΙΣ
Πωλήσεις (50.000χ80%) 40.000
Πελάτες 8.000 48.000
ΠΛΗΡΩΜΕΣ
Προμηθευτές (50.000χ20%) 10.000
Μισθοί 5.000
Παροχές Τρίτων 4.000
Φ.Π.Α. 7.500
Αμοιβές Τρίτων 3.000
Δ. Έξοδα Λειτουργικά 2.500 32.000
CASH FLOW εργασιών εκμετάλλευσης 16.000
Β) ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΚΤΟΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ
ΕΙΣΠΡΑΞΕΙΣ
Πωλήσεις Παγίων 2.000
Δάνειο τράπεζας 15.000
Κέρδη Λαχείων 5.000 22.000
ΠΛΗΡΩΜΕΣ
Τράπεζα 20.000
Αγορά μηχανήματος 13.500 33.500
CASH FLOW εργασιών εκτός εκμετάλλευσης -11.500
ΣΥΝΟΛΙΚΟ CASH FLOW
Α) 16.000
Β) –11.500 4.500
1.7.3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΙΝΗΣΕΩΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ
44

Για την κατάρτιση του Πίνακα Κινήσεως Κεφαλαίων ο αναλυτής πρέπει να έχει
στη διάθεσή του δύο διαδοχικούς Ισολογισμούς ή δύο διαδοχικά ισοζύγια. Η τεχνική
της σύνταξης του Πίνακα περιλαμβάνει: α) τον υπολογισμό των μεταβολών των
λογαριασμών του Ισολογισμού μεταξύ των δύο διαδοχικών χρήσεων, β) τη συμφωνία
χρεωστικών και πιστωτικών διαφορών, γ) την κατάρτιση του Πίνακα και τη διατύπωση
παρατηρήσεων για την προέλευση και χρησιμοποίηση των κεφαλαίων.
Έστω:
ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 30/12/2002 (σε χιλιάδες Ευρώ)
Ενεργητικό 200
2
200
1
Διαφορές Παθητικό 2002 2001 Διαφορές
+ - + -
Πάγιο 320 300 20 Μετ.Κεφάλαιο 400 400 - -
Αποθέματα 230 200 30 Αποθεμ. Κεφ 40 10 30
Απαιτήσεις 110 100 10 Μ.Υποχρ. 80 100 20
Χρεόγραφα 15 30 15 Β. Υποχρ. 230 210 20
Διαθέσιμα 75 90 15
750 720 60 30 750 720 50 20
Οι αυξήσεις του Ενεργητικού και οι μειώσεις του Παθητικού πρέπει να είναι
ίσες με τις μειώσεις του Ενεργητικού και τις αυξήσεις του Παθητικού.
Ο Πίνακας Κινήσεως Κεφαλαίων καταρτίζεται ως εξής:
Χρησιμοποιήσεις (Χρήσεις Κεφ.) Προέλευση Κεφαλαίου (Πηγές Κεφ.)
2. Αυξήσεις Ενεργ 1. Αυξήσεις Παθητικού
-Πάγια 20 -Αποθεμ. Κεφάλαια 30
-Αποθέματα 30 -Βραχυπρ. Υποχρ 20 50
-Απαιτήσεις 10 60
4. Μειώσεις Παθητικ 3. Μειώσεις Ενεργητικού
-Μακροπρ Υποχρ. 20 -Χρεόγραφα 15
Διαθέσιμα 15 30
80 80
Η δεξιά πλευρά του Πίνακα απεικονίζει την προέλευση των
χρηματοπιστωτικών πόρων που άντλησε η επιχείρηση στη χρήση 2002. Οι πόροι
45

αυτοί χωρίζονται σε δύο ενότητες: α) πόροι που προέρχονται από αυξήσεις του
Παθητικού και από χρηματοδότηση και εισροή κεφαλαίων με διάφορες μορφές και β)
πόροι που προέρχονται από μειώσεις (αποδεσμεύσεις) περιουσιακών στοιχείων. Οι
αυξήσεις του Παθητικού δείχνουν μέσα στη συγκεκριμένη χρήση το ύψος της
χρηματοδότησης και εισροής κεφαλαίων και ειδικότερα τα ύψος της
αυτοχρηματοδότηση και τους δανεισμούς. Οι μειώσεις του Ενεργητικού συνιστούν
εξοικονόμηση πόρων για την επιχείρηση και προέρχονται από μειώσεις παγίων ή
κυκλοφορούντων στοιχείων.
Η αριστερή πλευρά του Πίνακα απεικονίζει τον τρόπο χρησιμοποίησης των
πόρων που άντλησε η επιχείρηση στη συγκεκριμένη χρήση. Οι πόροι αυτοί μπορεί να
χρησιμοποιήθηκαν για επενδύσεις σε πάγια περιουσιακά στοιχεία μακράς ή βραχείας
διάρκειας και για εξόφληση Μακροπρόθεσμων ή Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων.
Μια απλή ανάγνωση του πίνακα δίνει τις ακόλουθες πληροφορίες: Το 2002 η
επιχείρηση άντλησε κεφάλαια ύψους 80 χιλιάδων ευρώ, τα οποία προήλθαν: α) από
χρηματοδότηση 30, β) από Βραχυπρόθεσμο Δανεισμό και Πιστώσεις 20 και γ) από
αποδεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων 30 χιλιάδων ευρώ.
Κρίνεται αναγκαίο να πούμε πως, υπάρχουν και άλλες Οικονομικές
Καταστάσεις, λιγότερο βασικές. Αυτές είναι: τα ισοζύγια του Γενικού και των
Αναλυτικών Καθολικών, οι Γενικοί και Μερικοί Προϋπολογισμοί και Απολογισμοί (με
τους πρώτους προγραμματίζεται η μελλοντική πορεία της δράσεως της επιχειρήσεως,
ενώ με τους απολογισμούς απεικονίζονται οι πραγματοποιήσεις), τα Φύλλα
Επιμερισμού των Εμμέσων Δαπανών (όπου εμφανίζονται τα ποσά με τα οποία
επιβαρύνεται η κάθε θέση και ο κάθε φορέας κόστους της επιχείρησης, από κάθε
έμμεση δαπάνη), οι Καταστάσεις Κοστολογήσεων (από τις καταστάσεις αυτές
ελέγχεται η ορθή ή μη διαμόρφωση κόστους του αγαθού), οι Καταστάσεις Χρόνων
Απασχολήσεως Ανθρώπων και οι Καταστάσεις Χρόνων Απασχολήσεως Μηχανών
(για βελτίωση του τρόπου παραγωγικής απασχόλησης), διάφορες στατιστικές
αναλύσεις και συγκριτικές καταστάσεις.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ
1. Η ανάλυση και η χρήση των λογιστικών καταστάσεων Γκίνα Δ.
46

2. Ανάλυση Ισολογισμών Γρυσμολάκης Γ.
3. Οικονομικός Λογισμός Καφούσης Ν.
4. Χρηματοοικονομική ανάλυση λογιστικών καταστάσεων Νιάρχος Ν.
5. Οικονομική Ανάλυση Ισολογισμών Νιάρχος Ν.
6. Ανάλυση Ισολογισμών (2 τόμοι) Σιάφακας Αναστ.
7. Ισολογισμοί Α.Ε. και Ε.Π.Ε. (2 τόμοι) Σακέλλης Εμμανουήλ
8. Ανάλυση οικονομικών Καταστάσεων Κοντάκου-Παπασπύρου
9. Πρακτικές Εφαρμογές Λογιστικής Δημ. Π. Παρασκευοπούλου
10. Εισαγωγή στη Χρηματοοικονομική Λογιστική Χρήστος Βας. Ναουμ
11. Λογισμός Επιχειρηματικής Δραστηριότητας Β.Ν. Σαρσέντη
12. Αποτίμηση Επιχειρήσεων Θεμιστοκλής Λαζαρίδης
13. Σύγχρονη Λογιστική Θεοχάρη Μπαλή
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
2. ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ
2.1 ΈΝΝΟΙΑ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ
Ανάλυση Ισολογισμού είναι η έρευνα των στοιχείων του Ισολογισμού και του
Λογαριασμού «Κερδών ή Ζημιών». Σκοπός της είναι η εξαγωγή συμπερασμάτων, ή
αξιοποίησή τους και διαπίστωση της ρευστότητας, ευστάθειας και αποδοτικότητας της
επιχείρησης. Όλα τα παραπάνω πραγματοποιούνται με τους Αριθμοδείκτες. Έτσι
ονομάζουμε τους δείκτες, αριθμούς, που μας παρέχουν σημαντικές πληροφορίες σε
μορφή αριθμού. Είναι η απλή σχέση ενός κονδυλίου του Ισολογισμού ή της
Καταστάσεως Αποτελεσμάτων Χρήσεως προς ένα άλλο, και εκφράζεται με απλή
μαθηματική μορφή, π.χ. αν το Κυκλοφορούν Ενεργητικό μιας επιχειρήσεως είναι
9.000 ευρώ οι δε Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις αυτής 3.000 ευρώ, τότε διαιρώντας
47

το πρώτο ποσό με το δεύτερο βρίσκουμε τον Αριθμοδείκτη Γενικής Ρευστότητας
(9.000 : 3.000 = 3). Ο αριθμοδείκτης αυτός δηλώνει ότι το Κυκλοφορούν Ενεργητικό
είναι τριπλάσιο των Βραχυπροθέσμων Υποχρεώσεων της επιχειρήσεως, ή ότι η
σχέση μεταξύ των παραπάνω κονδυλίων του Ισολογισμού είναι 3:1, δηλαδή κάθε ένα
ευρώ τρεχουσών υποχρεώσεων καλύπτεται από τρία ευρώ Κυκλοφοριακών Στοιχεί-
ων της επιχειρήσεως.
Τα λογιστικά μεγέθη για την κατάρτιση των αριθμοδεικτών, που η μελέτη τους
είναι πολύ αποδοτική για την βιωσιμότητα μιας επιχείρησης, τα αντλούμε από τις
Λογιστικές Καταστάσεις. Στην κορυφή της πυραμίδας των αριθμοδεικτών βρίσκεται ο
δείκτης: Αποτελέσματα / Ίδια κεφάλαια
Οι αριθμοδείκτες είναι αρχικά αφηρημένοι αριθμοί, αν όμως γνωρίζουμε την
προέλευσή τους και τους συγκρίνουμε με άλλους όμοιους, που προέρχονται είτε από
την ίδια την οικονομική μονάδα σε διαφορετικό χρόνο, είτε από άλλη ομοειδή, τότε
γίνονται συγκεκριμένοι. Για την κατάρτιση των αριθμοδεικτών τα λογιστικά μεγέθη
λαμβάνονται, όπως αναφέρει και το Γ.Λ.Σ., βασικά από: τον «Ισολογισμό», το
«Λογαριασμό Γενικής Εκμεταλλεύσεως», το «Λογαριασμό Αποτελέσματα Χρήσεως»,
τους «Λογαριασμούς της Γενικής Λογιστικής» και τους «Λογαριασμούς της
Αναλυτικής Λογιστικής Εκμεταλλεύσεων».
Οι σχέσεις που δίνονται από τους αριθμοδείκτες αποτελούν την τυπική
ανάλυση του Ισολογισμού και πιο γενικά των λογιστικών καταστάσεων και η μελέτη
των σχέσεων αυτών γίνεται με βάση την αξία τους που εκφράζεται με αριθμούς
(απόλυτοι αριθμοί) ή ποσοστά (σχετικοί αριθμοί). Στη συνέχεια γίνεται η ουσιαστική
ανάλυση, δηλαδή αξιοποιούνται οι πληροφορίες της τυπικής αναλύσεως με τη
σύγκρισή τους με ιδανικούς αριθμοδείκτες, δηλαδή με αριθμοδείκτες που θεωρούμε
ως πρότυπα.
Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να αναφερθεί ότι ο υπολογισμός και η παρουσίαση
των διαφόρων αριθμοδεικτών αποτελεί μια μέθοδο αναλύσεως, η οποία, πολλές
φορές παρέχει μόνο ενδείξεις. Γι αυτό, ένας μεμονωμένος αριθμοδείκτης δεν μπορεί
να μας δώσει πλήρη εικόνα της οικονομικής θέσεως μιας επιχειρήσεως αν δεν
συγκριθεί με άλλους αντιπροσωπευτικούς ή πρότυπους αριθμοδείκτες ή δεν
συσχετισθεί με τους αντίστοιχους αριθμοδείκτες μιας σειράς προηγουμένων χρήσεων
48

Τέτοια πρότυπα συγκρίσεων μπορεί να αποτελέσουν τα παρακάτω:
α) Αριθμοδείκτες για μία σειρά παλαιοτέρων οικονομικών δεδομένων των λογιστικών
καταστάσεων της συγκεκριμένης επιχειρήσεως.
β) Αριθμοδείκτες ορισμένων ανταγωνιστριών επιχειρήσεων, κατάλληλα επιλεγμένων.
γ) Αριθμοδείκτες που να αναφέρονται στο μέσο όρο του κλάδου στον οποίο ανήκει η
μελετωμένη επιχείρηση, και
δ) Λογιστικά πρότυπα του αναλυτή, τα οποία πολλές φορές βασίζονται στην εμπειρία
του.
Πάντως, καλύτερα πρότυπα συγκρίσεως είναι εκείνα των ανταγωνιστριών
επιχειρήσεων, τα οποία υπολογίζονται ευκολότερα από εκείνα ολόκληρου του κλάδου
στον οποίο ανήκει η επιχείρηση.
Ωστόσο, δεδομένου ότι κάθε μεμονωμένη επιχείρηση έχει τα δικά της ατομικά
χαρακτηριστικά, τα οποία επηρεάζουν την οικονομική της θέση και τη λειτουργικότητα
της, είναι πολύτιμος ο υπολογισμός των αριθμοδεικτών για ολόκληρο τον κλάδο. Αυτό
γιατί χωρίς τις πληροφορίες σχετικά με το τι συμβαίνει στον κλάδο, είναι πολύ
δύσκολο για τον αναλυτή να σχηματίσει σαφή γνώμη για το ποια είναι η οικονομική
θέση και η αποδοτικότητα της επιχειρήσεως,
Έτσι, σε περίπτωση μη διαμορφώσεως ευνοϊκών αριθμοδεικτών για μια
μεμονωμένη επιχείρηση, σε σύγκριση με τους αντίστοιχους αριθμοδείκτες του
κλάδου, οι οποίοι αποτελούν τα θεωρητικά πρότυπα, εμφανίζεται η οικονομική και
λειτουργική αδυναμία της κρινομένης επιχειρήσεως. Είναι όμως ενδεχόμενο, η μη
διαμόρφωση ευνοϊκών αριθμοδεικτων για μία μεμονωμένη επιχείρηση να είναι
αποτέλεσμα μιας κάποιας ιδιομορφίας της.
Πάντως, ο υπολογισμός των κλαδικών αριθμοδεικτων, εκτός του γεγονότος ότι
είναι πολύ δύσκολος, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι αποτελεί
και την ιδεωδέστερη λύση. Γι αυτό πολλές φορές, γίνεται προσφυγή στη χρήση άλλων
αριθμοδεικτών που καλούνται «επιδιωκόμενοι αριθμοδείκτες», οι οποίοι βασίζονται
στο τι επιδιώκεται να επιτευχθεί. Αυτοί συγκρινόμενοι με το τι πράγματι επιτεύχθηκε
παρέχουν μια βάση συγκρίσεως για τη συγκεκριμένη επιχείρηση. Έτσι, μπορεί να
καθοριστεί πότε μια επιχείρηση υστερεί και πότε υπερτερεί σε σχέση με τα
επιτευχθέντα επίπεδα των καλύτερων επιχειρήσεων του κλάδου.
49

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να πούμε, ότι η ουσιαστική ανάλυση των
Ισολογισμών και των Καταστάσεων Αποτελεσμάτων Χρήσεως προϋποθέτει και
κάποια λογική επιλογή των εκάστοτε υπολογιζομένων αριθμοδεικτών. Τούτο διότι, σε
τίποτα δεν ωφελεί ο μεγάλος αριθμός των αριθμοδεικτών, οι οποίοι δεν αξιοποιούνται
συστηματικά. Αντίθετα, ο υπολογισμός των περισσότερο αντιπροσωπευτικών και
σημαντικών αριθμοδεικτών αποτελεί το κατάλληλο μέσο στην ανάλυση των
λογιστικών καταστάσεων και στη λήψη των σχετικών αποφάσεων των Διοικήσεων
των επιχειρήσεων,
Συμπερασματικά, η ουσιαστική ανάλυση των λογιστικών καταστάσεων πρέπει
να δίνει μια πλήρη και ολοκληρωμένη εικόνα των πληροφοριών που παρέχει κάθε
αριθμοδείκτης, ανάλογα βέβαια πάντοτε με το τι επιδιώκει κάθε αναλυτής.
Μια βασική, λοιπόν, χρησιμότητα των λογιστικών καταστάσεων είναι, το ότι
ενημερώνει την επιχείρηση για την Ρευστότητά της, συγκρίνοντας αριθμοδείκτες.
Κρίνεται αναγκαίο να πούμε πως, ρευστότητα είναι η ικανότητα της επιχειρήσεως να
εξοφλεί τις Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις της. Η μετατροπή της περιουσιακής
κατάστασης της επιχείρησης (κινητές αξίες και απαιτήσεις σε μετρητά, καθώς και η
μετατροπή ακινήτων σε κινητά πράγματα και απαιτήσεις), λέγεται ρευστοποίηση
περιουσιακών στοιχείων. Επίσης, είναι απαραίτητο να είναι γνωστοί στην επιχείρηση
οι χρόνοι ρευστοποιήσεως περιουσιακών στοιχείων της. Το πόση πρέπει να είναι η
ρευστότητα της επιχειρήσεως εξαρτάται από τον κλάδο στον οποίο ανήκει.
2.2 ΣΚΟΠΟΣ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ
ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ
Με τους αριθμοδείκτες συγκρίνονται στην επιχείρηση τα περιουσιακά της
στοιχεία όπως διαμορφώθηκαν (πραγματοποιήσεις), με τα στοιχεία που θα ήταν
επιθυμητό να διαμορφωθούν (επιδιώξεις).
Η χρήση των αριθμοδεικτών αποτελεί μια από τις πλέον διαδεδομένες και
δυναμικές μεθόδους χρηματοοικονομικής αναλύσεως. Ο λόγος που οδήγησε στην
καθιέρωση της χρησιμοποιήσεως των αριθμοδεικτών προέρχεται από την ανάγκη να
50

γίνεται αμέσως αντιληπτή η πραγματική αξία και η σπουδαιότητα των απολύτων
μεγεθών. Για παράδειγμα αν μια επιχείρηση παρουσιάζει κέρδη 300 Ε σε μια
συγκεκριμένη χρήση, ίσως αυτό το αποτέλεσμα να θεωρείται ικανοποιητικό, ίσως
όμως και όχι. Αν το απόλυτο αυτό μέγεθος συσχετισθεί με τα ίδια κεφάλαια της
επιχειρήσεως π.χ. 3.000 Ε, τότε έχουμε την αποδοτικότητα των ιδίων κεφαλαίων της
η οποία είναι 10%. Ο αριθμοδείκτης αυτός (10%) έχει, για τον ενδιαφερόμενο, πολύ
μεγαλύτερη σημασία, από ότι το απόλυτο ύψος των κερδών της (300 Ε).
Πάντως, για να έχει ένας αριθμοδείκτης κάποια αξία, θα πρέπει να εκφράζει
σχέσεις που παρουσιάζουν οικονομικό ενδιαφέρον και μας οδηγούν σε συγκεκριμένα
συμπεράσματα, π.χ. Ο αριθμοδείκτης ταχύτητας κυκλοφορίας αποθεμάτων αποτελεί
ένα μεγάλης σπουδαιότητας αριθμοδείκτη, διότι εμφανίζει μια απόλυτα κατανοητή
σχέση μεταξύ των πωλήσεων μιας επιχειρήσεως και των αποθεμάτων της και δείχνει
πόσες φορές ανανεώθηκαν τα αποθέματα αυτής, σε μία ορισμένη χρονική περίοδο
(συνήθως στη λογιστική χρήση).
2.3 ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ
Η ερμηνεία και η αξιολόγηση των λογιστικών καταστάσεων απαιτεί μια
εξοικείωση με τις βασικές μεθόδους χρηματοοικονομικής αναλύσεως. Φυσικά το είδος
της χρηματοοικονομικής αναλύσεως των λογιστικών καταστάσεων εξαρτάται από το
ιδιαίτερο ενδιαφέρον και τις επιδιώξεις αυτών που πραγματοποιούν την ανάλυση
(μέτοχοι, επενδυτές, πιστωτές, διοίκηση, κρατικές υπηρεσίες, εργαζόμενοι,
χρηματιστές κλπ).
Αυτοί που ενδιαφέρονται και χρησιμοποιούν την τεχνική της αναλύσεως των
λογιστικών καταστάσεων, με σκοπό τη λήψη αποφάσεων, μπορούν να καταταγούν σε
διάφορες βασικές κατηγορίες, όπως:
α) Επενδύτες- Μέτοχοι
β) Δανειστές της επιχειρήσεως
γ) Διοικούντες την επιχείρηση
51

δ) Οικονομικοί αναλυτές, χρηματιστές, στελέχη τραπεζών, επενδύσεων και
χρηματιστηρίου
ε) Αναλυτές σε περιπτώσεις εξαγορών και συγχωνεύσεων
στ) Ελεγκτές λογιστικών καταστάσεων
ζ) Λοιπές ομάδες ενδιαφερομένων (Εφορία- Μελετητές- Στατιστικοί Οργανισμοί
κλπ)
Ως εκ τούτου, μπορεί να ακολουθούνται διάφοροι μέθοδοι αναλύσεως και να
δίνεται κάθε φορά έμφαση σε ορισμένα στοιχεία ανάλογα με τον επιδιωκόμενο
σκοπό, όπως π.χ. οι βραχυχρόνιοι πιστωτές μιας επιχειρήσεως (τράπεζες),
ενδιαφέρονται πρωτίστως για την ικανότητα της επιχειρήσεως να ανταποκρίνεται στις
τρέχουσες υποχρεώσεις της. Τούτο διότι, ενδιαφέρονται περισσότερο και δίνουν
μεγάλο βάρος στην εξασφάλιση που τους παρέχεται για την καταβολή από μέρους
της επιχειρήσεως, τόσο των τόκων, όσο και για την επιστροφή των δανειακών
κεφαλαίων. Έτσι στην προκειμένη περίπτωση εξετάζεται προσεκτικά η σχέση των
κυκλοφοριακών στοιχείων της επιχειρήσεως προς τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις
της, προκειμένου να αξιολογηθεί η τρέχουσα οικονομική της θέση. Αντίθετα, οι
μακροχρόνιοι δανειστές (ομολογιούχοι) δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στους
μακροχρόνιους οικονομικούς δείκτες της επιχειρήσεως, όπως είναι η διάρθρωση των
κεφαλαίων της, τα τρέχοντα και μελλοντικά κέρδη της και οι μεταβολές της
οικονομικής της θέσεως.
Επίσης οι επενδυτές σε μετοχές της επιχειρήσεως (υφιστάμενοι ή μελλοντικοί
μέτοχοι), ενδιαφέρονται για παρόμοια με τους μακροπρόθεσμους δανειστές στοιχεία,
οπότε η ανάλυση τους επικεντρώνεται στα κέρδη, στα μερίσματα και στις προοπτικές
αυτών, διότι τα στοιχεία αυτά είναι εκείνα που, σε μεγάλο βαθμό, επηρεάζουν την τιμή
των μετοχών μιας επιχειρήσεως στη Χρηματιστηριακή Αγορά (Χρηματιστήριο).
Η Διοίκηση της επιχειρήσεως ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη σύνθεση και τη
διάρθρωση των κεφαλαίων της, όπως και για τις προοπτικές και την κερδοφόρα
δυναμικότητα αυτής. Τούτο διότι αυτές οι πληροφορίες επηρεάζουν άμεσα το είδος,
το μέγεθος και το κόστος των δανειακών κεφαλαίων, τα οποία μπορεί αυτή να
αποκτήσει, πολλές φορές η ανάλυση των λογιστικών καταστάσεων μπορεί να
χρησιμεύει και ως μέσο αξιολογήσεως της διοικήσεως μιας επιχειρήσεως, δηλαδή αν
52

και κατά πόσο είναι αποτελεσματική και ικανή κατά την εκτέλεση των καθηκόντων της.
Επίσης μπορεί να οδηγεί στη διάγνωση διαφόρων επιχειρηματικών προβλημάτων ή
τέλος να χρησιμεύσει για την πρόβλεψη της μελλοντικής οικονομικής θέσεως της
επιχειρήσεως και των οικονομικών της αποτελεσμάτων.
Οι εργαζόμενοι στην επιχείρηση ενδιαφέρονται για τη μακροχρόνια
σταθερότητα και προοπτική αυτής, διότι συνδέονται με την ικανότητα της να τους
καταβάλλει τις αμοιβές τους και να τους προσφέρει απασχόληση.
Για να μπορέσουν όλες οι παραπάνω ομάδες ενδιαφερομένων να
προχωρήσουν στη χρηματοοικονομική ανάλυση των στοιχείων των επιχειρήσεων,
είναι απαραίτητο να προβούν σε συγκρίσεις και να υπολογίσουν σχέσεις, οι οποίες θα
αποτελέσουν τη βάση επί της οποίας θα στηρίξουν τις αποφάσεις τους.
Ως εκ τούτου, με την ανάλυση των στοιχείων των λογιστικών καταστάσεων, οι
αποφάσεις των ενδιαφερομένων, σε κάθε περίπτωση, δεν στηρίζονται πλέον στη
διαίσθηση ή στις υποθέσεις, αλλά σε συγκεκριμένα πορίσματα, οπότε μειώνεται με
αυτό τον τρόπο, κατά το δυνατόν, η αβεβαιότητα ως προς το αποτέλεσμα που
ενυπάρχει σε όλες τις αποφάσεις.
Βέβαια, η ανάλυση των λογιστικών καταστάσεων δεν αποδυναμώνει τον
ανθρώπινο (υποκειμενικό) παράγοντα, ο οποίος πάντοτε σφραγίζει και χρωματίζει τη
λήψη αποφάσεων,
Όπως προαναφέρθηκε, η ανάλυση των λογιστικών καταστάσεων και η τεχνική
που χρησιμοποιείται κάθε φορά, μπορεί να γίνει από διαφορετική σκοπιά, ανάλογα με
τον επιδιωκόμενο σκοπό κάθε ενδιαφερομένου,
Για τον λόγο αυτόν, πριν από κάθε ανάλυση, πρέπει να γίνεται ανακατάταξη
και ομαδοποίηση ορισμένων λογαριασμών των λογιστικών καταστάσεων με σκοπό:
1. Τη μείωση των στοιχείων που θα τύχουν επεξεργασίας και μελέτης.
2. Την κατάταξη αυτών σύμφωνα με τις επιδιώξεις του αναλυτή
3. Τη δυνατότητα επιλογής των μερικών αθροισμάτων, καθώς και των επί μέρους
ποσών, ούτως ώστε να μπορούν να υπολογιστούν διάφοροι αριθμοδείκτες.
2.4 ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ
53

Στη σχετική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλοί εναλλακτικοί αριθμοδείκτες. Οι
κυριότεροι και οι περισσότερο χρησιμοποιούμενοι στη χρηματοοικονομική ανάλυση
των λογιστικών καταστάσεων μπορούν να καταταγούν στις εξής κατηγορίες:
1. Αριθμοδείκτες Ρευστότητας (Liquidity Ratios). Χρησιμοποιούνται για τον
προσδιορισμό τόσο της βραχυχρόνιας οικονομικής θέσεως μιας επιχειρήσεως όσο
και της ικανότητας της ν' ανταποκριθεί στις Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις της.
2. Αριθμοδείκτες Δραστηριότητας (Activity Ratios). Χρησιμοποιούνται προκειμένου να
μετρηθεί ο βαθμός αποτελεσματικότητας μιας επιχειρήσεως στη χρησιμοποίηση των
περιουσιακών της στοιχείων, κατά πόσο δηλαδή γίνεται ικανοποιητική ή όχι
χρησιμοποίηση αυτών.
3. Αριθμοδείκτες Αποδοτικότητας (Profitability Ratios). Με αυτούς μετράται η
αποδοτικότητα μιας επιχειρήσεως, η δυναμικότητα των κερδών της και η ικανότητα
της Διοικήσεως της. Με άλλα λόγια οι αριθμοδείκτες αποδοτικότητας, μετρούν τον
βαθμό επιτυχίας ή αποτυχίας μιας επιχειρήσεως, σε δεδομένη χρονική στιγμή.
4. Αριθμοδείκτες Διαρθρώσεως Κεφαλαίων και Βιωσιμότητας (Financial Structure and
Viability Ratios). Με αυτούς εκτιμάται η μακροχρόνια ικανότητα μιας επιχειρήσεως να
ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της και ο βαθμός προστασίας που απολαμβάνουν
οι πιστωτές της.
5. Αριθμοδείκτες Επενδύσεων ή Επενδυτικοί Αριθμοδείκτες (Investment Ratios).
Οι αριθμοδείκτες αυτοί συσχετίζουν τον αριθμό των μετοχών μιας επιχειρήσεως και τη
χρηματιστηριακή τους τιμή με τα κέρδη, τα μερίσματα και τα άλλα περιουσιακά
στοιχεία της. Όπως είναι φανερό, τα διάφορα είδη αριθμοδεικτών αλληλοσυνδέονται,
οπότε είναι απαραίτητη μια συνολική θεώρηση αυτών, προκειμένου να επιτευχθεί
πλήρης κατανόηση της χρηματοοικονομικής και λειτουργικής καταστάσεως της
επιχειρήσεως. Η ταξινόμηση των αριθμοδεικτών κατά κατηγορίες είναι επίσης
χρήσιμη, διότι βοηθά στο να επικεντρώνεται η ανάλυση σε ορισμένα σημεία που
ενδιαφέρουν τον αναλυτή.
2.5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ
54

2.5.1 ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ
(LIQUIDITY RATIOS)
Αναφέρθηκε προηγούμενα ότι, ένας από τους σκοπούς της
χρηματοοικονομικής αναλύσεως είναι ο προσδιορισμός της ικανότητας μιας
επιχειρήσεως να ανταποκρίνεται στις τρέχουσες υποχρεώσεις της. Αυτό απαιτεί την
ύπαρξη επαρκούς ρευστότητας, η οποία επιτυγχάνεται μέσω της καθημερινής
μετατροπής των αποθεμάτων της σε πωλήσεις, των πωλήσεων σε απαιτήσεις και
των απαιτήσεων σε μετρητά.
Η ύπαρξη ρευστότητας σε μια επιχείρηση έχει επίδραση στα κέρδη της, διότι
αν τα κυκλοφοριακά της στοιχεία δεν μετατρέπονται εύκολα σε μετρητά ή αν δεν
υπάρχουν επαρκή ρευστά διαθέσιμα, τότε η επιχείρηση δεν θα είναι σε θέση να
πληρώσει τις υποχρεώσεις της.
Έτσι η μη εκπλήρωση των υποχρεώσεών της θα έχει σαν αποτέλεσμα τη
δυσφήμισή της, τη μείωση της εμπιστοσύνης των συναλλασσομένων με αυτή και
πιθανώς την κήρυξή της σε κατάσταση πτωχεύσεως. Οι περισσότερες επιχειρήσεις
φροντίζουν να διατηρούν πλεόνασμα κυκλοφοριακών στοιχείων ανάλογο προς τις
τρέχουσες υποχρεώσεις τους, ώστε να μπορούν να τις εξοφλούν κανονικά.
Η τοποθέτηση κεφαλαίων σε κυκλοφοριακά στοιχεία δεν αποτελεί κατά κανόνα
παραγωγική επένδυση και ως εκ τούτου η διατήρηση υπερβολικά υψηλών
κυκλοφοριακών στοιχείων ενδέχεται να μειώσει την κερδοφόρα δυναμικότητα της
Στο ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να οδηγήσει και η ανεπάρκεια κυκλοφοριακών
στοιχείων, διότι η αδυναμία εκπληρώσεως των υποχρεώσεων καταλήγει σε
οικονομικό κλονισμό με καταστρεπτικές συνέπειες για την επιχείρηση.
Πάντως, για κάθε επιχείρηση υπάρχει ένα άριστο ύψος κυκλοφοριακών
στοιχείων και τρεχουσών υποχρεώσεων.
Κατά την ανάλυση της τρέχουσας οικονομικής καταστάσεως μιας επιχειρήσεως
δημιουργούνται ερωτήματα σχετικά με τη ρευστότητα και την ικανότητά της να
εκπληρώνει τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις της. Πιο συγκεκριμένα τα ερωτήματα
αυτά αναφέρονται:
55

1. Στην ύπαρξη επαρκών κυκλοφοριακών στοιχείων και συνέπειας στην
εκπλήρωση των υποχρεώσεών της.
2. Στην ύπαρξη επαρκών διαθεσίμων για την ομαλή λειτουργία της και την
εκμετάλλευση τυχόν παρουσιαζομένων ευκαιριών.
3. Στην ύπαρξη υπερβολικών αποθεματοποιήσεων.
4. Στο αν χορηγούνται μεγάλες πιστώσεις στους πελάτες της και
5. Στο αν οι απαιτήσεις γης είναι υπέρογκες.
Όλα τα πιο πάνω ερωτήματα είναι δυνατόν να βρουν την απάντησή τους με τη
λεπτομερή ανάλυση των οικονομικών στοιχείων μιας επιχειρήσεως χρησιμοποιώντας
τους αριθμοδείκτες ρευστότητας.
Οι αριθμοδείκτες ρευστότητας αναφέρονται στο μέγεθος και στις σχέσεις των
βραχυχρόνιων υποχρεώσεων και των κυκλοφοριακών στοιχείων μιας επιχειρήσεως,
τα οποία αποτελούν τις πηγές καλύψεως αυτών των υποχρεώσεων. Η οικονομική
κατάσταση μιας επιχειρήσεως μπορεί να θεωρηθεί καλή, μόνον αν αυτή έχει επαρκή
ρευστότητα.
Έτσι, οι αριθμοδείκτες ρευστότητας προορίζονται να δώσουν την εικόνα της
τρέχουσας οικονομικής καταστάσεως μιας επιχειρήσεως. Ο προσδιορισμός της
τρέχουσας οικονομικής καταστάσεως ενδιαφέρει τόσο της Διοίκησή της όσο και τους
εκτός αυτής πιστωτές και μετόχους της. Έτσι η μελέτη για τον υπολογισμό των
Κεφαλαίων Κινήσεως ενδιαφέρει όλους όσους σχετίζονται, κατά οποιονδήποτε τρόπο,
με την επιχείρηση, αφενός μεν γιατί συνδέονται με τις καθημερινές λειτουργίες της,
αφετέρου δε, γιατί η ανεπάρκεια κεφαλαίων κινήσεως ή η κακή διαχείρισή τους
αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες αιτίες πτωχεύσεως.
Ιδιαίτερα όμως, ο υπολογισμός των αριθμοδεικτών ρευστότητας αποτελεί
πολύτιμη βοήθεια για τη Διοίκησή της, διότι της επιτρέπει να ελέγξει κατά ποιο τρόπο
απασχολούνται μέσα στην επιχείρηση τα κεφάλαια κινήσεώς της. Έτσι, είναι δυνατό
να δοθούν απαντήσεις στα ερωτήματα που σχετίζονται με τη δυνατότητά της
επιχειρήσεως να ανταποκριθεί στις τρέχουσες υποχρεώσεις της, πέρα απ’ αυτό,
ελέγχεται αν και κατά πόσο γίνεται η κατάλληλη χρησιμοποίηση των κεφαλαίων
κινήσεως της επιχειρήσεως, αν και τα κεφάλαια αυτά είναι επαρκή σε σύγκριση με τις
εργασίες της, ή αν υπολείπονται από τα κανονικά, όπότε υπάρχει πρόβλημα
56

