T.C.
       Mİ EĞİ M BAKANLIĞI
        LLÎ Tİ




      MEGEP
 (MESLEKİ İ M VE ÖĞ
         EĞ Tİ     RETİ Sİ
                       M STEMİ N
                             Nİ
       GÜÇLENDİ LMESİ
               Rİ    PROJESİ
                           )




  Bİ ŞM TEKNOLOJİ
   Lİİ          LERİ



İLETİ Sİ
Ş   M STEMLERİKURULUM




           ANKARA 2007
Milli Eğ Bakanlıı
                    itim   ğ tarafı geliş
                                  ndan  tirilen modüller;
 Talim ve Terbiye Kurulu Baş ğnı 02.06.2006 tarih ve 269 sayı Kararı
                                     ı
                               kanlı n                           lı     ile
  onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğ Okul ve Kurumları kademeli olarak
                                    itim               nda
  yaygı tılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğ
       nlaşrı                                         retim programlarında
  amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandı rmaya yönelik geliş
                                                           tirilmişöğretim
  materyalleridir (Ders Notları r).
                              dı

 Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandı
                                             rmak ve bireysel öğrenmeye
  rehberlik etmek amacı öğ
                       yla renme materyali olarak hazı    ş
                                                     rlanmı denenmek ve
                                                           ,
  geliş
      tirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğ    itim Okul ve Kurumları nda
  uygulanmaya baş      ş
                   lanmı r.
                        tı

 Modüller teknolojik geliş     melere paralel olarak, amaçlanan yeterliğ       i
  kazandı rmak koş ile eğ
                   ulu       itim öğ retim sı nda geliş
                                            rası          tirilebilir ve yapı
                                                                            lması
  önerilen değ iklikler Bakanlı ilgili birime bildirilir.
              iş                kta

 Örgün ve yaygı eğ kurumları letmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik
                n itim             , iş
                                                            ı
  kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşlabilirler.

 Bası ş
     lmımodüller, eğ kurumları öğ
                    itim                                      ılı
                             nda rencilere ücretsiz olarak dağtır.

 Modüller hiçbir ş                          lamaz ve ücret karş ğ
                  ekilde ticari amaçla kullanı                 ıı
                                                                lı nda
  satı
     lamaz.
İ NDEKİ
                                             Çİ    LER

AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii
Gİ Ş.......................................................................................................................................1
   Rİ
ÖĞ  RENME FAALİ          YETİ 1 ...................................................................................................3
                                   -
1. İLETİ Sİ
    Ş     M STEMLERİ                 ......................................................................................................3
   1.1. İ
        şletim Sistemi Sürümleri .............................................................................................3
     1.1.1. İşletim Sistemi Sürümleri, Teknik Özellikleri.......................................................3
   UYGULAMA FAALİ                YETİ      .............................................................................................. 10
   ÖLÇME VE DEĞ            ERLENDİ          RME ....................................................................................11
ÖĞ  RENME FAALİ          YETİ 2 ................................................................................................. 12
                                   -
2. KURULUM ........................................................................................................................ 13
   2.1. İ
        şletim Sistemi Kurulumu İ Gereksinimler............................................................ 13
                                                çin
     2.1.1. Kurulum Tipleri................................................................................................... 13
     2.1.2. Kurulum Adı          mları    ............................................................................................... 15
   2.2. Kurulum CD’sinden Adı               mları     Tamamlama ............................................................... 15
     2.2.1. Bölümleme........................................................................................................... 17
     2.2.2. Biçimlendirme ..................................................................................................... 18
     2.2.3. DosyalarıKopyalanması
                           n                         ....................................................................................19
     2.2.4. Yazı    Modunda Kurulumun Devam Etmesi .........................................................20
     2.2.5. GUI Modunda Kurulumun Devam Etmesi .......................................................... 21
     2.2.6. Hoş    Geldiniz Penceresi ile Kurulumu Tamamlama ............................................23
   UYGULAMA FAALİ                YETİ      .............................................................................................. 25
   ÖLÇME VE DEĞ            ERLENDİ          RME ....................................................................................26
ÖĞ  RENME FAALİ          YETİ 3 ................................................................................................. 27
                                   -
3. ÖZEL KURULUM SEÇENEKLERİ                             ................................................................................. 28
   3.1. İ
        şletim Sistemi Sürümünü Yükseltmek ...................................................................... 28
     3.1.1. Kurulum CD’si ....................................................................................................28
     3.1.2. Yükseltme Seçeneğ              i.............................................................................................29
   3.2. İ
        şletim Sistemi İ Gelen Yeni Özellikler................................................................... 34
                               le
     3.2.1. Özel Kullanı Dosyaları Güvenlik Altı Almak............................................34
                                cı                 nı                        na
                                 ı
     3.2.2. Dosya Paylaş nda Yenilikler ........................................................................... 35
                                  mı
     3.2.3. Geliş İ mişnternet Gezgini Özellikleri .................................................................. 36
     3.2.4. Görsel Kullanı Arayüzü (GUI) ......................................................................... 37
                                   cı
   UYGULAMA FAALİ                YETİ      .............................................................................................. 38
   ÖLÇME VE DEĞ            ERLENDİ          RME ....................................................................................39
MODÜL DEĞ       ERLENDİ          RME .............................................................................................. 40
CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 41
ÖNERİ   LEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 42
KAYNAKÇA .........................................................................................................................43




