RÖPORTAJ
Yazarın okuyucularına bir konuyu
inandırmak için kişi, eşya, eser ya da yer ile ilgili
yaptığı incelemeleri fotoğraflarla süsleyerek
kendi görüşlerini de katarak yazdığı gazete ve
dergi yazılarına röportaj denir.
Terim kökeni Latince: Toplamak, getirmek anlamındaki
‘‘reportare’’dir.
Röportaj yazarı; sorunu yerinde inceleyerek,
gezip görerek, halkla, mağdurla ve yetkili kişilerle
konuşarak fotoğraf, belge, istatistik bilgiler gibi
verilerle destekleyerek konuyu okuyucunun
bilgisine sunar.
Röportajda gözlem, araştırma, yorum ve
değerlendirme önemlidir.
Ortamı, duyguları, görünümleri “betimlemek”;
süreçleri, eylemleri “anlatmak”; konuyla ilgili
olarak söz konusu ortamda yaşayan kişilerin
sözlerini “alıntılamak”; yazarın kişisel
düşüncelerini “yansıtmak” ve anlatılanlardan
“sonuç çıkarmak” bir röportajda bulunması
gereken temel öğelerdir.
• Röportaj türü, gazeteciliğin gelişmesiyle
ortaya çıkmıştır.
• Türk edebiyatında 1960 yılından sonra halkın
sorunlarını yansıtmak gazetelerin vazgeçilmez
bir birimi olan röportajla sağlanmıştır.
• Türk edebiyatında: Ruşen Eşref Ünaydın, Falih
Rıfkı Atay, Abdi İpekçi, Fikret Otyam, Yaşar
Kemal, Mete Akyol, Mustafa Ekmekçi, Halit
Çapın, Dursun Akşam
• Dünya edebiyatında; Jack London, Heming
Way, Selohow Sortre,
röportaj örneği vermiş sanatçılardır.
İyi bir röportajda gezip görülen
yerlerin yorumlanması ya
da değerlendirmesi olmalıdır.
EN BELİRGİN 7 ÖZELLİĞİ
7 - Röportajda öykülemeye ağırlık
verilmelidir. Okuyucuda heyecan
yaratmalı, özelden genele gidilmelidir.
6 -
İnsanların söze katılmaları anlatımı
canlandırır.
5 - Birinci tekil kişi ağzından
yazılır.
4 -
3 - Röportajdaki konu iyice öğrenilmeli,
gerekli incelemeler yapılmalı, gerekli
belgeler toplanmalıdır.
Röportajda öznellik hakimdir. Gerçekleri
öznel yaşamla harmanlar.
2 -
1 - Yazar bilgiden başka izlenimlerini,
görüşlerini, düşüncelerini yazmalıdır.
ve en önemlisi: ?
Kaleme alınan olay bizzat
yaşanmış olmalıdır.
Röportaj, konularına göre üçe ayrılır:
1- Bir yeri konu alan röportajlar;
Bu röportajlarda ya da tanıtılan yeri, yaşamı
her yönüyle bilinir. Farklı yönleri fotoğraflarla
filmlerle kanıtlanır.
2- Eşyayı konu alan röportajlar;
Eşyanın dikkat çekici özelliği, düşündürücü
özellikleri ele alınır.
3- İnsanı konu alan röportajlar;
Belli bir üne kavuşmuş kimselerin, dikkat çeken
ve düşündüren yönleri belirtilir. Fotoğraflarla
desteklenir.
Röportaj, sunuş biçimine göre ikiye ayrılır:
1- Amerikan Röportajı: Bu tür röportajlarda
giriş bölümünde okuyucu beklenmedik bir giriş
karşılaşması yapılır. En son söylenmesi gereken
sözcükler en önce söylenir. Okuyucu adeta bir
şok yaşar, böylece bir dikkat çekilir.
2- Alman Röportajı: Yazar, konuyu anlatırken
yazıya kendini katar. Konuyu kendi eksininde
anlatır.