ρευστών. Τέλος, η παρακολούθηση των αριθμοδεικτών ρευστότητας, διαχρονικά,
παρέχει τη δυνατότητα να διαπιστωθεί αν υπάρχει βελτίωση ή όχι της τρέχουσας
οικονομική καταστάσεως της επιχειρήσεως.
Σε γενικές γραμμές, για να θεωρηθεί ότι μια επιχείρηση βρίσκεται σε καλή
οικονομική κατάσταση, από απόψεως κεφαλαίων κινήσεως, θα πρέπει να πληροί τις
παρακάτω προϋποθέσεις:
α) Να μπορεί να ανταποκρίνεται στις καθημερινές απαιτήσεις των βραχυχρόνιων
δανειστών της και να είναι σε θέση να εξοφλεί τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις της.
β) Να μπορεί να εκτελεί απρόσκοπτα τις εργασίες της και να μπρεί να εκμεταλλεύεται
τυχόν παρουσιαζόμενες ευκαιρίες.
γ) Να μπορεί να ανταποκρίνεται στην εξόφληση των απαιτητών τόκων και
μερισμάτων των μετόχων της.
Καλή οικονομική κατάσταση υπάρχει όταν οι τρέχουσες δραστηριότητες της,
πέρα από τη χρησιμοποίηση των κυκλοφοριακών στοιχείων, χρηματοδοτούνται και
από τους βραχυχρόνιους πιστωτές. Έτσι, αν αγοράζονται προϊόντα με πίστωση και
στη συνέχεια ρευστοποιούνται μέσα στα χρονικά όρια των πιστώσεων, τότε η
επιχείρηση μπορεί να λειτουργεί με τις διευκολύνσεις των πιστωτών της. Στην
περίπτωση αυτή, οι επενδυτές-μέτοχοι, ενώ προσφέρουν μόνο το ελάχιστο
απαιτούμενο ποσό για κεφάλαιο κινήσεως, καρπούνται και την απόδοση των
κεφαλαίων των πιστωτών, τα οποία αποτελούν, κατά κάποιο τρόπο, επενδύσεις των
πιστωτών της σ’ αυτή.
Είδη Αριθμοδεικτών Ρευστότητας
Οι αριθμοδείκτες που χρησιμοποιούνται περισσότερο για τον προσδιορισμό της
βραχυχρόνιας οικονομικής θέσεως μιας επιχειρήσεως και της ικανότητας της να
ανταποκρίνεται στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις της είναι οι εξής:
1. Αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας (Current Ratio)(ή Έμμεσης Ρευστότητας ή
2ου
Βαθμού ή Δ.Ρ.)
2. Αριθμοδείκτης Ειδικής Ρευστότητας (Acid Test-Ratio)(ή Άμεσης Ρευστότητας ή
Δ.Α.Ρ.)
3. Αριθμοδείκτης Ταμειακής Ρευστότητας (Cash Ratio)
57

4. Αριθμοδείκτης Αμυντικού χρονικού διαστήματος (Defensive Internal Ratio)
Αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας (ή Κεφαλαίου Κινήσεως) (Current Ratio)
Ο αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας είναι ο πλέον χρησιμοποιούμενος δείκτης
και βρίσκεται αν διαιρέσουμε το σύνολο των κυκλοφοριακών στοιχείων μιας
επιχειρήσεως με το σύνολο των βραχυχρόνιων υποχρεώσεων της, ήτοι:
Αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας= Κυκλοφορούν Ενεργητικό + Αποθέματα 
Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις
Ο αριθμοδείκτης αυτός δηλώνει ότι το κυκλοφορούν ενεργητικό είναι διπλάσιο
των βραχυπροθέσμων υποχρεώσεων της επιχειρήσεως, ή ότι η σχέση μεταξύ των
παραπάνω κονδυλίων του ισολογισμού είναι 2:1, δηλαδή κάθε ένα ευρώ τρεχουσών
υποχρεώσεων καλύπτεται από δυο ευρώ κυκλοφοριακών στοιχείων της
Οι κυριότερες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνονται στον
αριθμητή του κλάσματος είναι τα διαθέσιμα (μετρητά, αμέσως ρευστοποιήσιμα
χρεόγραφα), οι απαιτήσεις, τα αποθέματα και οι προκαταβολές προμηθευτών. Οι
κυριότερες κατηγορίες βραχυχρόνιων υποχρεώσεων, που περιλαμβάνονται στον
παρονομαστή του κλάσματος είναι οι βραχυχρόνιες υποχρεώσεις (πιστώσεις
προμηθευτών, μερίσματα πληρωτέα, φόροι πληρωτέοι, βραχυπρόθεσμα δάνεια
τραπεζών και προκαταβολές πελατών).
Κάθε επισφαλής απαίτηση δεν θα πρέπει να περιλαμβάνεται στους
αριθμοδείκτες ρευστότητας γιατί δεν είναι βέβαιο ότι θα εισπραχθεί. Επίσης, δε θα
πρέπει να περιλαμβάνονται αποθέματα τα οποία γνωρίζουμε ότι είναι πεπαλαιωμένα
ή εκτός μόδας και δεν είναι δυνατό να ρευστοποιηθούν.
Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας τόσο καλύτερη,
από πλευράς ρευστότητας, είναι η θέση της συγκεκριμένης επιχειρήσεως.
Κατά τη μελέτη του αριθμοδείκτη Γενικής Ρευστότητας, θα πρέπει να
λαμβάνονται υπόψη οι διάφορες κατηγορίες που συνθέτουν το κυκλοφορούν
ενεργητικό και το ποσοστό συμμετοχής κάθε μιας στο σύνολο αυτού. Αυτό γιατί μια
58

εταιρία που έχει, σε ποσοστό, περισσότερα μετρητά είναι σε καλύτερη, από απόψεως
ρευστότητας, θέση από μια άλλη που έχει περισσότερα σε ποσοστό αποθέματα,
έστω κι αν και οι δύο έχουν τον ίδιο αριθμοδείκτη Γενικής Ρευστότητας. Για να είναι
όσο το δυνατόν πληρέστερες οι πληροφορίες που μας δίνει ο αριθμοδείκτης αυτός,
πρέπει να συνοδεύεται και από άλλους, συμπληρωματικούς για τον προσδιορισμό
της ρευστότητας αριθμοδείκτες.
Αν ο αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας είναι αρκετά υψηλός, τότε δεν κρίνεται
απαραίτητος ο προσδιορισμός των παραπάνω αριθμοδεικτών. Εκείνο όμως που
πρέπει να τονιστεί στο σημείο αυτό είναι, ότι, επειδή το μέγεθος του αριθμοδείκτη
αυτού εξαρτάται από πολλούς και ποικίλους παράγοντες, μεταξύ των οποίων το είδος
της κάθε επιχειρήσεως, η ποιότητα των κυκλοφοριακών της στοιχείων, η αμεσότητα
των τρεχουσών υποχρεώσεων της και η ευκαμψία των αναγκών της σε κεφάλαια
κινήσεως, ο βαθμός ρευστότητας αυτής θα πρέπει να εξετάζεται σε συνδυασμό με
αυτούς τους παράγοντες.
Για τους παραπάνω λόγους δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί ένας «πρότυπος»
αριθμοδείκτης για όλες τις επιχειρήσεις. Γενικά ένας αριθμοδείκτης γύρω στο 2,
μπορεί, πολλές φορές, να θεωρηθεί ικανοποιητικός για μια βιομηχανική ή εμπορική
επιχείρηση. Μια επιχείρηση κοινής ωφελείας όμως θα έχει πολύ διαφορετικό δείκτη
Γενικής Ρευστότητας από μια βιομηχανική ή εμπορική επιχείρηση. Πάντως, σημαντική
ένδειξη για την επάρκεια ή όχι κεφαλαίων κινήσεως σε μια επιχείρηση αποτελεί η
παρακολούθηση της πορείας του αριθμοδείκτη Γενικής Ρευστότητας για μια σειρά
ετών. Μια μείωση του δείκτη πρέπει να διερευνηθεί. Μια συνεχής πτωτική πορεία
αυτού διαχρονικά αποτελεί ένα είδος προμηνύματος, το οποίο δεν θα πρέπει να
αγνοηθεί. Επίσης, η σύγκριση αυτού με τον μέσο όρο του κλάδου παρέχει ένδειξη για
τη θέση της επιχειρήσεως από απόψεως ρευστότητας.
Ο αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας δεν δείχνει μόνο το μέτρο της
ρευστότητας μιας επιχειρήσεως, αλλά και το περιθώριο ασφαλείας, που διατηρεί η
Διοίκησή της, για να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει μια κάποια ανεπιθύμητη εξέλιξη
στη ροή των κεφαλαίων κινήσεως. Αν η ροή των κεφαλαίων στην επιχείρηση είναι
ομαλή και συνεχής και υπάρχει ακριβής αντιστοιχία μεταξύ των εισερχομένων
κεφαλαίων και των εξοφλουμένων υποχρεώσεων, τότε η επιχείρηση δεν χρειάζεται να
59

διατηρεί υψηλό περιθώριο ασφαλείας σε κεφάλαια κινήσεως (π.χ. όταν τα ρευστά που
εισπράττει, είναι ίσα με αυτά που πληρώνει για την εξόφληση των υποχρεώσεων της).
Στην πραγματικότητα όμως, αυτό σπάνια συμβαίνει, γι αυτό μια επιχείρηση θα πρέπει
να διατηρεί επαρκή κυκλοφοριακά στοιχεία, για να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις
τρέχουσες υποχρεώσεις της, όταν καταστούν ληξιπρόθεσμες.
Ο αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας παρέχει επίσης ένδειξη του βαθμού
ασφαλείας, με τον οποίο βραχυχρόνιες πιστώσεις μπορεί να χορηγηθούν στην
επιχείρηση από τους πιστωτές της, δηλαδή αντανακλά την τρέχουσα ικανότητα της
επιχειρήσεως να ανταποκρίνεται στην πληρωμή των καθημερινών απαιτητών
υποχρεώσεων της. Πολλές φορές, όμως, είναι δυνατόν, μια επιχείρηση, παρά το
γεγονός ότι έχει υψηλό αριθμοδείκτη να μην μπορεί να ανταποκριθεί στις τρέχουσες
υποχρεώσεις της. Αυτό μπορεί να συμβαίνει γιατί η Διοίκηση της δεν έχει κάνει
ορθολογική κατανομή των κυκλοφοριακών της στοιχείων σε σχέση με το βαθμό
ρευστότητας τους. Σαν αιτίες μιας τέτοιας καταστάσεως μπορεί να αναφερθούν, η
υπεραποθεματοποίηση ετοίμων προϊόντων και πρώτων υλών σε σύγκριση με τις
πωλήσεις της, η χαμηλή ταχύτητα κυκλοφορίας αυτών, ή το γεγονός ότι στις
απαιτήσεις της περιλαμβάνονται τέτοιες «εν καθυστερήσει» οι οποίες δύσκολα θα ει-
σπραχθούν, καθώς και απαιτήσεις, οι οποίες εξοφλούνται με δόσεις, και οι οποίες
συνήθως μετατρέπονται σε μακροπρόθεσμες απαιτήσεις. Εκτός από τα παραπάνω,
μια αύξηση των υποχρεώσεων της επιχειρήσεως, συνοδευόμενη από μείωση των
πωλήσεων της, μπορεί επίσης να οδηγήσει σε ανεπάρκεια κεφαλαίου κινήσεως.
Συμπερασματικά σημειώνουμε ότι, επειδή το Κεφάλαιο Κινήσεως δείχνει το
όριο ασφαλείας των βραχυχρόνιων πιστωτών, όσο μεγαλύτερο είναι τούτο σε σχέση
με τις τρέχουσες υποχρεώσεις της επιχειρήσεως, τόσο πιο ευνοϊκή είναι η θέση αυτής
από την άποψη ότι μπορεί να ανταποκρίνεται:
α) Στην πληρωμή των τρεχουσών υποχρεώσεων της, των σταθερών δαπανών, των
απαιτητών τόκων και μερισμάτων και
β) Στην απορρόφηση τυχόν τρεχουσών ζημιών, μειώσεων στην τρέχουσα αξία των
αποθεμάτων και προσωρινών επενδύσεων, καθυστερήσεως εισπράξεως μεγάλων
ποσών απαιτήσεων, κλπ.
60

Το συμπέρασμα όμως αυτό μπορεί να θεωρηθεί σωστό μόνο όταν η Διοίκηση
της επιχειρήσεως κάνει συστηματικό έλεγχο των επί μέρους στοιχείων του
κυκλοφορούντος ενεργητικού.
Πέραν όμως από τα όσα υποστηρίχθηκαν πιο πάνω, αν μελετήσουμε τη
ρευστότητα μιας επιχειρήσεως από την πλευρά των μετόχων της, τότε μπορεί να
καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι ένας υψηλός αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας
ενδέχεται να μην αποτελεί και την πλέον συμφέρουσα θέση, ιδιαίτερα αν η επιχείρηση
διατηρεί πολλά ρευστά διαθέσιμα ή έχει κάνει μεγάλα αποθέματα, ή τέλος έχει
χορηγήσει μεγάλες πιστώσεις στους πελάτες της. Σε γενικές όμως γραμμές, ένας
χαμηλός αριθμοδείκτης Κεφαλαίου Κινήσεως παρέχει ένδειξη υπάρξεως μεγαλύτερου
βαθμού κινδύνου στην επιχείρηση από ό,τι ένας υψηλός αριθμοδείκτης. Εντούτοις,
ένας χαμηλός αριθμοδείκτης μπορεί να δείχνει ότι η Διοίκηση της επιχειρήσεως κάνει
πιο εντατική χρήση των κυκλοφοριακών της στοιχείων, δηλαδή διατηρεί τα ρευστά
διαθέσιμά της στο ελάχιστο δυνατό επίπεδο, ή η ταχύτητα κυκλοφορίας των
αποθεμάτων και των απαιτήσεων της βρίσκεται στο ανώτατο δυνατό σημείο. Πάντως,
το ύψος των ρευστών διαθεσίμων μιας επιχειρήσεως εξαρτάται από το ποσό που
απαιτείται για να ανταποκριθεί αυτή στις τρέχουσες υποχρεώσεις της, τις δαπάνες
της, καθώς και από το ποσό ασφαλείας που πρέπει να διατηρεί για την αντιμετώπιση
εκτάκτων περιστατικών.
Στην περίπτωση που θέλουμε να συγκρίνουμε δύο επιχειρήσεις, ως προς την
ικανότητα που έχουν να ανταποκρίνονται στις τρέχουσες υποχρεώσεις τους,
υποθέτουμε ότι εκείνη που έχει το μεγαλύτερο Κεφάλαιο Κινήσεως είναι αυτή που έχει
και την καλύτερη ρευστότητα. Αυτό όμως δεν είναι απαραίτητο να είναι έτσι, γιατί το
μέτρο της ρευστότητας αποτελεί μια σχέση και δεν είναι η διαφορά μεταξύ του κυ-
κλοφορούντος ενεργητικού και των τρεχουσών υποχρεώσεων μιας επιχειρήσεως. Ως
εκ τούτου, προκειμένου περί συγκρίσεων, ο αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας ή
Κεφαλαίου Κινήσεως είναι εκείνος ο οποίος μετράει καλύτερα, από ό,τι το Κεφάλαιο
Κινήσεως, την ικανότητα μιας επιχειρήσεως να ανταποκρίνεται στις τρέχουσες
υποχρεώσεις της. Για καλύτερη κατανόηση και ανάλυση του αριθμοδείκτη Γενικής
Ρευστότητας μπορεί να γίνει συγκριτική ανάλυση αυτού μεταξύ δύο επιχειρήσεων.
Έστω:
61

Πίνακας 1
Επιχειρήσεις Α Β
Κυκλοφορούν Ενεργητικό 1.000.000 500.000
Μείον: Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 700.000 200.000
Κεφάλαιο Κινήσεως 300.000 300.000
Αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας 1,4 2,5
Όπως φαίνεται από τα πιο πάνω δεδομένα, παρά το γεγονός ότι τα Κεφάλαια
Κινήσεως και στις δύο επιχειρήσεις είναι ίσα, η επιχείρηση Β παρέχει μεγαλύτερη
ασφάλεια στους πιστωτές της από ό,τι η επιχείρηση Α. Τούτο, γιατί μία μονάδα
βραχυχρόνιων υποχρεώσεων της εταιρίας Β καλύπτεται από 2,5 μονάδες
κυκλοφορούντων ενεργητικών στοιχείων έναντι του αντίστοιχου αριθμοδείκτη 1,4 της
επιχειρήσεως Α.
Η επάρκεια ή μη κεφαλαίου κινήσεως σε μια επιχείρηση εξαρτάται από
πολλούς και ποικίλους παράγοντες μεταξύ των οποίων είναι:
α) Οι όροι παροχής πιστώσεων προς την επιχείρηση από τους προμηθευτές της σε
σχέση με τους όρους παροχής διευκολύνσεων στους πελάτες της για την πώληση
των προϊόντων της.
β) Ο χρόνος εισπράξεως των απαιτήσεων και η ταχύτητα εισπράξεως τους.
γ) Η ταχύτητα κυκλοφορίας των αποθεμάτων της επιχειρήσεως,
δ) Τα χαρακτηριστικά του γενικού χρηματοδοτικού της προγράμματος.
ε) Η εποχικότητα ή μη της επιχειρήσεως και η διάρκεια του επιχειρηματικού κύκλου και
στ) Η εξάπλωση ή μη της επιχειρήσεως, αν δηλαδή η επιχείρηση βρίσκεται στο
στάδιο επεκτάσεως ή όχι.
Εκτός από τους πιο πάνω παράγοντες, σπουδαίο ρόλο στην επάρκεια ή μη
Κεφαλαίου Κινήσεως παίζουν το είδος και η ηλικία της επιχειρήσεως και η ποιότητα
της Διοικήσεως της, καθώς και η κερδοφόρα δυναμικότητα της.
Αν μια επιχείρηση εμφανίζει για σειρά ετών συνεχή μείωση του αριθμοδείκτη
Γενικής Ρευστότητας, τούτο παρέχει ένδειξη ότι αρχίζει να αναπτύσσεται μια όχι
ευνοϊκή κατάσταση γι' αυτήν, σε ό,τι αφορά την ικανότητα της να ανταποκρίνεται στις
τρέχουσες υποχρεώσεις της. Υπάρχει όμως πιθανότητα μια πτωτική εικόνα αυτού, όχι
μόνο να μη δείχνει δυσμενή οικονομική κατάσταση, αλλά αντίθετα να οφείλεται σε μια
62
Αριθμοδείκτες

πιο ορθολογική χρησιμοποίηση του υπάρχοντος κεφαλαίου κινήσεως. Στην
περίπτωση αυτή, η επιχείρηση χρειάζεται σχετικά μικρότερο κυκλοφορούν ενεργητικό.
Πάντως, εκείνο που πρέπει να τονιστεί και πάλι είναι, ότι η πραγματική σημασία του
αριθμοδείκτη Γενικής Ρευστότητας μπορεί να προσδιοριστεί μόνο αν αναλυθούν με
κάθε λεπτομέρεια τα χαρακτηριστικά τόσο του κυκλοφορούντος ενεργητικού όσο και
των τρεχουσών υποχρεώσεων της επιχειρήσεως.
Τέλος, συμπερασματικά, θα πρέπει να τονιστεί ότι ο αναλυτής, κατά τη μελέτη
του δείκτη Γενικής Ρευστότητας, δεν θα πρέπει να καταλήγει σε τελικά
συμπεράσματα, πριν λάβει υπόψη του και τα παρακάτω στοιχεία της επιχειρήσεως:
1) Την κατανομή των κυκλοφοριακών στοιχείων, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω.
2) Την πορεία των μεγεθών των κυκλοφοριακών στοιχείων και των τρεχουσών
υποχρεώσεων για μια πενταετία τουλάχιστον.
3) Τους όρους χορηγήσεως πιστώσεων στους πελάτες της.
4) Την τυχόν ύπαρξη εποχικότητας της συγκεκριμένης επιχειρήσεως.
5) Τις μεταβολές στο ύψος των αποθεμάτων σε σχέση με τις παρούσες και
μελλοντικές πωλήσεις της επιχειρήσεως.
6) Την ανάγκη για μεγαλύτερα ή μικρότερα ποσά κεφαλαίων κινήσεως κατά τον
επόμενο χρόνο.
7) Την έκταση χρησιμοποιήσεως τραπεζικών πιστώσεων και την ύπαρξη ευχέρειας
για περαιτέρω τραπεζικό δανεισμό.
8) Το ποσό των μετρητών και των ρευστοποιήσιμων χρεογράφων, καθώς και την
ύπαρξη μεγάλου πλεονάσματος ή ελλείμματος, σε σχέση με τις ανάγκες για κεφάλαια
κινήσεως.
9) Το ύψος των απαιτήσεων, σε σχέση με τις πωλήσεις, καθώς και τις
καθυστερημένες απαιτήσεις.
10) Το είδος της εξεταζόμενης επιχειρήσεως, αν δηλαδή πρόκειται για βιομηχανία,
εμπορική επιχείρηση, ή επιχείρηση κοινής ωφέλειας.
Εξετάζοντας εν τέλει τον δείκτη γενικής ρευστότητας της εταιρίας Τιτάν,
63

Πίνακας 2
φ9,0
9.593
8.212
(19Χ7)ςΡευστότηταΓενικήςΔείκτης ==
φ7,0
10.986
8.139
(19Χ6)ςΡευστότηταΓενικήςΔείκτης ==
Βλέπουμε πως για τον Τιτάνα ο δείκτης αυτός την 31η Δεκεμβρίου 1997 ήταν
0,9 φορές, έναντι 0,7φορές το 1996, που σημαίνει ότι χωρίς δανεισμό αδυνατεί να
ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του. Ειδικότερα σημαίνει ότι η εταιρία διαθέτει 0,9
ευρώ (0,8 το 1996) για κάθε ευρώ υποχρεώσεις της. Η σχέση δεν είναι ικανοποιητική
64

αφού δεν υπάρχουν επαρκή τρέχοντα ενεργητικά από τα οποία θα προέλθουν τα
ευρώ για να εξοφληθούν οι υποχρεώσεις της. Παρ’ όλον ότι δεν υπάρχει standard α-
ριστοποίησης η σχέση 2 προς 1 θεωρείται ικανοποιητική και η 1,5 προς 1 λιγότερο
ικανοποιητική. Υψηλότερη σχέση μεταξύ βραχυπρόθεσμων ενεργητικών (με την
έννοια ότι αναμένεται σύντομα η μετατροπή τους σε ευρώ) και βραχυπρόθεσμων
υποχρεώσεων (των οποίων αναμένεται σύντομα η εξόφληση) δεικνύει αυξημένη
ικανότητα πληρωμής υποχρεώσεων που λήγουν. Χαμηλότερη σχέση δεικνύει
δυσκολίες στην πληρωμή των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων.
Αριθμοδείκτης Ειδικής Ρευστότητας (Acid Test Ratio)
Ο αριθμοδείκτης Ειδικής Ρευστότητας επινοήθηκε για να περιλάβει όλα εκείνα
τα στοιχεία τα οποία μετατρέπονται εύκολα και γρήγορα σε ρευστά και αγνοεί όλα
εκείνα τα στοιχεία του κυκλοφορούντος ενεργητικού τα οποία δεν μετατρέπονται
εύκολα σε μετρητά.
Ο αριθμοδείκτης αυτός είναι το πηλίκο της διαιρέσεως του συνόλου των
ταχέως ρευστοποιήσιμων περιουσιακών στοιχείων μιας επιχειρήσεως (μετρητά στο
ταμείο, τραπεζικές καταθέσεις, χρεόγραφα, απαιτήσεις), με το σύνολο των
βραχυπροθέσμων υποχρεώσεων της, ήτοι:
Αριθμοδείκτης Ειδικής Ρευστότητας=
Κυκλοφορούν Ενεργητικό - Αποθέματα
Βραχ.Υποχρ. – Προκατ Πελ + Έξοδα δουλεμένα
Στα διαθέσιμα περιλαμβάνονται και τα εισηγμένα στο χρηματιστήριο
χρεόγραφα και γενικά τα ισοδύναμα με μετρητά στοιχεία.
Όλα τα περιλαμβανόμενα στον αριθμητή του κλάσματος στοιχεία είναι δυνατό
να μετατραπούν γρήγορα σε χρήμα, στην ονομαστική τους αξία, δηλ. στην αξία που
αναγράφονται στα βιβλία της επιχειρήσεως, πλην των απαιτήσεων που συχνά δεν
είναι εύκολα και γρήγορα μετατρέψιμες σε χρήμα.
65

Ένας αριθμοδείκτης Ειδικής Ρευστότητας γύρω στη μονάδα θεωρείται
ικανοποιητικός μόνον ,αν στις απαιτήσεις της επιχειρήσεως δεν περιλαμβάνονται
επισφαλείς ή ανεπίδεκτες εισπράξεως απαιτήσεις και αν η περίοδος εισπράξεως των
απαιτήσεων της επιχειρήσεως και εξοφλήσεως των υποχρεώσεων της είναι περίπου
ίσες. Επειδή όμως στην πράξη ο εξωτερικός αναλυτής ενδέχεται να μην έχει στοιχεία
για το είδος αυτών των απαιτήσεων, κρίνεται σκόπιμο οι απαιτήσεις να λαμβάνονται
μειωμένες προκειμένου να υπολογιστεί ο αριθμοδείκτης Ειδικής Ρευστότητας.
Αντίθετα, ένας αριθμοδείκτης μικρότερος της μονάδας δείχνει ότι τα αμέσως
ρευστοποιήσιμα στοιχεία της επιχειρήσεως είναι ανεπαρκή για να καλύψουν τις
τρέχουσες υποχρεώσεις της, με αποτέλεσμα η επιχείρηση να εξαρτάται από τις
μελλοντικές της πωλήσεις προκειμένου να εξασφαλίσει επαρκή ρευστότητα. Έτσι, αν
προβλέπεται κάποια μείωση των μελλοντικών πωλήσεων, θα πρέπει να αναζητηθούν
νέα κεφάλαια, είτε με έκδοση νέων τίτλων μετοχών, είτε με προσφυγή στον δανεισμό.
Θα πρέπει να σημειωθεί, ότι μια διαφορά μεταξύ των αριθμοδεικτών Γενικής και
Ειδικής Ρευστότητας, αποτελεί ένδειξη ότι υπάρχουν αυξημένα αποθέματα στην
επιχείρηση.
Ας εξετάσουμε τους δείκτες Ειδικής Ρευστότητας της Walker Wilson και της
Τιτάν για την διεξαγωγή ωφέλιμων συμπερασμάτων, όσων αφορά τη χρήση του
δείκτη αυτού.
Από τον Ισολογισμό της Τιτάν, προκύπτει ότι:
φ4,0
9.593
4490-8212
(19Χ7)ςΡευστότηταΕιδικήςΔείκτης ==
φ3,0
10.986
4726-8139
(19Χ6)ςΡευστότηταΕιδικήςΔείκτης ==
Για τον Τιτάνα ο δείκτης αυτός είναι 0,4 προς 1 (0,3φορές το 1996) έναντι
τουλάχιστον 1 προς 1 του θεωρούμενου ικανοποιητικού. Ο γενικός κανόνας είναι ότι ο
επενδυτής δεν επιλέγει εταιρίες οι οποίες δεν έχουν επαρκή ρευστότητα για να
ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Σε κάθε όμως περίπτωση και στην
προκειμένη, θα πρέπει να συνεξετάζονται και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των
66

πωλήσεων και κυρίως η σταθερότητα τους, γιατί δεν αποκλείεται το προϊόν να
αντιμετωπίζει προσωρινή χαλάρωση ή να είναι αποτέλεσμα της προτιμούμενης
πολιτικής. Σημειώνουμε το μεγάλο μέγεθος των μη εμπορευματικών απαιτήσεων και
τον προβληματισμό που ανακύπτει από αυτό το γεγονός, για τη φύση, τη σύνθεση και
την περιοδικότητα αυτών και κυρίως τη ρευστότητα τους, πράγματα που δεν μπορούν
να ερευνηθούν μέσω του Ισολογισμού που δημοσιεύεται.
Αριθμοδείκτης Ταμειακής Ρευστότητας (Cash Ratio)
Ο αριθμοδείκτης αυτός μας δίνει την εικόνα της επάρκειας ή όχι μετρητών στην
επιχείρηση σε σχέση με τις τρέχουσες λειτουργικές της ανάγκες. Ο αριθμοδείκτης
Ταμειακής Ρευστότητας παρουσιάζει τον αυστηρότερο τρόπο μέτρησης της
ικανότητας της επιχείρησης να ικανοποιεί τις βραχυχρόνιες υποχρεώσεις της και
δίνεται από τον τύπο:
Αριθμοδείκτης Ταμιακής Ρευστότητας =
Διαθέσιμα + Χρεόγραφα
Βραχ. Υποχρ. – Προκατ. Πελατών+έξ. δουλεμένα
Αριθμοδείκτης Αμυντικού Χρονικού Διαστήματος (Defensive Internal Ratio)
Οι αριθμοδείκτες Γενικής και Ειδικής Ρευστότητας δεν δίνουν πλήρη εικόνα του
βαθμού ικανότητας της επιχειρήσεως να ανταποκρίνεται στις τρέχουσες υποχρεώσεις
της. Αυτό γιατί τα οικονομικά στοιχεία του Ισολογισμού δεδομένης χρονικής στιγμής
εκφράζουν μια στατική εικόνα και έτσι οι αριθμοδείκτες αυτοί δίνουν μια
παραπλανητική εικόνα με υψηλότερους από ότι το πραγματικό αριθμοδείκτες.
Το Αμυντικό Διάστημα το οποίο είναι γνωστό και ως Διάστημα Ασφαλείας,
δείχνει για πόσες ημέρες τα υπάρχοντα διαθέσιμα συν τα ποσά που θα προκύψουν
από την ρευστοποίηση των χρεογράφων και την είσπραξη των απαιτήσεων μπορούν
να καλύψουν τα αναμενόμενα έξοδα λειτουργίας μιας επιχείρησης. Βασίζεται δηλαδή
στα αμέσως ρευστοποιήσιμα στοιχεία μιας επιχειρήσεως που αποτελούν ανά πάσα
στιγμή τη βασική πηγή ρευστών για την ικανοποίηση των τρεχουσών και
προβλεπομένων ημερησίων αναγκών σε μετρητά.
67

Το αμυντικό διάστημα υπολογίζεται ως εξής:
Αμυντικό Διάστημα =
Κυκλοφορούν Ενεργητικό - Αποθέματα
Ημερήσια Έξοδα(*) / 365
(*) Ημερήσια Έξοδα= Κόστος Πωληθέντων + Δαπάνες Διοικήσεως + Δαπάνες
Διαθέσεως + Διάφορες Καθημερινές Πληρωμές
(Δαπάνες που δεν συνεπάγονται εκροή μετρητών, δεν περιλαμβάνονται).
ον εξής τύπο:
Αριθμοδείκτης 3ου
Βαθμού
Διατυπώνεται με τον εξής τύπο:
Αριθμοδείκτης 3ου
Βαθμού =
Πάγιο Ενεργητικό
Διαρκή Κεφάλαιο
2.5.2 ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ (ACTIVITY RATIOS)
Η αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση των περιουσιακών στοιχείων μιας
επιχειρήσεως ενδιαφέρει τόσο τη Διοίκησή της, όσο και εκείνους που ενδιαφέρονται
γι’ αυτήν. Υπάρχουν διάφοροι μέθοδοι που μπορούν να μετρήσουν την
παραγωγικότητα και το βαθμό χρησιμοποιήσεως των περιουσιακών στοιχείων μιας
Γενικά, όσο πιο εντατική είναι η χρησιμοποίηση των στοιχείων μιας
επιχειρήσεως τόσο τούτο αποβαίνει προς όφελός της. Η χρησιμοποίηση ορισμένων
αριθμοδεικτών δραστηριότητας βοηθά να προσδιορίσουμε το βαθμό μετατροπής
ορισμένων περιουσιακών στοιχείων σε ρευστά.
68

Είδη Αριθμοδεικτών Δραστηριότητας
1. Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Ενεργητικού (Asset Turnover Ratio ή
Δείκτης Ανακύκλωσης Ενεργητικού)
2. Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Παγίων (Fixed Asset Turnover Ratio ή Δείκτης
Ανακύκλωσης Παγίων Ενεργητικού)
3. Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Αποθεμάτων (Inventories Turnover
Ratio ή Δ.Κ.Α.)
4. Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Εισπρακτέων Απαιτήσεων από
Πελάτες (Receivables Turnover Ratio ή Δ.Κ.Π)
5. Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Υποχρεώσεων προς Προμηθευτές
(Trade Creditors To Purchases Ratio ή Δ.Κ.Υ.)
6. Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κεφαλαίου Κίνησης (Working Capital Turnover
Ratio)
7. Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Ιδίων Κεφαλαίων
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Ενεργητικού (Asset Turnover Ratio)
Ο αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας του Ενεργητικού μίας επιχειρήσεως,
εκφράζει το βαθμό χρησιμοποιήσεως αυτού, σε σχέση με τις πωλήσεις της.
Ο αριθμοδείκτης αυτός είναι το πηλίκο της διαιρέσεως των καθαρών
πωλήσεων μιας χρήσεως με το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων της
επιχειρήσεως, που χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια της αυτής χρήσεως, για την
επίτευξη των πωλήσεων της.
Ο δείκτης υπολογίζεται με βάση την παρακάτω σχέση:
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας
Κυκλοφορίας Ενεργητικού
=
Καθαρές πωλήσεις
Μέσο ύψος Ενεργητικού αρχής και τέλους χρ.
Οι καθαρές πωλήσεις προκύπτουν αν από το σύνολο των πωλήσεων αφαιρε-
θούν οι επιστροφές πωλήσεων και οι εκπτώσεις πωλήσεων. Ως Σύνολο Ενεργητικού,
69

λαμβάνεται το ύψος του Ενεργητικού μετά την αφαίρεση των συμμετοχών και άλλων
παρεμφερών μακροχρονίων τοποθετήσεων, διότι τα στοιχεία αυτά δεν χρησιμοποιού-
νται από την επιχείρηση για την πραγματοποίηση πωλήσεων. Επίσης, αν το σύνολο
του ενεργητικού στην αρχή της χρήσεως διαφέρει σημαντικά από αυτό που
εμφανίζεται στο τέλος της χρήσεως, τότε για να βρεθεί το πραγματικό ύψος
ενεργητικού που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της χρήσεως, υπολογίζεται ο
μέσος όρος αυτού και είναι:
(Σύνολο ενεργητικού αρχής + σύνολο ενεργητικού τέλους) : 2.
Ένας υψηλός αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Ενεργητικού σημαίνει ότι
η επιχείρηση χρησιμοποιεί εντατικά τα περιουσιακά της στοιχεία προκειμένου να
πραγματοποιεί τις πωλήσεις της.
Αντίθετα, ένας χαμηλός αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Ενεργητικού
αποτελεί ένδειξη όχι εντατικής χρησιμοποιήσεως των περιουσιακών της στοιχείων,
οπότε θα πρέπει ή να αυξήσει το βαθμό χρησιμοποιήσεως αυτών ή να προβεί σε
ρευστοποίηση μέρους των περιουσιακών της στοιχείων.
Ας δούμε τον αριθμοδείκτη Ταχύτητας Κυκλοφορίας του Ενεργητικού των
επιχειρήσεων Ωμέγα και Walker Wilson, έχοντας στη διάθεσή μας τον Ισολογισμό και
τον Λογαριασμό Αποτελεσμάτων Χρήσης αυτών:
Από τον Ισολογισμό της Ωμέγα (Πίνακας 3, σελ. 72) και το Λογαριασμό
Αποτελεσμάτων Χρήσης όπως φαίνεται παρακάτω,
Πίνακας 3
ΕΤΑΙΡΙΑ ΩΜΕΓΑ
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ της 31ης Δεκεμβρίου 1998
(σε χιλιάδες Ευρώ)
Έσοδα πωλήσεων 560
- Κόστος πωλήσεων -385
= Μικτό αποτέλεσμα εκμετάλλευσης (μικτό κέρδος) 175
- Έξοδα διοίκησης -14
- Έξοδα διάθεσης -48
= Μερικό αποτέλεσμα εκμετάλλευσης (αποτέλεσμα λειτουργίας) 113
- Χρηματοοικονομικά έξοδα -16
= Ολικό αποτέλεσμα εκμετάλλευσης 97
- Έκτακτα και ανόργανα έξοδα -7
70

= Κέρδη προ φόρων ή ζημιές χρήσης 90
Σύνολο ενεργητικού 1997 472
βλέπουμε ότι, για την Ωμέγα ο δείκτης είναι:
Δηλαδή η επιχείρηση για κάθε ευρώ που έχει επενδύσει στο ενεργητικό της
επιτυγχάνει πωλήσεις περίπου 1,16 ευρώ.
Ο αριθμοδείκτης αυτός δείχνεί, αν υπάρχει ή όχι υπερεπένδυση κεφαλαίων
στην επιχείρηση, σε σχέση με το ύψος των πωλήσεων που πραγματοποιεί.
Η παρακολούθηση του δείκτη αυτού διαχρονικά δείχνει την πορεία της
επιχειρήσεως, ως προς το βαθμό χρησιμοποιήσεως των περιουσιακών της στοιχείων.
Για να έχει μεγαλύτερη πληροφοριακή αξία, ο αριθμοδείκτης αυτός πρέπει να
συγκρίνεται με τον αντίστοιχο μέσο όρο του κλάδου όπου ανήκει η συγκεκριμένη
Η ανοδική πορεία του εν λόγω αριθμοδείκτη διαχρονικά παρέχει ένδειξη μιας
πιο εντατικής εκμεταλλεύσεως των στοιχείων του ενεργητικού και τούτο γιατί η άνοδος
του συνδέεται είτε με αύξηση των πωλήσεων, είτε με αναλογικά μεγαλύτερη αύξηση
των πωλήσεων, σε σχέση με την αύξηση του ενεργητικού της επιχειρήσεως.
Αντίθετα μείωση του αριθμοδείκτη διαχρονικά παρέχει ένδειξη μιας ολοένα
μικρότερης χρησιμοποιήσεως του ενεργητικού σε σχέση με τις πωλήσεις, πράγμα
που στην ουσία σημαίνει μια κάποια υπερεπένδυση κεφαλαίων στα στοιχεία του
ενεργητικού.
Η ερμηνεία του αριθμοδείκτη Ταχύτητας Κυκλοφορίας του Ενεργητικού θα
πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή και τούτο διότι, οι πωλήσεις μιας επιχειρήσεως
αναφέρονται σε τρέχουσες τιμές ενώ τα περιουσιακά της στοιχεία σε τιμές κτήσεως οι
οποίες, λόγω του υπάρχοντος πληθωρισμού, εμφανίζονται ουσιωδώς χαμηλότερες
των πραγματικών, εκτός αν έχει γίνει αναπροσαρμογή της αξίας τους σε τρέχουσες
τιμές. Επίσης ο αριθμοδείκτης αυτός επηρεάζεται από τη μέθοδο αποσβέσεων που
ακολουθεί κάθε επιχείρηση. Για παράδειγμα, μια επιχείρηση που εφαρμόζει τη
μέθοδο της αυξανομένης αποσβέσεως θα παρουσιάζει υψηλότερο αριθμοδείκτη από
71