                                                                     i
AÇIKLAMALAR

                 AÇIKLAMALAR
KOD               481BB0020
ALAN              Biliş Teknolojileri
                        im
DAL/MESLEK        Alan Ortak
MODÜLÜN ADI       İşletim Sistemleri Kurulum
                         İhtiyaç duyduğ işu letim sistemini belirleyebilme,
MODÜLÜN TANIMI    ihtiyaç      anında     özel    kurulum      seçeneklerinden
                  faydalanabilme ile ilgili öğ renme materyalidir.
SÜRE              40/16
ÖN KOŞUL          İş                                          ş
                    letim Sistemleri Temeller modülünü almıolmak.
YETERLİK          İşletim sistemini bilgisayara kurmak.
                  Genel Amaç
                         Gerekli ortam sağ    landıı
                                                   ğnda, ihtiyaç duyduğ   unuz
                  işletim sistemini belirleyebilecek; yine ihtiyaç anı özel
                                                                      nda
                  kurulum       seçeneklerinden     faydalanarak     kurulumu
                  gerçekleş tirebileceksiniz.
                  Amaçlar
MODÜLÜN AMACI
                  1. İhtiyaç duyulan iş   letim sistemi çeş idini ve sürümünü
                     tespit edebileceksiniz.
                  2. Seçilen        işletim       sisteminin       kurulumunu
                     yapabileceksiniz.
                  3. Özel     kurulum       seçeneklerini    ihtiyaç   hâlinde
                     gerçekleş tirebileceksiniz.
                         Bilgisayar laboratuvarı bu ortamda bulunan; ilgili
                                                 ve
EĞİ M ÖĞRETİ
  Tİ         M
                  iş                        ş
                   letim sistemlerini çalı rabilecek konfigürasyona sahip
                                             tı
ORTAMLARI VE
                  bilgisayar, Cd-Rom veya DVD Sürücü, yazı, bilgisayar
                                                             cı
DONANIMLARI
                  masaları , lisanslı letim sistemi programı
                                    iş                     .

                         Her faaliyet sonrası     nda, o faaliyetle ilgili
                  değ erlendirme      soruları ile       kendi        kendinizi
                  değ erlendireceksiniz. Modül içinde ve sonunda verilen
                  öğ retici sorularla edindiğ   iniz bilgileri pekiş     tirecek,
ÖLÇME VE
                  uygulama örneklerini ve testleri gerekli süre içinde
DEĞERLENDİ
         RME
                  tamamlayarak etkili öğ      renmeyi gerçekleş    tireceksiniz.
                  Sı yla araşrma yaparak, grup çalı
                    rası        tı                     şmaları katı
                                                                na      larak ve
                  en son aş  amada alan öğ  retmenlerine danı ş arak ölçme ve
                  değ erlendirme uygulamaları gerçekleş
                                               nı         tiriniz.




                                ii
Gİ Ş
                                           Rİ

                                        Gİ Ş
                                         Rİ
      Sevgili Öğrenci,

      İşletim sistemleri, bilgisayar bilimleri kapsamı ndaki en temel konulardan birini
oluşturmaktadı İ
              r. ş  letim sistemleri, bilgisayar sistemlerinin geliş
                                                                   mesine paralel olarak
geliş göstermiş Çünkü yeni geliş bilgisayar mimarisi, yeni istekler ve ihtiyaç
     me            tir.                   en
duyulan güvenliğ göre iş
                 e       letim sistemleri geliş tir.
                                              miş

       İşletim sistemleri, kullanı
                                 cıile bilgisayar arası bir köprü görevi yürüten ve
                                                       nda
donanı en yakı yazım birimidir. CPU (Central Processor Unit - Merkezi İ Birimi)
        ma         n    lı                                                   şlem
bir bilgisayar sisteminin en temel bileş            ş
                                       enidir. Aynıekilde bilgisayar sistemlerindeki disk,
    cı                                                                    /Çış
yazı (printer), disket, ana bellek (RAM) vs. gibi I/O (Input/Output - Giriş kı üniteleri
                                                                                )
donanı kımları oluş
        m sı nı turmaktadı          r.

