Download to read offline
![Μαρίνα των βράχων, Προσανατολισμοί, 1940
Μαρίνα, Τα ρω του έρωτα, [Μικρές Κυκλάδες], 1972
Οδυσσέας Ελύτης
Σπύρος Αντωνέλλος
Επιθεωρητής Μέσης Εκπαίδευσης
Φιλολογικών - Θεατρολογίας
Συνεξέταση
Λογοτεχνικών
Κειμένων
Γ΄ Λυκείου](https://image.slidesharecdn.com/marinaelythsppt-250914131916-45de4a9c/85/1940-1972-1-320.jpg)
More Related Content
Similar to Οδ. Ελύτης, «“Μαρίνα των βράχων”, “Προσανατολισμοί”, 1940 “Μαρίνα”, “Τα ρω του έρωτα”, [Μικρές Κυκλάδες], 1972: Συνεξέταση Λογοτεχνικών Κειμένων», Διδακτική πρόταση Σπ. Αντωνέλλου, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων και Θεατρολογίας
Οδ. Ελύτης, «“Μαρίνα των βράχων”, “Προσανατολισμοί”, 1940 “Μαρίνα”, “Τα ρω του έρωτα”, [Μικρές Κυκλάδες], 1972: Συνεξέταση Λογοτεχνικών Κειμένων», Διδακτική πρόταση Σπ. Αντωνέλλου, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων και Θεατρολογίας
- 1. Μαρίνα των βράχων,Προσανατολισμοί, 1940 Μαρίνα, Τα ρω του έρωτα, [Μικρές Κυκλάδες], 1972 Οδυσσέας Ελύτης Σπύρος Αντωνέλλος Επιθεωρητής Μέσης Εκπαίδευσης Φιλολογικών - Θεατρολογίας Συνεξέταση Λογοτεχνικών Κειμένων Γ΄ Λυκείου
- 2. Η αρχή τηςσυνεξέτασης μορφής περιεχομένου ‐ διέπει κάθε μάθημα Λογοτεχνίας σε όλες τις φάσεις του, από την πρόκληση ενδιαφέροντος έως την αξιολόγηση, προφορική και γραπτή . Για τον σκοπό αυτό , ο διδάσκων δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε ερωτήσεις και δραστηριότητες που προωθούν την υλοποίηση της πιο πάνω αρχής και ασκεί τους μαθητές του τόσο στην αξιοποίηση του σχολικού Λεξικού λογοτεχνικών όρων όσο και στη χρήση των όρων αυτών στον προφορικό και στον γραπτό λόγο.
- 3. βηματολόγιο - Δημιουργία κλίματοςδεκτικότητας - Ανάγνωση και των δύο ποιημάτων - Πρώτες εντυπώσεις (Συναισθήματα, Εικόνες, Ήχοι, Χρώματα) - Γραμματολογικά στοιχεία - Θεματικοί άξονες των δύο ποιημάτων - Αναπαράσταση του χρόνου - Ο ρόλος του ποιητικού υποκειμένου στα δύο ποιήματα - Η μορφή της Μαρίνας στα δύο ποιήματα - Εκφραστικά μέσα και τεχνικές της ποιητικής γραφής στα συγκεκριμένα ποιήματα - Χαρακτηριστικά της ποιητικής του Οδ. Ελύτη - Ο νομπελίστας ποιητής 3 διδακτικές περίοδοι
- 4. Προγραμματισμός 1η περίοδος: Δημιουργία κλίματοςδεκτικότητας/ Ανάγνωση και των δύο ποιημάτων / Πρώτες εντυπώσεις (Συναισθήματα, Εικόνες, Ήχοι, Χρώματα)/ Γραμματολογικά στοιχεία/ Ανάθεση γραπτής εργασίας για το σπίτι 2η περίοδος: Εξέταση της εργασίας/ Θεματικοί άξονες των δύο ποιημάτων / Αναπαράσταση του χρόνου /Ο ρόλος του ποιητικού υποκειμένου στα δύο ποιήματα/ Ανάθεση γραπτής εργασίας για το σπίτι 3η περίοδος: Εξέταση των εργασιών ή υποβολή ερωτήσεων με βάση όσα διδάχτηκαν την προηγούμενη διδακτική περίοδο/Η μορφή της Μαρίνας στα δύο ποιήματα / Εκφραστικά μέσα και τεχνικές της ποιητικής γραφής στα συγκεκριμένα ποιήματα / Χαρακτηριστικά της ποιητικής του Οδ. Ελύτη/Ανάθεση γραπτής εργασίας για το σπίτι
- 5. δημιουργία κλίματος δεκτικότητας - Μοντέρναποίηση - Υπερρεαλισμός Αισθητική εισαγωγή:
- 6. Εντοπίστε το ρεαλιστικόκαι το μη ρεαλιστικό στοιχείο στη φωτογραφία. Δώστε έναν τίτλο.
- 7. Δώστε έναν τίτλογια κάθε εικόνα και δικαιολογήστε τον. 1. 2.
- 8.