μιαν άλλη που εφαρμόζει τη μέθοδο της σταθεράς αποσβέσεως, με την προϋπόθεση
ότι όλοι οι άλλοι παράγοντες είναι ίδιοι.
Η πραγματοποίηση όμως των πωλήσεων μιας επιχειρήσεως είναι το
συλλογικό αποτέλεσμα πολλών παραγόντων π.χ. δραστηριότητας της Διοικήσεως,
πωλητών, σχετικής διαφημίσεως, υπάρχοντος ανταγωνισμού κ.λ.π. Μερικοί από τους
παραπάνω παράγοντες υπάγονται στον έλεγχο της Διοικήσεως της επιχειρήσεως ενώ
άλλοι όχι.
Πρέπει να σημειωθεί ότι ο αριθμοδείκτης αυτός εξεταζόμενος μόνος του, δεν
μπορεί να δώσει πληροφορίες σχετικά με την πρόβλεψη του οικονομικού
αποτελέσματος μιας επιχειρήσεως διότι οι αυξημένες πωλήσεις δεν συνοδεύονται
πάντοτε από αυξημένα κέρδη. Για να αποκτήσει μια πιο ουσιαστική αξία, πρέπει να
συνεξετάζεται με τους αριθμοδείκτες λειτουργικών κερδών προς πωλήσεις και
λειτουργικών κερδών προς το σύνολο του ενεργητικού.
Πάντως, μια υπερεπένδυση κεφαλαίων σε περιουσιακά στοιχεία, σε σχέση με
τις πωλήσεις μιας επιχειρήσεως, είναι ενδεχόμενο να έχει δυσμενή επίδραση. Τούτο
διότι, αφ' ενός η υπερεπένδυση αυτή θα υπάρχει για αρκετό χρονικό διάστημα και αφ'
ετέρου θα επιβαρύνει την επιχείρηση με αυξημένες υποχρεώσεις για πληρωμή τόκων,
δαπανών συντηρήσεως, και άλλων σταθερών δαπανών, ιδίως στις περιπτώσεις, που
η χρηματοδότηση των παγίων έχει γίνει με μεσοβραχυπρόθεσμα δάνεια ή με έκδοση
ομολογιακών δανείων. Μια τέτοια κατάσταση, αν δεν αντιμετωπισθεί με
εντατικοποίηση της Διοικήσεως της επιχειρήσεως στον τομέα των πωλήσεων, θα έχει
σαν αποτέλεσμα να οδηγηθεί η επιχείρηση σε αδυναμία εκπληρώσεως των
υποχρεώσεων της.
Τέλος, τονίζεται ότι σε περίπτωση συγκρίσεως του αριθμοδείκτη αυτού με τους
αντίστοιχους άλλων ομοειδών επιχειρήσεων, θα πρέπει τα στοιχεία, βάσει των
οποίων υπολογίζονται, να είναι συγκρίσιμα, ώστε να μην υπάρχουν μεταξύ τους
διαφορές που να οφείλονται π.χ. στη διαφορετική πολιτική αποσβέσεων, ή στις τιμές
εμφανίσεως των περιουσιακών στοιχείων (ιστορικές ή αναπροσαρμοσμένες), ή στην
παλαιότητα των παγίων.
72

Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Παγίων (Fixed Asset Turnover Ratio)
Ο αριθμοδείκτης αυτός δείχνει το βαθμό χρησιμοποιήσεως των παγίων
περιουσιακών στοιχείων μιας επιχειρήσεως, σε σχέση με τις πωλήσεις της. Επίσης,
παρέχει ένδειξη του αν υπάρχει υπερεπένδυση σε πάγια σε σχέση με τις πωλήσεις.
Ο αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Παγίων είναι το πηλίκο της
διαιρέσεως των καθαρών πωλήσεων της χρήσεως με το σύνολο των καθαρών
παγίων (δεν περιλαμβάνονται οι προσωρινές επενδύσεις και τα άϋλα πάγια
περιουσιακά στοιχεία).
Ο δείκτης δείχνει το ύψος των πωλήσεων που επιτυγχάνονται με τη
χρησιμοποίηση μιας χρηματικής μονάδας παγίων.
Ο δείκτης προκύπτει από τη σχέση:
Δείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Παγίων =
Καθαρές Πωλήσεις(*)
Μέσο ύψος Καθαρών Παγίων αρχής και
τέλους χρήσης
(*)Καθαρές Πωλήσεις = Αξία Πωλήσεων - Εκπτώσεις
Υπολογίζεται ο μέσος όρος του Παγίου Ενεργητικού στην αρχή και στο τέλος
της χρήσεως, εξ αιτίας των αποσβέσεων που γίνονται κατά τη διάρκεια της χρήσεως,
οπότε ο μέσος όρος είναι πιο αντιπροσωπευτικός του ύψους των πράγματι
απασχοληθέντων καθαρών παγίων, είναι:
(Καθαρό Πάγιο Ενεργητικό αρχής + Καθαρό Πάγιο Ενεργητικό τέλους): 2.
Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμοδείκτης αυτός, τόσο πιο εντατική είναι η
χρησιμοποίηση των παγίων περιουσιακών στοιχείων της επιχειρήσεως σε σχέση με
τις πωλήσεις της.
Μείωση του εν λόγω αριθμοδείκτη διαχρονικά υποδηλώνει μείωση του βαθμού
χρησιμοποιήσεως των παγίων, η οποία πιθανώς να δείχνει υπερεπένδυση σε πάγια.
Αντίθετα, αύξηση αυτού αποτελεί ένδειξη μιας πιο εντατικής χρησιμοποιήσεως των
παγίων σε σχέση με τις πωλήσεις, χωρίς όμως αυτό να είναι πάντοτε βέβαιο. Γι' αυτό
73

κατά την ερμηνεία αυτού του αριθμοδείκτη πρέπει να είναι κανείς επιφυλακτικός για
τους ίδιους λόγους που αναφέραμε και παραπάνω για τον αριθμοδείκτη Ταχύτητας
Κυκλοφορίας της Περιουσίας.
Για πληρέστερη πληροφόρηση, ο αριθμοδείκτης αυτός πρέπει να συγκρίνεται
με τους αντίστοιχους άλλων ομοειδών επιχειρήσεων. Στο σημείο αυτό θα πρέπει ν'
αναφερθεί ότι ενώ για την πραγματοποίηση των πωλήσεων είναι απαραίτητη η
ύπαρξη παγίων για την παραγωγή των προϊόντων εμπορίας της επιχειρήσεως,
ωστόσο, δεν υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ πωλήσεων και παγίων, που θα μπορούσε
να αξιολογηθεί με αυτόν τον αριθμοδείκτη.
Τούτο διότι οι πωλήσεις είναι συνέπεια πολλών παραγόντων (π.χ. ποιότητας
προϊόντων, πολιτικής πωλήσεων, δραστηριότητας πωλητών, διαφημίσεως,
ανταγωνισμού κ.λ.π.) Όταν ο όγκος των πωλήσεων παραμένει σταθερός και
αυξάνονται μόνο οι τιμές πωλήσεως των προϊόντων, τότε υπάρχει αύξηση της
συνολικής αξίας των πωλήσεων, αλλά αυτή είναι πλασματική.
• Με βάση τα στοιχεία που έχουμε στην κατοχή μας, λοιπόν, για την επιχείρηση
Ωμέγα ο δείκτης είναι:
Δείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Παγίων =
≈
+
2
313302
560
1,8 φορές
• Για την επιχείρηση Walker Wilson ο δείκτης είναι (Μέσος δείκτης κλάδου = 5
φορές):
Δείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Παγίων = ≈
000.300.1
000.000.3
2,3 φορές
Ο δείκτης της Walker Wilson είναι σημαντικά μικρότερος από το μέσο όρο του
κλάδου, πράγμα που σημαίνει ότι ο βαθμός απασχόλησης του δυναμικού της
επιχείρησης δεν είναι τόσο ψηλός όσο στις άλλες επιχειρήσεις του κλάδου. Ο
Διευθυντής χρηματοοικονομικών θα πρέπει να το έχει υπόψη του, όταν οι επικεφαλείς
της παραγωγής ζητήσουν κεφάλαια για νέες κεφαλαιακές επενδύσεις.
74

Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Αποθεμάτων (Inventories Turnover Ratio)
Ο δείκτης εκφράζει την συχνότητα με την οποία ανανεώνονται τα αποθέματα.
Γενικά όσο υψηλότερος είναι ο δείκτης τόσο πιο αποτελεσματικά, σε σχέση με άλλες
ομοειδείς επιχειρήσεις, λειτουργεί η επιχείρηση πραγματοποιώντας χαμηλό κόστος
στο δεσμευμένο για τα αποθέματα κεφάλαιο. Είναι όμως δυνατό η μεγάλη ταχύτητα
να επιτυγχάνεται με σημαντική μείωση των τιμών πώλησης και μεγάλη αύξηση των
εξόδων πωλήσεων και διαχείρισης με αποτέλεσμα την πραγματοποίηση χαμηλών
κερδών.
Ο δείκτης δίνεται από τη σχέση:
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας
Αποθεμάτων
=
Κόστος Πωλήσεων
Μέσο ύψος Αποθεμάτων αρχής και
Τα μεγέθη της παραπάνω σχέσης πρέπει να είναι ομοιογενή. Αυτός είναι ο
λόγος για τον οποίο στον αριθμητή υπάρχει το κόστος πωλήσεων αντί των καθαρών
πωλήσεων. Πράγματι το κόστος πωληθέντων και τα αποθέματα προσδιορίζονται από
τα ίδια στοιχεία κόστους. Ο δείκτης μπορεί να προσδιοριστεί ξεχωριστά για τα
εμπορεύματα, τα προϊόντα, τις πρώτες ύλες κ.λ.π. ή όλα μαζί τα αποθέματα. Στη
σύγκριση των δεικτών ομοειδών επιχειρήσεων χρειάζεται προσοχή, διότι είναι δυνατό
οι επιχειρήσεις να εφαρμόζουν διαφορετικές μορφές αποτίμησης των αποθεμάτων.
Από τη διαίρεση του αριθμού των ημερών ετησίως με τον δείκτη προκύπτει η
μέση διάρκεια των αποθεμάτων η οποία δείχνει το χρονικό διάστημα που
παραμένουν, κατά μέσο όρο, τα αποθέματα στην επιχείρηση.
Μέση Διάρκεια
=
365
=365χ
Μέσο ύψος Αποθεμάτων
αρχής και τέλους χρήσης
Μέσο ύψος Αποθεμάτων
75

• Με βάση λοιπόν τα στοιχεία που έχουμε στην διάθεσή μας, ο αριθμοδείκτης
Ταχύτητας Κυκλοφορίας Αποθεμάτων και η Μέση Διάρκεια της εταιρίας Ωμέγα, είναι:
Δείκτης ταχύτητας κυκλοφορίας αποθεμάτων =
385
80 78
2
+
≈
4,9
Μέση διάρκεια αποθεμάτων =
365
4 9
74
,
≈ ημέρες
• Για την εταιρία Τίταν ο δείκτης είναι για (1997) και (1996)
Δείκτης ταχύτητας κυκλοφορίας αποθεμάτων(1997) = ≈
490.4
474.17
3,9 φορές
Δείκτης ταχύτητας κυκλοφορίας αποθεμάτων(1996) = ≈
726.4
324.17
3,7 φορές
Ο δείκτης αυτός βοηθά στο να κριθεί πότε τα αποθέματα είναι επαρκή ή
ανεπαρκή σε σχέση με τις πωλήσεις. Υψηλή σχέση υποδηλώνει ικανοποιητική
Διοίκηση, εφόσον αυτή δεν είναι το αποτέλεσμα χαμηλών αποθεμάτων ή πολλών
παραγγελιών για αντικατάσταση αυτών. Όσο περισσότερο όμως περιορισμένα
(χαμηλά) είναι τα αποθέματα ετοίμων προϊόντων τόσο περισσότερο αυξάνεται η
πιθανότητα να χαθούν παραγγελίες. Ομοίως στην περίπτωση των πρώτων υλών
αυξάνει η πιθανότητα να σταματήσει η παραγωγή από έλλειψη υλών για επεξεργασία.
Χαμηλός δείκτης Κυκλοφοριακής Ταχύτητας των Αποθεμάτων υποδηλώνει την
ύπαρξη μη ζητούμενων αποθεμάτων ή ακατάλληλων. Η ύπαρξη για παράδειγμα
υψηλών αποθεμάτων ειδών περασμένης μόδας ή ακατάλληλων για βιομηχανοποίηση
ή κατανάλωση συμβάλλει σε χαμηλό δείκτη. Σε τέτοιες περιπτώσεις ενδείκνυται ο
προσδιορισμός των δεικτών επιμέρους κατηγοριών των αποθεμάτων για εντοπισμό
των υπερβολικών επενδύσεων σε αυτά, πληροφορία δύσκολα αποκτούμενη από
τους εκτός επιχείρησης ευρισκόμενους
76

Δείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Απαιτήσεων Από Πελάτες (Receivables Turnover
Ratio)
O δείκτης δείχνει την ταχύτητα με την οποία ανανεώνονται οι πιστώσεις της
επιχείρησης προς τους πελάτες της και κατά συνέπεια πόσες φορές, κατά μέσο όρο,
εισπράττονται οι απαιτήσεις της επιχείρησης. Στις απαιτήσεις περιλαμβάνονται οι
επιταγές, τα γραμμάτια ή οι συναλλαγματικές και οι πιστώσεις σε ανοικτό λογαριασμό.
Διακυμάνσεις στον δείκτη από περίοδο σε περίοδο δείχνουν μεταβολές στην
πιστωτική πολιτική της επιχείρησης ή μεταβολές στην ικανότητά της να εισπράττει.
Ο δείκτης δίνεται από την ακόλουθη σχέση:
Απαιτήσεων
= Καθαρές Πωλήσεις (*)
Μέσος όρος Απαιτήσεων αρχής και
(*) Ακαθάριστες πωλήσεις μείον επιστροφές και εκπτώσεις.
Μία πιο σωστή εκτίμηση του δείκτη θα ήταν εκείνη όπου στη θέση των
πωλήσεων θα υπήρχαν οι πωλήσεις επί πιστώσει. Συνήθως όμως δεν υπάρχουν
διαθέσιμα στοιχεία και γι’ αυτό το λόγο παίρνονται υπόψη οι καθαρές πωλήσεις όπως
αυτές εμφανίζονται στα αποτελέσματα χρήσης.
Η μείωση του δείκτη μπορεί να οφείλεται σε:
• Μείωση των πωλήσεων με παράλληλη αύξηση των πιστώσεων
• Αύξηση των πωλήσεων με αναλογικά μεγαλύτερη αύξηση των πιστώσεων
• Μείωση των πιστώσεων με αναλογικά μεγαλύτερη μείωση των πωλήσεων
• Μείωση των πωλήσεων χωρίς ανάλογη μείωση των πιστώσεων
• Αύξηση των πιστώσεων χωρίς ανάλογη αύξηση των πωλήσεων
77

Αν με τον δείκτη διαιρεθεί ο αριθμός των ημερών ετησίως προκύπτει η μέση
διάρκεια παραμονής των απαιτήσεων στην επιχείρηση, η πράγμα που είναι το ίδιο, η
μέση διάρκεια της πίστωσης προς τους πελάτες ή ο μέσος χρόνος που μεσολαβεί
μεταξύ πωλήσεων και εισπράξεων. Η μέση διάρκεια πίστωσης φανερώνει την
πιστωτική πολιτική της επιχείρησης η οποία μπορεί να συγκριθεί με την πολιτική
άλλων ανταγωνιστικών επιχειρήσεων.
Πίστωσης
=
365
= 365χ
Μέσο ύψος Απαιτήσεων
Καθαρές Πωλήσεις
Μέσο ύψος Απαιτήσεων
• Με τα στοιχεία που έχουμε λοιπόν, ο αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας
Απαιτήσεων της εταιρίας Τίταν για (1997) και (1996).
Προτιμότερο στον δείκτη Ταχύτητας Κυκλοφορίας Απαιτήσεων, θα ήταν να
χρησιμοποιούνται πωλήσεις με πίστωση. Στην περίπτωση που αυτές δεν είναι
διαθέσιμες και αυτό είναι το σύνηθες, χρησιμοποιείται το σύνολο των πωλήσεων της
περιόδου, όπως ακριβώς γίνεται στην απεικόνιση που ακολουθεί με βάση τον
ισολογισμό του Τιτάνα.
Δείκτης Ταχύτητας Είσπραξης Απαιτήσεων (1997) = φ1,10
449347613.1
335.24
≈
++
Δείκτης Ταχύτητας Είσπραξης Απαιτήσεων (1996) = φ10
61224061.2
052.23
=
++
Ο δείκτης είναι 10,1φ. και σημαίνει ότι τα χρήματα που ήταν δεσμευμένα στις
πωλήσεις γυρίστηκαν (ρευστοποιήθηκαν) 10,1φορές το 1997 (10 φορές το 1996).
Διαφορετικά, κατά μέσο όρο, σε λογαριασμούς πελατών, συναλλαγματικών (γενικά
εμπορευματικών απαιτήσεων) παρέμεναν πάντοτε δεσμευμένες το 1997
(ανεξόφλητες) πωλήσεις 36 ημερών:
78

Μέση Διάρκεια Πίστωσης = 360 Χ Μέσος όρος απαιτήσεων
=
360 = 36
Καθαρές πωλήσεις 10,1
Αν γνωρίζουμε ότι η πιστωτική περίοδος είναι 30 ημερών συμπεραίνουμε ότι
υπάρχει καθυστέρηση 6 ημερών στην εξόφληση των υποχρεώσεων από τους
πελάτες.
Για να αποκτήσουν σημασία οι ημέρες που προκύπτουν πρέπει να συγκριθούν
με την πιστωτική περίοδο. Οι ημέρες σημαίνουν ότι οι οφειλές των αγοραστών των
προϊόντων κατά μέσο όρο διαρκούν αυτόν τον αριθμό των ημερών, στην προκειμένη
περίπτωση 36. Για να κριθεί αν η εταιρία είναι σε καλύτερη θέση από άλλες, από
πλευράς εισπρακτικής απόδοσης, συγκρίνεται αυτός ο αριθμός με τον αντίστοιχο των
ανταγωνιστριών εταιριών ή του κλάδου.
Δείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Υποχρεώσεων Προς Προμηθευτές (Trade Creditors
To Purchases Ratio)
Ο δείκτης δείχνει την ταχύτητα με την οποία ανανεώνονται οι πιστώσεις των
προμηθευτών ή διαφορετικά πόσες φορές κατά μέσο όρο εισπράττουν τις απαιτήσεις
τους από την επιχείρηση οι προμηθευτές.
Ο δείκτης υπολογίζεται από τη σχέση:
Υποχρεώσεων
= Αγορές
Μέσο ύψος Υποχρεώσεων αρχής και
ή καλύτερα, στο βαθμό που υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, από τη σχέση:
Υποχρεώσεων
= Αγορές επί πιστώσει
Μέσο ύψος υποχρεώσεων αρχής και
79

Αναλογικά με τον προηγούμενο δείκτη η μέση διάρκεια πίστωσης από τους
προμηθευτές προκύπτει από τη διαίρεση των ημερών ετησίως με το δείκτη Ταχύτητας
Κυκλοφορίας Υποχρεώσεων:
Πίστωσης
=
365
= 365χ
Μέσο ύψος Υποχρεώσεων
Αγορές
Μέσο ύψος Υποχρεώσεων
• Για την Ωμέγα, με την υπόθεση ότι οι αγορές από τους προμηθευτές κατά τη
διάρκεια της χρήσης είναι 160 χιλ. ευρώ, ο δείκτης Ταχύτητας Υποχρεώσεων και η
Μέση Διάρκεια Πίστωσης είναι:
Δείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Υποχρεώσεων =
160
60 64
2
2 6
+
≈ ,
φορές
Μέση Διάρκεια Πίστωσης =
365
2 6,
≈ 140 ημέρες ή 4,5 μήνες
Εν κατακλείδι, καλό θα ήταν να αναφερθεί ότι η περίοδος πώλησης των
αποθεμάτων συν την περίοδο είσπραξης των απαιτήσεων παρέχουν την περίοδο
μετατροπής των αποθεμάτων σε διαθέσιμα, η οποία είναι γνωστή και ως
Λειτουργικός Κύκλος.
Ο Λειτουργικός Κύκλος μείον την περίοδο πληρωμής των προμηθευτών δίνει
τον Εμπορικό Κύκλο. Όσο μεγαλύτερος είναι ο Εμπορικός Κύκλος τόσο μεγαλύτερες
επενδύσεις σε κεφάλαια κίνησης απαιτούνται.
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κεφαλαίου Κίνησης (Working Capital Turnover Ratio)
Ένας άλλος τρόπος για να χρησιμοποιήσουμε τα παραπάνω στοιχεία είναι το
να υπολογίσουμε το λεγόμενο working capital.
80

Working Capital = Κυκλοφορούν Ενεργητικό - Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις
Το working capital αποτελεί τον αιμοδότη της εταιρείας και είναι το κεφάλαιο
που μπορεί να χρησιμοποιήσει η εταιρεία άμεσα για πληρωμή λογαριασμών και
χρηματοδότηση νέων επενδύσεων.
Με την βοήθεια του κλάσματος:
working capital
Κεφαλαιοποίηση Εταιρείας + Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις
μπορούμε να έχουμε ένα συγκριτικό στοιχείο ποιότητας της ρευστότητας για εταιρείες
του ίδιου κλάδου.
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Ιδίων Κεφαλαίων
Ο αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Ιδίων Κεφαλαίων δείχνει το βαθμό
χρησιμοποιήσεως των Ιδίων Κεφαλαίων της επιχειρήσεως, σε σχέση με τις πωλήσεις
της. Με άλλα λόγια δείχνει τις πωλήσεις που πραγματοποίησε η επιχείρηση με κάθε
μονάδα ιδίων κεφαλαίων.
Κυκλοφορίας Ιδίων Κεφαλαίων =

Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων
προκύπτει ότι με 1 ευρώ Ιδίων Κεφαλαίων, πραγματοποίησε πωλήσεις 5 ευρώ.
81

1.000.000
=5 φορές
200.000

Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμοδείκτης αυτός, τόσο καλύτερη είναι η θέση της
επιχειρήσεως διότι πραγματοποιεί μεγάλες πωλήσεις, με σχετικά μικρό ύψος Ιδίων
Κεφαλαίων, γεγονός το οποίο ενδέχεται να οδηγεί σε αυξημένα κέρδη.
Από πλευράς ασφάλειας όμως, όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμοδείκτης
Ταχύτητας Κυκλοφορίας Ιδίων Κεφαλαίων, τόσο λιγότερο ευνοική είναι η θέση της
επιχειρήσεως, γιατί λειτουργεί βασιζόμενη κυρίως στα ξένα κεφάλαια. Ένας χαμηλός
αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Ιδίων Κεφαλαίων είναι ενδεχόμενο να παρέχει
ένδειξη ύπάρξεως υπερεπενδύσεως σε πάγια, σε σχέση με τις πωλήσεις.
Πάντως ο αριθμοδείκτης αυτός έχει περιορισμένη αξία ως προς την αξιοπιστία
και σπουδαιότητα των πληροφοριών που δίνει, γιατί και αυτός είναι ένας σύνθετος
δείκτης.
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Κυκλοφορούν Ενεργητικού
Κυκλοφορούν Ενεργητικού =
Αξία Καθαρών Πωλήσεων
Μ.Ο. Κυκλοφορούν Ενεργητικού
Αριθμοδείκτης Ταχύτητας Κυκλοφορίας Συνολικού Απασχολουμένου Κεφαλαίου
Συνολικού Απασχολούμενου Κεφαλαίου =
Αξία Καθαρών Πωλήσεων
Παθητικό
2.5.3 ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ
(PROFITABILITY RATIOS)
Η ανάλυση της Καταστάσεως Αποτελεσμάτων Χρήσεως έχει πολύ μεγάλη
σημασία για την επιχείρηση. Τούτο διότι, κατά κανόνα, όλες οι επιχειρήσεις έχουν σαν
σκοπό το κέρδος και κατά συνέπεια οι ενδιαφερόμενοι δίδουν μεγάλη σημασία στο
82

πόσο αποδοτική υπήρξε αυτή, από απόψεως κερδών ως και ποιες είναι οι
προοπτικές της για το μέλλον.
Η ανταμοιβή των επενδυτών-μετόχων και των πιστωτών, για τα κεφάλαια που
έχουν τοποθετήσει και για τους κινδύνους που έχουν αναλάβει, μετράται με την
αποδοτικότητα της επιχειρήσεως, η οποία αντανακλά την ικανότητά της να
πραγματοποιεί κέρδη. Για την μέτρηση της αποδοτικότητας χρησιμοποιούντα
διάφορα κριτήρια, όπως η πορεία του όγκου των πωλήσεων, της παραγωγής, των
κερδών κ.λ.π. Τα κριτήρια όμως αυτά για να αποκτήσουν ουσιαστική σημασία πρέπει
να συσχετισθούν τόσο μεταξύ τους, όσο και με άλλα μεγέθη, που έχουν σχέση με την
Έτσι δημιουργήθηκε η ανάγκη χρησιμοποιήσεως των αριθμοδεικτών
Αποδοτικότητας, οι οποίοι αναφέρονται αφ’ ενός στις σχέσεις κερδών και
απασχολουμένων στην επιχείρηση κεφαλαίων και αφ’ ετέρου στις σχέσεις μεταξύ
κερδών και πωλήσεων. Γενικά, οι αριθμοδείκτες Αποδοτικότητας υπολογίζονται είτε
με βάση τις πωλήσεις της επιχειρήσεως κατά τη διάρκεια μιας χρήσεως, είτε με βάση
τις επενδύσεις της.
Είδη Αριθμοδείκτών Αποδόσεως και Αποδοτικότητας Κεφαλαίου:
1. Αριθμοδείκτης Μικτού Περιθωρίου (Gross Profit Margin ή Μικτού Κέρδους)
2. Αριθμοδείκτης Καθαρού Περιθωρίου (Net Profit Margin ή Καθαρού Κέρδους)
3. Αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας Ιδίων Κεφαλαίων (Return on Net Worth)
4. Αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας Ενεργητικού (Return on Total Assets ή Return
on Investments ή R.O.I.)
5. Αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας Συνολικών Κεφαλαίων (Return to Total Capital
Employed ή Αποδοτικότητα Συνόλου του Ενεργητικού)
Κάποιοι άλλοι Αριθμοδείκτες Αποδοτικότητας είναι:
1. Αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας Πωλήσεων
2. Αριθμοδείκτης Περιθωρίου Πωλήσεων
83

Αριθμοδείκτης Μικτού Περιθωρίου (ή Μικτού Κέρδους) (Gross Profit Margin)
Ο δείκτης μετρά την απόδοση των πωλήσεων σε σχέση με το μικτό
αποτέλεσμα. Παράλληλα εκφράζει την ποσοστιαία συμβολή του μικτού
αποτελέσματος στην κάλυψη των εξόδων διοίκησης, διάθεσης και λοιπών εξόδων
μέχρι να προκύψει το καθαρό κέρδος χρήσης. Μία επιχείρηση με υψηλό Περιθώριο
Μικτού Κέρδους έχει γενικά την ικανότητα να επιτυγχάνει μικρό κόστος πωληθέντων
και υψηλές τιμές πώλησης. Επιπλέον έχει περιθώρια στην αντιμετώπιση αυξήσεων
στο κόστος πωλήσεων και των άλλων εξόδων χωρίς να πάψει να είναι κερδοφόρα.
Ο δείκτης υπολογίζεται από την παρακάτω σχέση:
Δείκτης Μικτού Περιθωρίου Κέρδους = 100 Χ
Μικτό Κέρδος
Αν είναι <1, σημαίνει ζημία
Το ποσοστό μικτού κέρδους βρίσκεται επίσης αν από την αξία πωλήσεως
αφαιρεθεί το κόστος πωληθέντων και η διαφορά εκφραστεί σε ποσοστό επί τοις
εκατόν της αξίας πωλήσεως
Στο σημείο όμως αυτό θα πρέπει να σημειωθεί ότι το κόστος των πωληθέντων
προϊόντων μιας επιχειρήσεως σε σχέση με τις πωλήσεις της εξαρτάται και από την
ακολουθούμενη μέθοδο αποτιμήσεως των αποθεμάτων. Έτσι, σε περιόδους
πληθωρισμού, αν ακολουθείται η μέθοδος F.I.F.O. θα έχει σαν αποτέλεσμα αυξημένο
Περιθώριο Κέρδους (μειωμένο κόστος πωληθέντων) από ό,τι αν ακολουθείται η
μέθοδος L.I.F.O. (αυξημένο κόστος πωληθέντων).
Αφού ο αριθμοδείκτης Μικτού Κέρδους μας δείχνει το πόσο επικερδής είναι μια
επιχείρηση από την πώληση των προϊόντων της, η συνεχής παρακολούθηση αυτού
για μια σειρά ετών μας παρέχει ένδειξη για την πορεία της εταιρίας διαχρονικά.
Εξ άλλου, ο αριθμοδείκτης αυτός καθιστά δυνατή τη σύγκριση μεταξύ
ομοειδών επιχειρήσεων. Στην περίπτωση όμως αυτή απαιτείται μεγάλη προσοχή,
ώστε τα χρησιμοποιούμενα στοιχεία των επιχειρήσεων να είναι συγκρίσιμα μεταξύ
τους.
84

Ας βγάλουμε κάποια συμπεράσματα εξετάζοντας τον αριθμοδείκτη Μικτού
Κέρδους της εταιρίας Τιτάν:
Στη βιομηχανική επιχείρηση στο επίπεδο αυτό μετρείται η αποδοτικότητα της
παραγωγικής λειτουργίας. Το περιθώριο μεταξύ των δύο χρήσεων ανέβηκε από
24,8% στο 28,2%, η εταιρία δηλαδή πωλεί με περισσότερο κέρδος τα προϊόντα της. Η
αύξηση στο Μικτό Περιθώριο Κέρδους σημαίνει είτε καλύτερες τιμές είτε πτώση του
κόστους παραγωγής. Μείωση στην απόδοση μπορεί να επέλθει είτε από αύξηση του
κόστους παραγωγής και αδυναμίας επίρριψής του στην κατανάλωση είτε από μείωση
των τιμών πώλησης. Η αύξηση στο κόστος μπορεί να οφείλεται είτε στις πρώτες και
βοηθητικές ύλες είτε στα εργατικά. Η μείωση στις τιμές πώλησης οφείλεται κυρίως
στον ανταγωνισμό αλλά ίσως και στην αδυναμία πώλησης της σημαντικά αυξημένης
παραγωγής της εταιρίας ή και γενικότερα απορρόφησης από την κατανάλωση λόγω
νέων επενδύσεων στον κλάδο.
Ο υπολογισμός του Μικτού Κέρδους είναι πολύ σημαντικός για τις εμπορικές
και βιομηχανικές επιχειρήσεις, γιατί παρέχει ένα μέτρο αξιολογήσεως της
αποδοτικότητας τους. Σ' αυτού του είδους τις επιχειρήσεις, το κόστος πωληθέντων
είναι το σημαντικότερο μέγεθος και ως εκ τούτου ο προσεκτικός έλεγχος είναι
απαραίτητος για την εξασφάλιση κερδοφόρας δραστηριότητας.
Ο αριθμοδείκτης Μικτού Κέρδους δείχνει τη λειτουργική αποτελεσματικότητα
μιας επιχειρήσεως, καθώς και την πολιτική τιμών αυτής.
85
%8,24
052.23
5728
)619(
%2,28
335.24
8681
)719(
ΚέρδηΜικτά
ΚέρδουςΜεικτούΔείκτης
==Χ
==Χ
Π
=
σειςωλή

Μια επιχείρηση για να θεωρηθεί επιτυχημένη θα πρέπει να έχει ένα αρκετά
υψηλό ποσοστό μικτού κέρδους, που να της επιτρέπει να καλύπτει τα λειτουργικά και
άλλα έξοδα της και συγχρόνως να της αφήνει ένα ικανοποιητικό καθαρό κέρδος, σε
σχέση με τις πωλήσεις και τα ίδια κεφάλαια που απασχολεί.
Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμοδείκτης Μικτού Κέρδους τόσο καλύτερη, από
απόψεως κερδών, είναι η θέση της επιχειρήσεως, διότι μπορεί να αντιμετωπίσει
χωρίς δυσκολία αύξηση του κόστους των πωλουμένων προϊόντων της. Γενικά
μπορούμε να πούμε ότι, η επίδραση από μια ενδεχόμενη αύξηση του κόστους των
πωληθέντων θα είναι λιγότερο δυσμενής στην επιχείρηση εκείνη, που έχει υψηλό
αριθμοδείκτη Μικτού Κέρδους, από ό,τι θα είναι σε μια άλλη με χαμηλό το σχετικό
αριθμοδείκτη.
Ένας υψηλός αριθμοδεικτης Μικτού Κέρδους δείχνει την ικανότητα
της Διοικήσεως μιας επιχειρήσεως να επιτυγχάνει φθηνές αγορές και
να πωλεί σε υψηλές τιμές. Αντίθετα, ένας χαμηλός αριθμοδείκτης Μικτού Κέρδους,
δείχνει μια όχι καλή πολιτική της Διοικήσεως στον τομέα των αγορών και πωλήσεων.
Το γεγονός αυτό οδηγεί σε στασιμότητα με αποτέλεσμα να μην
πραγματοποιούνται αγορές σε μεγάλες ποσότητες, που θα μπορούσαν να
επιτευχθούν με χαμηλές τιμές.
Είναι όμως δυνατόν, μια επιχείρηση να έχει θέσει σκόπιμα ένα χαμηλό
περιθώριο κέρδους, προκειμένου να επιτύχει αύξηση του όγκου των πωλήσεων, ή
αύξηση των πωλήσεων ενός νέου προϊόντος της, ώστε να διευρύνει τη δυναμική
παρουσία της στην Αγορά.
Ως εκ τούτου, μολονότι ένας υψηλός αριθμοδείκτης Μικτού Κέρδους φαίνεται,
εκ πρώτης όψεως, ότι είναι προτιμητέος, εν τούτοις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και
άλλοι παράγοντες. Για παράδειγμα, μια επιχείρηση με χαμηλό περιθώριο κέρδους
μπορεί να εφαρμόζει μια δυναμική πολιτική πωλήσεων κατά την οποία να
πραγματοποιεί υψηλά κέρδη λόγω του μεγάλου όγκου πωλήσεων, αντισταθμίζοντας
έτσι το χαμηλό της περιθώριο κέρδους. Αντίθετα, μια επιχείρηση με υψηλό περιθώριο
κέρδους μπορεί να είναι μια καθετοποιημένη επιχείρηση, οπότε το συνολικό κέρδος
όλων των επιμέρους διαδικασιών επιτυγχάνεται με βάση την τιμή πωλήσεως των
ετοίμων προϊόντων της. Μια επιχείρηση που βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο της
86

