1. E πιμόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία Χριστίνα Δρακουλέλλη, χημικός Λυκειακών Τάξεων Λεχαίου, Απρίλιος 2010 Παράγοντες που επηρεάζουν τη θέση μιας χημικής ισορροπίας (Χημεία Β΄ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης)

2. Αν ο αριθμός των ανθρώπων που ψωνίζουν και ανεβαίνουν τις κυλιόμενες σκάλες είναι ίσος με τον αριθμό αυτών που κατεβαίνουν τότε ο αριθμός των ανθρώπων σε κάθε όροφο παραμένει σταθερός και υπάρχει μια δυναμική ισορροπία. Αν ο αριθμός π.χ αυτών που ανεβαίνουν είναι μικρότερος από αυτών που κατεβαίνουν η ισορροπία διαταράσσεται.

3. Αμφίδρομη αντίδραση είναι αυτή στην οποία η μετατροπή των αντιδρώντων σε προϊόντα αλλά και των προϊόντων σε αντιδρώντα συμβαίνουν ταυτόχρονα και καταλήγει σε Χ.Ι π.χ Στη χημική ισορροπία συνυπάρχουν τα μόρια αντιδρώντων και προϊόντων και οι ταχύτητες των δυο αντίθετων πορειών της αντίδρασης είναι ίσες.

4. Αρχή Le Chatelier Όταν µεταβάλλουµε έναν από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, θερµοκρασία, πίεση), η θέση της ισορροπίας µετατοπίζεται προς την κατεύθυνση εκείνη που τείνει να αναιρέσει την επιφερόµενη µεταβολή. -> Σε όλες τις περιπτώσεις που εφαρµόζεται η αρχή Le Chatelier, το σύστηµα τείνει να αναιρέσει τη µεταβολή, αλλά δεν την αναιρεί πλήρως. -> Η προσθήκη καταλύτη δεν επηρεάζει τη θέση της χηµικής ισορροπίας, απλά µειώνει το χρόνο που χρειάζεται το σύστηµα για να οδηγηθεί σε αυτή.

5. Αν σε ένα σύστημα που βρίσκεται σε ισορροπία προσθέσουμε ποσότητα ενός από τα αντιδρώντα η «αφαιρέσουμε» ποσότητα ενός από τα προϊόντα η ισορροπία θα μετακινηθεί προς τα δεξιά για να «ξοδέψει» την επιπλέον ποσότητα του αντιδρώντος ή να «αναπληρώσει» τις απώλειες του προϊόντος και να αναιρέσει την μεταβολή . Επίδραση της συγκέντρωσης στη θέση μιας χημικής ισορροπίας Όμοια αν στη θέση ισορροπίας «αφαιρέσουμε» ποσότητα ενός από τα αντιδρώντα ή προσθέσουμε ποσότητα ενός από τα προϊόντα η ισορροπία θα μετακινηθεί προς τα αριστερά για να «ξοδέψει» την επιπλέον ποσότητα του προϊόντος ή να «αναπληρώσει» τις απώλειες του αντιδρώντος και να αναιρέσει την μεταβολή .

6. Έστω π.χ η αντίδραση : Αν προσθέσουμε Ν 2 στο παραπάνω σύστημα όταν βρίσκεται σε Χ.Ι ή απομακρύνουμε την ΝΗ 3 , τότε η Χ.Ι μετατοπίζεται προς τα δεξιά . Αν απομακρύνουμε Η 2 από το παραπάνω σύστημα όταν βρίσκεται σε Χ.Ι ή προσθέσουμε ΝΗ 3 , τότε η Χ.Ι μετατοπίζεται προς τα αριστερά.

7. Επίδραση της θερμοκρασίαςστη θέση μιας χημικής ισορροπίας Αν μια χημική αντίδραση είναι ενδόθερμη ΔΗ > 0 , θερμότητα απορροφάται προς την δεξιά μεριά και ελευθερώνεται προς την αριστερή. Όταν αυξήσουμε την θερμοκρασία, θερμαίνοντας το σύστημα έχουμε μετατόπιση της Χ.Ι προς τα δεξιά προς την κατεύθυνση δηλαδή που απορροφάται θερμότητα και «εξουδετερώνει» μερικά αυτή τη μεταβολή. Το αντίθετο συμβαίνει όταν ελαττώσουμε τη θερμοκρασία (μετατόπιση της Χ.Ι προς τα αριστερά) . Οι εξώθερμες αντιδράσεις (ΔΗ < 0) , ελευθερώνουν θερμότητα προς την δεξιά μεριά και απορροφούν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Όταν αυξήσουμε τη θερμοκρασία η Χ.Ι μετατοπίζεται προς τα αριστερά προς την κατεύθυνση δηλαδή που απορροφάται θερμότητα και «εξουδετερώνει» μερικά αυτή τη μεταβολή. Το αντίθετο συμβαίνει όταν ελαττώσουμε τη θερμοκρασία (μετατόπιση της Χ.Ι προς τα δεξιά) .

8. Ν 2 (g) + 3Η 2 (g) 2ΝΗ 3 (g), ∆Η = –22 Kcal Έστω π.χ η αντίδραση : Όταν αυξήσουμε την θερμοκρασία η Χ.Ι μετατοπίζεται προς τα αριστερά (ενδόθερμη),όταν μειώσουμε την θερμοκρασία η Χ.Ι μετατοπίζεται προς τα δεξιά (εξώθερμη) .

9. Επίδραση της πίεσης στη θέση μιας χημικής ισορροπίας (όταν Τ= σταθερή) Όταν ο όγκος του δοχείου αντίδρασης μικραίνει οι μερικές πιέσεις όλων των αερίων αυξάνονται και όμοια και η ολική πίεση. Σύμφωνα με την αρχή Le Chatelier η ισορροπία μετατοπίζεται προς την κατεύθυνση που θα περιέχει τα λιγότερα mol αερίου για να ελαττώσει την ολική πίεση . Όταν ο όγκος του δοχείου αντίδρασης μεγαλώνει , η ολική πίεση μικραίνει και η ισορροπία μετατοπίζεται προς την κατεύθυνση που θα περιέχει τα περισσότερα mol αερίου για να αυξήσει την ολική πίεση.

10. Έστω π.χ η αντίδραση : Αύξηση της πίεσης μετατοπίζει τη Χ.Ι προς τα δεξιά ( λιγότερα mol αερίου) , ενώ μείωση της πίεσης μετατοπίζει τη Χ.Ι προς τα αριστερά ( περισσότερα mol αερίου)