- 9. Εάν η γλώσσααποτελούσε απλώς ένα μέσον επικοινωνίας, πρόβλημα δεν θα υπήρχε. Συμβαίνει όμως ν’ αποτελεί και εργαλείο μαγείας και φορέα ηθικών αξιών. Προσκτάται η γλώσσα στο μάκρος των αιώνων ένα ορισμένο ήθος. Και το ήθος αυτό γεννά υποχρεώσεις. Οδ. Ελύτης
- 12. Δώσε μου δυόσμονα μυρίσω, λουίζα και βασιλικό, μαζί μ’ αυτά να σε φιλήσω, και τι να πρωτοθυμηθώ Τη βρύση με τα περιστέρια, των αρχαγγέλων το σπαθί, το περιβόλι με τ’ αστέρια, και το πηγάδι το βαθύ Τις νύχτες που σε σεργιανούσα, στην άλλη άκρη τ’ ουρανού και ν’ ανεβαίνεις σε θωρούσα, σαν αδελφή του αυγερινού Μαρίνα πράσινο μου αστέρι Μαρίνα φως του αυγερινού Μαρίνα μου άγριο περιστέρι και κρίνο του καλοκαιριού Μαρίνα
- 13. Έχεις μια γεύσητρικυμίας στα χείλη
- 14. Αετοφόρος άνεμος γύμνωσετους λόφους
- 15. Μαρίνα πράσινό μουαστέρι
- 16. Βηματολόγιο Μαρίνα τωνΒράχων Μαρίνα Άλλες παρατηρήσεις Πρώτες εντυπώσεις (Συναισθήματα, Εικόνες, Ήχοι, Χρώματα Θεματικοί άξονες Ο κόσμος των δύο ποιημάτων (ρεαλιστικός/ υπερρεαλιστικός) Αναπαράσταση του χρόνου Ο ρόλος του ποιητικού υποκειμένου Η μορφή της Μαρίνας Εκφραστικά μέσα Τεχνικές Δείγμα τυπολογίας
- 17. Θεματικοί Άξονες - Ηποιητική ηρωίδα του Οδυσσέα Ελύτη - Η εφηβεία και η μαγεία της νιότης - Η πορεία προς την ενηλικίωση - Η ζωή κι ο έρωτας από τα μάτια των εφήβων και των ενηλίκων
- 18. TΟ ΠΟΙΗΜΑ ανήκειστη συλλογή Προσανατολισμοί,1940. Ο ποιητής, επηρεασμένος από τις αρχές του υπερρεαλισμού, στηρίζεται στο υλικό των εικόνων και των λέξεων. Κύριο χαρακτηριστικό των λέξεων και των εικόνων, που χρησιμοποιεί, είναι η συναισθηματική φόρτιση και, πολλές φορές, η κάποια ασάφεια ως προς το νόημά τους (για τις λέξεις) ή ως προς το ακριβές τους περίγραμμα (για τις εικόνες). Έτσι, με μια φαντασία παντοδύναμη και υποταγμένη στο όνειρο, θέλει, όπως έγραψε ο ίδιος για τους σύγχρονους υπερρεαλιστές ποιητές, «να ξαναδώσει το όραμα του κόσμου με όλη την ιερή χαρά της υλικής του υπόστασης, αλλά και με όλο το ρίγος της καθαυτό ποιητικής του στιγμής». Οδυσσέας Ελύτης , Η Μαρίνα των βράχων Γραμματολογικά στοιχεία
- 19. Την τρίτη έκδοσητης συλλογής το 1986 (εκδ. Ύψιλον) προλογίζει ο ποιητής ως εξής: Οι άγγελοι τραγουδάνε. Και οι ερωτευμένοι επίσης. Πίσω από κάθε ανάταση, από κάθε μεράκι, μια κιθάρα περιμένει έτοιμη να πάρει τα λόγια και να τα ταξιδέψει από χείλη σε χείλη. Δεν είναι λίγο αυτό. Είναι η χαρά να δίνεις χαρά στους άλλους, είναι αυτό που μας βαστάει στη ζωή. Γι' αυτό, κοντά στα ποιήματά μου, δοκίμασα να γράψω και μερικά τραγούδια, χωρίς να τα υποτιμώ καθόλου. Έτσι ή αλλιώς, μιλά κανείς για τα ίδια πράγματα που αγαπά, και από κει και πέρα το λόγο έχουν αυτοί που θα τ' ακούσουν. Λένε πως το είδος έχει ορισμένους κανόνες. Δεν τους ξέρω και, πάντως, δεν ενδιαφέρθηκα ή δεν θα μπορούσα ίσως να τους ακολουθήσω. Δουλεύει ο καθένας όπως νιώθει. Και η θάλασσα είναι απέραντη, τα πουλιά μυριάδες, οι ψυχές όσες και οι συνδυασμοί που μπορούν να γεννήσουν οι ήχοι και τα λόγια, όταν ο έρωτας και το όνειρο συμβασιλεύουν. * Ανήκει στη συλλογή Τα ρω του έρωτα (1973) και είναι το πρώτο ποίημα της ενότητας Μικρές Κυκλάδες. Τιτλοφορείται Μαρίνα