παραγωγικής διαδικασίας θα έχει ένα πολύ μικρότερο περιθώριο κέρδους, εφόσον
δεν συνυπολογίζει τα κέρδη των προηγουμένων σταδίων.
Τέλος, θα πρέπει να πούμε ότι ένας χαμηλός αριθμοδείκτης μπορεί να παρέχει
ένδειξη ότι η επιχείρηση έχει κάνει επενδύσεις, που δεν δικαιολογούνται από τον όγκο
των πωλήσεων της, με αποτέλεσμα να έχει αυξημένο κόστος παραγωγής των
προϊόντων της.
Αριθμοδείκτης Καθαρού Περιθωρίου (ή Καθαρού Κέρδους) (Net Profit Margin)
Ο αριθμοδείκτης Καθαρού Περιθωρίου δείχνει το ποσοστό του καθαρού
κέρδους που επιτυγχάνει μια επιχείρηση από τις πωλήσεις της, δηλ. δείχνει το κέρδος
από τις λειτουργικές της δραστηριότητες. Με άλλα λόγια ο αριθμοδείκτης αυτός δείχνει
το ποσοστό κέρδους, που μένει στην επιχείρηση μετά την αφαίρεση από τις καθαρές
πωλήσεις του κόστους πωληθέντων και των λοιπών εξόδων.
Ο δείκτης υπολογίζεται από την παρακάτω σχέση:
Δείκτης Καθαρού Περιθωρίου Κέρδους = 100 Χ
Καθαρά Κέρδη Χρήσης
Αν είναι <1, σημαίνει ζημία
Στα καθαρά λειτουργικά κέρδη δεν περιλαμβάνονται τυχόν μη λειτουργικά
έσοδα και κέρδη (έσοδα από συμμετοχές, προσωρινές επενδύσεις σε χρεόγραφα,
δικαιώματα ευρεσιτεχνίας, κληρώσεις λαχνών κ.λ.π.), όπως και τα μη λειτουργικά
έξοδα και ζημίες (ζημίες από καταστροφή εμπορευμάτων κ.λ.π.), τα οποία όμως
μπορεί να είναι σημαντικά και να επηρεάζουν το αποτέλεσμα.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι κάποιοι αναλυτές εκφράζουν την άποψη ότι
δραστηριότητες όπως συμμετοχές, συναλλαγματικές διαφορές, κέρδη-ζημιές από
χρεόγραφα, θεωρούνται τυπικές και συνήθεις για τις επιχειρήσεις και συνεπώς θα
πρέπει λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του αριθμοδείκτη Καθαρού Κέρδους.
Μόνο τα ανόργανα κονδύλια δεν θα πρέπει να συμμετέχουν στον υπολογισμό του
αριθμοδείκτη (ασυνήθιστα στη φύση και μη επαναλαμβανόμενα)
87

Κρίνεται γόνιμο να σχολιαστεί ο παρακάτω Πίνακας ο οποίος παρουσιάζει την
εξέλιξη των πωλήσεων και κερδών, των αριθμοδεικτών Μικτού και Καθαρού Κέρδους,
καθώς και τους Δείκτες Τάσεως των μεγεθών αυτών της ΑΓΕΤ-ΗΡΑΚΛΗΣ, κατά τα
έτη 1994 -98.
Δείκτες Τάσεως Α.Ε. ΑΓΕΤ-ΗΡΑΚΛΗΣ
(ποσά σε χιλιάδες ευρώ)
1994 1995 1996 1997 1998
Καθαρές πωλήσεις....... 6.073 7.794 10.373 14.310 16.045
Δείκτης τάσεως (%).... 100 128,34 170,8 235,6 264,2
Μικτά κέρδη ................ 995 1 .662 1.705 2.239 2.415
Δείκτης τάσεως (%).... 100 167,05 171,3 224,9 242,6
Καθαρά λειτουργικά κέρδη 179,5 468,6 235,1 429,1 921
Δείκτης τάσεως (%).... 100 261,06 131 239,1 513
Αριθμοδείκτης μικτού κέρδους 16,40% 21,30% 16,40% 15,70% 15,10%
Δείκτης τάσεως (%).... 100 129,88 100 95,73 92,07
Αριθμοδείκτης καθαρού κέρδους 2,96% 6,01% 2,27% 3,00% 0,57%
Δείκτης τάσεως (%).... 100 203,04 76,96 101,4 19,26
Κρίνεται απαραίτητο να πούμε ότι, στην αριθμοδεικτική ανάλυση επιλέγεται μια χρήση σαν Βάση (100)
και οι επόμενες αντικατοπτρίζουν τη μεταβολή των λογαριασμών σε σχέση με τη βάση. Η μεταβολή
προκύπτει με διαίρεση του ποσού του λογαριασμού που μετράμε τη μεταβολή δια του ποσού του έτους
βάσεως και πολλαπλασιαζόμενου του αποτελέσματος της διαίρεσης με το 100. Η επιλογή του έτους
βάσης είναι πρωταρχικής σημασίας, γιατί το έτος βάσης αποτελεί το κοινό σημείο αναφοράς για όλες
τις συγκρίσεις των μεγεθών. Για το λόγο αυτό το έτος βάσης πρέπει να αντιπροσωπεύει μία χρήση
στην οποία η επιχείρηση λειτούργησε όσο ήταν δυνατόν κάτω από ομαλότερες συνθήκες.
Όπως φαίνεται από τον παραπάνω Πίνακα, τόσο ο αριθμοδείκτης Μικτού
Κέρδους όσο και ο αριθμοδείκτης Καθαρού Κέρδους δεν μπορούν να θεωρηθούν
ικανοποιητικοί για τις περισσότερες από τις χρήσεις που εξετάζονται. Επί πλέον, η
πορεία τους διαχρονικά παρουσιάζει κάμψη, όπως φαίνεται και από τους Δείκτες
Τάσεως. Οι αριθμοδείκτες αυτοί οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, αν δεν επιδιωχθεί η
αύξηση του ρυθμού πωλήσεων που υπήρχε, τότε οι προοπτικές της επιχειρήσεως
88

δεν διαγράφονται καλές. Κάτι τέτοιο όμως δεν φαίνεται εύκολα πραγματοποιήσιμο,
διότι ολόκληρος ο κλάδος έχει να αντιμετωπίσει έντονο ανταγωνισμό.
Δείκτης Αποδοτικότητας Ιδίων Κεφαλαίων (Return on net worth)
Ο δείκτης μετρά την απόδοση των Ιδίων Κεφαλαίων σε σχέση με τα καθαρά
κέρδη χρήσης. Με άλλα λόγια ο δείκτης δείχνει πόσες χρηματικές μονάδες κερδίζει η
επιχείρηση για κάθε χρηματική μονάδα που οι ιδιοκτήτες της έχουν θέσει στη διάθεσή
της.
Ο δείκτης δίνεται από την παρακάτω σχέση:
Δείκτης Αποδοτικότητας Ιδίων Κεφαλαίων = 100 X
Καθαρά Κέρδη χρήσης Προ Φόρων
Μ.Ο. Ιδίων Κεφαλαίων
Αν είναι <1, έχουμε ζημία
Μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι ο παραπάνω αριθμοδείκτης μπορεί να
σπάσει σε τρία κλάσματα:
-----------------
Πωλήσεις
*
Πωλήσεις
--------------------
Σύνολο Ενεργητικού
*
----------------------
Ίδια Κεφάλαια
Το πρώτο κλάσμα αποτελεί το Περιθώριο Κέρδους της εταιρείας. Το δεύτερο
κλάσμα μας δείχνει πόσο αποδοτικά χρησιμοποιεί η εταιρεία τα περιουσιακά της
στοιχεία για να παράγει πωλήσεις (Asset Management). Το τρίτο κλάσμα μας δίνει το
ποσοστό Μόχλευσης (Leverage) μέσω δανεισμού που χρησιμοποιεί η εταιρεία.
Από την παραπάνω ανάλυση γίνεται φανερό ότι ο αριθμοδείκτης
Αποδοτικότητας Ιδίων Κεφαλαίων είναι ο συνδιασμός των τριών όπλων που έχει η
Διοίκηση της εταιρείας (βελτίωση περιθωρίου κέρδους, βελτίωση των πωλήσεων και
χρήση πρόσθετων κεφαλαίων μέσω δανεισμού) για την αύξηση της κερδοφορίας της.
Για τον λόγο αυτό η τιμή του συγκεκριμένου αριθμοδείκτη είναι ένα σημαντικό κριτήριο
της Διοίκησης και της ποιότητας μιας εταιρείας.
89

Επειδή συμβαίνει σε αρκετές περιπτώσεις τα Ίδια Κεφάλαια να μεταβάλλονται
σημαντικά κατά τη διάρκεια της χρήσης, σωστότερο είναι για τον υπολογισμό του
δείκτη, στον παρανομαστή, να τοποθετείται ο μέσος όρος των Ιδίων Κεφαλαίων κατά
τη διάρκεια της χρήσης.
Ο δείκτης Αποδοτικότητας Ιδίων Κεφαλαίων μπορεί να εκφραστεί με βάση την
παρακάτω σχέση η οποία ονομάζεται εξίσωση Du Pont. Η συγκεκριμένη εξίσωση
προσφέρεται για την διερεύνηση των αιτιών που συντρέχουν στη διαμόρφωση του
δείκτη και επιτρέπει την παρέμβαση σ΄ αυτές προκειμένου να καλυτερεύσει.
Δείκτης Αποδοτικότητας Ιδίων Κεφαλαίων =
100X Καθαρό Περιθώριο Κέρδους
Χ Ταχύτητα Κυκλοφορίας Ενεργητικού 
Χ Ενεργητικό προς Ίδια Κεφάλαια =
Με βάση την παραπάνω σχέση, η επιχείρηση θα μπορούσε με ποικίλους
τρόπους να αυξήσει το Περιθώριο Κέρδους και την Ταχύτητα Κυκλοφορίας
Ενεργητικού, προκειμένου να βελτιώσει την Αποδοτικότητα των Ιδίων Κεφαλαίων.
Η αύξηση του περιθωρίου μπορεί να πραγματοποιηθεί με την αύξηση των
τιμών πώλησης χωρίς ταυτόχρονη μείωση των καθαρών εσόδων (κάτι που πιθανά
μπορεί να γίνει από τις επιχειρήσεις που προσφέρουν υψηλής ποιότητας προϊόντα),
με τη συμπίεση των δαπανών ορισμένων μη επικερδών προγραμμάτων, με την
αύξηση της παραγωγικότητας, με τη μείωση των χρηματοοικονομικών εξόδων κ.λ.π.
Η αύξηση της Ταχύτητας Κυκλοφορίας του Ενεργητικού θα μπορούσε να
επιτευχθεί με την αύξηση του όγκου πωλήσεων, με τη μείωση πλεοναζόντων
αποθεμάτων, με τη ρευστοποίηση των μη αναγκαίων παγίων, με την εφαρμογή μιας
πιο σφικτής πιστωτικής πολιτικής έναντι των πελατών κ.λ.π.
90
100 Χ
Καθαρά Κέρδη χ Καθαρές Πωλήσεις χ Μ.Ο. Ενεργητικού

Καθαρές Πωλήσεις Μ.Ο. Ενεργητικού Μ.Ο. Ιδίων Κεφαλαίων

Αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας Ενεργητικού (Return on Assets – Return on
Investments – R.O.I.)
Ο αριθμοδείκτης αυτός μετρά την απόδοση των συνολικών περιουσιακών
στοιχείων μιας επιχειρήσεως, καθώς και των επί μέρους τμημάτων αυτής και αποτελεί
ένα είδος αξιολογήσεως και ελέγχου της Διοικήσεως της.
Ο αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας του Ενεργητικού βρίσκεται αν διαιρέσουμε το
σύνολο των λειτουργικών κερδών της χρήσεως με το σύνολο των περιουσιακών
στοιχείων (σύνολο ενεργητικού) που μετέχουν στην πραγματοποίηση των εν λόγω
κερδών.
Δείκτης Αποδοτικότητας Ενεργητικού
=100χ
Μ.Ο. Ενεργητικού
Για τον προσδιορισμό των μεγεθών που χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό
του αριθμοδείκτη αυτού έχουν διατυπωθεί διάφορες απόψεις.
Ορισμένοι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι για τον προσδιορισμό του ύψους των
καθαρών λειτουργικών κερδών πρέπει ν' αφαιρούνται τα χρηματοοικονομικά έξοδα,
δηλ. οι τόκοι των ξένων κεφαλαίων. Άλλοι πάλι, υποστηρίζουν ότι τα καθαρά
λειτουργικά κέρδη πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πριν από την αφαίρεση των
χρηματοοικονομικών εξόδων. Η δικαιολογητική βάση της απόψεως αυτής είναι ότι, τα
χρηματοοικονομικά έξοδα αποτελούν την αμοιβή των ξένων κεφαλαίων, όπως τα με-
ρίσματα αποτελούν την αμοιβή των ιδίων κεφαλαίων.
Στο σύνολο των περιουσιακών στοιχείων δεν περιλαμβάνονται οι συμμετοχές
ως και άλλες παρόμοιες επενδύσεις διότι αυτές δεν συντελούν στη δημιουργία
λειτουργικών κερδών.
Εξάλλου, ορισμένοι συγγραφείς λαμβάνουν το σύνολο των περιουσιακών
στοιχείων της επιχειρήσεως πριν από την αφαίρεση των συνολικών αποσβέσεων.
Η αιτιολογία της απόψεως αυτής είναι ότι κατ' αυτό τον τρόπο αντισταθμίζεται η
επίδραση που ασκεί ο πληθωρισμός πάνω στο ιστορικό κόστος των περιουσιακών
στοιχείων σε σύγκριση με το σύνολο της αξίας αυτών μετά την αφαίρεση των
91

συνολικών αποσβέσεων. Πάντως, για να υπολογιστεί η απόδοση, είναι προτιμότερο
να χρησιμοποιούνται τα καθαρά περιουσιακά στοιχεία της επιχειρήσεως και μάλιστα
το σύνολο αυτών που πράγματι απασχολήθηκε κατά τη διάρκεια της χρήσεως.
Για το λόγο αυτόν, αν κατά τη διάρκεια της χρήσεως μεταβλήθηκε σημαντικά η
συνολική αξία των περιουσιακών στοιχείων της επιχειρήσεως, είναι απαραίτητο να
λαμβάνεται ο μέσος όρος του Ενεργητικού. Κατ' αυτό τον τρόπο υπολογίζεται το
σύνολο των περιουσιακών στοιχείων που πράγματι απασχολήθηκε κατά τη διάρκεια
της χρήσεως.
Κρίνεται σκόπιμο να βρεθεί και να σχολιαστεί ο αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας
του Ενεργητικού της εταιρίας Walker Wilson:
• Για την Walker Wilson (Μέσος δείκτης κλάδου = 10 %), έχουμε:
%6
000.000.2
000.120
Πωλήσεις
ΚέρδοςΚαθαρό
ύΕνεργητικοηταΑποδοτικότΔείκτης ===
Ο δείκτης Αποδοτικότητας Ενεργητικού της Walker Wilson είναι σημαντικά
χαμηλότερος από το μέσο δείκτη του κλάδου πράγμα που σημαίνει χαμηλό
Περιθώριο Κέρδους στις πωλήσεις και χαμηλή ταχύτητα ενεργητικού.
Ο υπολογισμός του αριθμοδείκτη Αποδοτικότητας του Ενεργητικού μιας
επιχειρήσεως επιτρέπει:
1. Τη σύγκριση της αποδοτικότητας μιας επιχειρήσεως με την αποδοτικότητα άλλων
μορφών επενδύσεων, καθώς και με την αποδοτικότητα άλλων επιχειρήσεων του ιδίου
περίπου βαθμού κινδύνου. Η αποτελεσματικότητα λειτουργίας μιας επιχειρήσεως
δείχνει την ικανότητα της να μπορεί να επιζήσει οικονομικά και να προσελκύει κεφά-
λαια που προσφέρονται για επένδυση, ανταμείβοντας τα ανάλογα.
2. Την παρακολούθηση της αποδοτικότητας διαχρονικά και τη σύγκριση της με τα
αντίστοιχα μεγέθη άλλων ομοειδών επιχειρήσεων ή με το μέσο όρο του κλάδου όπου
ανήκει η επιχείρηση.
3. Τη διερεύνηση των αιτίων της μεταβολής του διαχρονικά. Από πολλούς
υποστηρίζεται η άποψη ότι, είναι προτιμότερο να μετράται η κερδοφόρα δυναμικότητα
92

της επιχειρήσεως με τον αριθμοδείκτη αυτό παρά με τον αριθμοδείκτη Λειτουργικών
Κερδών προς Καθαρές Πωλήσεις.
Δείκτης Αποδοτικότητας Συνολικών Κεφαλαίων (ή Αποδοτικότητα Συνόλου Του
Ενεργητικού) (Return Τo Τotal Capital Employed)
Αν ο προηγούμενος δείκτης ενδιαφέρει κυρίως τους ιδιοκτήτες της επιχείρησης,
ο συγκεκριμένος ενδιαφέρει την επιχείρηση στο σύνολό της. Η επιχείρηση έχει
επενδύσει τόσο Ίδια όσο και Ξένα Κεφάλαια και κατά συνέπεια η Διοίκησή της
ενδιαφέρεται κυρίως για την Αποδοτικότητα των Συνολικών Κεφαλαίων. Η
αποδοτικότητα προσδιορίζεται αθροίζοντας στα καθαρά κέρδη τα χρηματοοικονομικά
έξοδα αφού αφαιρεθούν όμως απ΄ αυτά οι αναλογούντες φόροι με βάση τον ισχύοντα
φορολογικό συντελεστή (φ). Τα χρηματοοικονομικά έξοδα θεωρούνται η αμοιβή των
Ξένων Κεφαλαίων, ενώ τα καθαρά κέρδη είναι η αμοιβή των Ιδίων κεφαλαίων.
Δείκτης Αποδοτικότητας
Συνολικών Κεφαλαίων
=
Καθαρά κέρδη + Χρηματ. έξοδα Χ (1-φ)
Μ.Ο. Συνολικών Κεφαλαίων
Τα καθαρά κέρδη προκύπτουν μετά την αφαίρεση όλων των σχετικών εξόδων
που πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν τους φόρους εισοδήματος, τους φόρους που
δεν έχουν ενσωματωθεί στο λειτουργικό κόστος και τις αμοιβές του Διοικητικού
Συμβουλίου, τα οποία το Ε.Γ.Λ.Σ. εμφανίζει στην Κατάσταση Διάθεσης Κερδών.
Οι Τόκοι-Έξοδα μειωμένοι κατά το ποσό του φορολογικού οφέλους που
προκύπτει από την έκπτωσή τους για φορολογικούς σκοπούς προστίθενται στα
καθαρά κέρδη, γιατί θεωρούνται αμοιβή για την παροχή κεφαλαίων από τους
πιστωτές, όπως τα μερίσματα θεωρούνται αμοιβή για την παροχή κεφαλαίων από
τους μετόχους αλλά δεν μειώνουν τα έσοδα προκειμένου να υπολογιστούν τα κέρδη.
Ο αριθμοδείκτης αυτός είναι ένας από τους σημαντικότερους αριθμοδείκτες
μετρήσεως της αποδοτικότητας μιας επιχειρήσεως διότι:
93

α) Ένας χαμηλός αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας Συνόλου Απασχολουμένων
Κεφαλαίων μπορεί εύκολα να μηδενιστεί, σε περίπτωση που η επιχείρηση
αντιμετωπίσει περίοδο κρίσεως.
β) Αν ο αριθμοδείκτης αυτός είναι χαμηλότερος από το κόστος των δανειακών
κεφαλαίων, τυχόν αύξηση αυτών θα μειώσει τα κατά μετοχή κέρδη της επιχειρήσεως,
εκτός αν τα νέα δανειακά κεφάλαια χρησιμοποιηθούν σε τομείς όπου η αποδοτικότητα
του συνόλου των απασχολουμένων σ' αυτούς κεφαλαίων είναι υψηλότερη από τη
μέση αποδοτικότητα των Συνολικών Κεφαλαίων της επιχειρήσεως.
γ) Ένας μόνιμα χαμηλός αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας Συνολικών Κεφαλαίων ενός ή
περισσοτέρων τμημάτων μιας επιχειρήσεως, παρέχει ένδειξη για ενδεχόμενη διακοπή
της δραστηριότητας τους, αν φυσικά αυτά δεν αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της
όλης επιχειρήσεως.
δ) Ο υπολογισμός της Αποδοτικότητας του Συνόλου των Απασχολουμένων
Κεφαλαίων αποτελεί, κατά κάποιο τρόπο, οδηγό στις περιπτώσεις που μια
επιχείρηση πρόκειται να προβεί σε εξαγορά κάποιας άλλης ή άλλων επιχειρήσεων ή
ν' αναλάβει νέες δραστηριότητες. Εάν η προσδοκώμενη απόδοση των κεφαλαίων
που πρόκειται ν’ απασχοληθούν δεν είναι ελκυστική, θα πρέπει η επιχείρηση ν'
αποφύγει τέτοιες κινήσεις.
Αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας Πωλήσεων
Εκφράζεται με τον εξής τύπο:
Αριθμοδείκτης Αποδοτικότητας Πωλήσεων
=100χ
Καθαρά Κέρδη Προ Φόρων
Αν είναι <1, εκφράζει ζημία
Αριθμοδείκτης Περιθωρίου Πωλήσεων
Εκφράζεται με τον εξής τύπο:
Αριθμοδείκτης Περιθωρίου Πωλήσεων
=100χ
Μερικό αποτέλεσμα Εκμετάλλευσης
94

Αν είναι <1, εκφράζει ζημία
2.5.4 ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ
(FINANCIAL STRUCTURE AND VIABILITY RATIOS)
Για τους επενδυτές-μετόχους η ύπαρξη χρεών περικλείει κάποιο κίνδυνο
απώλειας της επενδύσεώς τους και μειώνει την αξία των αυξημένων κερδών , που
συνήθως επιτυγχάνει μια επιχείρηση με τη χρησιμοποίηση ξένων δανειακών
κεφαλαίων, είναι γεγονός ότι ο υπερδανεισμός μπορεί όχι μόνο ν’ αντιστρέψει τους
ευνοϊκούς όρους για επίτευξη αυξημένων κερδών αλλά και να θέσει σε κίνδυνο την
όλη επιχείρηση.
Σχετικά με την επίδραση που έχει η διάρθρωση των κεφαλαίων μιας
επιχειρήσεως στην αξία των μετοχών της και στο ύψος των κερδών της, υπάρχουν
δύο διαφορετικές θεωρήσεις.
Η μία υποστηρίζει ότι τα δανειακά κεφάλαια, εκτός από το όφελος που
αποφέρουν στην επιχείρηση λόγω των φορολογικών ελαφρύνσεων, ασκούν επίσης
επίδραση στα κέρδη και στην εκτίμηση της αξίας των μετοχών αυτής. Η άλλη
υποστηρίζει ότι εκτός από το φορολογικό όφελος, τα δανειακά κεφάλαια δεν
επηρεάζουν τα κέρδη και την εκτίμηση της αξίας των μετοχών της επιχειρήσεως.
Ανεξάρτητα από τα παραπάνω πρέπει να τονιστεί ότι, αφού οι διάφορες πηγές
κεφαλαίων έχουν διαφορετικό κόστος, είναι ευθύνη της Διοικήσεως κάθε
επιχειρήσεως να επισημάνει τυχόν ευκαιρίες, με σκοπό να υποκαταστήσει τα υψηλού
κόστους κεφάλαια με άλλα χαμηλότερου κόστους.
Ύστερα από όσα προαναφέρθηκαν, τίθεται το ερώτημα ποιο είναι το ποσοστό
εκείνο των ξένων κεφαλαίων, που μπορεί να θεωρηθεί άριστο, με άλλα λόγια, ποια
είναι η άριστη διάρθρωση κεφαλαίων για την επιχείρηση.
Η απάντηση στο ερώτημα αυτό προϋποθέτει τη μελέτη και ανάλυση των
περιουσιακών της στοιχείων, της δυναμικότητας των κερδών της και του βαθμού
σταθερότητας τους μελλοντικά, ο οποίο βέβαια εξαρτάται από πολλούς και ποικίλους
παράγοντες.
Πάντως, θα πρέπει να τονιστεί ότι κάθε επιχείρηση έχει τη δική της αρίστη
διάρθρωση κεφαλαίων, η οποία εξαρτάται από τους διαφόρους παράγοντες που
προαναφέρθηκαν.
95

Επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών, για παράδειγμα, οι οποίες από τη φύση
τους χρειάζονται μεγάλες επενδύσεις κεφαλαίων σε πάγια περιουσιακά στοιχεία
καλύπτουν συνήθως ένα μεγάλο ποσοστό των αναγκών σε κεφάλαια μέσω
μακροχρόνιου δανεισμού.
Αντίθετα, οι βιομηχανικές επιχειρήσεις έχουν μεγαλύτερη ευελιξία και
προτιμούν τη χρησιμοποίηση περισσότερο των Ιδίων Κεφαλαίων για τη
χρηματοδότητή τους.
Η πολιτική που ακολουθεί κάθε επιχείρηση ως προς τη διάρθρωση των
κεφαλαίων της έχει σαν σκοπό την ισορροπία μεταξύ του αναλαμβανόμένου κινδύνου
από την άσκηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και της προσδοκώμενης απ’
αυτήν αποδόσεως. Η χρήση μεγαλυτέρου ποσοστού δανειακών κεφαλαίων αυξάνει
τον κίνδυνο ως προς τη μελλοντική πορεία των κερδών της επιχειρήσεως, αλλά
υποδηλώνει και αυξημένη προσδοκώμενη απόδοση. Γενικά ο αυξημένος κίνδυνος
οδηγεί σε μείωση της τιμής των μετοχών μιας επιχειρήσεως στην αγορά. Αντίθετα, η
προσδοκία για μεγαλύτερη απόδοση προκαλεί αύξηση της τιμής τους.
Η άριστη διάρθρωση κεφαλαίων για μια επιχείρηση είναι εκείνη που
κατορθώνει να επιφέρει ισορροπία μεταξύ του αναλαμβανομένου κινδύνου και της
αποδόσεως της επιχειρήσεως και η οποία μεγιστοποιεί την τιμή των μετοχών αυτής
στην Αγορά, ενώ ταυτόχρονα, ελαχιστοποιεί το κόστος των κεφαλαίων της. Εφόσον η
μεγιστοποίηση της τιμής των μετοχών μιας επιχειρήσεως και η ελαχιστοποίηση του
κόστους των κεφαλαίων αυτής ταυτίζονται χρονικά, το πρόβλημα ευρέσεως της
αρίστης διαρθρώσεως κεφαλαίων είναι πρόβλημα μεγιστοποιήσεως της αξίας της ή
ελαχιστοποιήσεως του κόστους των κεφαλαίων της.
Γενικά, οι παράγοντες που επηρεάζουν τις αποφάσεις μιας επιχειρήσεως για
τη διατήρηση μιας δεδομένης διαρθρώσεως κεφαλαίων είναι οι εξής:
1) Ο επιχειρηματικός κίνδυνος, ο οποίος υπάρχει σε όλες τις οικονομικές
δραστηριότητες και συνδέεται άμεσα με το είδος της κάθε επιχειρήσεως. Όσο
μεγαλύτερος είναι ο επιχειρηματικός κίνδυνος τόσο χαμηλότερος πρέπει αν είναι
ο αριθμοδείκτης Δανειακής Επιβαρύνσεως.
2) Η θέση της επιχειρήσεως από απόψεως φορολογίας. Ως γνωστόν ένας
σημαντικός παράγοντας για τη χρησιμοποίηση από μέρους των επιχειρήσεων
96

ξένων κεφαλαίων, είναι το γεγονός ότι οι τόκοι αφαιρούνται από τα κέρδη αυτών
με αποτέλεσμα τη μείωση του φορολογητέου ποσού και του κόστους δανεισμού
ανάλογα με το συντελεστή φορολογίας κάθε επιχειρήσεως. Το πλεονέκτημα
όμως αυτό είναι άνευ σημασίας, αν το μεγαλύτερο μέρος των κερδών της
επιχειρήσεως έχει λόγους να υπόκειται σε φορολογικές απαλλαγές. Τούτο
συμβαίνει, όταν η επιχείρηση έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί αυξημένες
αποσβέσεις ή να έχει μειωμένη φορολογική επιβάρυνση, λόγω
πραγματοποιήσεως νέων επενδύσεων, ή τέλος ν’ απαλλάσσεται εντελώς από
φόρους, λόγω μεταφοράς ζημιών προηγούμένων χρήσεων.
Στις περιπτώσεις αυτές, ο συντελεστής φορολογίας των κερδών της
επιχειρήσεως είναι πολύ χαμηλός ή και μηδενικός ενίοτε, οπότε το κίνητρο
φορολογικών ελαφρύνσεων από τη χρησιμοποίηση ξένων κεφαλαίων ατονεί.
Αποτέλεσμα αυτού είναι να μην είναι τόσο επωφελής, από απόψεως
φορολογίας, η χρησιμοποίηση των ξένων κεφαλαίων όσο θα ήταν στην
περίπτωση που η επιχείρηση δεν είχε τις παραπάνω δυνατότητες και τα κέρδη
της θα υπόκειντο σε υψηλό συντελεστή φορολογίας εισοδήματος.
3) Η ικανότητα της επιχειρήσεως ν’ αντλεί κεφάλαια με επωφελείς γι’ αυτήν όρους,
ακόμη και κάτω από δύσκολες συνθήκες. Επιχειρήσεις με αμετάβλητο κύκλο
εργασιών έχουν ανάγκη συνεχούς ροής κεφαλαίων για την επίτευξη
μακροχρόνιας ανόδου. Κάτω από συνθήκες στενότητας ρευστών αυξάνονται οι
δυσκολίες δανεισμού από τις τράπεζες, διότι οι τελευταίες επιλέγουν με αυστηρά
κριτήρια τις επιχειρήσεις που δανείζουν και προτιμούν αυτές που παρουσιάζουν
υγιείς και δυναμικούς Ισολογισμούς.
Ως εκ τούτου, οι ανάγκες μιας επιχειρήσεως για κεφάλαια μελλοντικά και οι
συνέπειες από τυχόν έλλειψή τους έχουν σημαντική επίδραση στη διάρθρωση
των κεφαλαίων της.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να πούμε ότι, αναλύοντας οικονομικά μια
επιχείρηση, είναι απαραίτητος ο προσδιορισμός της θέσεως τόσο από
βραχυχρόνια όσο και από μακροχρόνια σκοπιά. Αυτό γιατί, μια ευνοϊκή
τρέχουσα οικονομική κατάσταση μπορεί να εξουδετερωθεί από μια αντίθετη
κατάσταση στην περιουσιακή και κεφαλαιακή της διάρθρωση. Σαν παράδειγμα
97

που ενδέχεται να επηρεάσουν δυσμενώς την επιχείρηση μπορούν να
αναφερθούν η πραγματοποίηση ανεπαρκών αποσβέσεων, η ύπαρξη
υπερεπενδύσεων σε πάγια στοιχεία που δεν είναι πλήρως εκμεταλλεύσιμα, η
δυσμενής διάρθρωση των κεφαλαίων της επιχειρήσεως, η οποία την κάνει να
είναι υπερχρεωμένη και να επιβαρύνεται με πρόσθετα χρηματοοικονομικά έξοδα
κ.ά.
Αντίθετα, μια ευνοϊκή, από μακροχρόνια σκοπιά, οικονομική κατάσταση μπορεί
να εξουδετερωθεί από μια δυσμενή τρέχουσα κατάσταση στα κεφάλαια κινήσεως της
επιχειρήσεως. Σαν παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν η ανεπάρκεια των
κεφαλαίων κινήσεως, οι μεγάλες απαιτήσεις, τα υψηλά αποθέματα, των οποίων η
ταχύτητα κυκλοφορίας είναι χαμηλή κ.λ.π.
Είδη Αριθμοδεικτών Βιωσιμότητας και Διάρθρωσης κεφαλαίου:
1) Αριθμοδείκτης Ιδίων Κεφαλαίων προς Συνολικά Κεφάλαια (Ratio of Owner’s
Equity to Total Assets) και Αριθμοδείκτης Δανειακών Κεφαλαίων και
Αριθμοδείκτης Υπερχρέωσης
2) Αριθμοδείκτης Αυτοχρηματοδοτήσεως
3) Αριθμοδείκτης Χρηματοδότησης Παγίων με Ίδια Κεφάλαια και
Αριθμοδείκτης Παλαιότητας Παγίων
4) Αριθμοδείκτης Παγιοποίησης Της Περιουσίας
5) Αριθμοδείκτης Ρευστοποίησης Της Περιουσίας
6) Αριθμοδείκτης Ιδίων Κεφαλαίων προς Δανειακά Κεφάλαια (Ratio of
Owner’s Equity to Total Liabilities)
7) Αριθμοδείκτης Ιδίων Κεφαλαίων προς Πάγια (Ratio of Owner’s Equity to
Fixed Assets)
8) Αριθμοδείκτης Κυκλοφορούντος Ενεργητικού προς Συνολικές Υποχρεώσεις
(Ratio of Current Assets to Total Liabilities)
9) Αριθμοδείκτης Παγίων προς Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις (Ratio of
Fixed Assets to Long Term Liabilities)
10) Αριθμοδείκτης Κάλυψης Κυκλοφορούν Ενεργητικού με Διαρκή Κεφάλαια
11) Αριθμοδείκτης Καλύψεως Τόκων (Number of Times Interest Earned)
98

Άλλοι Αριθμοδείκτες Βιωσιμότητας και Διάρθρωσης Κεφαλαίου, είναι:
1) Αριθμοδείκτης Έντασης Κεφαλαίου
2) Αριθμοδείκτης Μακροπρόθεσμης Χρηματοδοτήσεως
3) Αριθμοδείκτης Κάλυψης Τοκοχρεολυσίων
4) Αριθμοδείκτης Απλής Μόχλευσης
5) Αριθμοδείκτης Χρηματοοικονομικής Μόχλευσης
6) Αριθμοδείκτης Λειτουργικής Μόχλευσης
7) Αριθμοδείκτης Συγκριτικής Μόχλευσης
8) Αριθμοδείκτης Κεφαλαιακής Μόχλευσης
Αριθμοδείκτης Ιδίων Προς Συνολικά Κεφάλαια
(Ratio Of Owner’s Equity To Total Assets) και
Αριθμοδείκτης δανειακών κεφαλαίων και
Αριθμοδείκτης υπερχρεώσεως
Η σχέση αυτή δείχνει το ποσοστό του συνόλου των ενεργητικών στοιχείων μιας
επιχειρήσεως, που έχει χρηματοδοτηθεί από τους φορείς της. Ο προσδιορισμός του
δείκτη αυτού δίδεται από της σχέση:
Αριθμοδείκτης Ιδίων Προς Συνολικά
Κεφάλαια
=100χ
Ίδια Κεφάλαια (Σύνολο Υποχρεώσεων)
Συνολικά Κεφάλαια (Σύνολο Εν. ή Παθ.)
Θα πρέπει να γίνει σαφής προσδιορισμός των στοιχείων που περιλαμβάνονται
στα ίδια και στα δανειακά κεφάλαια μιας επιχειρήσεως διότι, δυστυχώς , υπάρχει
διχογνωμία και ασάφεια τόσο στη θεωρία όσο και στην πράξη. Για το λόγο αυτόν,
όταν υπολογίζεται ο αριθμοδείκτης αυτός, πρέπει εκ των προτέρων να έχει
αποφασιστεί που ακριβώς θα περιληφθούν τα διάφορα στοιχεία.
99

Η διαφορά αυτού του αριθμοδείκτη από το 100 δείχνει το ποσοστό των Ξένων
Κεφαλαίων, που προσφέρθηκαν από τους πιστωτές για τη χρηματοδότηση του
Ενεργητικού.
Ο αριθμοδείκτης Ξένων ή Δανειακών Κεφαλαίων δίδεται από τη σχέση:
Αριθμοδείκτης Δανειακών Κεφαλαίων = 100χ
Ξένα κεφάλαια
Συνολικά κεφάλαια
Ο αριθμοδείκτης αυτός δείχνει το ποσοστό των περιουσιακών στοιχείων που
έχει χρηματοδοτηθεί από τους βραχυπρόθεσμους- μακροπρόθεσμους πιστωτές της
Οι δύο παραπάνω αριθμοδείκτες δείχνουν τη σχέση των Ιδίων και των
Δανειακών κεφαλαίων μεταξύ τους, ως και το βαθμό προστασίας των πιστωτών μιας
επιχειρήσεως. Έτσι, όσο μεγαλύτερο είναι το ύψος των Ιδίων Κεφαλαίων μιας
επιχειρήσεως σε σχέση με τις υποχρεώσεις της, τόσο μικρότερη πίεση ασκείται σ’
αυτή για την εξόφληση των υποχρεώσεών της και την πληρωμή τόκων. Παρ’ όλα
αυτά ένας υψηλός αριθμοδείκτης Ιδίων Κεφαλαίων προς τα Συνολικά Κεφάλαια δεν
αποτελεί απαραίτητα ένδειξη ότι η επιχείρηση ακολουθεί τον επωφελέστερο τρόπο
χρηματοδοτήσεως της.
Ένας υψηλός αριθμοδείκτης Ιδίων προς Συνολικά Κεφάλαια δείχνει ότι υπάρχει
μικρή πιθανότητα οικονομικής δυσκολίας για την εξόφληση των υποχρεώσεων μιας
επιχειρήσεως. Αντίθετα, ένας πολύ χαμηλός αριθμοδείκτης αποτελεί ένδειξη μιας πιο
επικίνδυνης καταστάσεως, λόγω της πιθανότητας να προκύψουν μεγάλες ζημίες στην
επιχείρηση, των οποίων το βάρος για την κάλυψη θα φέρουν τα Ίδια Κεφάλαια. Τούτο
γίνεται εμφανέστερο σε περιόδους χαμηλών κερδών, συνοδευόμενων από την πίεση
εξοφλήσεως υποχρεώσεων, τότε επιχειρήσεις με χαμηλή σχέση Ιδίων προς Συνολικά
Κεφάλαια βρίσκονται σε δύσκολη θέση.
Έτσι, όταν τα Ίδια Κεφάλαια μιας επιχειρήσεως είναι πολύ λίγα, σε σύγκριση με
τις υποχρεώσεις της, τότε τυχόν μείωση των πωλήσεων, συνοδευόμενη από μεγάλες
ζημίες, μπορεί να μειώσει τα Ίδια Κεφάλαια της σε επικίνδυνο σημείο και να χρειαστεί
αναδιοργάνωση.
100