       Yazım (software) ise, hem bilgisayar sistemini oluş
            lı                                                   turan donanı birimlerinin
                                                                               m
yönetimini sağ   layan hem de kullanıları diğ iş
                                        cı n        er lerini (kelime iş    lemci, elektronik
tablolama, sunum hazı   rlama, resim düzeltme vs.) yapması   için gerekli olan programlardı  r.
Yazım olmaksın bir bilgisayar sistemi; bir takı elektronik kartlar, kablolar ve mekanik
     lı           zı                               m
bazı parçalardan ibaret bir cihazdı Bir bilgisayar sistemi, üzerine iş
                                   r.                                 letim sistemi (operating
systems) ve onun üzerine de diğ yazımları yüklenmesi ve çalı rı ndan sonra
                                    er      lı n                          ş lması
                                                                          tı
gerekli işlevleri yerine getirebilmektedir. Bu nedenle iş letim sistemleri, bilgisayarla ilgili
öğ renilmesi gereken en temel konulardan biridir.

      Bu modül sonunda; ihtiyaç duyduğ  unuz işletim sistemi çeş ve sürümünü tespit
                                                                idi
edebilecek, ilgili iş                          ş
                     letim sistemini kurup çalı rabileceksiniz. Ayrı özel kurulum
                                                tı                  ca
seçenekleriyle birden çok iş     letim sistemini aynı bilgisayar üzerinde kurup
   ş
çalı rabileceksiniz.
    tı




                                              1
2
ÖĞRENME FAALİ
                               YETİ
                                  –1

AMAÇ
                  ÖĞRENME FAALİ
                              YETİ 1
                                  -
AMAÇ
      İ
      htiyaç duyduğ
                  unuz iş
                        letim sistemini ve sürümlerini tespit edebileceksiniz.

 ARAŞ
    TIRMA
                               rlı      olarak ş iş
      Bu faaliyet öncesinde hazı k amaçlı      u lemleri yapmalını
                                                               sı z.

            Bilgisayarıolan arkadaş nılarızdan hangi iş   letim sistemlerini kullandı nı
                                                                                     kları
             öğreniniz. Buna göre çevrenizde açı kaynak kodlu iş
                                                     k                   letim sistemlerinin
             kullanı oranı tespit ediniz.
                    m       nı
            32-bit ve 64-bit iş
                               letim sistemleri arası
                                                    ndaki farkları tını
                                                                  araşrı z.
            Açı kaynak kodlu iş
                 k                    letim sistemlerinin avantajları nıve dezavantajları nı
             araşrız.
                 tını


                    1. İLETİ Sİ
                       Ş   M STEMLERİ
       En büyüğ  ünden en küçüğ bütün genel amaçlı
                                  üne                                       ş
                                                         bilgisayarlarda çalı programlar,
                                                                             an
bir işletim sistemine gereksinim duyarlar. Bu yüzden bilgisayarlarda herhangi bir program
    ş lmadan önce iş
çalı rı
     tı                 letim sistemi ile programları ana belleğ (RAM) yerleş
                                                    n           ine               tirilmeleri
gerekir. Bu iş genellikle bilgisayar ilk açı ğ zaman otomatik olarak yapır ve HDD’
               lem,                             ldıı                            lı
deki işletim sistemi ana belleğ yüklenir.
                               e

        Bir iş
             letim sisteminden beklenen hizmet, donanı ve yazım kaynakların uyumlu ve
                                                          m         lı             nı
verimli bir ş ekilde birlikte işletilmesidir. İ
                                              şletim sistemi, bir bilgisayar sisteminde kullanı
                                                                                              cı
ile iletiş kurarak, donanı ve yazım kaynakların kullanılar arası adil bir biçimde
          im                  m         lı             nı          cı        nda
paylaşrı nıve donanı ile yazım birimlerinin etkin bir biçimde kullanı
        tılması                m           lı                                           lmaları
                                                                                              nı
sağ layan sistem programları   topluluğ denir.
                                        una

1.1. İ
     şletim Sistemi Sürümleri

1.1.1. İletim Sistemi Sürümleri, Teknik Özellikleri
        ş

            Windows XP Home Edition Sistem Gereksinimleri ve Teknik Özellikleri

           300 MHz veya üstü iş
                               lemci hına sahip PC; minimum 233 MHz gereklidir.
                                      zı
            Intel Pentium/Celeron ürün ailesi, AMD K6/Athlon/Duron ürün ailesi veya
            bunlarla uyumlu bir iş lemci önerilmektedir.
           128 MB veya üstü RAM (minimum 64MB desteklenmektedir; performans
            düş ebilir ve bazı              ş
                              özellikler çalımayabilir), 1.5 GB kullanı
                                                                      labilir sabit disk
            alanı

                                              3
 Super VGA (800 x 600) veya üstü çözünürlükte video bağ tıcı
                                                                daşrısıve
              monitör
          CD-ROM veya DVD sürücüsü

     Ağ lantı için:
       bağ sı
        Bağ   lanmak istediğ yerel alan, geniş
                             iniz                                           ı
                                                   alan, kablosuz veya ev ağ türü için
          uygun ağbağ tıcı, uygun ağaltyapına eriş üçüncü ş slara ait ağ
                        daşrısı                     sı      im;         ahı
          sistemlerine eriş için ek ücret gerekebilir.
                          im

     Uzaktan yardı için:
                  m
         Her iki tarafı da Windows XP çalı rması ağbağ sı sahip olması
                         n                ştı    ve   lantına
            gereklidir.