RÖPORTAJCIDA BULUNMASI GEREKEN
NİTELİKLER
• Sağlam bir dünya görüşüne sahip olmalı
• Olay, yer ve kişiler üzerine önceden bilgiler
edinerek hazırlık yapmalı
• Çabuk soru sorabilmeli
• Güven verebilmeli
• Konuşmasını ve konuşturmasını iyi bilmeli
• Ön yargılarda bulunmamalı
• Röportajı yönetebilmelidir.
RÖPORTAJ YAPANIN
DİKKAT
ETMESİ GEREKENLER
• Röportaj yapılacak kişi hakkında ayrıntılı ön
bilgi edinilir.
• Sorulacak sorular belirlenirken akılda
tutulması gereken 4 unsur: Soruyu sormadaki
amaç, deşifre edici olup olmaması, sıkıştırıcı
sorular olması, soruların yeni sorular
doğurmaya yönelik olması.
• Özünde bir anafikir olmalı.
• Sorular hazırlanırken kronoloji korunmalıdır.
• Tekrardan kaçınılmalıdır.
• Mutlaka kayıt altına alınmalıdır çünkü röportaj
belge niteliği taşıyabilir ve sonradan
çıkabilecek sorunlar engellenmiş olur.
• Röportaj yapılacak kişiye öncelikle çanak
sorular denilen kişiyi rahatlatacak, ilgisini
çekerek konuya bağlayacak sorular
sorulmalıdır.
Ama röportaj yayınlanırken bu soruların birçoğu
kullanılmaz.
• Önce kendisinin söylemek istediği konular ele
alınır sonra merak ettiğimiz sorulara geçilir.
RÖPORTAJ SORU ÖRNEKLERİ
• Merhaba; öncelikle sizi tanımak isteriz. Bize kısaca kendinizden bahseder misiniz?
• Çok memnun olduk. Hobileriniz ve sizi tanımlayacak özelliklerinizi de bilmek isteriz.
• En büyük hayaliniz ve gerçekleştirmek istediğiniz projeleriniz nelerdir?
• Herhangi bir kişinin en favori insanı mısın? Neden?
• Şu anda yaptığın işin dışında (hayattaki tüm işler kanuni olsaydı) ne iş yapmak
isterdin?
• Yalan söylemenin sence uygun olduğu durumlar nelerdir? Beyaz yalan söyler misin,
ne söylersin?
• Yaşayamadığın için pişmanlık duyduğun ne var?
• Ulaşamadığın biri ile tanışıp sohbet etme olanağın olsaydı bu kim olurdu? Ondan
neler öğrenmek isterdin?
• Hiç kimsenin göremediği bir özelliğin var mı? Varsa neden bugüne kadar gizli kaldı?
• Seni en çok ne kızdırıyor? Bu kızgınlıkla baş edebiliyor musun? Edemiyorsan,
neden?
• Hangi markalar sinirlerini bozuyor? Neden?
• Hangi markalara tutkunsun?
• Yakın bir arkadaşın kanunsuz bir iş yapsa polisi arar mısın?
• Bir film yapmaya karar versen adı ve konusu ne olurdu?
• Eklemek İstedikleriniz.
DİĞER EDEBİ TÜRLERDEN
FARKLARI
RÖPORTAJ HABER YAZISI
• Yazarın kişisel görüşleri
vardır. Haberin
genişletilmiş halidir.
• Haber, olduğu gibi
objektif yansıtılır.
RÖPORTAJ GEZİ YAZISI
• Konuşmalara yer verilir.
• Öyküleyici anlatım
ağırlıklıdır.
• İnsan konuşmalarına
(diyaloglara) yer
verilmez.
• Betimleyici anlatım
kullanılır.
RÖPORTAJ BİYOGRAFİ
• Konuşmalara yer verilir.
• Kişisel yorum vardır.
• Konuşma yoktur.
• Kişisel yorum yoktur.
RÖPORTAJ MÜLAKAT
• Konuşmaları
aktarmanın yanı sıra
ortam, çevre
tanımlamalarına ve
gazetecinin izlenimlerin
e de yer verir.
• “Karşılıklı konuşma,
görüşme yapmak”
olarak tanımlanır.