Πάντως, εκείνο το οποίο μπορούμε να πούμε γενικά είναι ότι, όταν τα Ξένα
Κεφάλαια είναι πολύ λίγα, σε σχέση με τα Ίδια Κεφάλαια, τότε η θέση της
επιχειρήσεως είναι πάρα πολύ ασφαλής. Αντίθετα ο υπερδανεισμός αντανακλά,
συνήθως, μια πιο επισφαλή για την επιχείρηση και τους πιστωτές της κατάσταση.
Στην περίπτωση αυτή, ενδέχεται οι πιστωτές της επιχειρήσεως να θελήσουν να
εκμεταλλευθούν τη δύσκολη θέση της και να τη θέσουν σε κατάσταση πτωχεύσεως, ή
να αναλάβουν οι ίδιοι τη διαχείριση της, γεγονός το οποίο οδηγεί σε απώλεια της
ανεξαρτησίας της.
Κατά τη σύγκριση του αριθμοδείκτη αυτού , για μια σειρά ετών, οι διαφορές
μεταξύ επιχειρήσεων του αυτού κλάδου, που τυχόν παρατηρούνται, ενδέχεται να
οφείλονται είτε στην αξία των παγίων και στο ύψος των διενεργουμένων
αποσβέσεων, είτε στην ακολουθούμενη οικονομική πολιτική κάθε μιας επιχειρήσεως.
Ακόμη χρησιμοποιείται πολύ ο δείκτης Δανειακής Επιβαρύνσεως ή
Υπερχρεώσεως με τον οποίο μετράμε τη συσσώρευση ή μη χρεών στην οικονομική
μονάδα.
Δίδεται από τον τύπο:
Δείκτης Δανειακής Επιβαρύνσεως =
Ξένα κεφάλαια
Ίδια κεφάλαια
Για παράδειγμα, ένας δείκτης ίσος με 5, σημαίνει ότι τα Ξένα Κεφάλαια είναι
πενταπλάσια των Ιδίων Κεφαλαίων ή η σχέση είναι ένα προς πέντε
Με τους παραπάνω δείκτες εξετάζουμε δηλαδή: α) την αυτονομία της
επιχειρήσεως, β) την ανεξαρτησίας της Διοικήσεως της επιχειρήσεως και γ) την
αυτοχρηματοδότηση ή αυτοκεφαλαιοδότηση της επιχειρήσεως.
Αριθμοδείκτης Αυτοχρηματοδοτήσεως
Ο πιο σημαντικός αριθμοδείκτης αυτοχρηματοδοτήσεως είναι:
101

Αριθμοδείκτης Αυτοχρηματοδοτήσεως =
Αποθεματικά Κεφάλαια
Μετοχικό Κεφάλαιο
Ακόμη ο γενικός αυτός αριθμοδείκτης μπορεί να παρασταθεί με πιο ειδικούς,
όπως Βαθμός Αυτοχρηματοδοτήσεως με Τακτικό Αποθεματικό, με Έκτακτο
Αποθεματικό κ.τ.λ.
Οι σχετικοί αριθμοδείκτες είναι:
Τακτικό Αποθεματικό
102

Το μειονέκτημα της αυτοχρηματοδοτήσεως είναι ότι θυσιάζουν οι φορείς της
επιχειρήσεως σημερινά οφέλη, με την προσδοκία να καρπωθούν στο μέλλον πολύ
μεγαλύτερα. Ακόμη υψηλός Βαθμός Αυτοχρηματοδοτήσεως σημαίνει μεγάλη μείωση
διανομής μερίσματος και επομένως μείωση της αποδοτικότητας της μετοχής και
παραπέρα πτώση της τιμής της.
Τα πλεονεκτήματα όμως είναι πολλά, γιατί η επιχείρηση χρηματοδοτείται,
σχεδόν ανέξοδα, μόνη της και αποκτά αυτάρκεια Ιδίων Κεφαλαίων με όλα τα
επακόλουθα οφελήματα, όπως πιστοληπτική και πιστοδοτική ικανότητα, μείωση της
οικονομική εξάρτησης, ανεξαρτησία δράσης. Η αυτοχρηματοδότηση μειώνει της
ανάγκες σε Ξένα Κεφάλαια και επομένως τα έξοδα χρηματοδότησης με αποτέλεσμα
την αύξηση των κερδών. Ακόμα βελτιώνεται η ρευστότητα της, αφού μειώνονται οι
καταβολές τοκοχρεολυσίων.
Αριθμοδείκτης χρηματοδότησης παγίων με ίδια κεφάλαια
Αριθμοδείκτης Παλαιότητας Παγίων
Δίνεται από τον τύπο:
Αριθμοδείκτης Χρηματοδότησης Παγίων
με Ίδια Κεφάλαια
= Ίδια κεφάλαια
Καθαρή Αξία Παγίων
Αν ο πιο πάνω αριθμοδείκτης είναι ίσος ή μεγαλύτερος από τη μονάδα
σημαίνει αναμφισβήτητα ότι το Πάγιο Ενεργητικό χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου με
Ίδια Κεφάλαια, έτσι εξασφαλίζεται μακροχρόνια ισορροπία και ασφάλεια στον τρόπο
χρηματοδοτήσεως των μέσων δράσεως της επιχειρήσεως καθώς και ανεξαρτησία της
από τους διάφορους πιστωτές της. Το πάνω από τη μονάδα ποσοστό του
αριθμοδείκτη αυτού σημαίνει υπερκεφαλαίωση και είναι θετικό στοιχείο για την
επιχείρηση αν οι συνθήκες της αγοράς επιτρέπουν να αυξήσει τις δραστηριότητές της.
Σε περίπτωση που ο αριθμοδείκτης είναι μικρότερος από τη μονάδα, δηλαδή τα ίδια
κεφάλαια είναι μικρότερα από το Πάγιο Ενεργητικό, τότε στην επιχείρηση η διαφορά
αυτή πρέπει να προέρχεται οπωσδήποτε από Μακροπρόθεσμα Ξένα Κεφάλαια που
103
Έκτακτο Αποθεματικό
Ειδικά Αποθεματικά

η επιβάρυνσή τους , με τόκους και άλλες δαπάνες, θα πρέπει να είναι μικρότερη από
την αναμενόμενη πρόσοδό τους στην εκμετάλλευση της επιχειρήσεως.
Ο αριθμοδείκτης Παλαιότητας Παγίων δίδεται από τη σχέση:
Αριθμοδείκτης Παλαιότητας Παγίων =
Συσσωρευμένες Αποσβέσεις
Αξία Κτήσεως Παγίου
Αριθμοδείκτης Παγιοποιήσεως της Περιουσίας
Απεικονίζει την αναλογία των κεφαλαίων που έχουν διατεθεί σε πάγιες
επενδύσεις σε σχέση με το σύνολο του ενεργητικού της επιχειρήσεως.
Δίδεται με τον αριθμοδείκτη:
Αριθμοδείκτης Παγιοποιήσεως της Περιουσίας =100χ
Πάγιο Ενεργητικό
Όταν ο αριθμοδείκτης αυτός είναι πάνω από 50%, τότε η επιχείτηση λέγεται
εντάσεως της πάγιας περιουσίας και αν είναι μικροτερος, λέγεται εντάσεως της
κυκλοφοριακής.
Τα βασικά χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων εντάσεως πάγιας περιουσίας
είναι: α) Ανελαστικό κόστος, γιατί έχουν μεγάλη αναλογία σταθερών κόστων –
εξόδων, όπως αποσβέσεις, τόκους κ.λ.π., β) Η παραγωγή τους πρέπει να είναι
μεγάλη, για να μειώνεται το κόστος των προϊόντων τους, γ) Είναι ευπαθείς στις
οικονομικές κτέσεις, γιατί όταν μειώνεται η παραγωγή τους, αυξάνεται το κόστος των
προϊόντων τους, δ) Έχουν ανάγκη από Μακροπρόθεσμα Κεφάλαια, ε) Δεν είναι
εύκολη η αλλαγή του τόπου εγκαταστάσεώς τους, στ) Επιθυμούν να δημιουργήσουν
συνασπισμούς με άλλες ομοειδή επιχειρήσεις που δεν είναι εντάσεως πάγιων
κεφαλαίων.
104

Αριθμοδείκτης Ρευστοποιήσεως της Περιουσίας
Απεικονίζει την αναλογία των κεφαλαίων που έχουν διατεθεί σε
κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία, σε σχέση με το Σύνολο του Ενεργητικού.
Δίδεται ως εξής:
Αριθμοδείκτης Ρευστοποιήσεως της Περιουσίας
=
Κυκλοφορούν Ενεργητικό
Όταν ο αριθμοδείκτης αυτός είναι μικρότερος από 50%, τότε η επιχείρηση
λέγεται εντάσεως της κυκλοφοριακής περιουσίας και αν είναι μεγαλύτερος, λέγεται
εντάσεως της πάγιας περιουσίας.
Οι επιχειρήσεις εντάσεως κυκλοφοριακής περιουσίας έχουν, βασικά, τα
ακόλουθα χαρακτηριστικά: α) Μικρά σταθερά κόστη – έξοδα, από τα οποία δεν
επηρεάζεται σημαντικά το κόστος των προϊόντων τους από την αύξηση ή μείωση της
παραγωγής τους, β) Δεν επηρεάζονται πολύ από τις οικονομικές κρίσεις, γ)
επιδιώκουν μεγαλύτερα κέρδη, πουλώντας σε υψηλές τιμές, δ) Έχουν ανάγκη μόνο
βραχυπρόθεσμων κεφαλαίων, ε) Είναι εύκολη η αλλαγή του τόπου εγκαταστάσεώς
τους.
Αριθμοδείκτης Ιδίων Προς Δανειακά Κεφάλαια
(ή Αριθμοδείκτης Οικονομικής Ανεξαρτησίας)
(Ratio Of Owner’s Equity To Total Liabilities)
Ο αριθμοδείκτης Ιδίων προς Δανειακά Κεφάλαια χρησιμοποιείται για να
διαπιστωθεί αν υπάρχει ή όχι υπερδανεισμός σε μια επιχείρηση και εκφράζει τη
σχέση μεταξύ των Ιδίων Κεφαλαίων (Μετοχικό Κεφάλαιο + Αποθεματικά) προς το
Σύνολο των Δανειακών Κεφαλαίων (Μακροπρόθεσμες + Βραχυπρόθεσμες
Υποχρεώσεις).
Ο αριθμοδείκτης αυτός δίνεται από τη σχέση:
Αριθμοδείκτης Οικονομικής Ανεξαρτησίας = Ίδια Κεφάλαια
105

Ξένα Κεφάλαια
Ο αριθμοδείκτης αυτός δείχνει την ασφάλεια που παρέχει η επιχείρηση στους
δανειστές της. Αν είναι μεγαλύτερος της μονάδας, μας δείχνει ότι οι φορείς της
επιχειρήσεως συμμετέχουν σ’ αυτή με περισσότερα κεφάλαια από ότι οι πιστωτές της.
Εξ άλλου, όσο μεγαλύτερη είναι αυτή η σχέση, τόσο μεγαλύτερη ασφάλεια παρέχεται
στους πιστωτές της επιχειρήσεως. Ένας αριθμοδείκτης π.χ. 2, δείχνει ότι μια μονάδα
υποχρεώσεων της επιχειρήσεως καλύπτεται από δύο μονάδες Ιδίων Κεφαλαίων.
Αντίθετα, ένας αριθμοδείκτης 0,5 της μονάδος Ιδίων Κεφαλαίων, δείχνει ότι υπάρχει
πολύ περιορισμένη εξασφάλιση των πιστωτών της επιχειρήσεως.
Αριθμοδείκτης Ιδίων Κεφαλαίων Προς Πάγια
(Ratio Of Owner’s Equity To Fixed Assets)
Με τον υπολογισμό του αριθμοδείκτη αυτού σκοπείται η εύρεση του τρόπου
χρηματοδοτήσεως των παγίων επενδύσεων μιας επιχειρήσεως. Έτσι, όταν τα ίδια
κεφάλαια μιας επιχειρήσεως είναι μεγαλύτερα των επενδύσεών της σε πάγια, τότε ένα
μέρος των κεφαλαίων κινήσεως αυτής προέρχεται από τους μετόχους της. Αντίθετα,
όταν τα Ίδια Κεφάλαια είναι μικρότερα των επενδύσεων σε πάγια, τότε για τη
χρηματοδότηση των παγίων στοιχείων της έχουν χρησιμοποιηθεί εκτός από τα ίδια
και Ξένα Κεφάλαια.
Αριθμοδείκτης Ιδίων Κεφαλαίων προς
Πάγια
= Ίδια Κεφάλαια
Πάγια
Αριθμοδείκτης Κυκλοφορούντος Ενεργητικού Προς Συνολικές Υποχρεώσεις
(Ratio Of Current Assets To Total Liabilities)
Ο αριθμοδείκτης αυτός είναι σημαντικός αν ληφθεί υπόψη ότι, ορισμένα
κυκλοφοριακά στοιχεία έχουν σχετικά χαμηλό βαθμό ρευστοποιήσεως. Ο
αριθμοδείκτης αυτός επηρεάζεται αντίστροφα (αρνητικά) από λειτουργικές και
106

έκτακτες ζημίες. Είναι φανερό ότι, οι βραχυχρόνιοι πιστωτές προστατεύονται
περισσότερο καθώς το κεφάλαιο κινήσεως μιας επιχειρήσεως αυξάνεται με κεφάλαια
των φορέων αυτής. Ένας σχετικά υψηλός αριθμοδείκτης παρέχει ένδειξη ότι, αν δεν
υπάρξουν υπερβολικές ζημιές από τη ρευστοποίηση των κυκλοφοριακών στοιχείων,
οι μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις θα μπορούν να εξοφληθούν από τα κεφάλαια
κινήσεως.
Αριθμοδείκτης Κυκλοφορούντος Ενεργητικού
προς Συνολικές Υποχρεώσεις
= 100χ
Σύνολο Υποχρεώσεων
Αριθμοδείκτης Παγίων Προς Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις
(Ratio Of Fixed Assets To Long Term Liabilities)
Ο αριθμοδείκτης αυτός αντανακλά, κατά κάποιο τρόπο, το βαθμό ασφαλείας
που απολαμβάνουν οι μακροχρόνιοι πιστωτές της επιχειρήσεως. Επίσης, στην
περίπτωση που υπάρχει εγγραφή υποθήκης ή προσημειώσεως επί των παγίων
περιουσικών της στοιχείων παρέχει ένδειξη για το αν μπορούν να αποκτηθούν επί
πλέον κεφάλαια με την παροχή της ιδίας εμπράγματης ασφάλειας.
Η παρακολούθηση του αριθμοδείκτη αυτού για μια σειρά ετών δείχνει την
πολιτική που ακολουθεί η επιχείρηση στην χρηματοδότηση των παγίων
περιουσιακών της στοιχείων. Μια αύξηση του αριθμοδείκτη διαχρονικά δείχνει τη
μεταβολή του περιθωρίου ασφαλείας που απολαμβάνουν οι μακροχρόνιοι πιστωτές,
καθώς και ότι τυχόν επέκταση των παγίων περιουσιακών στοιχείων χρηματοδοτήθηκε
από κεφάλαια των φορέων (αύξηση κεφαλαίου) της επιχειρήσεως. Αντίθετα, μια
μείωση του αριθμοδείκτη αυτόύ διαχρονικά δείχνει ότι μειώθηκε το περιθώριο
ασφαλείας των μακροχρονίων πιστωτών και ότι τυχόν επέκταση των παγίων
χρηματοδοτήθηκε με την προσφυγή στο δανεισμό.
Σύγκριση του αριθμοδείκτη Παγίων προς Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις με
τον αντίστοιχο αριθμοδείκτη ομοειδών επιχειρήσεων, παρέχει ένδειξη της πολιτικής
107

κάθε μιας επιχειρήσεως στον τομέα των επενδύσεων σε πάγια και του τρόπου
χρηματοδοτήσεως αυτών. Χρειάζεται όμως προσοχή σε τέτοιου είδους συγκρίσεις
λόγω της διαφορετικής πολιτικής αποσβέσεων που ακολουθούν οι επιχειρήσεις.
Αριθμοδείκτης Παγίων προς
Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις
=
Πάγια
Αριθμοδείκτης Κάλυψης Κυκλοφορούντος Ενεργητικού με Διαρκή Κεφάλαια
Κεφάλαιο κινήσεως απότελεί η αξία των περιουσιακών στοιχείων που
κυκλοφορούν και που είναι δυνατό να ρευστοποιηθουν σε σύντομο χρονικό
διάστημα, αφού αφαιρεθούν από την αξία αυτή οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις.
Το ύψος του κεφαλαίου κινήσεως όπως προσδορίζεται από το Ε.Γ.Λ.Σ., είναι:
Κεφάλαιο Κινήσεως= (Αποθέματα + Απαιτήσεις + Χρεόγραφα + Διαθέσιμα –
Κεφάλαιο Εισπρακτέο στην επόμενη χρήση + Μεταβατικοί Λογαριασμοί του
Ενεργητικού ) – (Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις + Μεταβατικοί Λογαριασμοί του
Παθητικού).
Ο βαθμός του κυκλοφορούντος ενεργητικού, το οποίο χρηματοδοτείται από το
πλεόνασμα των διαρκών κεφαλαίων (ιδίων κεφαλαίων και μακροπρόθεσμων
υποχρεώσεων), δίνεται με το δείκτη:
Αριθμοδείκτης Κάλυψης Κυκλοφορούντος
Ενεργητικού με Διαρκή Κεφάλαια =
Κεφάλαιο Κινήσεως
Όταν ο δείκτης αυτός είναι ίσος με τη μονάδα, το σύνολο του Παθητικού
αποτελείται από διαρκή κεφάλαια, όταν είναι μηδέν δεν υπάρχει κεφάλαιο κινήσεως
και όταν είναι μικρότερος από το μηδέν τότε τμήμα τον ακινητοποιήσεων
χρηματοδοτείται από βραχυπρόθεσμα δανειακά κεφάλαια.
108

Αριθμοδείκτης Καλύψεως Τόκων
(Number Of Times Interest Earned)
Ο δείκτης αυτός εκφράζει την ικανότητα αποπληρωμής των εξόδων (τόκων,
μισθωμάτων κλπ) που συνεπάγεται η ύπαρξη ξένων κεφαλαίων. Μπορεί να ειπωθεί
επίσης ότι δείχνει τη δανειακή κατάσταση της επιχείρησης σε σχέση με την
κερδοφορία της, με την έννοια ότι αν η δανειακή επιβάρυνση της επιχείρησης είναι
μεγάλη αλλά είναι μεγάλος και ο δείκτης, αυτό σημαίνει ότι τα ξένα κεφάλαια
αποδίδουν πολύ περισσότερο από ότι κοστίζουν. Ένας μεγάλος δείκτης φανερώνει
επίσης ασφάλεια από τη μεριά των δανειστών ότι η επιχείρηση θα αποπληρώσει τις
υποχρεώσεις της. Για καλύτερες πληροφορίες ο δείκτης πρέπει να εξετάζεται
διαχρονικά και να συγκρίνεται με το μέσο δείκτη του κλάδου στον οποίο ανήκει η
Αριθμοδείκτης Κάλυψης
Χρηματοοικονομικών Εξόδων
= Κέρδη Προ τόκων και φόρων
Χρηματοοικονομικά έξοδα
Για να βρεθεί ο αριθμοδείκτης αυτός, είναι απαραίτητο να προσδιοριστούν οι
τόκοι των Μακροχρόνιων Υποχρεώσεων, το ύψος των δανειακών κεφαλαίων για τα
οποία υπολογίστηκαν, καθώς και ο χρόνος παραμονής των κεφαλαίων αυτών στην
επιχείρηση, ιδιαίτερα αν πρόκειται για νέες υποχρεώσεις.
Αριθμοδείκτης Έντασης Κεφαλαίου
Δίνεται από τον εξής τύπο:
Αριθμοδείκτης Έντασης Κεφαλαίου =
Αποσβέσεις (τρέχουσες τιμές)
Κόστος εργασίας
Αριθμοδείκτης Μακροπρόθεσμης Χρηματοδοτήσεως
109

Αριθμοδείκτης Μακροπρόθεσμης
Χρηματοδοτήσεως
=
Μακροπρόθεσμα Δάνεια
Σύνολο Παθητικού
Αριθμοδείκτης Κάλυψης Τοκοχρεολυσίων
Αριθμοδείκτης Κάλυψης
Τοκοχρεολυσίων
=
Κέρδη προ φόρων + Αποσβέσεις
Χρεολύσια + Τόκοι + Φόροι
Αριθμοδεικτης Απλής Μόχλευσης
Αριθμοδείκτης Απλής Μόχλευσης
=
Μακροπρόθεσμα Δάνεια
Ίδια Κεφάλαια + Μακροπρ. Δάνεια
Αριθμοδεικτης Χρηματοοικονομικής Μόχλευσης
Αριθμοδεικτης Χρηματοοικονομικής Μόχλευσης =
Σύνολο Υποχρεώσεων
Σύνολο Κεφαλαίων
Αριθμοδεικτης Λειτουργικής Μόχλευσης
= Μικτό Περιθώριο (Αξία Πωλήσεων – Μτ. Κ.)
110

Αριθμοδείκτης
Λειτουργικής Μόχλευσης
Ε προ τόκων και Φόρων (αξία πωλήσεων – Μτ.Κ. – Στ. Κ.)
Η όποια μεταβολή των πωλήσεων, επιφέρει τέτοια μεταβολή του Ε προ ΤΦ
Αριθμοδεικτης Συγκριτικής Μόχλευσης
Αριθμοδεικτης Συγκριτικής Μόχλευσης
=
Μικτό Περιθώριο
Κέρδος
Η όποια μεταβολή των πωλήσεων επιφέρει τέτοια μεταβολή κερδών.
Αριθμοδεικτης Κεφαλαιακής Μόχλευσης
Αριθμοδεικτης
Κεφαλαιακής Μόχλευσης =
Αγ. Αξ. Προν. Μετοχών + αγ. Αξ. Ομολόγων + Μ. Δάνεια
Αγοραία αξία κοινών Μετοχών
2.5.5 ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ
(INVESTMENT RATIOS)
Οι αριθμοδείκτες αυτοί χρησιμοποιούνται από τους επενδυτές όταν πρόκειται
ν’ αποφασίσουν αν θα πρέπει να αγοράσουν, να πωλήσουν ή να διατηρήσουν την
επίνδυσή τους σε μετοχικούς τίτλους μιας επιχειρήσεως.
Οι περισσότεροι από τους ευρύτατα χρησιμοποιούμενους Επενδυτικούς
Αριθμοδείκτες συσχετίζουν την τρέχουσα τιμή των μετοχών μιας επιχειρήσεως με
111

κατά μετοχή μεγέθη του Ισολογισμού και της Καταστάσεως Αποτελεσμάτων
Χρήσεως. Η αναφορά σε κατά μετοχή σχέσεις είναι χρήσιμη από πρακτική απόψεως
διότι, οι τιμές που αναφέρονται στη Χρηματιστηριακή Αγορά αφορούν τη μια μετοχή
και όχι συνολικά μεγέθη της επιχειρήσεως.
Είδη επενδυτικών αριθμοδεικτών:
1. τα Κατά Μετοχή Κέρδη (Earnings per Share ή E.P.S)
2. το Κατά Μετοχή Μέρισμα (Dividends per Share)
3. Μερισματική Απόδοση (Dividend Yield)
4. Ποσοστό Διανεμομένων Κερδών (Pay out Ratio)
5. Εσωτερική Αξία Μετοχής (Book Value per Share)
6. Λόγος Τιμής προς Κέρδη Κατά Μετοχή (P/E Ratio)
7. Ταμιακή Ροή Κατά Μετοχή (Cash Flow per Share)
8. Αριθμοδείκτης Αποδόσεως Μετοχής σε Ταμιακή Ροή (Cash Flow)
9. Αριθμοδείκτης ποσοστού Αυτοχρηματοδοτήσεως
10. Αριθμοδείκτης Διαρκείας Εξοφλήσεως Επενδύσεων
11. Απόσβεση Κατά Μετοχή (Depreciation per Share)
Κέρδη Κατά Μετοχή (Earnings Per Share – E.P.S.)
Τα κατά μετοχή κέρδη μιας επιχειρήσεως είναι ένας από τους πιο σπουδαίους
δείκτες που χρησιμοποιείται στη χρηματοοικονομική ανάλυση, αλλά είναι συγχρόνως
και ο πιο παραπλανητικός. Ο υπολογισμός των κατά μετοχή κερδών μιας
επιχειρήσεως, η οποία έχει μόνο κοινές και προνομιούχες μετοχές (με ψήφο ή χωρίς
ψήφο) γίνεται:
Κέρδη Ανά Μετοχή (E.P.S =
Σύνολο Καθαρών Κερδών Χρήσεως
Μέσος Αριθμός Μετοχών σε Κυκλοφορία
112

Σημειώνεται ότι, πολλοί αναλυτές, στην περίπτωση που θέλουν να
υπολογίσουν τα κέρδη κατά μετοχή μιας επιχειρήσεως λαμβάνουν υπόψη τους μόνο
τις κοινές με ψήφο μετοχές. Αυτό που κυριαρχεί είναι, ότι θα πρέπει να λαμβάνονται
και οι δύο κατηγορίες μετοχών (κοινές και προνομιούχες), διότι στη χώρα μας οι
προνομιούχες μετοχές δεν διαφέρουν σε τίποτα από τις κοινές, παρά μόνο στο ότι
δεν έχουν δικαίωμα ψήφου. Σε αντιστάθμισμα αυτού έχουν προτεραιότητα στη λήψη
μερίσματος ή δίνουν σταθερό ή και σωρευτικό μέρισμα, καθώς και προτεραιότητα στη
λήψη των κεφαλαίων που αντιπροσωπεύουν σε περίπτωση διαλύσεως της
Ο αριθμοδείκτης αυτός δείχνει το ύψος των καθαρών κερδών, που αντιστοιχεί
σε κάθε μετοχή της επιχειρήσεως και επηρεάζεται, τόσο από το συνολικό ύψος των
κερδών της επιχειρήσεως όσο και από τον αριθμό των μετοχών της. Το ύψος των
κερδών, κατά μετοχή, αντανακλά την κερδοφόρα δυναμικότητα μιας επιχειρήσεως, με
βάση τη μια μετοχή της και χρησιμοποιείται ευρύτατα.
Διαφορές στα Κέρδη Κατά Μετοχή μεταξύ επιχειρήσεων είναι δύσκολο να
ερμηνευθούν για τον απλούστατο λόγο ότι όλες οι επιχειρήσεις δεν έχουν τον ίδιο
αριθμό μετοχών. (Ακόμη και επιχειρήσεις που έχουν τα ίδια περιουσιακά στοιχεία και
τα ίδια κέρδη μπορεί να εμφανίζουν διαφορετικά κατά μετοχή κέρδη διότι έχουν
διάφορο αριθμό μετοχών).
Επίσης, συγκρίσεις των κατά μετοχή κερδών της ίδιας επιχειρήσεως
διαχρονικά πρέπει να γίνονται με μεγάλη προσοχή διότι είναι δυνατόν η τυχόν
υπάρχουσα διαφορά να οφείλεται στη μεταβολή της μερισματικής πολιτικής της
επιχειρήσεως και όχι στη μείωση της κερδοφόρας δυναμικότητας της.
Αν κατά τη διάρκεια της χρήσεως αυξηθεί το μετοχικό κεφάλαιο της
επιχειρήσεως με καταβολή μετρητών και έκδοση νέων μετοχών τότε, για να υπάρξει
συνέπεια μεταξύ του αριθμητού (συνολικά κέρδη) και του παρονομαστού (Αριθμός
μετοχών σε κυκλοφορία) θα πρέπει να βρεθεί ο σταθμικός μέσος όρος του αριθμού
των μετοχών που υπήρχαν κατά τη διάρκεια της χρήσεως στην οποία
πραγματοποιήθηκαν τα κέρδη της επιχειρήσεως. Τούτο διότι τα κεφάλαια που προήλ-
θαν από την αύξηση του κεφαλαίου συμμετείχαν στην παραγωγή κερδών από τη
στιγμή που μπήκαν στην επιχείρηση. Επομένως, ο νέος αριθμός μετοχών που
113

βρίσκεται σε κυκλοφορία θα πρέπει να επηρεάσει το σύνολο των μετοχών της
επιχειρήσεως κατά ένα ποσοστό, το οποίο εξαρτάται από τη χρονική διάρκεια που οι
νέες μετοχές τέθηκαν σε κυκλοφορία.
Για καλύτερη κατανόηση των ανωτέρω αναφέρεται ότι, έστω:
100.000 μετοχές βρίσκονταν σε κυκλοφορία κατά τους 9 πρώτους μήνες του έτους,
οπότε 100.000 χ 9/12 = 75.000
140.000 μετοχές βρίσκονταν σε κυκλοφορία κατά τους τρεις τελευταίους μήνες του
έτους μετά την κατά 40.000 αύξηση του αριθμού αυτών την 1/10, ήτοι 140.000 χ 3/12
= 35000
Μέσος Σταθμικός Αριθμός Μετοχών σε Κυκλοφορία κατά τη διάρκεια του έτους
110.000
Τα παραπάνω δεν ισχύουν αν ο αριθμός των μετοχών μιας εταιρίας
μεταβληθεί λόγω αυξήσεως του μετοχικού της κεφαλαίου από κεφαλαιοποίηση
αποθεματικών ή της υπεραξίας των παγίων στοιχείων, ως και λόγω κατατμήσεως
(split) ή συμπτύξεως (reverse split) των μετοχών της που κυκλοφορούν.
Όταν πρόκειται να γίνουν συγκρίσεις με τα κατά μετοχή κέρδη προηγουμένων
χρήσεων, στις περιπτώσεις διανομής δωρεάν μετοχών λόγω κεφαλαιοποιήσεως
αποθεματικών, ή υπεραξίας παγίων, ή κερδών, τότε γίνεται προσαρμογή των κατά
μετοχή κερδών όλων των προηγουμένων χρήσεων με βάση τον πιο πρόσφατο
αριθμό μετοχών, θεωρούμε δηλαδή ότι και οι νέες μετοχές βρίσκονταν σε κυκλοφορία
καθ' όλη την υπό κρίση περίοδο.
Ο λόγος που δίνεται τόσο μεγάλη σημασία στο δείκτη κερδών ανά μετοχή ως
προς τη δραστηριότητα της επιχείρησης, είναι ότι επιτρέπει στον επενδυτή να
διαπιστώσει πόσα από τα κέρδη η επιχείρηση πληρώνει για μερίσματα και πόσα
ξαναεπενδύει σε αναπτυξιακά προγράμματά της. Σε περίπτωση που η εταιρεία
καθυστερήσει να δώσει μερίσματα, για επενδυτικούς λόγους, αυτά που θα δοθούν
μελλοντικά θα πρέπει να είναι πολύ μεγαλύτερα για να αποζημιώνουν τους μετόχους.
Η μερισματική πολιτική που ακολουθεί η εταιρεία είναι το κλειδί για να
αναλύσουμε τη χρηματοοικονομική στρατηγική της επιχείρησης. Συνήθως οι
114

επιχειρήσεις προσπαθούν να διατηρούν μια ελαφρώς δυναμική αύξηση των
μερισμάτων ανά μετοχή και επενδύουν ξανά ένα σημαντικό μέρος των καθαρών
κερδών.
Οι εταιρείες που κλείνουν φτωχά την οικονομική τους χρήση, συνήθως
έρχονται αντιμέτωπες με πολλά ερωτηματικά όσον αφορά τη μερισματική πολιτική
τους όπως:
• το κόψιμο του μερίσματος
• να διατηρεί τα μερίσματα, υποστηρίζοντας τα μερικά από τα αποθεματικά της
κεφάλαια
Βέβαια, προτού η Διοίκηση πάρει τις αποφάσεις της πρέπει να αξιολογήσει
σωστά την παρούσα κατάσταση της επιχείρησης, την επενδυτική της στρατηγική, τις
υποχρεώσεις της, την δυναμική της αγοράς και ιδιαίτερα το όφελος και την οικονομική
υγεία των μετόχων.
Τα Κέρδη Ανά Μετοχή είναι η μόνη απόδειξη για επιτυχημένες επενδύσεις της
εταιρείας και βασικός παράγοντας για μακροπρόθεσμες τοποθετήσεις στην αγορά.
Όταν αγοράζονται μετοχές προσδοκάται από τους μετόχους, την περίοδο που
θα τις κατέχουν να εισπράττουν μέρισμα και όταν τις πουλήσουν να επιτύχουν τιμή
μεγαλύτερη από εκείνη που τις αγόρασαν.
Προϋπόθεση όμως για επίτευξη και διανομή μερίσματος και κεφαλαιακών
κερδών, είναι η δυνατότητα ύπαρξης μελλοντικών κερδών.
Σημαντικό για τον επενδυτή είναι η αύξηση των κερδών ανά μετοχή, επειδή η
αύξησή τους σημαίνει επιτυχημένες επενδύσεις, κάτι που δεν δεικνύουν τα συνολικά
κέρδη. Αυτά δηλαδή μπορούν να αυξηθούν μετά από κάθε επένδυση που
χρηματοδοτήθηκε με πώληση, π.χ. μετοχών, μόνο εφόσον είναι επιτυχημένη, ενώ
συνολικά ακόμη και αν είναι αποτυχημένη.
Το Κατά Μετοχή Μέρισμα (Dividends per Share)
Ο δείκτης των Κατά Μετοχή Κερδών μιας επιχειρήσεως παρέχει ένδειξη του
ποσοστού των κερδών που μοιράζονται στους μετόχους (μέρισμα) και αυτού που
παρακρατείται από την επιχείρηση με τη μορφή διαφόρων αποθεματικών. Για τούτο ο
υπολογισμός του ύψους του Κατά Μετοχή Μερίσματος αποτελεί χρήσιμο δείκτη και
115

βρίσκεται από τον εξής τύπο:
Κατά Μετοχή Μέρισμα =
Σύνολο Μερισμάτων
Αριθμός Μετοχών σε Κυκλοφορία
Μερισματική Απόδοση (Dividend Yield)
Η Μερισματική Απόδοση δείχνει την απόδοση που απολαμβάνουν οι
επενδυτές από τα μερίσματα των μετοχών που έχουν επενδύσει τα κεφάλαιά τους.
Βρίσκεται ως εξής:
Μερισματική Απόδοση =100χ
Μέρισμα Κατά Μετοχή
Τιμή Μετοχής στο Χρηματιστήριο
Όσο μεγαλύτερη είναι η Μερισματική Απόδοση μιας μετοχής τόσο πιο
ελκυστική γίνεται στους επενδυτές. Οι μερισματικές αποδόσεις διαφόρων
επιχειρήσεων διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους και τούτο διότι το ύψος των
μερισμάτων που καταβάλλει κάθε μία εξαρτάται από τη μερισματική πολιτική που
ακολουθεί.
Ποσοστό Διανεμομένων Κερδών (Pay out Ratio)
Ποσοστό Διανεμομένων Κερδών
=100χ
Σύνολο Μερισμάτων Χρήσεως
Σύνολο Καθαρών Κερδών Χρήσεως
Όσο μεγαλύτερο είναι το Ποσοστό των Διανεμομένων Κερδών τόσο
μεγαλύτερο είναι το καταβαλλόμενο στους μετόχους μέρισμα. Αντίθετα, όσο
μικρότερο είναι το ποσοστό αυτό, τόσο πιο συντηρητική είναι η μερισματική πολιτική
που ακολουθεί η επιχείρηση και τόσο μεγαλύτερο το ύψος των παρακρατουμένων
κερδών, με τη μορφή διαφόρων αποθεματικών, για τη χρηματοδότηση μελλοντικών
116