     Ses için:
         Ses kartı hoparlör ya da kulaklı
                  ve                     k

     DVD video oynatmak için:
        DVD sürücüsü ve DVD kod çözücü kartıveya DVD kod çözücü yazımı
                                                                    lı
        8 MB video RAM

            Windows XP Professional Sistem Gereksinimleri ve Teknik Özellikleri

          300 MHz veya üstü iş
                              lemciye sahip PC önerilmektedir; minimum 233 MHz
              gereklidir (tek veya çift iş lemcili sistem);* Intel Pentium/Celeron ailesi veya
              AMD K6/Athlon/Duron ailesi veya uyumlu iş         lemci önerilmektedir • 128 MB
              veya üstü RAM önerilmektedir (minimum 64MB desteklenmektedir;
              performans düş  ebilir ve bazı özellikler kullanılmayabilir).
             1.5 GB kullanı labilir sabit disk alanı*
             Super VGA (800 × 600) veya daha yüksek çözünürlüğ sahip video    e
              bağ tıcı ve monitör
                  daşrısı
             CD-ROM veya DVD sürücüsü
             Klavye ve Microsoft Mouse veya uyumlu iş       aretçi aygı
                                                                       tı

      Belirli Windows XP özelliklerini kullanabilmek için ek ögeler veya hizmetler
gereklidir:

     Ağiçin:
        Bağ    lanmak istediğ yerel alan, genişalan, kablosuz ve ev ağsistemi türü
                             iniz
                              daşrısıve uygun ağaltyapına eriş üçüncü ş s
           için uygun ağbağ tıcı                          sı      im;          ahı
           ağ na eriş için ek ücret ödenmesi gerekebilir.
              ları     im

     Uzaktan yardı için:
                 m
         Her iki taraf da Windows XP çalı rmalı ağ bağ olmalı r.
                                         ştı    ve a  lı     dı

     Ses için:
         Ses kartı
                  , hoparlörler ya da kulaklı
                                            k

                                              4
DVD video oynatmak için:
         DVD sürücüsü ve DVD kod çözücü kartıveya DVD kod çözücü yazım
                                                                     lı
         8 MB video RAM

           Windows XP 64-Bit Edition Sistem Gereksinimleri ve Teknik Özellikleri

       İ şletmelerin, akademik ortamları mühendislik kuruluş nı ve bilimsel
                                           n,                        ları n
organizasyonları sürekli artan veri gereksinimleri, mevcut bilgi teknolojileri (BT)
                   n;
platformunun sırları ve becerilerini zorluyor. Günümüzde dünya genelinde milyonlarca
                  nı nı
kullanı  cıtarafından gigabaytlar, hatta terabaytlar seviyesindeki verilere gerçek zamanlı
olarak eriş  ilmesi gerekiyor. Bu gereksinimi karş ı
                                                   lamak için ise yeni teknolojilere ihtiyaç
vardı r.

      64-bit Microsoft Windows platformu, gelişmişçoklu iş lemci özellikleri, güçlü kayan
nokta hesaplama uzantı ve multimedya kullanı na özel komutlara sahip Intel Itanium
                       ları                     mı
iş
 lemci ailesine dayalıyüksek kullanı düzeyi ve büyük bellek desteğsunuyor.
                                   m                              i

                          yasla mimarisi çok büyük miktarda veriyi daha verimli bir ş
       32-bit sistemlere kı                                                         ekilde
işliyor ve 8 terabayta kadar sanal belleğ destekliyor. 64-bit Windows ile uygulamalar daha
                                        i
fazla veriyi sanal belleğ önceden yükleyerek IA-64 iş
                            e                                  lemcinin hı zlıbir ş ekilde
erişebilmesini sağ yor.
                   lı

      Windows XP 64-Bit Edition 16 GB RAM'i ve 16 terabayt sanal belleğ                  i
desteklediğ inden, büyük veri kümeleri kullanan uygulamalarıdaha hı           ş
                                                                      zlıçalı rabiliyor.
                                                                               tı
Uygulamalar çok daha fazla veriyi sanal belleğ önceden yükleyebilir ve böylece Intel
                                                e
Itanium işlemcinin verilere hı bir ş
                             zlı ekilde eriş ebilmesini sağ yor. Bu özellik; verinin sanal
                                                           lı
belleğ yüklenme süresini ve depolama aygı nda arama, okuma ve yazma sürelerini
      e                                     tları
azaltarak uygulamalarıdaha hı ve verimli bir ş
                      n        zlı             ekilde çalış
                                                          maları sağ yor.
                                                                nı lı