- 20. 1. Γράφει ταποιήματα συνδιαλεγόμενος νοερά με την «ηρωίδα» του. 2. Eπαναλαμβάνει κατά διαστήματα μερικούς στίχους, που τους χρησιμοποιεί ως βασικά μοτίβα του ποιήματος: Μα πού γύριζες, έχεις μια γεύση τρικυμίας στα χείλη. 3. Αντλεί το υλικό των λέξεων και των εικόνων από τη φύση και τις ανάγει στο όνειρο. 4. Παραθέτει τις εικόνες ακολουθώντας περισσότερο τους συνειρμούς, που η μνήμη και το συναίσθημα του επιβάλλουν. 5. Οι λέξεις και οι εικόνες που χρησιμοποιεί δεν είναι πάντοτε ακριβείς στο νόημά τους ή το περίγραμμά τους· αυτή η ασάφεια στο νόημα μερικών λέξεων (λ.χ. ηρωίδα ιάμβου, πράσινο αστέρι, ) ή το περίγραμμα των εικόνων (λ.χ. έχεις μια γεύση τρικυμίας στα χείλη) κινητοποιεί περισσότερο τη φαντασία του αναγνώστη. Πρώτες παρατηρήσεις
- 21. Το υλικό πουπαρατίθεται για τα δύο ποιήματα: • Στόχο έχει να εμπλουτίσει την πορεία συνεξέτασης των δύο κειμένων • Αφού ολοκληρωθεί η διδασκαλία, μπορεί να δοθεί στους μαθητές
- 22. Η Μαρίνα Των βράχων Στίχοι 1-10 Στ. 1:Το ποίημα αρχίζει με τις φράσεις, που χρησιμεύουν ως βασικά μοτίβα του. Η κατάσταση της θάλασσας (τρικυμία) αποδίδεται στα χείλη (γεύση τρικυμίας). Έτσι, ο πρώτος στίχος, με τις δυο φράσεις, που χρησιμεύουν και ως βασικά μοτίβα του, δίνει: α) μια κυριαρχική συναισθηματική κατάσταση της ηρωίδας (έχεις μια γεύση τρικυμίας στα χείλη) και β) τον απορηματικό, ερωτηματικό τόνο, που διακόπτει κατά διαστήματα το ποίημα. Στ. 2: Αποδίδεται στην πέτρα μια ιδιότητα, (σκληρή) και μια που ανήκει στην ηρωίδα, στον άνθρωπο (ρέμβη): Στ. 3: Η ένταση και η δύναμη του ανέμου δηλώνεται με επίθετο «αετοφόρος» (εικόνα μιας επέλασης) Στ. 5: Η χίμαιρα είναι μυθικό τέρας, παιδί της Έχιδνας και του Τυφώνα. Στα νεοελληνικά σημαίνει: πλάσμα της φαντασίας, απραγματοποίητος πόθος. Στ. 7-10: Ο ποιητής κάνει μια αναδρομή στο τοπίο και την εποχή (στ. 7) και τις συντροφιές της ηρωίδας. Στ. 9: τους βαθιούς κυαμώνες (κύαμος· κουκί, θηλή)· εδώ οι κόρφοι των κοριτσιών.
- 23. Η Μαρίνα των βράχων Στίχοι 11-16 Η ενότητααρχίζει με την ερωτηματική φράση του στ. 1 της πρώτης ενότητας (Μα πού γύριζες) Στ. 12: Διαφέρει από το στ. 2 της πρώτης ενότητας μόνο στο επίρρημα: ολημερίς - ολονυχτίς. Στ. 13- 16: Το νόημα των παραινέσεων του ποιητή: να βλέπεις τη φωτεινή πλευρά των πραγμάτων (στ. 13), να τα χαίρεσαι αμέριμνη (στ. 14) ή να τριγυρνάς σαν ένα είδος ποιητικής ηρωίδας (στ. 15-16: ηρωίδα ιάμβου). Στίχοι 17-20 Προσέχουμε : Την επανάληψη των δύο βασικών μοτίβων (στ. 17, 20) και τη χρωματική της όλης εικόνας (το κόκκινο χρώμα του φορέματος και το χρυσαφί του καλοκαιριού).