επενδύσεων. Αυτή την τακτική ακολουθούν συνήθως νέες και αναπτυσσόμενες
επιχειρήσεις, τείνουν δηλαδή να έχουν χαμηλό ποσοστό διανεμομένων κερδών.
Εσωτερική Αξία Μετοχής (Book Value per Share)
Εσωτερική Αξία Μετοχής
(με βάση τη λογιστική καθαρά θέση)
=
Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων
Λόγος Τιμής προς Κέρδη ανά Μετοχή (P/E Ratio)
Ρ/Ε =
Τρέχουσα Αξία Μετοχής
Κέρδη Κατά Μετοχή
Ο δείκτης αυτός δείχνει πόσες φορές διαπραγματεύεται μια μετοχή τα κέρδη
του προηγουμένου έτους στο Χρηματιστήριο, ή πόσα ευρώ είναι διατεθειμένος να
καταβάλει ένας επενδυτής για κάθε ευρώ κέρδους της επιχειρήσεως ή μας δίνει πόσα
χρόνια απαιτούνται για να πάρουμε τα χρήματα μας πίσω με την προϋπόθεση ότι τα
κέρδη της εταιρείας διατηρούνται σταθερά. Συγχρόνως μας πληροφορεί για τον
αριθμό των ετών που απαιτούνται σε καθαρά κέρδη ανά μετοχή, για να αγοραστεί η
μετοχή. Ο υπολογιζόμενος κατ’ αυτό τον τρόπο λόγος τιμής προς κέρδη προϋποθέτει
ότι τα κέρδη, με βάση τα οποία υπολογίζεται, θα παραμείνουν τα ίδια και στο μέλλον.
Αριθμοδείκτης Αποδόσεως Μετοχής σε Ταμιακή Ροή (Cash Flow)
H Κατά Μετοχή Ταμιακή Ροή είναι σημαντικό μέγεθος, ιδίως για τους
επενδυτές στο Χρηματιστήριο αλλά και για τους δανειστές, τις τράπεζες και γενικά
τους ενδιαφερομένους για μια επιχείρηση. Αυτό γιατί το ύψος της Ταμιακής Ροής δεν
επηρεάζεται από τους χειρισμούς εκείνους που μπορούν να αλλοιώσουν τα
οικονομικά αποτελέσματα μιας επιχειρήσεως. Πάντως, ο υπολογισμός της Ταμιακής
Ροής κατά μετοχή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν συνδυάζεται με τη χρηματιστηριακή
117

αξία των μετοχών μιας επιχειρήσεως δηλαδή τον αριθμοδείκτη Αποδόσεως της
Μετοχής σε Ταμιακή Ροή.
Αριθμοδείκτης Αποδόσεως Μετοχής
σε Ταμιακή Ροή
=100χ
Ταμιακή Ροή Κατά Μετοχή
Χρηματιστηριακή Τιμή Μετοχής
Ο αριθμοδείκτης αυτός συμπληρούμενος και από τον αριθμοδείκτη
Χρηματιστηριακής Τιμής προς Κέρδη Κατά Μετοχή βοηθά σε μεγάλο βαθμό, την
ανάλυση των μετοχών μιας επιχειρήσεως, με την προϋπόθεση συγκρίσεως του με το
Ρ/Ε άλλων ομοειδών επιχειρήσεων ή τον αριθμοδείκτη Ρ/Ε του κλάδου που ανήκει η
συγκεκριμένη επιχείρηση.
Αριθμοδείκτης Ποσοστού Αυτοχρηματοδοτήσεως
Η σύγκριση του Cash Flow μιας επιχειρήσεως με τις επενδύσεις δείχνει το
ύψος της αυτοχρηματοδοτήσεώς της μέσα σε μια χρήση. Έτσι, με την ευρεία έννοια
του όρου, το Cash Flow ταυτίζεται με την αυτοχρηματοδότηση.
Αριθμοδείκτης Ποσοστού Αυτοχρηματοδοτήσεως
=100χ
Ταμιακή Ροή
Καθαρές Πωλήσεις Χρήσεως
Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμοδείκτης αυτός, τόσο μεγαλύτερο είναι το
ποσοστό της χρηματοδοτήσεως μιας επιχειρήσεως από τα Ίδια Κεφάλαιά της. Για να
γίνει όμως ορθή ερμηνεία του αριθμοδείκτη αυτού απαιτείται να παραμένει σταθερή η
σχέση πωλήσεων προς τα απασχολούμενα κεφάλαια, διαφορετικά μπορεί να
οδηγηθεί κανείς σε εσφαλμένα συμπεράσματα.
Αριθμοδείκτης Διαρκείας Εξοφλήσεως Επενδύσεων
Για να βρεθεί η διαρκεια, κατά την οποία το σύνολο των επενδύσεων μιας
επιχειρήσεως σε πάγια θα αποδεσμευτεί με τη μορφή κερδών και αποσβέσεων,
υπολογίζεται ο αριθμοδείκτης Καθαρών Παγίων προς Ταμιακή Ροή, ο οποίος είναι:
Αριθμοδείκτης Διαρκείας Εξοφλήσεως Επενδύσεων Καθαρά Πάγια
118

= Ταμιακή Ροή
Όσο μεγαλύτερος είναι αυτός ο αριθμοδείκτης, τόσο περισσότερος χρόνος
απαιτείται μέχρι να εξοφληθούν τα πάγια της επιχειρήσεως, λαμβανομένων υπόψη
μόνο των εισροών από τη δραστηριότητά της.
Απόσβεση κατά Μετοχή (Depreciation per Share)
Επειδή για πολλές εταιρίες το ύψος των ετησίων αποσβέσεων είναι πολύ
σημαντικό, η δε πολιτική αποσβέσεων διαφέρει σημαντικά από επιχείρηση σε
επιχείρηση. Είναι χρήσιμο παράλληλα με το συντελεστή αποσβέσεων, να
προσδιορίζεται και το ύψος των Κατά Μετοχή Αποσβέσεων της Χρήσεως.
Απόσβεση κατά Μετοχή =
Σύνολο Αποσβέσεως Χρήσεως
Το ύψος των αποσβέσεων, που αντιστοιχεί σε κάθε μετοχή μιας επιχειρήσεως,
είναι χρήσιμο όταν συγκρίνουμε διάφορες ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και κυρίως
όταν το συσχετίζουμε με τα Κατά Μετοχή Κέρδη και την Ταμιακή Ροή.
Αριθμοδείκτες MOTOR PRESS HELLAS Α.Ε
Ας δούμε συγκεντρωτικά τι αριθμοδείκτες έχει να μας επιδείξει η MOTOR
PRESS HELLAS Α.Ε., για την τριετία 1998-2000, χωρίς περαιτέρω αναλύσεις και
συγκρίσεις.
119

120

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΜΕΡΟΥΣ
1. «Χρηµατοοικονοµική ανάλυση λογιστικών καταστάσεων» Νιάρχος Α. Νικήτας,
Εκδόσεις Α.Σταµούλης.
2. Κάντζος Κωνσταντίνος, Ανάλυση Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων, Αθήνα
1994
3. Νιάρχος, Α. Νικήτας, Χρηματοοικονομική Ανάλυση Λογιστικών Καταστάσεων,
τέταρτη έκδοση, Εκδόσεις Α. Σταμούλης, Αθήνα-Πειραιάς 1994
4. Τσακλάγκανος, Άγγελος, Λογιστική Εταιριών, Εκδόσεις Αφοί Κυριακίδη,
Θεσσαλονίκη 1992
5. Αριθμοδείκτες και Management, Ciaran Walsh, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2004.
121

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
3. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
3.1 Τα Λογιστικά Βιβλία
Τα διάφορα λογιστικά στοιχεία, όπως Δελτία Αποστολής, Τιμολόγια, Αποδείξεις
κ.ά., αφού περιέλθουν στην διάθεση της επιχειρήσεως, πρέπει να καταχωρηθούν στα
λογιστικά βιβλία. Κατά τον Εμπορικό Νόμο οι έμποροι οφείλουν να τηρούν:
• Το Ημερολόγιο, στο οποίο εγγράφονται κατά χρονολογική σειράν όλα τα λογιστικά
γεγονότα.
• Το Βιβλίο Απογραφών, όπου καταχωρούνται κατ' έτος τα στοιχεία απογραφής του
Ενεργητικού και Παθητικού της επιχειρήσεως, ο Ισολογισμός και οι Καταστάσεις
Γενικής Εκμεταλλεύσεως και Αποτελεσμάτων Χρήσεως, καθώς και ο Πίνακας
Διανομής Κερδών και άλλες πληροφορίες του Προσαρτήματος,
• Το Βιβλίο Αντιγραφής Επιστολών.
Κατά τον Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων (ΚΒΣ - βλ. ΠΔ 186/ΦΕΚ, Α'
84/26.5.1992) ο επιτηδευματίας εντάσσεται σε μίαν εκ των τριών κατηγοριών βιβλίων,
με βάση το σύνολον των ακαθαρίστων εσόδων και τηρεί τα αντίστοιχα λογιστικά
βιβλία.
Εκτός των αναφερομένων στον πίνακα λογιστικών βιβλίων, ο ΚΒΣ προβλέπει
την τήρηση και άλλων ειδικών βιβλίων, όπως ποσοτικής παραλαβής αγαθών,
επενδύσεων, κινήσεως πελατών, εισπρακτέων και πληρωτέων γραμματίων,
πρακτικών Γενικών Συνελεύσεων Μετόχων Α.Ε. και πρακτικών συνεδριάσεων του
Διοικητικού Συμβουλίου, Βιβλίο Πρακτικών Συνελεύσεως και Βιβλίο Πρακτικών
Διαχειρίσεως ΕΠΕ κ.ά.
Όρια κατηγοριών και αντίστοιχα βιβλία τον ΚΒΣ:
Κατ. Βιβλίων Όρια Ακαθαρίστων Εσόδων Υποχρεωτικώς τηρούμενα λογιστικά βιβλία
122

Α' Μέχρι 100.000 ευρώ Βιβλίο Αγορών
Β' Μέχρι 1.000.000 ευρώ Βιβλίο Εσόδων-Εξόδων
Γ' Άνω των 1.000.000 ευρώ Βιβλίο Απογραφών
Γενικό Ημερολόγιο
Γενικό Καθολικό πρωτοβ. λ/σμοί)
Αναλυτικά Καθολικά
Βιβλίο Αποθήκης (όπου αναγκαίο)
Τα ανωτέρω βιβλία υπόκεινται σε κανόνες θεωρήσεως και τηρήσεως, έχουν
αποδεικτική αξία, είναι κατά κανόνα απόρρητα και πρέπει να διαφυλάσσονται επί έξι
(6) έτη μετά την λήξη της διαχειριστικής χρήσεως, στην οποίαν αναφέρονται.
3.2 Λογιστικές Διαδικασίες
Κρίνεται σκόπιμο να πούμε ότι, οι διάφορες ενέργειες στις οποίες προβαίνει το
λογιστήριο μιας επιχειρηματικής μονάδας, από τη στιγμή που το πρώτο λογιστικό
γεγονός της χρήσεως λάβει χώρα, μέχρι τη στιγμή της καταρτίσεως των λογιστικών
καταστάσεων στο τέλος της χρήσεως, καλούνται Λογιστικές Διαδικασίες.
Οι διαδικασίες αυτές, όπως είναι φανερό, επαναλαμβάνονται σε κάθε λογιστική
χρήση. Ο κύκλος ή το κύκλωμα αυτών των λογιστικών διαδικασιών εμφανίζεται στο
παρακάτω διάγραμμα.
ΚΥΚΛΟΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ
Αρχή Χρήσεως
(*)Διαδικασία 1 Αρχή
ΑΝΟΙΓΜΑ ΒΙΒΛΙΩΝ
Ημερολογιακή εγγραφή ανοίγματος και μεταφοράς αυτής στο Γ.Κ.
Διαδικασία 2
Συγκέντρωση δικαιολογητικών εγγράφων
Ανάλυση λογιστικών γεγονότων
123
Κατάτηδιάρκειατηςχρήσηςχρήσης

Ημερολογιακές εγγραφές λογιστικών γεγονότων
Μεταφορά ημερολογιακών εγγραφών στο Γενικό και Αναλυτικά Καθολικά
(*)Διαδικασία 6
Κατάρτιση περιοδικών-προσωρικών ισοζυγίων
Κατάρτιση τελευταίου προσωρινού ισοζυγίου
Διενέργεια απογραφής
Κατάρτιση φύλλου εργασίας
Ημερολογιακές εγγραφές προσαρμογής
Κατάρτιση προσαρμοσμένου ισοζυγίου
Ημερολογιακές εγγραφές προσδιορισμού του αποτελέσματος
Κατάρτιση οριστικού ισοζυγίου
Κατάρτιση λογιστικών καταστάσεων
ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΒΙΒΛΙΩΝ
Ημερολογιακή εγγραφή κλεισίματος και μεταφορά αυτής στο Γ.Κ.
Τέλος χρήσης
(*)Προαιρετική Διαδικασία
124
Κατάτοτέλοςτηςχρήσης

Η εύρεση της πραγματικής οικονομικής καταστάσεως μιας οικονομικής
μονάδας σε μία δεδομένη χρονική στιγμή επιτυγχάνεται με τη διενέργεια απογραφής.
Απογραφή είναι το σύνολο των ενεργειών των σχετικών με τη λεπτομερή περιγραφή,
τη μέτρηση και την απόδοση σε χρηματικές μονάδες των στοιχείων του ενεργητικού,
του παθητικού και της καθαρής θέσεως μίας οικονομικής μονάδας σε μία δεδομένη
χρονική στιγμή.
Από τον παραπάνω ορισμό προκύπτει ότι για την ολοκλήρωση της
απογραφής απαιτείται να γίνουν οι εξής τρεις διαφορετικές ενέργειες: α) Λεπτομερής
περιγραφή. Κάθε στοιχείο περιγράφεται αναλυτικά, ώστε να μπορεί να διακριθεί από
τα άλλα στοιχεία (διαστάσεις, ποιότητα, τύπος, διεύθυνση κάθε οφειλέτη ή πιστωτή,
χρόνος λήξεως απαίτησης κλπ.), β) Μέτρηση. Τα υλικά στοιχεία του ενεργητικού
μετρούνται με τη χρησιμοποίηση διαφόρων μονάδων μετρήσεως, όπως μονάδες
βάρους, όγκου, μήκους κ.λπ. Ως μέτρηση των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων
εννοούμε τον καθορισμό του ποσού κάθε απαιτήσεως και υποχρεώσεως. Ο
προσδιορισμός του ποσού στηρίζεται στα δεδομένα των λογαριασμών και των
δικαιολογητικών, καθώς και στα στοιχεία των οφειλετών και πιστωτών, γ) Απόδοση
σε χρηματικές μονάδες. Η απόδοση των στοιχείων της απογραφής σε χρηματικές
μονάδες καλείται αποτίμηση (μέθοδος ιστορικού κόστους).
Η απογραφή που αναπτύχθηκε πιο πάνω καλείται πραγματική ή φυσική ή
εξωλογιστική ή εξωτερική απογραφή. Η πραγματική απογραφή μπορεί να
καταχωρηθεί σε Βιβλίο ή Καταστάσεις. Πάντως, η ελληνική νομοθεσία επιβάλλει την
καταχώρησή της σε βιβλίο το οποίο ονομάζεται Βιβλίο Απογραφών. Είναι δηλαδή
εκείνο τα εξωλογιστικό έγγραφο στο οποίο καταγράφονται αναλυτικά τα περιουσιακά
στοιχεία κατά την ποσότητα και αξία.
Η απογραφή γίνεται κυρίως τη νύχτα της 31ης
Δεκεμβρίου. Σε πολλές
επιχειρήσεις αρχίζει από το απόγευμα. Εάν τυχόν δε γίνει την 31 Δεκεμβρίου ή την 1η
Ιανουαρίου, ημέρα κατά την οποίαν είναι κλειστά τα καταστήματα, δεν δύναται να
υπολογισθούν κατόπιν τα πραγματικά υπάρχοντα εμπορεύματα διότι στις 2
Ιανουαρίου αρχίζουν οι αγοραπωλησίες.
Υποχρεωτική απογραφή κάνουμε στις εξής περιπτώσεις: α) όταν γίνεται
έναρξη της λειτουργίας της επιχειρήσεως, β) στο τέλος της κάθε περιόδου, γ) όταν
125

πρόκειται να αρχίσει η εκκαθάριση της επιχειρήσεως λόγω διαλύσεώς της, δ) όταν οι
εκκαθαριστές δεν συμφωνούν με την αξία την οποία εμφανίζονται στον Ισολογισμό τα
διάφορα περιουσιακά στοιχεία της επιχειρήσεως, ε) στο τέλος κάθε εκκαθαριστικής
χρήσεως, υπό των εκκαθαριστών, στ) όταν τελειώσει η εκκαθάριση, συντασσόμενη
υπό των εκκαθαριστών. Δύναται εάν το επιθυμεί ο επιχειρηματίας να γίνεται κατά
διαστήματα απογραφή, αλλά αυτή δε θα καταχωρείται στα θεωρημένα βιβλία.
Σύμφωνα με το άρθρο 27 του Κ.Β.Σ. ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία τρίτης
κατηγορίας οφείλει να κάνει απογραφή όλων των στοιχείων της επαγγελματικής του
περιουσίας. Ο επιτηδευματίας που πρόκειται να τηρήσει για πρώτη φορά βιβλία
τρίτης κατηγορίας υποχρεωτικά ή προαιρετικά, συντάσσει απογραφή έναρξης στις
προθεσμίες που προβλέπονται από το άρθρο 17 παρ. 7 και 8 του Κ.Β.Σ. Όταν δεν
υπάρχουν περιουσιακά στοιχεία ή αποθέματα, αντί για σύνταξη απογραφής έναρξης,
καταχωρούνται αναλυτικά τα λοιπά στοιχεία του ενεργητικού και παθητικού στην
Εγγραφή Ανοίγματος των βιβλίων.
Με βάση την πραγματική απογραφή θα μπορούσαμε να καταρτίσουμε τον
Ισολογισμό της οικονομικής μονάδας, διότι ο Ισολογισμός εμφανίζει ακριβώς τα ίδια
στοιχεία που εμφανίζει και η Απογραφή. Οι μόνες διαφορές μεταξύ Ισολογισμού και
Απογραφής είναι ότι: α) ο Ισολογισμός είναι συνοπτική λογιστική κατάσταση, ενώ η
Απογραφή εμφανίζει τα διάφορα στοιχεία λεπτομερώς, β) ο Ισολογισμός εμφανίζει
μόνο χρηματικά ποσά, ενώ η Απογραφή παρουσιάζει ποσότητες και χρηματικά ποσά.
Η κατάρτιση του Ισολογισμού απ’ ευθείας από τα στοιχεία της Απογραφής δεν είναι,
εντούτοις, η διαδικασία που ακολουθείται από τη Χρηματοοικονομική Λογιστική.
3.3 Πρακτικά θέματα που απαιτούνται για την ορθή απογραφή:
1. Οργάνωση της απογραφής.
Μετά τη σύσταση της επιτροπής Απογραφής, πρώτο ζήτημα είναι να
προσδιοριστούν:
• Ποιοι θα απογράψουν και πώς.
• Από πού θα αντληθούν στοιχεία για την απογραφή και ειδικότερα την αποτίμηση
των παγίων.
126

• Με ποια έντυπα θα γίνει η καταγραφή. Τα έντυπα πρέπει να βοηθούν στην
σύνταξη του μητρώου παγίων, δηλαδή να συγκεντρώνουν όλα τα απαραίτητα
στοιχεία που χρειάζονται.
• Ένα ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι το «Τι θα κάνουμε με τα
καταστραμμένα πάγια».
2. Καταγραφή όλης της πάγιας περιουσίας.
• Η προσπάθεια που θα γίνει είναι να μην διαφύγουν της Απογραφής κάποια
περιουσιακά στοιχεία.
• Για την διαπίστωση της πληρότητας της απογραφής θα συνταχθούν
πρωτόκολλα καταμέτρησης , τα οποία θα υπογραφούν και θα αρχειοθετηθούν,
έτσι ώστε σε κάθε χρονική στιγμή να είναι δυνατή η απόδειξη ότι η απογραφή
πραγματοποιήθηκε με επιμέλεια.
3. Αποτίμηση της πάγιας περιουσίας
• Τα ακίνητα αποτιμώνται με το σύστημα των αντικειμενικών αξιών.
• Τα λοιπά πάγια αποτιμώνται στην τρέχουσα αξία τους.
4. Καταγραφή, χωρίς αποτίμηση, των περιουσιακών στοιχείων που δεν ανήκουν
ιδιοκτησιακά στην επιχείρηση, αλλά σε τρίτους.
• Τα περιουσιακά στοιχεία που ευρίσκονται στα χέρια της επιχείρησης προς χρήση
θα καταγραφούν, αλλά δεν θα αποτιμηθούν. Θα εμφανιστούν σε λογαριασμούς
τάξεως με αξία μνείας (1λεπτό του ευρώ).
5. Ομαδοποίηση των παγίων στοιχείων κατά λογαριασμό .
• Σταδιακά πρέπει να ομαδοποιούνται τα ποσά ανά λογαριασμό, μέσω της
καταχώρισής τους στο μητρώο παγίων, και συνολικά να ενημερώνονται οι
αντίστοιχοι λογαριασμοί της πρώτης ομάδας της Γενικής Λογιστικής.
• Η ομαδοποίηση αυτή θα γίνει με βάση την διάταξη του λογιστικού σχεδίου, ως
εξής:
127

6. Έγκριση της Απογραφής από το Δημοτικό Συμβούλιο.
• Η επιτροπή απογραφής θα εισηγηθεί στο Δημοτικό Συμβούλιο την απογραφή με
Έκθεση που θα υποβάλλει σε συνεδρίασή του. Το Δ.Σ. θα κληθεί να αποφασίσει
επί της Έκθεσης, να την συμπληρώσει ή να την διορθώσει και τελικά να την
εγκρίνει, ως την απεικόνιση της περιουσιακής κατάστασης της επιχειρήσεως.
7. Καταχώρηση των παγίων στοιχείων στο μητρώο παγίων.
• Η καταχώριση στο μητρώο παγίων θα γίνεται σταδιακά με την συγκέντρωση και
αποτίμηση των παγίων στοιχείων. Η ενημέρωση του μητρώου πριν από την
έγκριση της απογραφής θα βοηθήσει στην εξαγωγή σωστών στοιχείων για τις
αποσβέσεις, ενώ θα βοηθήσει και στη σύνταξη των συνοδευτικών εντύπων που
θα επισυνάψουμε στην εισήγηση της επιτροπής.
Με την έγκριση της απογραφής από το Δημοτικό Συμβούλιο το μητρώο
παγίων θα είναι επίσημο και θα μπορεί να εκτυπωθεί σε θεωρημένο βιβλίο.
3.4 Λογιστικές Ενέργειες μετά την Απογραφή
128

Μετά τη διενέργεια της Απογραφής ακολουθεί σύγκριση των υπολοίπων των
λογαριασμών του Ενεργητικού και του Παθητικού με τα δεδομένα της απογραφής και
οι τυχόν διαφορές τακτοποιούνται, ώστε οι λογαριασμοί να εμφανίσουν τελικώς τα
δεδομένα της απογραφής, κατόπιν, με βάση τους λογαριασμούς που εμφανίζουν
υπόλοιπα, καταρτίζεται ο Ισολογισμός. Είναι φανερό ότι με τη διαδικασία αυτή πάλι
καταλήγουμε στο ίδιο αποτέλεσμα, ήτοι σε Ισολογισμό που εμφανίζει όλα τα στοιχεία
της πραγματικής απογραφής.
Κρίνεται σκόπιμο να πούμε ότι, μεταξύ των δεδομένων των Βιβλίων και της
Απογραφής υπάρχουν, κατά κανόνα, διαφορές. Οι διαφορές αυτές οφείλονται είτε σε
λάθη που έγιναν κατά την καταχώρηση των λογιστικών γεγονότων και τα οποία λάθη
δεν αποκαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια της χρήσεως, είτε στη μη καταχώρηση
λογιστικών γεγονότων όταν αυτά έλαβαν χώρα. Η μη καταχώριση μπορεί να οφείλεται
σε λόγους αντικειμενικής αδυναμίας ή απλοποιήσεως της λογιστικής εργασίας.
Η προσαρμογή ή τακτοποίηση των λογαριασμών στο τέλος της χρήσεως
γίνεται με κατάλληλες ημερολογιακές εγγραφές, οι ποίες καλούνται εγγραφές
προσαρμογής ή τακτοποιήσεως ή αναμορφώσεως. Διευκρινίζεται ότι οι εγγραφές που
γίνονται για τη διόρθωση λαθών δεν αποτελούν στην κυριολεξία εγγραφές
προσαρμογής.
Μετά τη μεταφορά των εγγραφών προσαρμογής στο γενικό καθολικό, είναι
φανερό ότι οι λογαριασμοί θα εμφανίζουν τα πραγματικά στοιχεία της λογιστικής
μονάδας. Η επόμενη λογιστική εργασία είναι ο προσδιορισμός του αποτελέσματος της
χρήσεως.
Για τον προσδιορισμό του αποτελέσματος μεταφέρονται, ή αλλιώς
συγκεντρώνονται, όλοι οι λογαριασμοί που εμφανίζουν τους προσδιοριστικούς
παράγοντες του αποτελέσματος σε έναν συγκεντρωτικό λογαριασμό με τίτλο
«Αποτελέσματα Χρήσεως». Η μεταφορά αυτή γίνεται με κατάλληλες ημερολογιακές
εγγραφές, οι οποίες καλούνται εγγραφές προσδιορισμού του αποτελέσματος.
Μετά τη συγκέντρωση όλων των λογαριασμών προσδιορισμού του
αποτελέσματος στον λογαριασμό «Αποτελέσματα Χρήσεως», ο λογαριασμός αυτός
εμφανίζει , κατά κανόνα, κάποιο υπόλοιπο, το οποίο αποτελεί και το αποτέλεσμα της
χρήσεως. Το υπόλοιπο αυτού του λογαριασμού μεταφέρεται σε κατάλληλο
129

λογαριασμό με τίτλο «Κέρδη Χρήσεως» ή «Ζημίες Χρήσεως». Το κέρδος ή ζημία
χρήσεως, ανάλογα με τη νομική μορφή που έχει η επιχειρηματική μονάδα,
μεταφέρεται σε κατάλληλους λογαριασμούς, στις ατομικές επιχειρήσεις. Το
αποτέλεσμα αυτό μεταφέρεται στον λογαριασμό «Κεφάλαιο» ή «Ίδιο Κεφάλαιο». Στον
λογαριασμό αυτόν μεταφέρεται επίσης και το υπόλοιπο του λογαριασμού «Ατομικές
Αναλήψεις».
Μετά τις εγγραφές προσδιορισμού του αποτελέσματος και τη μεταφορά τους
στους λογαριασμούς του Γενικού Καθολικού, γίνεται έλεγχος για να διαπιστωθεί η
ορθότητα αυτών των καταχωρήσεων. Ο έλεγχος αυτός γίνεται με τη βοήθεια ενός
ισοζυγίου. Το ισοζύγιο αυτό, το οποίο είναι και το τελευταίο της χρήσεως , καλείται
Οριστικό Ισοζύγιο.
Σημειώνεται ότι στο Οριστικό Ισοζύγιο οι μόνοι λογαριασμοί που εμφανίζουν
υπόλοιπα είναι οι λογαριασμοί του Ενεργητικού, του Παθητικού και της Καθαρής
Θέσεως. Όλοι οι λογαριασμοί των εσόδων , των εξόδων, των έκτακτων κερδών και
εκτάκτων ζημιών είναι εξισωμένοι, αφού τα υπόλοιπά τους έχουν μεταφερθεί στον
λογαριασμό «Αποτελέσματα Χρήσεως».
Η τελευταία λογιστική ενέργεια στον κύκλο των λογιστικών διαδικασιών είναι η
Κατάρτιση των Λογιστικών Καταστάσεων. Έτσι, ο Ισολογισμός καταρτίζεται με βάση
τους λογαριασμούς του Γενικού Καθολικού που εμφανίζουν υπόλοιπα. Η Κατάσταση
Αποτελεσμάτων Χρήσεως καταρτίζεται με βάση τους λογαριασμούς προσδιορισμού
του αποτελέσματος που έχουν μεταφερθεί στον λογαριασμό «Αποτελέσματα
Χρήσεως». Η κατάστασή αυτή εμφανίζει, ως γνωστό, αναλυτικά τα έσοδα, τα έξοδα,
τα έκτακτα κέρδη και τις έκτακτες ζημίες, τα οποία στον λογαριασμό «Αποτελέσματα
Χρήσεως» εμφανίζονται συγκεντρωτικά. Έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η
Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσεως αποτελεί ανάλυση του λογαριασμού
«Αποτελέσματα Χρήσεως». Ακριβώς για τον λόγο αυτόν, η Κατάσταση
Αποτελεσμάτων Χρήσεως καλείται « Ανάλυση του Λογαριασμού Αποτελέσματα
Χρήσεως» και «Κατάσταση του Λογαριασμού Αποτελέσματα Χρήσεως».
Εκτός από την υποχρέωση καταρτίσεως ετήσιων λογιστικών καταστάσεων, οι
Ανώνυμες Εταιρίες και οι Εταιρίες Περιορισμένης Ευθύνης είναι υποχρεωμένες να
δημοσιεύουν τις καταστάσεις αυτές στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και σε μια
130

οικονομική και μια πολιτική εφημερίδα. Οι βασικοί νόμοι που προβλέπουν τα της
δομής, καταρτίσεως και δημοσιεύσεως είναι ο Ν. 2190/1920 «Περί Ανωνύμων
Εταιριών» και ο Ν. 3190/1955 « Περί Εταιριών Περιορισμένης Ευθύνης», όπως αυτοί
τροποποιήθηκαν με τα Π.Δ. 409/1986 και 419/1986 αντίστοιχα.
Πιο συγκεκριμένα, οι νόμοι αυτοί επιβάλλουν στις Α.Ε. και τις Ε.Π.Ε. να
καταρτίζουν τις εξής οικονομικές καταστάσεις: α) τον Ισολογισμό, β) τον Λογαριασμό
Αποτελέσματα Χρήσεως, γ) τον Πίνακα Διαθέσεως Αποτελεσμάτων και δ) το
Προσάρτημα. Οι τρεις πρώτες από αυτές, είναι εκείνες που υποβάλλονται στη σχετική
δημοσίευση και πρέπει να καταρτίζονται σύμφωνα με τα υποδείγματα που
περιλαμβάνονται στο Π.Δ. 1123/1980 «Περί ορισμού του περιεχομένου και του
χρόνου ενάρξεως της προαιρετικής εφαρμογής του Γενικού Λογιστικού Σχεδίου»
(ΦΕΚ Α΄75/1980). Η τέταρτη κατάσταση δεν δημοσιεύεται, αλλά υποβάλλεται στο
Υπουργείο Εμπορίου.
Σημειώνεται ότι επιχειρήσεις που τηρούν πλήρως το Ε.Γ.Λ.Σ. είναι
υποχρεωμένες να καταρτίζουν και μία πέμπτη κατάστασή, η οποία ονομάζεται
«Κατάσταση του Λογαριασμού Γενικής Εκμεταλλεύσεως»
3.5 Πρακτική Εφαρμογή Προσδιορισμού Οικονομικών Αποτελεσμάτων
Εξαγωγή Συμπερασμάτων με Εφαρμογή Αριθμοδεικτών
Ας υποθέσουμε πως η επιχείρηση «ΕΛΕΝΑ Α.Ε.», μετά από μια σειρά
ενεργειών, παρουσιάζει στο τέλος της διαχειριστικής περιόδου 2001-2002, τα εξής σε
Ευρώ(€):
Γενικό Καθολικό
10 Εδαφικές εκτάσεις 11 Κτίρια-εγκ.Κτ.-τεχ.Έργ. 14 Έπιπλα & Λ. εξοπλισμός
10.000 15.000 5.000
16.12 Ασώματες Ακινην. 20 Εμπορεύματα 25 Αναλώσιμα
131

1.000 200.000 10.000
30 Πελάτες 38 Ταμείο 40.00 Κεφάλαιο
55.000 55.000 60.000
41 Αποθεματικά 50 Προμηθευτές 52 Τράπεζες
6.000 20.000 4.000
53.12 Πιστωτές Διάφοροι 54 Υποχ. Φ-Τ 55 Ασφαλ. Οργανισμοί
3.000 5.000 8.000
60 Αμοιβές Προσωπικού 61 Αμοιβές Τρίτων 62 Παροχές Τρίτων
5.000 7.000 3.000
63 Φόροι - Τέλη 64 Διάφορα Έξοδα 65 Τόκοι & Συναφή Έξοδα
4.000 9.000 2.000
66 Αποσβέσεις Παγίων 70 Πωλήσεις Εμπ/των 73 Πωλήσεις Υπηρεσιών
5.000 230.000 38.000
76 Έσοδα Κεφαλαίου
12.000
Επίσης: 1) Τα αποθέματα αρχής των 20 είναι «10.000» και των 25 «2.000».
Τα αποθέματα τέλους των 20 είναι «17.000» και των 25 «3.000»
132

2) Ο λογαριασμός 64 αναλύεται σε:
3) Ο Φόρος Εισοδήματος είναι 37,5%, το Α’ Μέρισμα είναι το ελάχιστο
νόμιμο(35%), παρακρατείται ποσό 20% για έκτακτο αποθεματικό, το
υπόλοιπο φέρεται εις νέον.
4) Από το Φύλλο Μερισμού
ισχύει:
Υποθέτουμε πως οι κατάλληλες ημερολογιακές εγγραφές ανοίγματος βιβλίων
και όλων των άλλων λογιστικών γεγονότων, καθώς και η συγκέντρωση των
δικαιολογητικών εγγράφων, έχουν γίνει. Μετά το πέρας, λοιπόν, της απογραφής και
όλων των άλλων διενεργειών, αυτό που εμείς αρχικά πρέπει να κάνουμε είναι να
κλείσουμε τα ποσά του Γενικού Καθολικού με τις κατάλληλες ημερολογιακές
εγγραφές και έπειτα να συντάξουμε τις απαραίτητες Οικονομικές Καταστάσεις.
1. 80 Γενική Εκμετάλλευση 210.000
20 Εμπορεύματα αρχής 10.000
25 Αναλώσιμα αρχής 2.000
Αγορές Εμπορευμάτων 190.000
Αγορές Αναλωσίμων 8.000
Μεταφορά του Β σε Α
2. 70 Πωλήσεις Εμπορευμάτων 230.000
73 Πωλήσεις Υπηρεσιών 38.000
133
64.00 2.000
64.01 1.500
64.02 1.800
64.05 1.700
64.07 2.000
1. Έξοδα Διοικητικής Λειτουργίας 9.900
2. Έξοδα Λειτουργίας Διάθεσης 13.200
3. Έξοδα Έρευνας και Ανάπτυξης 6.600

80 Γενική Εκμετάλλευση 268. 000
Μεταφορά του Α σε Β
3. 76 Λοιπά Οργανικά Έξοδα 12.000
80 Γενική Εκμετάλλευση 12.000
4. Απόθεμα Εμπορευμάτων 17.000
Απόθεμα Αναλωσίμων 3.000
80 Γενική Εκμετάλλευση 20.000
60 Αμοιβές προσωπικού 5.000
61 Αμοιβές Τρίτων 7.000
62 Παροχές Τρίτων 3.000
63 Φόροι-Τέλη 4.000
64 Διάφορα έξοδα 9.000
64.00 Έξοδα Μεταφορών 2.000
64.01 Έξοδα Ταξιδιών 1.500
64.02 Έξ. Προβ.&Διαφ. 1.800
64.05 Συνδρομές-Εισφορές 1.700
64.07 Έντυπα&Γραφική ύλη 2.000
65 Τόκοι&Συναφή Έξοδα 2.000
66 Αποσβέσεις Παγίων 5.000
Μεταφορά του Β σε Α
ΣΕ ΜΕΤΑΦΟΡΑ
ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΟΡΑ
80.01 Μικτά Κέρδη Εκμετάλ. 55.000
Προέκυψε Κέρδος
7. 80.01 Μικτά Κέρδη Εκμετάλλευσ. 55.000
86.00 Αποτελέσματα Εκμετ. 55.000
Μεταφορά του Α στον Β
8. 86.00 Αποτελέσματα Εκμετάλ. 55.000
86.99 Καθαρά Αποτελ. Χρ. 55.000
9. 86.99 Καθαρά Αποτελ. Χρήσεως 55.000
88.00 Καθαρά Κέρδη Χρησ. 55.000
10. 88.00 Καθαρά Κέρδη Χρήσεως 20.625
134