                          64-Bit ve 32-Bit Mimarilerin Karş tılması
                                                          ı rı
                                                           laş

           Adres alanı                     64-bit Windows    32-bit Windows

           Sanal bellek                    16 terabayt       4 GB

           Disk belleğ dosyası
                      i                    512 terabayt      16 terabayt

           Hiper alan                      8 GB              4 MB

           Disk belleğ havuzu
                      i                    128 GB            470 MB

           Diske alı
                   nmayan havuz            128 GB            256 MB

           Sistem ön belleği               1 terabayt        1 GB




                                             5
     Microsoft Windows Media Center Sistem Gereksinimleri ve Teknik
            Özellikleri

      Windows XP'nin bugüne kadar iki farklısürümü piyasada bulunuyordu: Professional
ve Home Edition. MCE2005’te Windows XP'i temel alan yeni ve çoklu ortam özellikleri
eklenmişsürümüdür. MCE orijinal olarak 2005 senesinde piyasaya çı . Temel olarak
                                                                   ktı
içerdiğ özellikler ise Microsoft'un Media Center uygulamasıve uzaktan kumanda ile
       i
yönetilebilen TV gösterimi ve kaydı video gösterimi, müzik dosyaların çalı
                                    ,                               nı      nmasır.
                                                                                  dı
Bilindiğ gibi piyasada çeş firmaları Home Theather (Ev Sineması uygulamaları
         i                 itli        n                              )
bulunmaktadı Ancak MCE'nin getirisi, bu özelliklerin Windows içine çok iyi entegre
              r.
edilmesidir.

     Her ş eyden önce MCE2005 yeni bir iş  letim sistemi değildir. Media Center sadece
Windows XP Professional üzerinde geliştirilmişbir ara birimdir. Diğ HTPC (Home
                                                                      er
Theather PC) yazımları farkı iş
                lı yla       ise letim sistemine entegre edilmiş  olması r.
                                                                         dı

       MCE'yi kullanmak için uzaktan kumanda cihazıbulunmakta; ancak kullanmak zorunlu
değ Fakat Media Center’ı getirdiğ rahatlı ve kullanı kolaylı
   il.                      n         i      k           m         ğıbüyük oranda bu
kumandaya bağ . Zira büyük ihtimalle PC'nizi bir TV'ye bağ
                lı                                                layarak salonunuzun
       ğı
rahatlında PC'nizdeki tüm çoklu ortam dosyaları oynatmak isteyeceksiniz.
                                               nı

      MCE2005, iki CD'lik bir işletim sistemi ve kurulum dosyaları900MB'dan biraz daha
fazla yer kaplı Kurulum sı nda CD değ tirmek istemezseniz CD içeriklerini sabit
               yor.           rası             iş
sürücülere kopyalayarak buradan da kurulum yapabilirsiniz.

      MCE2005, genel itibariyle Service Pack 2 (SP2) entegre edilmişbir Windows XP
Professional'dan ibarettir. Ve ilk CD içeriğ Win XP Pro + SP2'den oluş
                                            i                         uyor. İ
                                                                            kinci CD'de
ise Media Center ile ilgili kurulum dosyaları                     ı
                                               bulunuyor ve yaklaş 258MB yer tutuyor.
                                                                    k
İkinci CD'de ayrı Tablet PC için gerekli dosyalar da bulunmaktadı
                 ca                                              r.

     Kurulum işlemi Windows XP'de karş tıız kurulum ekranları ilerlemektedir.
                                     ı ğnı
                                      laş                    yla
Bu bakımdan daha önce Windows XP kurmuşolanlar hiçbir zorluk çekmeyeceklerdir.
MCE2005, SP2 yüklü bir Windows XP'de olduğ gibi Windows Security Center ve
                                          u
Windows Firewall'u da içermektedir.

        İ
        şletim sistemini kullanabilmek için bir de uzaktan kumanda cihazımevcut.
Kumandanı üzerinde büyük yeş bir Media Center START tuş bulunuyor ve genel
              n                    il                                  u
itibariyle tüm kumandalar yön okları OK tuş rahatlı yerine getirilebiliyor. Uzaktan
                                      ve        uyla       kla
kumanda alısı  cı herhangi bir USB porta takı larak kullanıyor ve birkaç saniye içerisinde
                                                           lı
iş letim sistemi tarafı
                      ndan tanınarak kullanır hâle geliyor. Uzaktan kumanda IR (kılötesi)
                                           lı                                     zı
bağ yı             yor         ı
     lantı kullanı ve yaklaş 8-9 m mesafeye kadar kullanı
                                k                              labiliyor.