  
İçinizdeki çocuk ruhunuzu
yitirmemeniz dileğiyle
  

1röportaj

  • 2.
    RÖPORTAJ Yazarın okuyucularına birkonuyu inandırmak için kişi, eşya, eser ya da yer ile ilgili yaptığı incelemeleri fotoğraflarla süsleyerek kendi görüşlerini de katarak yazdığı gazete ve dergi yazılarına röportaj denir. Terim kökeni Latince: Toplamak, getirmek anlamındaki ‘‘reportare’’dir.
  • 3.
    Röportaj yazarı; sorunuyerinde inceleyerek, gezip görerek, halkla, mağdurla ve yetkili kişilerle konuşarak fotoğraf, belge, istatistik bilgiler gibi verilerle destekleyerek konuyu okuyucunun bilgisine sunar. Röportajda gözlem, araştırma, yorum ve değerlendirme önemlidir.
  • 4.
    Ortamı, duyguları, görünümleri“betimlemek”; süreçleri, eylemleri “anlatmak”; konuyla ilgili olarak söz konusu ortamda yaşayan kişilerin sözlerini “alıntılamak”; yazarın kişisel düşüncelerini “yansıtmak” ve anlatılanlardan “sonuç çıkarmak” bir röportajda bulunması gereken temel öğelerdir.
  • 5.
    • Röportaj türü,gazeteciliğin gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. • Türk edebiyatında 1960 yılından sonra halkın sorunlarını yansıtmak gazetelerin vazgeçilmez bir birimi olan röportajla sağlanmıştır.
  • 6.
    • Türk edebiyatında:Ruşen Eşref Ünaydın, Falih Rıfkı Atay, Abdi İpekçi, Fikret Otyam, Yaşar Kemal, Mete Akyol, Mustafa Ekmekçi, Halit Çapın, Dursun Akşam • Dünya edebiyatında; Jack London, Heming Way, Selohow Sortre, röportaj örneği vermiş sanatçılardır.
  • 7.
    İyi bir röportajdagezip görülen yerlerin yorumlanması ya da değerlendirmesi olmalıdır. EN BELİRGİN 7 ÖZELLİĞİ 7 - Röportajda öykülemeye ağırlık verilmelidir. Okuyucuda heyecan yaratmalı, özelden genele gidilmelidir. 6 -
  • 8.
    İnsanların söze katılmalarıanlatımı canlandırır. 5 - Birinci tekil kişi ağzından yazılır. 4 - 3 - Röportajdaki konu iyice öğrenilmeli, gerekli incelemeler yapılmalı, gerekli belgeler toplanmalıdır.
  • 9.
    Röportajda öznellik hakimdir.Gerçekleri öznel yaşamla harmanlar. 2 - 1 - Yazar bilgiden başka izlenimlerini, görüşlerini, düşüncelerini yazmalıdır. ve en önemlisi: ? Kaleme alınan olay bizzat yaşanmış olmalıdır.
  • 11.
    Röportaj, konularına göreüçe ayrılır: 1- Bir yeri konu alan röportajlar; Bu röportajlarda ya da tanıtılan yeri, yaşamı her yönüyle bilinir. Farklı yönleri fotoğraflarla filmlerle kanıtlanır.
  • 12.
    2- Eşyayı konualan röportajlar; Eşyanın dikkat çekici özelliği, düşündürücü özellikleri ele alınır. 3- İnsanı konu alan röportajlar; Belli bir üne kavuşmuş kimselerin, dikkat çeken ve düşündüren yönleri belirtilir. Fotoğraflarla desteklenir.
  • 13.
    Röportaj, sunuş biçiminegöre ikiye ayrılır: 1- Amerikan Röportajı: Bu tür röportajlarda giriş bölümünde okuyucu beklenmedik bir giriş karşılaşması yapılır. En son söylenmesi gereken sözcükler en önce söylenir. Okuyucu adeta bir şok yaşar, böylece bir dikkat çekilir. 2- Alman Röportajı: Yazar, konuyu anlatırken yazıya kendini katar. Konuyu kendi eksininde anlatır.