88.08 Φόρος Εισοδήματος (55.000χ37,5) 20.625
Υπολογισμός Φόρου Εισοδήματος
11. 88.00 Καθαρά Κέρδη Χρήσεως 34.375
88.99 Κέρδη Προς Διάθεση 34.375
12. 88.99 Κέρδη Προς Διάθεση 34.375
41.02 Τακτικό Αποθεματικό (34.375χ5%) 1.718,75
53.01 Α΄ Μέρισμα Πληρ (34.375χ35%) 12.031,25
41.05 Έκτακτο Αποθεματικό (34.375χ20%) 6.875,00
42.00 Υπόλ. Κερδών εις νέο 13.750,00
Διανομή Κερδών
Τα ποσά που έμειναν ανοιχτά με τους επιπλέον λογαριασμούς που
εμφανίζονται, αποτελούν το Οριστικό Ισοζύγιο και με αυτά θα συντάξουμε τον
Ισολογισμό:
80 Γεν. Εκμετάλλευση 80.01 Μικτά Κέρδη Εκμετ. 86.00 Αποτελ. Εκμετάλ.
210.000 268.000 (55.000) 55.000 (55.000) 55.000
35.000 12.000
(55.000) 20.000
86.99 Καθ. Αποτελ. Χρ. 88.00 Καθαρά Κέρδη Χρ. 88.08 Φόρος Εισοδήματος
(55.000) 55.000 (20.625) 55.000 20.625
(34.375)
88.99 Κέρδη Προς Διάθεση 41.02 Τακτικό Αποθεματικό 41.05 Έκτακτο Αποθεματικό
(34.375) 34.375 1.718,25 6.875,00
42.00 Υπ. Κερδών σε Νέον 53.01 Α΄ Μέρισμα Πληρ.
13.750,00 12.031,25
Αφού τακτοποιήσαμε τους λογαριασμούς με τις κατάλληλες ημερολογιακές
εγγραφές, μπορούμε πλέον να προχωρήσουμε στη σύνταξη των οικονομικών
καταστάσεων.
Ως πρώτο βήμα έχουμε την σύνταξη της:
135

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ Λ/80
ΧΡΕΩΣΗ ΠΙΣΤΩΣΗ
1. Αποθέματα Έναρξης 1. Πωλήσεις
20 Εμπορεύματα 10.000 70 Εμπορεύματα 230.000
25 Αναλώσιμα 2.000 12.000 73 Υπηρεσίες 38.000 268.000
2. Αγορές Χρήσεως 2. Λοιπά Οργανικά Έσοδα
20 Εμπορεύματα 190.000 76 Έσοδα Κεφαλαίων 12.000
25 Αναλώσιμα 8.000 198.000
Σύνολο Αρχικών Αποθεμάτων&Αγορών 210.000
3. ΜΕΙΟΝ: Αποθέματα Τέλους
20 Εμπορεύματα 17.000
25 Αναλώσιμα 3.000 20.000
Αγορές και Διαφορές Αποθεμάτων 190.000
4. Οργανικά Έξοδα
60 Αμοιβές προσωπικού 5.000
61 Αμοιβές Τρίτων 7.000
62 Παροχές Τρίτων 3.000
63 Φόροι-Τέλη 4.000
64 Διάφορα έξοδα
64.00 Έξοδα Μεταφορών 2.000
64.01 Έξοδα Ταξιδιών 1.500
64.02 Έξ. Προβ.&Διαφημισ. 1.800
64.05 Συνδρομές-Εισφορές 1.700
64.07 Έντυπα&Γραφική ύλη 2.000
65 Τόκοι&Συναφή Έξοδα 2.000
66 Αποσβέσεις Παγίων 5.000 35.000
Συνολικό Κόστος 225.000
80.00 Κέρδη Εκμεταλλεύσεως 55.000
280.000 280.000
Αφού εμφανίσαμε τα αναλυτικά στοιχεία του μικτού κέρδους, συνεχίζουμε με
την ικανότητα της επιχειρήσεως να ικανοποιεί κέρδη, δηλαδή με την:
136

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ Λ/86
I. Αποτελέσματα Εκμεταλλεύσεως
Κύκλος Εργασιών 268.000
ΜΕΙΟΝ: Κόστος Πωλήσεων 190.000
Μικτά Αποτελέσματα(Κέρδη) Εκμεταλλεύσεως 78.000
ΜΕΙΟΝ:
1. Έξοδα Διοικητικής Λειτουργίας 9.900
2. Έξοδα Λειτουργίας Διάθεσης 13.200
3. Έξοδα Έρευνας και Ανάπτυξης 6.600 33.000
Μερικά Αποτελέσματα(Κέρδη) Εκμεταλλεύσεως 45.000
ΠΛΕΟΝ:
4. Πιστωτικοί Τόκοι (Λ/76) 12.000
ΜΕΙΟΝ:
Χρεωστικοί Τόκοι (Λ/65) 2.000 10.000
Ολικά Αποτελέσματα(Κέρδη) Εκμεταλλεύσεως (Λ/86.00) 55.000
ΜΕΙΟΝ:
Σύνολο Αποσβέσεων Παγίων (Λ/66) 5000
μείον: οι από αυτές ενσωματωμένες στο Λειτουργικό Κόστος 5.000 Ø
Καθαρά Αποτελέσματα (Κέρδη) Χρήσεως προ Φόρων (Λ/86.99) 55.000
Αφού βρήκαμε ποια είναι τα Καθαρά Αποτελέσματα της επιχείρησης, που στη
συγκεκριμένη περίπτωση είναι Κέρδη, μπορούμε να προχωρήσουμε στη διαδικασία
διάθεσης αυτών. Έχουμε:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Λ/88
Καθαρά Αποτελέσματα Κέρδη Χρήσεως 55.000
ΜΕΙΟΝ: Φόρος Εισοδήματος(Λ/88.08) (55.000χ37.5%) 20.625
Κέρδη Προς Διάθεση (Λ/88.99) 34.375
Η Διάθεση των Κερδών γίνεται ως εξής:
1. Τακτικό Αποθεματικό (34.375χ5%) 1.718,75
2. Α’ Μέρισμα Πληρωτέο (34.375χ35%) 12.031,25
3. Έκτακτο Αποθεματικό (34.375χ20%) 6.875,00
4. Κέρδη εις νέον 13.750,00
137

Όπως είπαμε τα ποσά που έμειναν αποτελούν το Οριστικό Ισοζύγιο και με αυτά
θα συντάξουμε τον Ισολογισμό. (Βέβαια πρέπει να εικονίζεται και ο Ισολογισμός της
προηγούμενης χρήσης αλλά για λόγους διατύπωσης παραλείπεται).
Έχουμε:
ΑΛΕ Α.Ε.
ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 31ης
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2002
1η
ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ (1 Ιανουάριος-31 Δεκεμβρίου)
ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΠΟΣΑ ΚΛΕΙΟΜΕΝΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΣΑ ΚΛΕΙΟΜΕΝΗΣ ΧΡ.
Γ. ΠΑΓΙΟ
ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ
ΑΞΙΑ
ΚΤΗΣΕΩΣ
ΑΠΟΣΒ
ΕΣΕΙΣ
ΑΝΑΠ.
ΑΞΙΑ
Α. ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ
I Ασώματες
Ακινητοποιήσεις
Ι Κεφάλαιο Μετοχικό (1.000
μετοχές των 60€
16.12 1. Έξοδα
ερευνών και
αναπτύξεως
1.000 -- 1000 40.00 1. Καταβλημένο 60.000
II Ενσωματωμένες
Ακινητοποιήσεις
ΙΙ Διαφορές από έκδοση υπέρ το
άρτιο (41.00)
6.000
10 1. Γήπεδα-
Οικόπεδα
10.000 -- 10.000 IV Αποθεματικά Κεφάλαια
11 3. Κτίρια και
Τεχνικά Έργα
15.000 -- 15.000 41.02 1. Τακτικό Αποθεματικό 1.718,75
14 6. Έπιπλα &
Λοιπός Εξοπλισμός 5.000 -- 5.000 41.05 4. Έκτακτο Αποθεματικό 6.875
ΣΥΝΟΛΟ
ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕ
ΩΝ (ΓΙ+ΓΙΙ)
31.000 -- 31.000 V Αποτελέσματα εις νέον
Δ. ΚΥΚΛΟΦΟΡ.
ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ
42.00 Υπόλοιπο Κερδών εις νέον
13.750
Ι Αποθέματα
ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ
(ΑΙ+ΑΙΙ+ΑIV+ΑV) 88.343,75
138

20 1. Εμπορεύματα 17.000 Γ. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ
25 4. Αναλώσιμα 3.000 ΙΙ Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις
ΙΙ Απαιτήσεις 50 1. Προμηθευτές 20.000
30 1. Πελάτες 55.000 52 3. Τράπεζες 4.000
ΙV Διαθέσιμα
54.08 5. Υποχρ. από Φ-Τ
(Φόρος Εισοδήματος)
20.625
38.00 1. Ταμείο 55.000 55 6. Ασφαλιστικοί Οργανισμοί 8.000
ΣΥΝΟΛΟ
ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝΤ
ΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ
(ΔΙ+ΔΙΙ)
130.000
53.17 7. Μακροπρ. υποχρ. πληρ.
σε επόμενη χρήση
5.000
53.12 9. Υποχ. προς λοιπές
συμμετοχ. ενδιαφέρ. Επ/σεις
3.000
53.01 10. Μερίσματα Πληρωτέα
12.031,25
ΣΥΝΟΛΟ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ (ΓΙΙ) 72.656,25
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ
ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ
161.000
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥ 161.000
ΚΟΖΑΝΗ 31/12/2002
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. Ο Δ/ΝΩΝ ΤΟΥ Δ.Σ. Ο ΛΟΓΙΣΤΗΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΤΣΙΚΟΛΑΤΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ
Α.Δ.Τ. Ρ 548755 Α.Δ.Τ. Ν 558966 Α.Δ.Τ. Σ 482949
139

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ
Ελέγξαμε τις ανωτέρω οικονομικές καταστάσεις καθώς και το σχετικό προσάρτημα της Ανώνυμης
Εταιρίας «ΕΛΕΝΑ Α.Ε.» της εταιρικής χρήσεως που έληξε την 31η
Δεκεμβρίου 2002. Ο έλεγχός μας έγινε
σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 37 του ΚΝ 2190/1920 περί ¨Ανωνύμων Εταιριών¨ και τις ελεγκτικές
διαδικασίες που κρίναμε κατάλληλες, βάσει των αρχών και κανόνων ελεγκτικής που ακολουθεί το Σώμα
Ορκωτών Λογιστών. Τέθηκαν στη διάθεσή μας τα βιβλία και στοιχεία που τήρησε η εταιρεία και μας
δόθηκαν οι αναγκαίες για τον έλεγχο πληροφορίες και επεξηγήσεις που ζητήσαμε. Η εταιρία εφάρμοσε
ορθά το Γενικό Λογιστικό Σχέδιο. Δεν τροποποιήθηκε η μέθοδος απογραφής σε σχέση με την
προηγούμενη χρήσης και το κόστος παραγωγής που προκύπτει από τα λογιστικά βιβλία προσδιορίστηκε
σύμφωνα με τις παραδεγμένες αρχές λογισμού του κόστους. Επαληθεύσαμε την συμφωνία του
περιεχομένου της Εκθέσεως Διαχειρίσεως του Διοικητικού Συμβουλίου προς την Τακτική Γενική
Συνέλευση ων Μετόχων με τις σχετικές Οικονομικές Καταστάσεις. Το Προσάρτημα περιλαμβάνει τις
πληροφορίες που προβλέπονται από την παράγραφο 1 του άρθρου 43α του ΚΝ 2190/1920. Από τον
παραπάνω έλεγχό μας προέκυψε ότι: η εταιρία και στην παρούσα χρήση εφαρμόζοντας την υπ’ αριθμόν
205/1988 γνωμοδότηση των Νομικών Συμβούλων Διοικήσεως, δεν σχημάτισε πρόβλεψη για
αποζημίωση του προσωπικού της λόγω εξόδου από την υπηρεσία για συνταξιοδότηση. Εάν η εταιρία
σχημάτιζε την πρόβλεψη αυτή για το σύνολο του προσωπικού της θα ανερχόταν στο πόσό των 5.000Ε
περίπου. Κατά της γνώμη μας οι ανωτέρω Οικονομικές Καταστάσεις οι οποίες προκύπτουν από τα βιβλία
και στοιχεία της εταιρίας, απεικονίζουν μαζί με το Προσάρτημα, αφού ληφθούν υπόψη η παραπάνω
σημείωσή μας και οι σημειώσεις της εταιρίας κάτω από τον Ισολογισμό, την περιουσιακή διάρθρωση και
την οικονομική θέση της εταιρίας κατά την 31η
Δεκεμβρίου 2002, καθώς και τα Αποτελέσματα χρήσεως
που έληξε αυτή την ημερομηνία, βάσει των σχετικών διατάξεων που ισχύουν και λογιστικών αρχών, οι
οποίες έχουν γίνει γενικά παραδεκτές και δεν διαφέρουν από εκείνες που η εταιρία εφάρμοσε στην
προηγούμενη χρήση.
Αθήνα, 14 Μαρτίου 2003
Ο ΟΡΚΩΤΟΣ ΕΛΕΓΚΤΗΣ ΛΟΓΙΣΤΗΣ
ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ
Α.Μ.Σ.Ο.Ε. 6701
Σ.Ο.Λ. α.ε.ο.ε.
140

Α. Ρευστότητας
2002
Σχέση
2002
Δείκτης
2001 Δείκτης
Δείκτης
Κλάδου
1. Γενικής Ρευστότητας
130.000
1,79 φ. 1,69 φ. 2 φ.
72.656,25
2. Ειδικής Ρευστότητας
130.000-20.000
1,51 φ. 1,41 φ. 1,3 φ.
72.656,25
3. Ταμειακή Ρευστότητας
55.000
0,76 φ. 0,75 φ.
Εξαρτάται από
κάθε επ/ση.72.656,25
4. Αμυντικού
Διαστήματος
130.000-20.000
180
ημέρες
175 ημέρες 170 ημέρες190.000+33.000
365
5. 3ου
Βαθμού
31.000
0,34 φ. 0,32 φ. 0,30 φ.
130.000
Παρατηρήσεις
Γενικής Ρευστότητας: Το κυκλοφορούν ενεργητικό είναι 1,79 φορές μεγαλύτερο των
βραχυπροθέσμων υποχρεώσεων της επιχειρήσεως, ή η σχέση μεταξύ των παραπάνω κονδυλίων
του Ισολογισμού είναι 1,79:1, δηλαδή κάθε ένα ευρώ τρεχουσών υποχρεώσεων καλύπτεται από
1,79 ευρώ κυκλοφοριακών στοιχείων της επιχειρήσεως. 1/1,79 = 56%, ρευστοποιώντας το 56 %
των ενεργητικών εξοφλούνται οι πιστωτές. Επιπλέον παρατηρούμαι την αυξητική πορεία του
δείκτη μεταξύ των ετών που σημαίνει πως συνεχίζει να παρέχει ασφάλεια στους πιστωτές της.
Ειδικής ρευστότητας: Τα ταχέως ρευστοποιήσιμα στοιχεία της επιχειρήσεως καλύπτουν τις
βραχυχρόνιες υποχρεώσεις της 1,51 φορές. Ο δείκτης ειδικής ρευστότητας του κλάδου είναι 1,3
που σημαίνει ότι η επιχείρηση «ΈΛΕΝΑ Α.Ε.» συγκρίνεται ευνοϊκά με τις επιχειρήσεις του κλάδου.
Ο διευθυντής των χρηματοοικονομικών γνωρίζει ότι εάν πουλήσει τα διαπραγματεύσιμα
χρεόγραφα στην ονομαστική τους αξία και αν μπορέσει να εισπράξει τους εκκρεμείς λογαριασμούς
θα μπορεί να εξοφλήσει τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις του χωρίς να πουλήσει αποθέματα.
141

Ταμειακή Ρευστότητας: Δεν υπάρχει μεγάλη επάρκεια μετρητών στην επιχείρηση σε σχέση με τις
τρέχουσες λειτουργικές της ανάγκες. Ο αριθμοδείκτης ταμειακής ρευστότητας παρουσιάζει τον
αυστηρότερο τρόπο μέτρησης της ικανότητας της επιχείρησης να ικανοποιεί τις βραχυχρόνιες
υποχρεώσεις της. Αυτό συμβαίνει επειδή έχει περισσότερα κυκλοφοριακά στοιχεία από ότι
διαθέσιμα.
Αμυντικό Διάστημα: Για 180 ημέρες τα υπάρχοντα διαθέσιμα συν τα ποσά που θα προκύψουν από
την ρευστοποίηση των χρεογράφων και την είσπραξη των απαιτήσεων, μπορούν να καλύψουν τα
αναμενόμενα έξοδα λειτουργίας της επιχείρησης. Σχετικά ικανοποιητική ένδειξη αν αναλογιστούμε
ότι η αύξησή του από την προηγούμενη χρονιά είναι κατά 5 ημέρες, και συγκριτικά με τον κλάδο
ανώτερη κατά 10 ημέρες. Αυτό δείχνει ευνοϊκή εξέλιξη στην κατάσταση της επιχειρήσεως.
Χρειάζεται πάντως αύξηση των διαθεσίμων της.
Β. Εκμετάλλευσης στοιχείων
2002
Σχέση
2002
Δείκτης
2001
Δείκτης
Δείκτης
Κλάδου
1. Ανακύκλωσης Ενεργητικού
268.000
1,66 1,56 1,8 φορές
161.000
2. Ανακύκλωσης Πάγιου
Ενεργητικού
268.000
8,64 8,54 10 φορές
31.000
3. Ανακύκλωσης
190.000 9,50 φ.
Μ.Δ. 38 ημ.
8,9φ.
Μ.Δ. 41 ημ.
8 φορές
Μ.Δ. 45 ημέρ20.000
4. Ανακύκλωσης Πελατών
268.000 4,87 φ.
Μ.Δ.75 ημ.
4,85 φ.
Μ.Δ. 75 ημ.
8 φορές
Μ.Δ. 45 ημέρ.55.000
Προμηθευτών
(έστω) 100.000
1,38 φ.
Μ.Δ.264ημ.
1,3 φ.
Μ.Δ. 280ημ.
2 φ.
Μ.Δ. 182 ημ.
72.656,25
6. Κεφαλαίου Κίνησης
130.000-72.656,25
0,65 φ. 0,63 φ. 0,6 φ.88.343,75
7. Ανακύκλωσης Ιδίων
Κεφαλαίων
268.000
3,03 φ. 3 φ. 2,8 φ.
88.343,75
Κυκλοφορούν Ενεργητικού
268.000
2,06 φ. 2,4 φ. 2,2 φ.
130.000
9. Ανακύκλωσης Συνολικού
Απασχολουμένου Κεφαλαίου
268.000
1,66 φ. 1,55 φ. 1,5 φ.
161.000
142

Ανακύκλωσης Ενεργητικού: Η επιχείρηση για κάθε ευρώ που έχει επενδύσει στο ενεργητικό
της επιτυγχάνει πωλήσεις περίπου 1,66 ευρώ. Ο δείκτης είναι χαμηλότερος από το μέσο δείκτη
του κλάδου, που σημαίνει ότι η επιχείρηση δεν χρησιμοποιεί τόσο εντατικά όσο θα έπρεπε τα
περιουσιακά της στοιχεία προκειμένου να πραγματοποιεί τις πωλήσεις της. Αυτό σημαίνει ότι ο
κύκλος εργασιών της εταιρίας δεν είναι ικανοποιητικός σε σχέση με τις επενδύσεις σε περιουσιακά
στοιχεία – θα πρέπει είτε να αυξηθούν οι πωλήσεις είτε να πωληθούν περιουσιακά στοιχεία ή και
τα δύο. Η ανοδική πορεία του εν λόγω αριθμοδείκτη διαχρονικά όμως από 1,56 σε 1,66 παρέχει
ένδειξη μιας πιο εντατικής εκμεταλλεύσεως των στοιχείων του ενεργητικού.
Ανακύκλωσης Πάγιου Ενεργητικού: Η αύξηση του εν λόγω αριθμοδείκτη διαχρονικά κατά
0,5 φορές αποτελεί ένδειξη μιας πιο εντατικής χρησιμοποιήσεως των παγίων σε σχέση με τις πω-
λήσεις. Ο δείκτης της εταιρίας όμως είναι μικρότερος από το μέσο όρο του κλάδου, πράγμα που
σημαίνει ότι ο βαθμός απασχόλησης του δυναμικού της επιχείρησης δεν είναι τόσο ψηλός όσο στις
άλλες επιχειρήσεις του κλάδου. Ο διευθυντής χρηματοοικονομικών θα πρέπει να το έχει υπόψη
του, όταν οι επικεφαλείς της παραγωγής ζητήσουν κεφάλαια για νέες κεφαλαιακές επενδύσεις.
Ανακύκλωσης Αποθεμάτων: Η κυκλοφοριακή ταχύτητα των αποθεμάτων (9,50) συγκρίνεται
ευνοϊκά με το μέσο δείκτη του κλάδου (8) αλλά και με τον περσινό. Αυτό σημαίνει ότι η εταιρεία δεν
διατηρεί υπερβολικά αποθέματα, τα πωλεί σχετικά γρήγορα. Η ψηλή κυκλοφοριακή ταχύτητα των
αποθεμάτων ενισχύει την πίστη του Διευθυντή χρηματοοικονομικών της επιχείρησης στο δείκτη
ρευστότητας. Αν κρίνουμε και από την Μέση Διάρκεια παραμονής των Αποθεμάτων στην
επιχείρηση, μέχρις ότου να πωληθούν, βλέπουμε πως ανανεώνονται κάθε 38 ημέρες (διαφορά
μιας εβδομάδας μεταξύ του κλάδου).
Ανακύκλωσης Πελατών: Ο δείκτης είναι χαμηλός και σημαίνει πως οι απαιτήσεις της
επιχειρήσεως εισπράττονται 4,87 φορές έναντι 8 φορών του κλάδου. Αυτό σημαίνει ότι παραχωρεί
μεγάλες πιστώσεις ή έχει πολλές επισφαλείς απαιτήσεις. Πάντως, δεν έχει καλή πιστωτική
πολιτική, επίσης διαχρονικά η πολύ μικρή αύξηση του δείκτη δεν είναι ενθαρρυντική. Αν κρίνουμε
και από την Μέση Διάρκεια παραμονής των Απαιτήσεων στην επιχείρηση ( 45 ημέρες έναντι 75
του κλάδου-διαφορά ενός μήνα), μέχρις ότου να εισπραχθούν, βλέπουμε πως υπάρχει δυσκολία
στην είσπραξη των απαιτήσεων.
Ανακύκλωσης Υποχρεώσεων: Ο δείκτης είναι χαμηλός και σημαίνει πως οι υποχρεώσεις
της επιχειρήσεως πληρώνονται 1,38 φορές έναντι 2 φορών του κλάδου. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχει
καλή πιστωτική πολιτική. Από την Μέση Διάρκεια παραμονής των απλήρωτων Υποχρεώσεων143

Ανακύκλωση Ιδίων Κεφαλαίων: Προκύπτει ότι με 1 ευρώ ιδίων κεφαλαίων, πραγματοποίησε
πωλήσεις 3,3 ευρώ. Η θέση της επιχειρήσεως είναι πολύ καλή, διότι πραγματοποιεί μεγάλες πωλήσεις, με
σχετικά μικρό ύψος ιδίων κεφαλαίων, γεγονός το οποίο οδηγεί σε αυξημένα κέρδη. Από πλευράς ασφάλειας
όμως, ο Αριθμοδείκτης ταχύτητας κυκλοφορίας Ιδίων Κεφαλαίων, δείχνει ότι η θέση της επιχειρήσεως είναι
λιγότερο ευνοϊκή, γιατί λειτουργεί βασιζόμενη κυρίως στα ξένα κεφάλαια.
Γ. Αποδόσεως και
Αποδοτικότητας Κεφαλαίου
2002
Σχέση
2002
Δείκτης
2001
Δείκτης
Δείκτης
Κλάδου
1. Μικτού Περιθωρίου
Κέρδους
100χ
78.000
29,10% 28,85% 28,50%
268.000
2. Καθαρού Περιθωρίου
Κέρδους
100χ
55.000
20,52% 20% 19%
268.000
3. Αποδοτικότητας Ιδίων
Κεφαλαίων
100χ
55.000
62,25% 57% 55%
88.343,75
4. Αποδοτικότητας
Ενεργητικού
100χ
55.000
34,16% 32,16% 31%161.000
5. Αποδοτικότητας Συνολικού
Κεφαλαίου
100χ
55.000+2.000(1-0,375)
37,6% 35,5% 36%(έστω 160.000+161.000)
2
6. Αποδοτικότητας Πωλήσεων 100χ
55.000
20,52% 19% 18%
268.000
7. Περιθωρίου Πωλήσεων 100χ
45.000
16,80% 16% 15,5%
268.000
Μικτού Περιθωρίου Κέρδους: Το περιθώριο μεταξύ των δύο χρήσεων ανέβηκε από 28,85% στο 29,1%, η
εταιρία δηλαδή πωλεί με περισσότερο κέρδος τα προϊόντα της. Η αύξηση στο μικτό περιθώριο κέρδους
σημαίνει είτε καλύτερες τιμές είτε πτώση του κόστους παραγωγής. Μπορούμε να πούμε πως η λειτουργική
αποτελεσματικότητα της επιχειρήσεως, καθώς και η πολιτική των τιμών της, είναι ικανοποιητική. Μπορεί
να αντιμετωπίσει χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία αύξηση του κόστους των πωλουμένων προϊόντων της.
Καθαρού Περιθωρίου Κέρδους: Το ποσοστό κέρδους, που μένει στην επιχείρηση μετά την αφαίρεση από τις
καθαρές πωλήσεις του κόστους πωληθέντων και των λοιπών εξόδων, είναι 20,52%. Η επιχείρηση φαίνεται
να είναι επικερδής. Προκύπτει ότι από πωλήσεις 100 ευρώ επιτυγχάνεται καθαρό κέρδος 20,52 ευρώ.
Διαχρονικά ο δείκτης αυτό αυξάνεται με μικρούς αλλά σταθερούς ρυθμούς.
144

Αποδοτικότητας Ιδίων Κεφαλαίων: Ο δείκτης μετρά την απόδοση των ιδίων κεφαλαίων σε σχέση με τα
καθαρά κέρδη χρήσης. 62,5 ευρώ κερδίζει η επιχείρηση για κάθε ευρώ που οι ιδιοκτήτες της έχουν θέσει
στη διάθεσή της. Αναλογικά με πέρυσι αυξήθηκε ραγδαία, γεγονός ευοίωνο για την επιχείρηση.
Αποδοτικότητας Ενεργητικού: έχει υψηλό περιθώριο κέρδους στις πωλήσεις και υψηλή ταχύτητα
ενεργητικού, που φτάνει το 34,16% του συνόλου, 3 μονάδες υψηλότερη από το δείκτη του κλάδου.
Αποδοτικότητας Συνολικού Κεφαλαίου: Αν ο προηγούμενος δείκτης ενδιαφέρει κυρίως τους
ιδιοκτήτες της επιχείρησης ο συγκεκριμένος ενδιαφέρει την επιχείρηση στο σύνολό της. Ένας χαμηλός
αριθμοδείκτης αποδοτικότητας συνόλου απασχολουμένων κεφαλαίων μπορεί εύκολα να μηδενιστεί σε
περίπτωση που η επιχείρηση αντιμετωπίσει περίοδο κρίσεως. Αυτός ο κίνδυνος υπήρχε την προηγούμενη
χρονιά που ο δείκτης ήταν χαμηλότερος του κλάδου (35,5% έναντι 36%). H φετινή διαφορά από τον κλάδο
(37,6%, μεγαλύτερη κατά 1,6% του κλάδου) οφείλεται, είτε στο υψηλό περιθώριο κέρδους, είτε στη υψηλή
κυκλοφοριακή ταχύτητα ενεργητικού της «ΈΛΕΝΑ Α.Ε.»
Δ. Κεφαλαιακής Δομής και
Βιωσιμότητας
2002
Σχέση
2002
Δείκτης
2001
Δείκτης
Δείκτης
Κλάδου
1. α) Ιδίων προς Συνολικά
Κεφάλαια
100χ
88.343,75
54,88% 52,88%
Εξαρτάται
από κάθε
επ/ση.161.000
1. β) Δανειακών Κεφαλαίων 100χ
72.656,25
45,12% 47,12%
Εξαρτάται
από κάθε
επ/ση.161.000
1. γ) Υπερχρέωσης
72.656,25
0,82 φ. 0.8 φ. 1 φ.
88.343,75
2. Αυτοχρηματοδοτήσεως
1.718,75 + 6.875
0,14 0,13
Εξαρτάται
από κάθε
επ/ση.60.000
3. Χρηματοδοτήσεως
Παγίων Με Ίδια Κεφάλαια
88.343,75
2,85 φ. 1,5 φ. 1 φ.
31.000
4. Παγιοποίησης Περιουσίας 100χ
31.000
19,25% 18,25 %
Εξαρτάται
από κάθε
επ/ση.161.000
5. Ρευστοποίησης
Περιουσίας
100χ
130.000
80,75% 81,75%
Εξαρτάται
από κάθε
επ/ση.161.000
6. Ίδίων Προς Δανειακά
Κεφάλαια
88.343,75
1,21 φ. 1,15 φ.
Εξαρτάται
από κάθε
επ/ση.72.656,25
7. Ιδίων Προς Πάγια
88.343,75
2,85 φ. 2,75 φ.
Εξαρτάται
από κάθε
επ/ση.31.000
145

8. Κυκλοφορούντος
Ενεργητικού Προς
Συνολικών Υποχρεώσεων
100χ
130.000
17,89% 15%
Εξαρτάται
από κάθε
επ/ση.72.656,25
9. Καλύψεως
Κυκλοφορούντος
Ενεργητικού Με Διαρκή
Κεφάλαια
20.000 + 55.000 + 55.000
1 0,9%
Εξαρτάται
από κάθε
επ/ση.130.000
10. Καλύψεως Τόκων
55.000
27,5 φ. 29 φ. 15 φ.
2.000
11. Χρηματοοικονομικής
Μόχλευσης
72.656,25
0,45 φ. 0,49 φ.
Εξαρτάται
από κάθε
επ/ση.161.000
Υπερχρέωσης: Σημαίνει ότι τα ξένα κεφάλαια αποτελούν το 0,8 ποσοστό των ιδίων κεφαλαίων ή η
σχέση είναι ένα προς 0,8. Η αυτοχρηματοδότηση ή αυτοκεφαλαιοδότηση της επιχειρήσεως είναι σχετικά
καλή. Όταν τα ξένα κεφάλαια είναι λιγότερα από τα ίδια κεφάλαια, τότε η θέση της επιχειρήσεως είναι
ασφαλής.
Χρηματοδοτήσεως Παγίων Με Ίδια Κεφάλαια: Ο δείκτης είναι κατά πολύ μεγαλύτερος από τη
μονάδα (2,85) που σημαίνει αναμφισβήτητα ότι το πάγιο ενεργητικό χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου με ίδια
κεφάλαια, έτσι εξασφαλίζεται μακροχρόνια ισορροπία και ασφάλεια στον τρόπο χρηματοδοτήσεως των
μέσων δράσεως της επιχειρήσεως καθώς και ανεξαρτησία της από τους διάφορους πιστωτές της. Το πάνω
από τη μονάδα ποσοστό του αριθμοδείκτη αυτού σημαίνει υπερκεφαλαίωση και είναι θετικό στοιχείο για
την επιχείρηση αν οι συνθήκες της αγοράς επιτρέπουν να αυξήσει τις δραστηριότητές της.
Παγιοποίησης Περιουσίας: Ο δείκτης απεικονίζει την αναλογία των κεφαλαίων που έχουν διατεθεί σε
πάγιες επενδύσεις (19,25%) σε σχέση με το σύνολο του ενεργητικού της επιχειρήσεως. Ο αριθμοδείκτης
αυτός είναι μικρότερος από 50%, αυτό σημαίνει πως η επιχείρηση είναι εντάσεως της κυκλοφοριακής
περιουσίας. Η αύξηση κατά μία μονάδα σημαίνει πως η επιχείρηση έχει αρχίσει τις πάγιες επενδύσεις.
Ρευστοποίησης Περιουσίας: Ο δείκτης αυτός απεικονίζει την αναλογία των κεφαλαίων που έχουν
διατεθεί σε κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία, σε σχέση με το σύνολο του ενεργητικού. Ο
αριθμοδείκτης αυτός είναι μεγαλύτερος από 50%, αυτό σημαίνει πως η επιχείρηση είναι εντάσεως της
κυκλοφοριακής περιουσίας. Η σχετική μείωσή του οφείλεται προφανώς στο γεγονός ότι η επιχείρηση θέλει
να φτάσει σε μια ιδανικότερη ισορροπία την πάγια και κυκλοφοριακή περιουσία της.
146

Καλύψεως Κυκλοφορούντος Ενεργητικού Με Διαρκή Κεφάλαια: Ο δείκτης αυτό δείχνει τον βαθμό
του κυκλοφορούντος ενεργητικού, το οποίο χρηματοδοτείται από το πλεόνασμα των διαρκών κεφαλαίων.
Στην επιχείρηση «ΕΛΕΝΑ Α.Ε.», ο δείκτης αυτός είναι ίσος με τη μονάδα, που σημαίνει ότι το σύνολο του
παθητικού της αποτελείται από διαρκή κεφάλαια.
Καλύψεως Τόκων: Η δανειακή επιβάρυνση της επιχείρησης είναι μεγάλη αλλά είναι μεγάλος και ο
δείκτης (27,5), αυτό σημαίνει ότι τα ξένα κεφάλαια αποδίδουν πολύ περισσότερο από ότι κοστίζουν. Η
επιχείρηση για κάθε Ευρώ χρηματοοικονομικών εξόδων έχει 27,5 Ευρώ στη διάθεσή της ή ότι οι τόκοι με
τους οποίους επιβαρύνθηκε η επιχείρηση για τα ξένα κεφάλαια, καλύπτονται στο 27,5πλάσιο από τα κέρδη
της ή μπορεί να καλύψει τα χρηματοοικονομικά της έξοδα 27,5 φορές. Ένας μεγάλος δείκτης φανερώνει
επίσης ασφάλεια από τη μεριά των δανειστών ότι η επιχείρηση θα αποπληρώσει τις υποχρεώσεις της.
Διαχρονικά όμως και σε
σύγκριση με το μέσο δείκτη του κλάδου η επιχείρηση, φαίνεται πως έχει αρχίσει να χάνει την ασφάλεια
αυτή. Το μέγεθος αυτού του αριθμοδείκτη αντικατοπτρίζει τις προτιμήσεις της διοικήσεως έναντι του
αναλαμβανομένου επιχειρηματικού κινδύνου. Το ιδανικό μέγεθος του αριθμοδείκτη αυτού εξαρτάται από τη
σταθερότητα των κερδών και από το είδος της επιχειρήσεως.
Ε. Επενδυτικοί
2002
Σχέση
2002
Δείκτης
2001
Δείκτης
Δείκτης
Κλάδου
1. Κέρδη κατά Μετοχή
55.000 55
ευρώ
54
ευρώ
κάθε επ/ση.1.000
2. Κατά Μετοχή Μέρισμα
34.375 34,37
ευρώ
33,37
ευρώ
3. Μερισματική Απόδοση
100χ
(έστω) 5
10% 10%
κάθε επ/ση.
(έστω) 50
4. Ποσοστό Διανεμόμενων
Κερδών
100χ
34.375
62,5% 62%
5. Εσωτερική Αξία Μετοχής
88.343,75 88,34
ευρώ
87,34
ευρώ
6. Ρ/Ε (έστω) 50
10 φ. 10 φ.
κάθε επ/ση.5
7. Ταμιακή Ροή κατά Μετοχή 55.000 55
147

ευρώ
54
ευρώ
κάθε επ/ση.
1.000
8. Αποδόσεως Μετοχής σε
Ταμιακή Ροή
100χ
(έστω) 17
34% 33%
κάθε επ/ση.(έστω) 50
Μερισματική Απόδοση: Η μερισματική απόδοση δείχνει την απόδοση που απολαμβάνουν οι επενδυτές από
τα μερίσματα των μετοχών που έχουν επενδύσει τα κεφάλαιά τους. Στη συγκεκριμένη επιχείρηση το 10%
θεωρείται ικανοποιητικό. Οι μερισματικές αποδόσεις διαφόρων επιχειρήσεων διαφέρουν σημαντικά μεταξύ
τους και τούτο διότι το ύψος των μερισμάτων που καταβάλλει κάθε μία εξαρτάται από τη μερισματική
πολιτική που ακολουθεί. Για το λόγο αυτό, οποιαδήποτε σύγκριση πρέπει να είναι πολύ προσεκτική για να
μην οδηγήσει σε παραπλανητικά αποτελέσματα.
Ρ/Ε: Δείχνει πως ο επενδυτής είναι διατεθειμένος να καταβάλει 10 ευρώ για κάθε ευρώ κέρδους της
επιχειρήσεως. Οι επενδυτές αγοράζουν τις μετοχές τις επιχειρήσεις, διότι έχουν εμπιστοσύνη στην
ικανότητά της να διατηρήσει και να βελτιώσει τα κέρδη της.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΡΙΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ
1. «Χρηµατοοικονοµική ανάλυση λογιστικών καταστάσεων» Νιάρχος Α. Νικήτας,
Εκδόσεις Α.Σταµούλης.
2. Κάντζος Κωνσταντίνος, Ανάλυση Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων, Αθήνα
1994
148