- 24. Στίχοι 21-26 Επαναφορά τουθαλασσινού τοπίου (στ. 21-22) Η λέξη «των βυθών» αποκτά δύο σημασίες: - Ο βυθός της θάλασσας - Η ψυχή του ανθρώπου Η Μαρίνα των βράχων
- 25. Στίχοι 27-36 : ΤοΠ.Υ. ομιλεί παραινετικά. Ενώ όμως προηγουμένως την παρότρυνε να γεύεται τη ζωή, εδώ, αντίθετα, έχοντας υπόψη του πως κάποτε η νεότητα περνάει (στ. 28: ο χρόνος γλύπτης των ανθρώπων παράφορος: ο χρόνος δηλαδή σαν γλύπτης σκάβει, σκαλίζει τους ανθρώπους, τη ζωή των ανθρώπων) τη συμβουλεύει: Αυτό το καλοκαίρι μην περιμένεις να επαναληφθεί και να είσαι όπως είσαι τώρα (στ. 32), μην περιμένεις να ξαναγυρίσουν πίσω αυτές οι στιγμές (στ. 33-34). Ας προσέξουμε, επίσης , τα εξής: Στο στ. 30 το Π.Υ. τονίζει πως «σφίγγεις έναν έρωτα», έχεις τον έρωτα και στο στ. 31 προσθέτει το επίθετο «πικρή». Η Μαρίνα των βράχων
- 26. Στίχοι 37-39 : Ηθέση του Π.Υ. για τη Μαρίνα: Ως τώρα ήταν αινιγματική. Τώρα θα πάψει να είναι αίνιγμα (θ' αποχαιρετήσεις το αίνιγμά σου) και θα μείνει στυλωμένη στους βράχους χωρίς παρελθόν ή μέλλον (δίχως χτες και αύριο) και εκτεθειμένη στους κινδύνους των βράχων με κάτι από τη θυελλώδη της εμφάνιση (με τη χτενισιά της θύελλας). Το ποιητικό υποκείμενο απευθυνόμενο προς την έφηβη Μαρίνα την συμβουλεύει και την προειδοποιεί για τις σημαντικές και οριστικές αλλαγές που θα επιφέρει η ενηλικίωση στη ζωή της. Η Μαρίνα των βράχων
- 27.
- 28. • Η γεύσητρικυμίας στα χείλη της κοπέλας φανερώνει τη συναισθηματική της αναστάτωση και παραπέμπει στην ένταση και τις πολυποίκιλες διακυμάνσεις των εφήβων. Η Μαρίνα μοιάζει αναστατωμένη και προσηλωμένη σε κάποια σκέψη ή συναίσθημα που την κρατά ολημερίς σε μια «σκληρή ρέμβη» -καθισμένη στον σκληρό βράχο- πλάι στη θάλασσα. • Η αναφορά στη γεύση των χειλιών της έφηβης αποτελεί ίσως ένδειξη πως ο συνομιλητής της, φίλησε τα χείλη της, μα μπορεί να ληφθεί και ως απλή αναφορά στη συναισθηματική της κατάσταση, η οποία είναι έκδηλη στην έκφραση του προσώπου της και κατ’ επέκταση στα χείλη της. • Το ερώτημα που της θέτει το ποιητικό υποκείμενο -Μα πού γύριζες- δεν έχει να κάνει τόσο με μια κυριολεκτική περιπλάνηση της κοπέλας, όσο με μια εσωτερική αναζήτηση και μια παράδοση στις προσωπικές της ανησυχίες. • Ενδιαφέρουσα είναι η αντίθεση ανάμεσα στην έφηβη και ευμετάβλητη ηρωίδα και την πέτρα που αλλάζει μόνο μέσα από την πολύχρονη τριβή με τα κύματα της θάλασσας.
- 29. • Ενδιαφέρουσα είναιη αντίθεση ανάμεσα στην έφηβη και την πέτρα που αλλάζει μόνο μέσα από την πολύχρονη τριβή με τα κύματα της θάλασσας. • Η ηρωίδα, που κάθεται στη φαινομενικά αμετάβλητη πέτρα, είναι μια έφηβη κοπέλα που βιώνει τις συνεχείς μεταβολές στη διάθεση αλλά και στον τρόπο θέασης της ζωής, που χαρακτηρίζουν τα χρόνια της εφηβείας. • Ο δυνατός άνεμος γυμνώνει τους λόφους, αλλά γυμνώνει και την επιθυμία της έφηβης, ως το κόκαλο, την αποκαλύπτει δηλαδή πλήρως. Οι σκέψεις και οι επιθυμίες της Μαρίνας φαίνεται να είναι προφανείς για το ποιητικό υποκείμενο, που δείχνει να κατανοεί απόλυτα τις ιδιαίτερες ανησυχίες της. • Η αναστάτωση που γινόταν προηγουμένως ,εμφανής στα χείλη της κοπέλας, περνά τώρα στο βλέμμα της, το οποίο αποκαλύπτει τις εφηβικές ονειροπολήσεις και οι ερωτικές επιθυμίες γίνονται πια αισθητές στα μάτια της.
- 30. • Το Π.Υ.γυρνά την ηρωίδα του στο παρελθόν, όταν ακόμη ήταν ένα μικρό παιδί που δεν είχε αναπτυχθεί πλήρως και περνούσε την ώρα της παίζοντας και κοιτάζοντας με περιέργεια το στήθος των άλλων κοριτσιών, απέχοντας ακόμη από τις συναισθηματικές εντάσεις κι από τους προβληματισμούς που προκαλεί η εφηβική ανάπτυξη και η επιθυμία του κορμιού που φτάνει στην ολοκλήρωσή του. • Η παρότρυνση για απόλαυση της ζωής αισθητοποιείται μέσα από εικόνες φωτός, Το Π.Υ. συμβούλευε την κοπέλα να μετρά στο νερό της θάλασσας τις φωτεινές του μέρες (εικόνα που μας παραπέμπει στη διάθλαση του φωτός μέσα στο νερό της θάλασσας), να χαίρεται την αυγή -τη νέα μέρα- των πραγμάτων ανάσκελη, σε μια στάση δηλαδή ενδεικτική της ανεμελιάς, να γυρνά στους κίτρινους κάμπους μ’ ένα τριφύλλι φως (εικόνα που κυριαρχεί το φως και η εφηβική ευδαιμονία).