  • 14.
    RÖPORTAJCIDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER •Sağlam bir dünya görüşüne sahip olmalı • Olay, yer ve kişiler üzerine önceden bilgiler edinerek hazırlık yapmalı • Çabuk soru sorabilmeli • Güven verebilmeli • Konuşmasını ve konuşturmasını iyi bilmeli • Ön yargılarda bulunmamalı • Röportajı yönetebilmelidir.
  • 15.
  • 16.
    • Röportaj yapılacakkişi hakkında ayrıntılı ön bilgi edinilir. • Sorulacak sorular belirlenirken akılda tutulması gereken 4 unsur: Soruyu sormadaki amaç, deşifre edici olup olmaması, sıkıştırıcı sorular olması, soruların yeni sorular doğurmaya yönelik olması. • Özünde bir anafikir olmalı.
  • 17.
    • Sorular hazırlanırkenkronoloji korunmalıdır. • Tekrardan kaçınılmalıdır. • Mutlaka kayıt altına alınmalıdır çünkü röportaj belge niteliği taşıyabilir ve sonradan çıkabilecek sorunlar engellenmiş olur.
  • 18.
    • Röportaj yapılacakkişiye öncelikle çanak sorular denilen kişiyi rahatlatacak, ilgisini çekerek konuya bağlayacak sorular sorulmalıdır. Ama röportaj yayınlanırken bu soruların birçoğu kullanılmaz. • Önce kendisinin söylemek istediği konular ele alınır sonra merak ettiğimiz sorulara geçilir.
  • 19.
    RÖPORTAJ SORU ÖRNEKLERİ •Merhaba; öncelikle sizi tanımak isteriz. Bize kısaca kendinizden bahseder misiniz? • Çok memnun olduk. Hobileriniz ve sizi tanımlayacak özelliklerinizi de bilmek isteriz. • En büyük hayaliniz ve gerçekleştirmek istediğiniz projeleriniz nelerdir? • Herhangi bir kişinin en favori insanı mısın? Neden? • Şu anda yaptığın işin dışında (hayattaki tüm işler kanuni olsaydı) ne iş yapmak isterdin? • Yalan söylemenin sence uygun olduğu durumlar nelerdir? Beyaz yalan söyler misin, ne söylersin? • Yaşayamadığın için pişmanlık duyduğun ne var? • Ulaşamadığın biri ile tanışıp sohbet etme olanağın olsaydı bu kim olurdu? Ondan neler öğrenmek isterdin? • Hiç kimsenin göremediği bir özelliğin var mı? Varsa neden bugüne kadar gizli kaldı? • Seni en çok ne kızdırıyor? Bu kızgınlıkla baş edebiliyor musun? Edemiyorsan, neden? • Hangi markalar sinirlerini bozuyor? Neden? • Hangi markalara tutkunsun? • Yakın bir arkadaşın kanunsuz bir iş yapsa polisi arar mısın? • Bir film yapmaya karar versen adı ve konusu ne olurdu? • Eklemek İstedikleriniz.
  • 20.
  • 21.
    RÖPORTAJ HABER YAZISI •Yazarın kişisel görüşleri vardır. Haberin genişletilmiş halidir. • Haber, olduğu gibi objektif yansıtılır.
  • 22.
    RÖPORTAJ GEZİ YAZISI •Konuşmalara yer verilir. • Öyküleyici anlatım ağırlıklıdır. • İnsan konuşmalarına (diyaloglara) yer verilmez. • Betimleyici anlatım kullanılır.
  • 23.
    RÖPORTAJ BİYOGRAFİ • Konuşmalarayer verilir. • Kişisel yorum vardır. • Konuşma yoktur. • Kişisel yorum yoktur.
  • 24.
    RÖPORTAJ MÜLAKAT • Konuşmaları aktarmanınyanı sıra ortam, çevre tanımlamalarına ve gazetecinin izlenimlerin e de yer verir. • “Karşılıklı konuşma, görüşme yapmak” olarak tanımlanır.
  • 26.
       İçinizdekiçocuk ruhunuzu yitirmemeniz dileğiyle   