                                            6
Resim 1.1: Windows Media Center kumandası

                                                   Media Center Edition 2005’i kullanabilmek
                                                   için gerekli olan, uzaktan kumanda
                                                   cihazı ndan sonra MCE kapsamı    ndaki ikinci
                                                   donanı olan Media Center Extender
                                                           m
                                                   (MCEx) cihazı r.dı
                                                   MCEx, herhangi bir TV’den kablolu ya da
                                                   kablosuz olarak Media Center içeriğ       ine
                                                   eriş sağ
                                                       imi      layan bir kutudur. Fansı sabit
                                                                                        z,
                                                   disksiz yani gürültüsüz olan MCEx’i Media
                                                   Center PC’niz için bir proxy (vekil) olarak
                                                   da düş  ünebilirsiniz. Bir Media Center PC
                                                   (MCPC)’ye beş taneye kadar MCEx
                                                   bağ lanabilir.

    Resim 1.2: Media Center Extender (MCEx)

1.1.2. Linux İletim Sistemi Sürümleri
              ş

         Linux, 1991 yında Finlandiyalıbir üniversite öğ
                         lı                                     rencisi tarafından geliştirilmeye
baş lanmı  şve serbestçe dağtı  ılabilen, çok görevli, çok kullanılıUNİ iş
                                                                       cı      X letim sistemi
türevidir. Andy Tannenbaum tarafı         ndan geliş  tirilmiş olan Minix iş     letim sistemine
dayanmaktadı Linux, internet üzerinde ilgili ve meraklı
                r.                                             birçok kiştarafı
                                                                         i      ndan ortak olarak
geliş tirilmekte olan ve baş IBM-PC uyumlu kiş bilgisayarlar olmak üzere birçok
                               ta                         isel
platformda çalı  ş abilen ve herhangi bir maliyeti olmayan bir iş letim sistemidir.




                                               7
Linux işletim sistemi, açı kaynak kodlu bir iş
                                  k                    letim sistemidir ve GPL lisansıile
   ı r.
dağ lı Açı kaynak kodlu olması
    tı      k                       dolayıyla kodlar üzerinde değ iklik yapı
                                           sı                      iş        labilir. Linux
son yıllarda hı bir geliş göstermiş çeş ülkelerden birçok kullanıya eriş
              zlı         me             ,    itli                         cı       mişve
                                i                   ş
                 yazım desteğgünden güne artmı r. Değ ik kuruluş Linux sistemi ve
                     lı                              tı     iş         lar
                 uygulama yazımları                               ı
                                 lı nıbir araya getirerek dağ mlar oluş
                                                                   tı        turmuş ve
                                                                                     lar
                 kullanı nı yaygı tı ş r. Bu dağtı
                        mı           nlaşrmı    lardı           ımlar Redhat (fedora),
                 Mandrake,       Debian,    Ubuntu,    SuSe,     Pardus,    Turkix      gibi
                     ımlardı Yandaki resimde Linux iş
                 dağtı       r.                             letim sisteminin simgesi olan
                 penguen görülmektedir.


      Linux, aş ı
                ağdaki özellikleri sayesinde mevcut ağyapızıbozmadan diğ iş
                                                          nı                 er letim
sistemlerinin yerine geçebilir.
      SMB File Server: Windows NT yerine kullanı     lacak bir Linux sistemi ile SMB
                                ı
         dosya ve yazı paylaş çok daha hı ve performanslı lı
                       cı       mı           zlı             yapır.

      IPX File Server: Novell Netware yerine kullanı
                                                    lacak bir Linux sistemi ile mevcut
       sistemi değ tirmeden çok daha hı bir ş
                 iş                   zlı ekilde disk ve yazı paylaşrabilirsiniz.
                                                               cı       tı

      Yedekleme Ünitesi: Tüm sisteminizin yedeklenmesi gerektiğ
                                                               inde Linux ciddi bir
       alternatiftir.

      Web Sunucu: Linux'un da altı çalı Apache web sunucu, dünyadaki tüm
                                  nda  şan
       sunucuları %60'ı
                  n   nıkapsar. Tüm dünyadaki web sunucuları n %30'u ise
                                                           nı
       Linux'dur.

      Proxy Sunucu : Squid ile ş anki internetteki hının çok çok üstüne
                                u                    zı zı
       çı
        kabilirsiniz.