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ
ΟΜΙΛΟΣ ΠΛΑΙΣΙΟ
Επισκόπηση Οικονομικών Καταστάσεων
Τα στοιχεία του Ομίλου είναι ενοποιημένα, παρουσιάζουν δηλαδή τις
οικονομικές καταστάσεις όλων των συνδεδεμένων εταιριών. Παρακάτω
παρουσιάζονται όσες έχουν την δυνατότητα να δημοσιευθούν.
149

1.1.Ισολογισμός
150

151

1.2.Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης
152

1.3.Κατάσταση μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων
1.4.Σχόλια επί των Οικονομικών Καταστάσεων
Οι παρούσες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί από τη
Διοίκηση σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ)
και έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή του ιστορικού κόστους. Το κόστος επισκευών
και συντηρήσεων καταχωρείται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Η γη δεν
αποσβένεται, έτσι οι αποσβέσεις των άλλων στοιχείων των ενσώματων παγίων
υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο με ισόποσες ετήσιες επιβαρύνσεις στο
διάστημα της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής του στοιχείου, έτσι ώστε να διαγραφεί το
κόστος στην υπολειμματική του αξία. Η αναμενόμενη ωφέλιμη ζωή των στοιχείων
παγίου ενεργητικού είναι για τα κτίρια 30 - 50 έτη, για τα μεταφορικά μέσα &
μηχανολογικό εξοπλισμό 5 – 10 έτη, έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 3 – 6 έτη.
Τα αποθέματα αποτιμώνται στην χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους κτήσης και
της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Οι διαφορές μεταξύ κόστους κτήσης και της
153

καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας καταχωρούνται ως ζημίες στην Κατάσταση
Αποτελεσμάτων.
Η διανομή μερισμάτων στους μετόχους της μητρικής αναγνωρίζεται ως
υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις όταν η διανομή εγκρίνεται από την Γενική
Συνέλευση των μετόχων.
Οι πωλήσεις των ηλεκτρονικών υπολογιστών και ψηφιακών εφαρμογών
ανήλθαν σε 184.591 χιλ. ευρώ παρουσιάζοντας μείωση 16,9% από το 2010,
αντικατοπτρίζοντας το 59,1% των συνολικών πωλήσεων του Ομίλου. Οι πωλήσεις
από προϊόντα τηλεφωνίας ανήλθαν σε 32.209 χιλ ευρώ παρουσιάζοντας μείωση κατά
2,0% σε σχέση με το 2010 αντικατοπτρίζοντας το 10,3% των συνολικών πωλήσεων
του Ομίλου, ενώ οι πωλήσεις από είδη γραφείου ανήλθαν σε 92.927 χιλ ευρώ,
παρουσιάζοντας μείωση 7,6% από το 2010 αντικατοπτρίζοντας το 29,8% των
συνολικών πωλήσεων του Ομίλου. Τέλος, οι πωλήσεις υπηρεσιών ανήλθαν σε 2.569
χιλ ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση 2,0% σε σχέση με το 2010. Τα άλλα έσοδα
ανήλθαν σε 191 χιλ ευρώ έναντι 318 χιλ ευρώ του 2010.
1.5.Λοιπές καταστάσεις
154

Ο Όμιλος κατά την 31.12.2011 απασχολούσε 1.203 άτομα έναντι 1.223 την
31.12.2010. Η εξέλιξη των μεγεθών του Ομίλου, τις προηγούμενες τέσσερις χρήσεις
καθώς και στη χρήση 2011 απεικονίζεται στου παρακάτω πίνακες.
155

Ανάλυση Αποδοτικότητας
Η εταιρία έθεσε ως πρώτη προτεραιότητα το cash-flow που η έλλειψη του
αποτελεί άμεσο κίνδυνο για τη βιωσιμότητα της επιχείρησης, ως δεύτερη την ύπαρξη
κερδοφορίας που η έλλειψη της αποτελεί μακροπρόθεσμο κίνδυνο για την επιχείρηση
και ως τρίτη την αύξηση του μεριδίου αγοράς που όμως δεν αποτελεί ικανή συνθήκη
για την επιτυχία της επιχείρησης.
1.6.Κλασσικός τρόπος ανάλυσης
Οι δείκτες απόδοσης δείχνουν το πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί η εξεταζόμενη επιχείρηση.
• Δείκτης περιθωρίου κέρδους = Καθαρό κέρδος / πωλήσεις
• Αποδοτικότητα Επενδυμένων κεφαλαίων = κέρδη προ τόκων και φόρων / μέση
αξία περιουσιακών στοιχείων
156

• Αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων = καθαρό κέρδος / καθαρή θέση
Αριθμοδείκτες οικονομικής διάρθωσης Ομίλου
Αριθμοδείκτες αποδόσεως Ομίλου
157

Καταστάσεις τάσης
Με τη μέθοδο αυτή (ονομάζεται και Συγκριτικές χρηματοοικονομικές
καταστάσεις), συγκρίνονται οι μεταβολές διαφόρων ομάδων του ισολογισμού και της
κατάστασης αποτελεσμάτων σε μια σειρά ετών. Το έτος βάσης χρησιμοποιείται ως
παρονομαστής κατά τη διαίρεση των ποσών των επομένων χρήσεων. Ωστόσο μπορεί
να προκύψουν διάφορα θέματα όπως το γεγονός ότι μπορεί να εφαρμοστούν
διαφορετικές λογιστικές πρακτικές κατά τη διάρκεια των ετών που εξετάζονται και να
χρειαστούν προσαρμογές.
Ο κύκλος εργασιών του Ομίλου το 2011 ανήλθε σε 312.296 χιλ. ευρώ έναντι
358.183 χιλ. ευρώ το 2010, παρουσιάζοντας μείωση 12,8%. Συγκεκριμένα, οι
πωλήσεις των ηλεκτρονικών υπολογιστών και ψηφιακών εφαρμογών ανήλθαν σε
184.591 χιλ. ευρώ παρουσιάζοντας μείωση 16,9% από το 2010, οι πωλήσεις από
προϊόντα τηλεφωνίας ανήλθαν σε 32.209 χιλ ευρώ παρουσιάζοντας μείωση κατά
2,0% σε σχέση με το 2010, ενώ οι πωλήσεις από είδη γραφείου ανήλθαν σε 92.927
χιλ ευρώ, παρουσιάζοντας μείωση 7,6% από το 2010. Τέλος, οι πωλήσεις υπηρεσιών
ανήλθαν σε 2.569 χιλ ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση 2,0% σε σχέση με το 2010. Τα
άλλα έσοδα ανήλθαν σε 191 χιλ ευρώ έναντι 318 χιλ ευρώ πέρσι.
Ωστόσο, η ως άνω μείωση των πωλήσεων υπέρ-καλύφθηκε από την ακόμα
μεγαλύτερη υποχώρηση του Κόστους Πωληθέντων, το οποίο διαμορφώθηκε στα
158

242.139 χιλ. Ευρώ, ή 18,0% χαμηλότερο σε σχέση με το 2010. Συνεπεία των
ανωτέρω, τα Μικτά Κέρδη του Ομίλου ανήλθαν σε 70.157 χιλ. Ευρώ έναντι 62.828
χιλ. Ευρώ το 2010, η δε ποσοστιαία αύξηση που επιτεύχθηκε έφθασε το 11,7%.
ΚΑΡΕΛΙΑΣ ΑΕ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ
ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ
3.3 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ
Ακολουθεί η ανάλυση των αριθμοδεικτών για την εταιρεία «Καρέλιας» τα έτη 2007-
20101
.
Δείκτες Γενικής και Άμεσης ρευστότητας 2007
1 ΓΕΝΙΚΗΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ = = 338 %
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» διατηρεί εξαιρετικότατη Γενική
Ρευστότητα (338 %) και δεν πρέπει να αντιμετωπίζει κανένα πρόβλημα στην ομαλή κάλυψη
των Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων της. Μπορεί (μάλλον) να ασκεί σε μεγάλο βαθμό την
Πολιτική τιμών , πιστώσεων και πληρωμών που επιθυμεί.
2 ΑΜΕΣΗΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ = = 116 %
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» διατηρεί εξαιρετική Άμεση
Ρευστότητα (=116 % (> 20%) και σε μεγάλο βαθμό μπορεί να καλύψει άμεσες - έκτακτες
Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις της.
Δείκτες Αποτελεσματικότητας 2007
1
Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις βρίσκονται στο παράρτημα που ακολουθεί
159

1 ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ = Χ 365 ημέρες = 65 ημέρες
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» μετατρέπει (ανακυκλώνει) τα
Αποθέματα-Εμπορευματα της σε πωλήσεις κάθε 65 ημέρες (< 90).
2 ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ = Χ 365 ημέρες = 25 ημέρες
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» εισπράττει τις Απαιτήσεις από τους
πελάτες της (κατά μέσο όρο) σε 25 ημέρες (< 60 ημέρες), άρα πρόκειται για μία επιχείρηση
Εντάσεως Εργασίας (εκτός εξαιρέσεων). Θετικό είναι το γεγονός ότι είναι μικρότερη
(ταχύτερη χρονικά) από την μέση Πληρωμή των Υποχρεώσεων.
3 ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ = Χ 365 ημέρες = 86
ημέρες
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» πληρώνει τις Βραχυπρόθεσμες
Υποχρεώσεις της (κατά μέσο όρο) σε 86 ημέρες, η οποία συγκρίνεται με την Ταχύτητα
Είσπραξης Απαιτήσεων (25 ημέρες). Θετικότατο είναι το γεγονός ότι η Γενική Ρευστότητα
είναι 192 % (>100%) άρα η σύντομη χρονικά πληρωμή των Υποχρεώσεων δεν οφείλεται σε
πίεση των Πιστωτών της (φοβούμενοι ενδεχόμενα την ρευστότητα και την γενική πορεία της
επιχείρησης).
Δείκτες Αποδοτικότητας 2007
1 ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΜΙΚΤΟΥ ΚΕΡΔΟΥΣ = Χ 100 = 14 %
160

Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» πωλεί το τελικό της προϊόν με ένα
ακαθάριστο ποσοστό κέρδους ίσο με 14% (οριακό). Το ποσοστό αυτό πρέπει να το
συγκρίνουμε με το Καθαρό Περιθώριο, την Παγιοποίηση του Ενεργητικού (=αποσβέσεις) και
τον Δείκτη Δανειακής Επιβάρυνσης (=τόκοι, έξοδα). Τα Πάγια αποτελούν το 28 % (> 20%)
του Συνόλου του Ενεργητικού , επομένως οι αποσβέσεις δεν είναι ασήμαντες άρα πιθανόν να
έχουμε Ζημίες ή οριακά Κέρδη ως τελικό - καθαρό αποτέλεσμα. Όμως θα πρέπει να λάβουμε
υπόψη ότι οι αποσβέσεις είναι έξοδο που υπολογίζεται με βάση Φορολογικό Νόμο και όχι
ποσά που πραγματικά δαπάνησε η επιχείρηση.
2 ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΚΑΘΑΡΟΥ ΚΕΡΔΟΥΣ = Χ 100 = 6 %
Ο δείκτης αυτός μας δείχνει: Δείχνει σε % το Καθαρό περιθώριο Κέρδους με το οποίο
πωλεί η επιχείρηση το παραγόμενο προϊόν (άρα δείχνει την καλή και συνετή διαχείριση και
οργάνωση της επιχείρησης). Καταδεικνύει (ιδιαίτερα) και την ένταση του ανταγωνισμού στην
«αγορά» του προϊόντος. Όσο μεγαλύτερο το ποσοστό τόσο καλύτερα.
Καθαρό ποσοστό κέρδους ίσο με 6%. Όσο μεγαλύτερο το Ποσοστό τόσο πιο «μικρό» είναι το
επίπεδο του ανταγωνισμού.
3 ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ = Χ 100 = 12 %
Ο δείκτης αυτός μας δείχνει: Σε % τον βαθμό αξιοποίησης των Ιδίων Κεφαλαίων, την
ικανότητα δηλαδή του επιχειρηματία να αξιοποιεί τα Ίδια Κεφάλαια (χρήματα των
Συνεταίρων) και να παράγει από αυτά Καθαρά Κέρδη. Όσο μεγαλύτερο το ποσοστό τόσο
καλύτερα.
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» αξιοποιεί τα Ίδια Κεφάλαια (χρήματα
των μετόχων) και παράγει Κέρδος σε ποσοστό 12%. Αυτό το ποσοστό είναι σαφώς
161

μεγαλύτερο από το ποσοστό απόδοσης των προθεσμιακών καταθέσεων, επομένως η επιλογή
των μετοχών ήταν σωστή να επενδύσουν στην εταιρεία.
Δείκτες Δραστηριότητας 2007
1 ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗΣ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ = Χ 100 = 181 %
Ο δείκτης αυτός μας δείχνει: Τι % των Ξένων Κεφαλαίων (Δάνεια, Προμηθευτές,
Πιστωτές κ.λ.π) αποτελούν τα Ίδια Κεφάλαια της επιχείρησης (συμμετοχή των μετόχων). Όσο
μεγαλύτερο το ποσοστό τόσο καλύτερα (όμως μεγάλη σημασία έχει η φύση της επιχείρησης).
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» χρησιμοποιεί δικά της Ίδια Κεφάλαια
σε ποσοστό 181% των Ξένων (Δανειακών) Κεφαλαίων .Άρα ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να
δώσει στην απόδοση των Ίδιων Κεφαλαίων (που είναι 12%) για να έχει ευχαριστημένους
μέτοχους που θα της συνδράμουν σε μελλοντικές επενδυτικές κινήσεις.
2 ΔΑΝΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗΣ = Χ 100 = 36 %
Ο δείκτης αυτός μας δείχνει: Το % των Ξένων Κεφαλαίων (Δάνεια, Προμηθευτές,
Πιστωτές κ.λ.π) σε σχέση με το Σύνολο του Παθητικού (Υποχρεώσεις). Δείχνει το βαθμό
εξάρτησης της επιχείρησης από Ξένα (προς αυτή) Κεφάλαια.
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» χρησιμοποιεί Ξένα Κεφάλαια (Δάνεια
- Προμηθευτές - Πιστωτές κ.λ.π Υποχρεώσεις) σε (25% < μέτριο <50%) ποσοστό 36 % των
Συνολικών Κεφαλαίων που χρησιμοποιεί (Ίδια + Ξένα κ.λ.π). Άρα ιδιαίτερη προσοχή πρέπει
να δώσει (εκτός των άλλων), στην απόδοση των Ιδίων Κεφαλαίων (=ευχαριστημένοι μέτοχοι),
στην αξιοποίηση των σημαντικών (μάλλον) Πάγιων στοιχείων, στην αύξηση της παραγωγής,
στην ανανέωση των Παγίων κ.λ.π. ΟΚ
162

3 ΠΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ = Χ 100 = 28 %
Ο δείκτης αυτός μας δείχνει: Δείχνει το % των Πάγιων Εγκαταστάσεων (Κτίρια,
μηχανήματα, έπιπλα, εξοπλισμός κ.λ.π ) σε σχέση με το Σύνολο του Ενεργητικού
(«απαιτήσεις» - περιουσία επιχείρησης). Ο δείκτης εκτιμάται σε σχέση με την φύση της
επιχείρησης.
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» χρησιμοποιεί Παγια (Κτίρια,
Μηχανήματα, εξοπλισμός κ.λ.π ..) σε (20% < αξιόλογο < 40%) ποσοστό 28% του συνόλου
του Ενεργητικού. Η επιχείρηση είναι ένας συνδυασμός επιχείρησης Εντάσεως Παγίων και
Εντάσεως Εργασίας.
1. ΓΕΝΙΚΗΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ = = 429 %
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» διατηρεί πολύ καλή Γενική Ρευστότητα (429
%) και δεν πρέπει να αντιμετωπίζει κανένα πρόβλημα στην ομαλή κάλυψη των Βραχυπρόθεσμων
Υποχρεώσεων της.
2. ΑΜΕΣΗΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ = = 159 %
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» διατηρεί εξαιρετική Άμεση Ρευστότητα
(=159% (> 20%) και σε μεγάλο βαθμό μπορεί να καλύψει άμεσες - έκτακτες Βραχυπρόθεσμες
Υποχρεώσεις της.
163

1. ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ = Χ 365 ημέρες = 42 ημέρες
2. ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ = Χ 365 ημέρες = 37 ημέρες
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» εισπράττει τις Απαιτήσεις από τους πελάτες
της (κατά μέσο όρο) σε 37 ημέρες (< 60 ημέρες).
3. ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ = Χ 365 ημέρες = 71
ημέρες
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» πληρώνει τις Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις
της (κατά μέσο όρο) σε 71 ημέρες, η οποία συγκρίνεται με την Ταχύτητα Είσπραξης Απαιτήσεων (37
ημέρες). Θετικότατο είναι το γεγονός ότι η Γενική Ρευστότητα είναι 429 % (>100%) άρα η σύντομη
χρονικά πληρωμή των Υποχρεώσεων δεν οφείλεται σε πίεση των Πιστωτών της (φοβούμενοι
ενδεχόμενα την ρευστότητα και την γενική πορεία της επιχείρησης).
1. ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΜΙΚΤΟΥ ΚΕΡΔΟΥΣ = Χ 100 = 15 %
ακαθάριστο ποσοστό κέρδους ίσο με 15% (οριακό).
1 ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΚΑΘΑΡΟΥ ΚΕΡΔΟΥΣ = Χ 100 = 7%
164

επίπεδο του ανταγωνισμού. Συγκρίνουμε με τον δείκτη Μεικτό Περιθώριο Κέρδους.
3. ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ = Χ 100 = 13 %
Με βάση τα στοιχεία μας, η εταιρεία «Καρέλιας» αξιοποιεί τα Ίδια Κεφάλαια (χρήματα των
μετόχων) και παράγει Κέρδος σε ποσοστό 13%. Αυτό το ποσοστό είναι σαφώς μεγαλύτερο
από το ποσοστό απόδοσης των προθεσμιακών καταθέσεων, επομένως η επιλογή των μετοχών
ήταν σωστή να επενδύσουν στην εταιρεία
1. ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗΣ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ = Χ 100 = 251 %
2. ΔΑΝΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗΣ = Χ 100 = 29 %
στην ανανέωση των Παγίων κ.λ.π.
165

3. ΠΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ = Χ 100 27 %
του Ενεργητικού.
1. ΓΕΝΙΚΗΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ = = 336 %
%).
1. ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ = = Χ 365 ημέρες = 79 ημέρες
166

ημέρες
ακαθάριστο ποσοστό κέρδους ίσο με 12% (οριακό).
167

μετόχων) και παράγει Κέρδος σε ποσοστό 8%. Αυτό το ποσοστό είναι οριάκα μεγαλύτερο από
το ποσοστό απόδοσης των προθεσμιακών καταθέσεων.
1. ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗΣ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ = Χ 100 = 177 %
3. ΠΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ = Χ 100 = 23 %
168

1. ΓΕΝΙΚΗΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ = = 671%
%).
1. ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ = Χ 365 ημέρες = 40 ημέρες
Αποθέματα-Εμπορευματα της σε πωλήσεις κάθε 40 ημέρες (< 50). Αυτό σημαίνει ότι
πωλούνται μετρητοίς ή με ολιγοήμερη πίστωση.
169

ημέρες
ακαθάριστο ποσοστό κέρδους ίσο με 12% (οριακό). Τα Πάγια αποτελούν το 26% (> 20%) του
Συνόλου του Ενεργητικού, επομένως οι αποσβέσεις δεν είναι και ασήμαντες άρα πιθανόν να έχουμε
ζημίες ή οριακά Κέρδη ως τελικό - καθαρό αποτέλεσμα.
170

μετόχων) και παράγει Κέρδος σε ποσοστό 10%. Αυτό το ποσοστό είναι σαφώς μεγαλύτερο
από το ποσοστό απόδοσης των προθεσμιακών καταθέσεων, επομένως η επιλογή των μετοχών
ήταν σωστή να επενδύσουν στην εταιρεία
1. ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗΣ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ = Χ 100 = 392%
3. ΠΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ = Χ 100 = 26 %
171

Παρακάτω παρουσιάζουμε ένα συγκεντρωτικό πίνακα με όλους τους αριθμοδείκτες καθώς
και αντίστοιχα διαγράμματα.
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ
Δείκτες Γενικής και
Άμεσης ρευστότητας
2007
2008
2009
2010
3 ΓΕΝΙΚΗΣ
ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ =
= 338 %
3. ΓΕΝΙΚΗΣ
= 429 %
2. ΓΕΝΙΚΗΣ
= 336 %
2. ΓΕΝΙΚΗΣ
= 671%
2. ΑΜΕΣΗΣ
=
116 %
4. ΑΜΕΣΗΣ
=
159 %
3. ΑΜΕΣΗΣ
= 116 %
3. ΑΜΕΣΗΣ
= 262 %
Δείκτες Δείκτες Δείκτες Δείκτες
172

Αποτελεσματικότητας
2007
2008
Αποτελεσματικότητα
ς 2009
2010
1. ΤΑΧΥΤΗΤΑ
ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ
ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ =
Χ 365 ημέρες = 65 ημέρες
4. ΤΑΧΥΤΗΤΑ
4. ΤΑΧΥΤΗΤΑ
ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ = =
Χ 365 ημέρες
= 79 ημέρες
4. ΤΑΧΥΤΗΤΑ
Χ 365 ημέρες =
40 ημέρες
2. ΤΑΧΥΤΗΤΑ
ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ =
Χ 365 ημέρες = 25
ημέρες
5. ΤΑΧΥΤΗΤΑ
ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ =
Χ 365 ημέρες =
37 ημέρες
5. ΤΑΧΥΤΗΤΑ
ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ
= Χ 365
ημέρες = 30 ημέρες
5. ΤΑΧΥΤΗΤΑ
ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ
= Χ 365 ημέρες
= 21 ημέρες
3. ΤΑΧΥΤΗΤΑ
ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ
=
6. ΤΑΧΥΤΗΤΑ
ΠΛΗΡΩΜΗΣ
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ =
6. ΤΑΧΥΤΗΤΑ
ΠΛΗΡΩΜΗΣ
Χ 365 ημέρες = 105
ημέρες
6. ΤΑΧΥΤΗΤΑ
ΠΛΗΡΩΜΗΣ
Δείκτες Αποδοτικότητας
2007
Δείκτες
Αποδοτικότητας 2008
Δείκτες
Αποδοτικότητας
2009
Δείκτες
Αποδοτικότητας 2010
173

1. ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΜΙΚΤΟΥ
ΚΕΡΔΟΥΣ = Χ 100
= 14%
3. ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ
ΜΙΚΤΟΥ ΚΕΡΔΟΥΣ =
Χ 100 = 15%
Χ 100 = 12%
Χ 100 = 12%
ΚΑΘΑΡΟΥ ΚΕΡΔΟΥΣ =
Χ 100 = 6 %
2 ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΚΑΘΑΡΟΥ
ΚΕΡΔΟΥΣ = Χ
100 = 7%
3 ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ
Χ 100 = 4%
3 ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ
Χ 100 = 5%
3. ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ
ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ =
Χ 100 = 12 %
Χ 100 = 13 %
4. ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤ
Α ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ =
Χ 100 = 8 %
Χ 100 = 10 %
Δείκτες Δραστηριότητας
2007
Δείκτες
Δραστηριότητας 2008
Δείκτες
Δραστηριότητας
2009
Δείκτες
Δραστηριότητας 2010
1. ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗΣ
ΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ =
Χ 100 = 181 %
Χ 100 = 251 %
Χ 100 =
177 %
Χ 100 =
392%
174

2. ΔΑΝΕΙΑΚΗΣ
ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗΣ =
Χ 100 = 36 %
Χ 100 = 29 %
Χ 100 = 37
%
Χ 100 = 21
%
3. ΠΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗΣ
ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ =
Χ 100 = 28
%
Χ 100 27
%
Χ 100
= 23 %
Χ 100 =
26 %
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΕΤΑΡΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ
1. Ετήσια Οικονομική Έκθεση 01/01 – 31/13/2011 ΠΛΑΙΣΙΟ COMPUTERS A.E.B.E.
2. Ετήσια Οικονομική Έκθεση ΚΑΡΕΛΙΑΣ ΑΕ
3. Οικονομική εφημερίδα Μέτοχος & Επενδύσεις, φύλλο 661ο
4. Παρατηρητήριο για την ΚτΠ (2007) Μελέτη των κλάδων Πληροφορικής και
Τηλεπικοινωνιών στην Ελλάδα
5. Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδας www.sepe.gr
6. Εφημερίδα Εξπρές 25/10/10, άρθρο για την ΠΛΑΙΣΙΟ
7. Ένωση Θεσμικών Επενδυτών http://www.ethe.org.gr/
8. Βρανάς, Α. Σ. (1990), Υποδείγματα Πιθανότητας για την πρόγνωση της Οικονομικής
Αποτυχίας
9. Στοιχεία από την μελέτη της εταιρείας ICAP Α.Ε. για το κλάδο του καπνού
10. Στοιχεία από το σύνδεσμο Ελληνικών Καπνοβιομηχανιών
175

11. Στοιχεία από συνέντευξη της υπεύθυνης Μ.Μ.Ε της εταιρείας ΚΑΡΕΛΙΑ Κ.
Καμαρινοπούλου Ιωάννας
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
2.1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 2007
ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 31/12/2007
ΠΟΣΑ ΣΕ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΕΥΡΩ
Ενεργητικό
Μη κυκλοφορούν Ενεργητικό
Ασώματες ακινητοποιήσεις 391
Ενσώματες ακινητοποιήσεις 77.807
Συμμετοχές 1.772
Λοιπές Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις 47
Σύνολο Μη Κυκλοφορούντος Ενεργητικού 80.017
176

Αποθέματα 71.282
Απαιτήσεις Πελατών-Γραμμάτια Εις. 14.984
Λοιπές Απαιτήσεις 12.984
Χρεόγραφα 865
Ταμειακά Διαθέσιμα και ισοδύναμα αυτών 109.757
Σύνολο κυκλοφορούντος Ενεργητικού 209.872
Σύνολο Ενεργητικού 289.889
Παθητικό
ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ
Μετοχικό Κεφάλαιο 21.252
Αποθεματικό υπέρ το άρτιο 34
Λοιπά αποθεματικά 89.646
Υπόλοιπο Κερδών εις νέον 75.651
Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Μητρικής 186.583
Δικαιώματα Μειοψηφίας 0.00
Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 186.583
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ
Αναβαλλόμενοι Φόροι 6.092
Αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την
υπηρεσία
2.743
Επιχορηγήσεις 0.00
Σύνολο μακροπρόθεσμων Υποχρεώσεων 8.835
Προμηθευτές και λοιπές Υποχρεώσεις 87.567
Υποχρεώσεις από συμβάσεις χρηματοδοτικής
μίσθωσης
0.00
Βραχυχρόνιες Προβλέψεις για λοιπές
υποχρεώσεις και έξοδα
Φόροι εισοδήματος πληρωτέοι 1.173
Σύνολο βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων 94.471
Σύνολο Υποχρεώσεων 103.306
Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων και Υποχρεώσεων 289.889
177

Παθητικό
υπηρεσία
2.677
μίσθωσης
0.00
10.230
178

Παθητικό
υπηρεσία
2.569
μίσθωσης
0.00
10.202
179

Παθητικό
υπηρεσία
2.670
μίσθωσης
0.00
6.532
180

ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ 2007-2010
2010 2009 2008 2007
Κύκλος
εργασιών(Πωλήσεις)
433.029 399.816 411.080 400.426
Κόστος Πωληθέντων 381.876 349.979 349.186 342.806
Μικτό κέρδος 51.153 49.837 61.894 57.620
Άλλα έσοδα
Εκμεταλλεύσεως
3.134 3.540 4.794 5.783
Φόροι Κατανάλωσης (288.076) (254.678) (253.234) (258.857)
Αναλώσεις Αποθεμάτων (74.535) (72.231) (73.384) (62.768)
Παροχές σε
εργαζομένους
(19.269) (20.727) (19.917) (18.892)
Αποσβέσεις (4.603) (6.393) (5.087) (5.049)
Άλλα έξοδα
(20.218) (25.731) (32.938) (29.374)
Αποτελέσματα
29.462 23.596 31.314 31.269
Χρηματοοικονομικά
έσοδα καθαρά
3.719 3.893 4.173 5.304
Πρόβλεψη υποτίμησης
συμμετοχών
- - (107) (38)
Συναλλαγματικές
Διαφορές
1.659 (605) 3.440 (6.149)
Καθαρά Κέρδη Προ
Φόρων
34.840 26.884 38.820 30.044
Φόρος εισοδήματος (11.557) (10.033) (10.355) (7.899)
Καθαρά Κέρδη μετά
από φόρους
23.283 16.851 28.465 22.145
Βασικά κέρδη ανά
μετοχή, μετά από φόρους
(Εκφρασμένα σε Ευρώ
ανά μετοχή)
8.4359 6.1054 10,3134 8,0236
Απομειωμένα κέρδη ανά
μετοχή, μετά από φόρους
(Εκφρασμένα σε Ευρώ
ανά μετοχή)
8.4359 6.1054 10,3134 8,0236
Μέσος σταθμικός όρος
Μετοχών
2.760.000 2.760.000 2.760.000 2.760.000
181

3 ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 2007-2010
ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 2007-2008
Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες
2007 2008
Καθαρά Κέρδη(μετά από
φόρους)
22145 28465
Προσαρμογές για:
Φόρο εισοδήματος 7899 10355
Αποσβέσεις ενσωμάτων
ακινητοποιήσεων
4939 4950
Αποσβέσεις άυλων
περιουσιακών στοιχείων
120 137
Αποσβέσεις επιχορηγήσεων (11) 0,00
Κέρδη/(ζημιές) από πώληση
ενσωμάτων ακινητοποιήσεων
762 7
Έσοδα τόκων (4209 (4833)
Έξοδα τόκων 310 339
Κέρδη/(ζημιές) επενδύσεων
σε εύλογη αξία μέσω
αποτελεσμάτων 45 378
32000 39798
Μεταβολές Κεφαλαίου Κίνησης
(Αύξηση)/Μείωση
(36098) 24173
λογ./σιμών εισπρακτέων
(5413) (13700)
Αύξηση/(Μείωση)
υποχρεώσεων
29728 (25451)
προβλέψεων
300 2526
υποχρέωσης για αποζημίωση
προσωπικού λόγω εξόδου
από την υπηρεσία
27 (65)
(11456) (12517)
20544 27281
Καταβληθέντες τόκοι (310) (338)
Καταβληθείς Φόροι
Εισοδήματος
(10143) (5246)
182

Καθαρές ταμειακές εισροές
από λειτουργική
δραστηριότητα
10091 21697
Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες
Αγορές ενσώματων
(4340) (3603)
Αγορές άυλων περιουσιακών
στοιχείων
(14) (3)
Πωλήσεις
χρηματοοικονομικών
στοιχείων
2866 311
Πωλήσεις ενσώματων
163 5
Ίδρυση Επιχείρησης (700) (94)
Τόκοι που εισπράχθηκαν 4209 4833
Καθαρές εκροές από
επενδυτικές
δραστηριότητες
2184 1449
Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες
Μερίσματα πληρωθέντα σε
μετόχους της εταιρείας
(6958) (6954)
Πληρωμές κεφαλαίων
χρηματοδοτικών μισθώσεων
(176) 0,00
Καθαρές ταμειακές εκροές
από χρηματοδοτικές
(7134) (6954)
Καθαρή αύξηση στα
ταμειακά διαθέσιμα &
ισοδύναμα αυτών
5141 16192
Ταμειακά διαθέσιμα &
ισοδύναμα αυτών στην αρχή
της χρήσης
104416 109757
ισοδύναμα αυτών στο τέλος
της χρήσης
109757 125949
ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 2009-2010
Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες
2009 2010
Καθαρά Κέρδη(μετά από
φόρους)
16851 23283
Προσαρμογές για:
Φόρο εισοδήματος 10033 11557
183

Αποσβέσεις ενσωμάτων
5037 4466
Απομειώσεις ενσωμάτων
παγίων
1219 0
Αποσβέσεις άυλων
περιουσιακών στοιχείων
137 137
Κέρδη/(ζημιές) από πώληση
ενσωμάτων ακινητοποιήσεων
(17) 0
Έσοδα τόκων (3873) (4328)
Έξοδα τόκων 407 411
Κέρδη/(ζημιές) επενδύσεων
σε εύλογη αξία μέσω
αποτελεσμάτων 1081 805
30875 36331
Μεταβολές Κεφαλαίου Κίνησης
(39740) 39467
(Αύξηση)/Μείωση λόγ./σμών
εισπρακτέων
7414 6867
υποχρεώσεων
39072 (70932)
Αύξηση προβλέψεων 366 1575
υποχρέωσης για αποζημίωση
προσωπικού λόγω εξόδου
από την υπηρεσία
(108) 101
7004 (22922)
37879 13409
Καταβληθέντες τόκοι (407) (411)
Καταβληθείς Φόροι
Εισοδήματος
(12676) (5842)
Καθαρές ταμειακές εισροές
από λειτουργική
δραστηριότητα
24796 7156
Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες
Αγορές ενσώματων
(3576) (2816)
Αγορές άυλων περιουσιακών
στοιχείων
0 (47)
Πωλήσεις
χρηματοοικονομικών
στοιχείων
290 0
Πωλήσεις ενσώματων
17 0
Ίδρυση Επιχείρησης 0 (249)
Τόκοι που εισπράχθηκαν 3873 4328
Καθαρές εκροές από
επενδυτικές
604 1216
184

Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες
Μερίσματα πληρωθέντα σε
μετόχους της εταιρείας
(17937) (12364)
Συμμετοχή μειοψηφίας σε
αύξηση Μ.Κ. θυγατρικής
0 0
Καθαρές ταμειακές εκροές
από χρηματοδοτικές
(17937) (12364)
Καθαρή αύξηση στα
ταμειακά διαθέσιμα &
ισοδύναμα αυτών
7463 (3992)
ισοδύναμα αυτών στην αρχή
της χρήσης
125949 133412
ισοδύναμα αυτών στο τέλος
της χρήσης
133412 129420
185

Βιβλιογραφία
Ελληνική:
1. Αναστασιάδης, Π., (2001) Τα Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης στη Νέα Οικονομία
– η Νέα Ψηφιακή Μετα-μηχανογραφημένη Επιχείρηση
2. Βενιέρης Γ., (1998). Λογιστικά Πληροφοριακά Συστήματα. Εκδόσεις Μπένου, Αθήνα.
3. Γκίνογλου Δ., Tαχυνάκης Π., Πρωτόγερος Ν., (2004). Λογιστικά Πληροφοριακά
Συστήματα, Μηχανογραφημένη Λογιστική, Εισαγωγικές έννοιες των συστημάτων
πληροφορικής, Μεθοδολογίες για την ανάπτυξη συστημάτων. Εκδοτικός Οίκος Rosili.
4. Καραγιώργος Θεοφάνης, Πετρίδης Ανδρέας (2006). Μηχανογραφημένη Λογιστική
Θεωρία και Πράξη Μηχανογραφική Αντιμετώπιση Λογιστικών Θεμάτων με χρήση του
προγράμματος ≪ΚΕΦΑΛΑΙΟ≫, Μηχανογραφημένη Λογιστική η Σύγχρονη προσέγγιση
της Λογιστικής. Εκδόσεις Γερμανός, Θεσσαλονίκη.
5. Πολλάλης, Γ., Γιαννακόπουλος, Δ., Παπουτσής, Ι., (2004) Πληροφοριακά συστήματα
επιχειρήσεων
6. Laudon Kenneth C., Laudon Jane Price, (2006). Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης,
Business Information Systems, The world of Information Systems: Introduction of
Information Systems, Κλειδάριθμος.
7. Wilkinson, Cerullo, Raval, and Wong- On – Wing, (2000) Accounting Information
Systems: Essential Concepts and Applications, The study of Accounting Systems, The
business Enviroment of the Accounting Information Systems. John Wiley and Sons,
Inc.
Ιστοσελίδες:
186

www.asxetos.gr
www.nautemporiki.gr
www.in.gr
www.geocities.com
www.logistis.gr
www.pathfinder.gr
www.soel.gr
www.motorhellas.gr
www.isologismoi.gr
www.istoselides.gr
www.lykos.gr
www.ypes.gr
187

Τσικολάτας Α. (2004). Ανάλυση Οικονομικών Καταστάσεων. Αριθμοδείκτες. Case Study Όμιλος Πλαίσιο Computers AE. Κοζάνη

More Related Content

What's hot

Similar to Τσικολάτας Α. (2004). Ανάλυση Οικονομικών Καταστάσεων. Αριθμοδείκτες. Case Study Όμιλος Πλαίσιο Computers AE. Κοζάνη

More from Alexandros Tsikolatas

Τσικολάτας Α. (2004). Ανάλυση Οικονομικών Καταστάσεων. Αριθμοδείκτες. Case Study Όμιλος Πλαίσιο Computers AE. Κοζάνη