- 31. • Η αντίδρασητης έφηβης απέναντι στον πόνο που της επιφυλάσσει η ζωή, επαναφέρει την παραινετική διάθεση του Π.Υ., το οποίο, βλέποντας τα πράγματα από την οπτική του έμπειρου ενήλικα, δηλώνει στην έφηβη κοπέλα πως ο λόγος (οι ιδέες, οι αλήθειες) είναι χαρακτηριστικό της φρόνησης, της γνώσης και προνόμιο των ανθρώπων που έζησαν και γνώρισαν τη πραγματική φύση της ζωής, μέσα από τις επώδυνες εμπειρίες τους. Η φρόνηση των στερνών, η σύνεση των γηρατειών, είναι ένα προνόμιο που κατακτάται μόνο μέσα από το δύσκολο πέρασμα των χρόνων. • Με την έλευση της ενηλικίωσης η Μαρίνα θα μείνει να βιώνει τους κινδύνους των βράχων, τα σκαμπανεβάσματα τη ζωής, έχοντας πια αποχαιρετήσει το αίνιγμά της, έχοντας δηλαδή χάσει όλη αυτή τη μαγεία που καλύπτει τους εφήβους, οι οποίοι ακόμη δεν έχουν διαμορφώσει πλήρως την υπόστασή τους και έχουν κάθε δυνατή επιλογή για τη ζωή τους. Η ομορφιά αυτή των ανεξάντλητων επιλογών, σταδιακά παύει να υφίσταται, η διαμόρφωση του ανθρώπου γίνεται και το αίνιγμα οδηγείται προς τη λύση του.
- 32. : • Ζει τηνηλικία της εφηβείας, στην ξεγνοιασιά της συντροφιάς, με το θησαύρισμα των λουλουδιών, με το πρώτο ξύπνημα του ερωτικού συναισθήματος. • Η μορφή της είναι αγγελική, ταυτίζεται με την επίγεια και ουράνια ομορφιά και την αγνότητα της εφηβικής ηλικίας. Αποπνέει ερωτισμό και καταλύει τη φθοροποιό δύναμη του χρόνου. • Αν και δεν περιγράφεται από το Π.Υ., ωστόσο η εικόνα της είναι ξεκάθαρη στον αναγνώστη . Είναι ένα «πράσινο αστέρι», μια συνεχής φωτοβόλα ελπίδα για έναν κόσμο που με την αγνότητά του ορίζει τον συναισθηματικό κόσμο του Π.Υ. αλλά και του αναγνώστη. Έχει όλα τα χαρακτηριστικά της έφηβης: ομορφιά, ορμή και δύναμη για τη ζωή, γλυκύτητα, μυστήριο και αγριάδα. • Το Π.Υ. βλέπει μπροστά του την πανέμορφη και λαμπερή νέα, με τη φύση να γαληνεύει και να υποκλίνεται στη χάρη της. Η Μαρίνα (2ο ποίημα)
- 33. • Το κτητικό«μου» είναι δηλωτικό της ερωτικής επιθυμίας του Π.Υ προς την έφηβη. • Η μορφή της έφηβης είναι άπιαστη και για το Π.Υ. υπάρχει παντού. • Το ερωτικό ράπισμα μοιάζει σαν από σπαθί αγγέλων κι επομένως μοιραίο. • Το Π.Υ. την τοποθετεί σε ένα περιβόλι με αστέρια αλλά και σε πηγάδι, στα βάθη της ψυχής , όπου το έρεβός της είναι ανεξιχνίαστο. • Με μαγική δύναμη μετατρέπεται τις νύχτες σε αστερισμό (Πρβλ. και το ποίημα «Μάγια»). • Η έφηβη «παραμένει» στην ακμή της, ως άφθαρτη από το χρόνο. • Απουσιάζει ο παραινετικός χαρακτήρας. • Το Π.Υ. καθηλώνεται από τη δύναμη που σκορπά η Μαρίνα, γίνεται δέσμιος του ερωτικού συναισθήματός του προς αυτήν και δεν λειτουργεί ως ο έμπειρος ενήλικας.