  Resim 1.3: Tübitak tarafı
                          ndan geliş
                                   tirilen ulusal iş
                                                   letim sistemi-PARDUS ekran görüntüleri

1.1.3. Macintosh İletim Sistemi Sürümleri
                  ş

       Macintosh iş  letim sistemleri, Apple firmasıtarafından Macintosh bilgisayarlar
üzerinde kullanılmak üzere üretilmiş Macintosh bilgisayarlar ve dolayıyla Macintosh
                                      tir.                               sı
işletim sistemleri; grafik, ambalaj ve matbaa sektöründe yoğ olarak kullanı
                                                             un                lmaktadı
                                                                                      r.
Mevcut IBM uyumlu PC bilgisayarlar ile farklı   formatlama sistemlerini kullandı ndan
                                                                                kları
PC’lere kurulumu yapı   lamaz.
                                             8
Sürümler

          Apple Mac OS X Server 1.0'i Ocak 1999'da piyasaya sürdü.
          2000 yında son kullanı sürümü Mac OS X için beta sürümü çı ldı
                  lı             cı                                   karı .
          24 Mart 2001: Mac OS X 10.0 (Cheetah) piyasaya sürüldü.
          25 Eylül 2001: Mac OS X 10.1 (Puma) piyasaya sürüldü.
          24 Ağ ustos 2002: Mac OS X 10.2 "Jaguar" piyasaya sürüldü.
          24 Ekim 2003: Mac OS X 10.3 "Panther" piyasaya sürüldü.
          29 Nisan 2005: Mac OS X 10.4 "Tiger" piyasaya sürüldü.




                 Resim 1.4: MacOS X 10 iş
                                        letim sistemi ekran görüntüsü




                                          9
UYGULAMA FAALİ
             YETİ
UYGULAMA FAALİYETİ

          İ
          ş Basamakları
           lem                                           Öneriler


 İletim sistemleri içerisinden ihtiyacı z  Kurmak istediğ iş
   ş                                    nı                 iniz letim sisteminin
  olan işletim sistemini donanım             donanı nı destekleyip
                                                    mlarızı
  özelliklerinize uygun olarak seçiniz.      desteklemediğ öğ
                                                          ini reniniz.




                                       10
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
ÖLÇME VE DEĞ ERLENDİ
                   RME

A- OBJEKTİ TESTLER (ÖLÇME SORULARI)
         F

      Aş ı
         ağ daki sorulardan, sonunda parantez olanlar doğ       şsorularır. Verilen
                                                         ru-yanlı       dı
ifadeye göre parantez içine doğ ise “D” , yanlı
                               ru              şise “Y” yazı z. Şklı
                                                            nı ı sorularda, doğ  ru
ş iş
  ı aretleyiniz.
  kkı

1.   İşletim sistemi, kullanı ile bilgisayar arası köprü görevi yürüten ve donanı en
                            cı                   nda                            ma
     yakı yazım türüdür. ( )
          n     lı

2.   İstediğimiz işletim sistemini donanı bağ olmaksın bilgisayarı za kurabiliriz.
                                          ma     lı        zı            mı
     ( )
     Aş ı
        ağ dakilerden hangisi iş
                               letim sistemi kurmak için gerekli değ ?
                                                                   ildir
     A) CD-ROM sürücü
     B) Ekran kartı
     C) Ses kartı
     D) Klavye

3.   Linux iş
            letim sistemi açıkaynak kodlu bir iş
                            k                  letim sistemi yazımı r. ( )
                                                                lı dı

4.   Macintosh iş letim sistemi Macintosh bilgisayarlarda kullanı
                                                                lmak üzere hazı    ş
                                                                              rlanmıbir
     iş
      letim sistemi yazımı r. ( )
                         lı dı




                                         11
ÖĞRENME FAALİ
                              YETİ
                                 –2

 AMAÇ
                 ÖĞRENME FAALİ
                             YETİ 2
                                 -
      Belirlediğ iş
                iniz letim sisteminin kurulumunu yapabileceksiniz.

 ARAŞ
    TIRMA
      Bu faaliyet öncesinde hazı k amaçlı
                                rlı           olarak ş iş
                                                     u lemleri yapmalını Konularda bazı
                                                                     sı z.
kelimelerin altımavi dalgalıolarak çizilidir. Bu konuları araşrmanıtavsiye edilir.
                                                         da    tı    z

           BIOS ayarları açış
                            ndan lıönceliğ nasıdeğ tirildiğ araşrı z.
                                              inin     l     iş      ini   tını
           İşletim sistemlerinin sunucular(server) için hazı        ş
                                                               rlanmısürümlerini inceleyiniz.
            Diğ sürümlerine göre farkları araşrız.
                er                           nı tını
           Aynı  bilgisayar üzerine birden çok iş                                        ı
                                                   letim sisteminin kurulup kurulamayacağnı
            araşrız.
                 tını
           Farklı iş   letim sistemlerinin yüklü olduğ bilgisayarları birbirleriyle
                                                               u
            haberleş tirmek istersek (ör: dosyaları ve yazını ortak kullanı nı gerektiğ
                                                   n          cı n            mı n          i
            durumlarda ) neler yapmamıgerekir? Araşrız.
                                          z               tını
           İşletim sistemlerinin grafik mode (GUI-Graphic User Interface) ve text (yazı    )
                         ş
            modda çalı türlerini araşrız.
                          an             tını
           İşletim sistemlerinde grafik mod ve text modun birbirine göre avantaj ve
            dezavantajları araşrız.
                            nı tını
           İşletim sistemlerinde yönetici parolası  neden gereklidir.