- 34. Πρόκειται για: α) ονειρικήοπτασία ρομαντικής έμπνευσης • φυσικό εξωτερικό κάλλος (κρίνο του καλοκαιριού, άγριο περιστέρι) • ερωτική φιγούρα (να σε φιλήσω) β) εξιδανικευμένη μορφή • Κυριαρχεί μεταφορικά στη γη και στον ουρανό γ) υπερφυσικό στοιχείο • αλληλεπιδρά με τα αστέρια (αδελφή, φως του αυγερινού) • καταπατά τους φυσικούς νόμους (σεργιανά στον ουρανό) • διεισδύει στην ψυχή του ποιητικού υποκειμένου Βασικά στοιχεία για τη Μαρίνα
- 35. Το Ποιητικό Υποκείμενοστη Μαρίνα των Βράχων - Είναι ο έμπειρος ενήλικας, δηλώνει πως ο λόγος (οι ιδέες, οι αλήθειες) είναι χαρακτηριστικό της φρόνησης, της γνώσης, που αποτελεί τελικά προνόμιο των ανθρώπων που έζησαν και γνώρισαν τη πραγματική φύση της ζωής, μέσα από τις επώδυνες εμπειρίες τους. - Εκφράζει τη φρόνηση των στερνών, τη σύνεση των γηρατειών, ως προνόμια που κατακτώνται μόνο μέσα από το δύσκολο πέρασμα των χρόνων. - Ο χρόνος, άλλωστε, είναι ανεξέλεγκτος διαμορφωτής των ανθρώπων, χωρίς εκείνοι να έχουν κανένα έλεγχο στη δράση του.
- 36. Το Ποιητικό Υποκείμενοστη Μαρίνα - Είναι παραδομένο στην ονειρική, ερωτική μορφή της ηρωίδας - Αντλεί ζωή από αυτήν - Ακολουθεί σε κατάσταση διονυσιακής μέθης την έφηβη - Απολαμβάνει με όλες του τις αισθήσεις τη χαρά της ζωής - Μέσω της Μαρίνας καθαγιάζει την αθωότητα της εφηβικής ηλικίας
- 37. Αναπαράσταση του χρόνου σταδύο ποιήματα -Το πρώτο κινείται στο παρόν και το παρελθόν, ενώ το δεύτερο μόνο στο παρόν. -Συνδυάζουν αγαπημένες θεματικές του Ελύτη, όπως:το τοπίο των νησιών του Αιγαίου, το καλοκαίρι και το ερωτικό συναίσθημα. -Σε ό,τι αφορά την εποχή στη Μαρίνα των Βράχων -πέρα από την αναδρομή στο παρελθόν, που μας πηγαίνει στις αρχές του φθινοπώρου: «πού είναι η γνώριμη ανηφοριά του μικρού Σεπτεμβρίου»-, το Π.Υ. εμμένει στους καλοκαιρινούς μήνες, στοιχείο που προκύπτει τόσο από τη σαφή αναφορά των στίχων όσο κι από επιμέρους εικόνες. - Η Μαρίνα από τα Ρω του Έρωτα, τοποθετείται σκόπιμα στο φως του καλοκαιριού και στο διαυγή έναστρο ουρανό της καλοκαιρινής νύχτας. Πώς εξυπηρετεί το πρώτο ποίημα η φθινοπωρινή ατμόσφαιρα; Γιατί στο δεύτερο ποίημα παρουσιάζεται το καλοκαίρι στην απόλυτη ισχύ του;
- 38. η τεχνική • Η παράθεσηεικόνων ακολουθώντας περισσότερο τους συνειρμούς που η μνήμη και το συναίσθημα επιβάλλουν, πλάθουν μια ιστορία • Οι λέξεις και οι εικόνες που χρησιμοποιούνται δεν είναι πάντοτε ακριβείς στο νόημά τους ή το περίγραμμά τους κι έτσι κινητοποιείται περισσότερο η φαντασία του αναγνώστη • Η υπερρεαλιστική προσέγγιση του Π.Υ., καθιστά κάποτε δύσκολη την ερμηνεία των εικόνων ή των λέξεων, στοιχείο που προσφέρει τη δυνατότητα πολλαπλών αναγνώσεων και διευρύνει κατά πολύ τη νοηματική πρόσληψη των ποιημάτων , καθώς οι στίχοι λειτουργούν ως ερεθίσματα για τη φαντασία αλλά και τη σκέψη του αναγνώστη.
- 39. Μαρίνα των βράχων Οτίτλος Βρίσκεται σε αντιστοιχία τόσο με τους εισαγωγικούς στίχους του ποιήματος, όπου η κοπέλα παρουσιάζεται αρχικά να κάθεται ολημερίς στα βράχια, όσο και με την τελική εικόνα όπου έχοντας πλέον διαμορφωθεί οριστικά, έχοντας περάσει στην ενηλικίωση, παρουσιάζεται σε πλήρη αρμονία με το σκληρό και αμετάβλητο τοπίο των βράχων. Κι ενώ στους αρχικούς στίχους η ευμετάβλητη, λόγω της εφηβείας, ηρωίδα βρισκόταν σε αντίθεση με τη δύσκολα μεταβαλλόμενη φύση της πέτρας, στο πλαίσιο της τελευταίας εικόνας η ηρωίδα έχει πια φύγει από τη μεταβατική ηλικία της εφηβείας, έχει διαμορφωθεί πλήρως «Θ’ αποχαιρετήσεις το αίνιγμά σου» κι εναρμονίζεται έτσι με τη σταθερή υπόσταση και εικόνα που χαρακτηρίζουν τα βράχια. Το σχήμα κύκλου που στηρίζει τον τίτλο του ποιήματος, δημιουργεί μια μετάβαση από την ηλικία της διαμόρφωσης, όπου όλα είναι πιθανά, στην ενηλικίωση όπου πλέον το σμίλευμα του ανθρώπου έχει ολοκληρωθεί και οι δυνατότητες αλλαγής έχουν πια περιοριστεί.
- 40. Μαρίνα Ο τίτλος - Λειτουργείακριβώς όπως και ο τίτλος «Φεγγαροντυμένη» στο ομώνυμο ποίημα του Διονυσίου Σολωμού. - Αποτελεί τον προσδιορισμό μιας οπτασίας, μιας ιδανικής μορφής γυναίκας και σ’ αυτό συμβάλλει και η απουσία του άρθρου. (η Μαρίνα)
- 41. Η ζωγραφική είναισιωπηλή ποίηση, η ποίηση ομιλούσα ζωγραφική, αναφέρει ο Πλάτων. Η ρήση του Πλάτωνα, βρίσκει πλήρη εφαρμογή στο ποιητικό έργο, του Οδυσσέα Ελύτη. Ζωγράφος ο ίδιος γνωρίζει πολύ καλά την αξία των χρωμάτων την οποία μεταφέρει στην ποίησή του, ανοίγοντας την ''παλέτα'' των λέξεων σε μία χρωματική πανδαισία, λόγου, εικόνας και χρωμάτων. Ανεξάντλητα τα εκφραστικά όρια της γλώσσας, αποτυπώνει το χρώμα των λέξεων, τα παιχνίδια του τοπίου και του φωτός, το μυστικισμό του έρωτα και της ομορφιάς. Σχολιάστε την πιο πάνω θέση τεκμηριώνοντας την απάντησή σας με στοιχεία από τα δύο ποιήματα που μελετήσατε.
- 42. Η Πούλια πόχειεφτά παιδιά Μέσ’ απ’ τούς ουρανούς περνά Κάποτε λίγο σταματά στο φτωχικό μου και κοιτά: – Γεια σας τι κάνετε; Καλά; – Καλά. Πώς είναι τα παιδιά; – Τι να σας πω εκεί ψηλά τα τρώει τ’ αγιάζι κι η ερημιά – Γι’ αυτό πικραίνεσαι Κυρά δε μου τα φέρνεις εδωνά; –Ευχαριστώ μα ’ναι πολλά θα σου τη φάνε τη σοδειά – Δώσε μου καν την πιο μικρή τη Μάγια την αστραφτερή – Πάρ’ τη λοιπόν κι έχε στο νου πως θα ’σαι ο άντρας τ’ ουρανού Είπε. Και πριν βγάλω μιλιά μου την καρφώνει στα μαλλιά Λάμπουνε γύρω τα βουνά τα χέρια μου βγάνουν φωτιά Κι η Πούλια πόχει εφτά παιδιά φεύγει και μ’ αποχαιρετά. Η Μάγια Μαρίνα (Μικρές Κυκλάδες) και Μάγια. Πώς παρουσιάζεται το ποιητικό υποκείμενο στα δύο ποιήματα;
- 43. Με αφορμή τακείμενα που συνεξετάστηκαν, να καταγράψετε δύο χαρακτηριστικά της ποιητικής τέχνης του Οδυσσέα Ελύτη και ως προς τη μορφή και ως προς το περιεχόμενο.
- 44. Να μελετήσετε ταδύο ποιήματα που συνεξετάστηκαν και να προσδιορίσετε το τοπίο και την εποχή του έτους, επισημαίνοντας τις αντίστοιχες λέξεις ή εικόνες, που τα υποδηλώνουν. Οι εικόνες που χρησιμοποιεί ο Οδυσσέας Ελύτης δεν είναι πάντοτε ακριβείς στο νόημα ή το περίγραμμά τους. Να καταγράψετε μία τέτοια εικόνα από κάθε ποίημα και να την ερμηνεύσετε
- 45. - Η συναισθηματικήκατάσταση της έφηβης στη «Μαρίνα των βράχων» ακολουθεί κλιμακωτή πορεία. Να την παρουσιάσετε κάνοντας αναφορές σε στίχους του ποιήματος. ----------------------------------------------- - Ποια από τα παρακάτω σχήματα λόγου εντοπίσατε στα δύο ποιήματα και σε ποιους στίχους; 1. σημασιολογικά σχήματα λόγου: (μεταφορά, μετωνυμία, συνεκδοχή, παρομοίωση, ειρωνεία, αλληγορία, προσωποποίηση, υπερβολή) και 2. συντακτικά σχήματα λόγου: (ανακόλουθο, υπερβατό, χιαστό, κύκλος πρωθύστερο, παρήχηση, ομοιοτέλευτο, ομοιοκάταρκτο, επίταξη επιθέτου, επανάληψη, παραλληλία)
- 46. - Πώς θαχαρακτηρίζατε τον Οδυσσέα Ελύτη στα δύο ποιήματα που μελετήσατε; Ποιητή- προφήτη ή ποιητή τεχνίτη; Γιατί;
- 47. - Πώς δικαιολογείταιο παραινετικός τόνος στο ποίημα «Μαρίνα των βράχων»; - «Το σχήμα κύκλου που στηρίζει τον τίτλο του ίδιου ποιήματος, δημιουργεί μια μετάβαση από την ηλικία της διαμόρφωσης, όπου όλα είναι πιθανά, στην ενηλικίωση όπου πλέον το σμίλευμα του ανθρώπου έχει ολοκληρωθεί και οι δυνατότητες έχουν πια περιοριστεί». Να δικαιολογήσετε την πιο πάνω θέση.
- 48. • Να γράψετεένα δικό σας ποίημα ακολουθώντας την ποιητική φόρμα ενός εκ των δύο. • Να γράψετε ένα σύντομο διήγημα με αφορμή τα δύο ποιήματα, «κρατώντας» τις εικόνες του Οδυσσέα Ελύτη.
- 49. «Εάν αποσυνθέσεις τηνΕλλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: Με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις» Συζητήστε: Οδ. Ελύτης 1911-1996
- 50. Ακούστε μελοποιημένο τοποίημα «Μαρίνα»: https://www.youtube.com/watch?v=KIrXzG_4GpI και γράψτε το σενάριο για τη δημιουργία σύντομης ταινίας.
- 51. Περιγραφή σκηνής Κείμενο/Ήχοι/ Μουσική που θα ακούγονται Σκηνοθετικές οδηγίες Τυπολογία συγγραφής σεναρίουγια ταινία Τίτλος: ………………… …………………. ,
- 52. Ο Οδυσσέας Ελύτης(πραγματικό ονοματεπώνυμο Οδυσσέας Αλεπουδέλης), ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, μέλος της λογοτεχνικής γενιάς του '30. Διακρίθηκε το 1960 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης και το 1979 με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, ο δεύτερος και τελευταίος μέχρι σήμερα Έλληνας που τιμήθηκε με βραβείο Νόμπελ. Γνωστότερα ποιητικά του έργα είναι τα Άξιον Εστί, Ήλιος ο πρώτος, Προσανατολισμοί, κ.ά. Διαμόρφωσε ένα προσωπικό ποιητικό ιδίωμα και θεωρείται ένας από τους ανανεωτές της ελληνικής ποίησης. Πολλά ποιήματά του μελοποιήθηκαν, ενώ συλλογές του έχουν μεταφραστεί μέχρι σήμερα σε πολλές ξένες γλώσσες. Το έργο του περιλαμβάνει ακόμα μεταφράσεις ποιητικών και θεατρικών έργων. Υπήρξε μέλος της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Έργων Τέχνης και της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κριτικής. Οδυσσέας Ελύτης Ηράκλειο Κρήτης, 2 Νοεμβρίου 1911 – Αθήνα, 18 Μαρτίου 1996)
- 54. Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας,Στοκχόλμη 1979
- 55. Εργογραφία Ποιητικές συλλογές Προσανατολισμοί («Πυρσός»,1940) Ήλιος ο Πρώτος μαζί με τις παραλλαγές πάνω σε μιαν αχτίδα ( «Γλάρος», 1943) Το Άξιον Εστί («Ίκαρος», 1959) Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό («Ίκαρος», 1960) Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας («Ίκαρος», 1962) Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας («Ίκαρος», 1971) Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά («Ίκαρος», 1971) Το Μονόγραμμα («Ίκαρος», 1972) Τα Ρω του Έρωτα («Αστερίας», 1972) Τα Ετεροθαλή («Ίκαρος», 1974) Μαρία Νεφέλη («Ίκαρος», 1978) Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας («Ίκαρος», 1982) Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου («Ύψιλον», 1984) Ο μικρός ναυτίλος («Ίκαρος», 1985) Τα ελεγεία της Οξώπετρας («Ίκαρος», 1991) Δυτικά της λύπης («Ίκαρος», 1995) Εκ του πλησίον («Ίκαρος», 1998)
- 56. Δοκίμια Η αληθινή φυσιογνωμίακαι η λυρική τόλμη του Ανδρέα Κάλβου («Νέα Εστία», 1946) Ο ζωγράφος Θεόφιλος («Αστερίας» 1973) Ανοιχτά χαρτιά («Αστερίας», 1974) Η μαγεία του Παπαδιαμάντη («Ερμής», 1976) Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο («Ύψιλον», 1980) Ιδιωτική Οδός («Ύψιλον»,1990) Τα Δημόσια και τα Ιδιωτικά («Ίκαρος», 1990) Εν λευκώ («Ίκαρος», 1993) Ο κήπος με τις αυταπάτες («Ύψιλον», 1995) Μεταφράσεις Ζαν Ζιρωντού: «Νεράιδα - Ονειρόδραμα σε τρεις πράξεις» (Εταιρία Σπουδών Σχολής Μωραΐτη, 1973) Μπέρτολτ Μπρεχτ: «Ο κύκλος με την κιμωλία» (Εταιρία Σπουδών Σχολής Μωραΐτη, 1974) Δεύτερη Γραφή («Ικαρος», 1976) Σαπφώ (1976) Η Αποκάλυψη του Ιωάννη («Υψιλον», 1985)
- 57.