                                           12
2. KURULUM

2.1. İ
     şletim Sistemi Kurulumu İ Gereksinimler
                             çin
      İş letim sistemi kurulmaya baş    lanmadan önce aş ı  ağ daki hususlara dikkat edilmesi
gerekir:
             İhtiyacı z olan iş
                      mı         letim sistemini belirlemeliyiz.
             Gerekli lisanslı lı temin etmeliyiz.
                               yazımı
             Kurulacak iş                       ş
                            letim sistemini çalı rabilecek donanı sahip olmalı z (Ör:
                                                  tı                 ma              yı
              WindowsXP Home Edition için: 233 Mhz iş        lemci, 128 MB veya daha yüksek
              kapasiteli RAM vs.).
             Klavye, fare, disket sürücü, CD-ROM sürücü gibi çevre birimlerine sahip
              olmalı z.
                    yı

2.1.1. Kurulum Tipleri

      Genel olarak iş
                    letim sistemlerinin 3 farklıkurulum ş vardı
                                                        ekli  r.Bunlar:

           İ Kurma: Bir iş
            lk            letim sisteminin ilk defa bilgisayarı za kurulması
                                                              mı           .




                    Resim 2.1: Windows XP iş
                                           letim sitemi kurulum ekranı




                                             13
      Yükseltme: Kurulu olan iş
                               letim sisteminin daha üst sürümlerinin kurulması
                                                                              ,




    Resim 2 .2: İletim siteminin Windows 98’ den Windows XP’ ye yükseltilmesi
                 ş


      Çift Açı İ veya daha fazla iş
              lma: ki              letim sisteminin aynıbilgisayara kurulması
                                                                            .




    Resim 2.3: Windows 98 ve WindowsXP kurulu bir bilgisayarıaçış
                                                            n  lıekranı




                                       14
2.1.2. Kurulum Adı
                 mları

          letim sisteminin kurulumu aş ı adı
     Bir iş                          ağdaki mlardan oluş
                                                       maktadı
                                                             r:

         Bölümleme: Sabit diskin kurulum için bölümlendirilmesi aş
                                                                  aması

         Biçimlendirme: Kurulum yapı
                                    lacak sabit disk bölümünün biçimlendirilerek
          kuruluma hazı
                      rlanması

         DosyalarıKopyalanması
                  n           : Kurulum dosyaları n sabit diske kopyalanması
                                                nı

         Yazı(Text) Modunda Kurulumun Devam Etmesi: Kuruluma baş
                                                                lanması

         GUI(Görsel Kullanı Arayüzü) Modunda Kurulumun Devam Etmesi: Grafik
                           cı
          kartı n tanı
              nı     nması kurulumun grafik arayüzde devam etmesi
                          ve

         Hoş  Geldiniz Penceresi ile Kurulumu Tamamlama: Kurulumun tamamlanarak
          iş
           letim sisteminin kullanı .
                                  lması

2.2. Kurulum CD’sinden Adı
                         mlarıTamamlama
    İş                                                     ndan açışönceliğ
     letim sisteminin kurulumuna geçmeden önce BIOS ayarları      lı      ini
CD-ROM sürücüye ayarlamak gerekebilir.




             Resim 2.4: BIOS ayarları
                                    ndan açış
                                           lıönceliğ değ tirilmesi
                                                    inin iş




                                       15
SCSI veya RAID özellikli bir sabit diskimiz varsa ya da SATA özelliğ olan bir sabit
                                                                           i
diskimiz varsa, kurulum iş lemlerine baş lamadan önce bu donanı bilgisayara tanı
                                                                  mı                  tmak
gerekebilir. Bu iş                                               ğ zda
                                                                  ı
                  lemi, resimde görüldüğ gibi F6 tuş bastı mı karş za gelen
                                          ü             una                   ımı
ekranları takip ederek yapabiliriz. Günümüzde birçok ana kart, bu tip sabit diskleri direkt
tanı ğ
    dı ıiçin bu iş  lemi yapmaya gerek kalmayabilir. Ancak sabit diskimiz bilgisayar
tarafı tanı
     ndan            ş
               nmamı kuruluma devam edilemeyeceğiçin bu iş mutlaka yapı dı
                      sa                              i         lem              lmalır.




              Resim 2.5: SCSI, RAID veya SATA tipi sabit disklerin tanılması
                                                                      tı




                                            16
2.2.1. Bölümleme

       İşletim sistemleri kurulurken sabit diskin daha verimli kullanı nısağ
                                                                     mı    lamak için
istenirse sabit disk bölümlendirilebilir veya bölümlendirmeden tamamıtek bir bölüm
şeklinde kullanılabilir.




                       Resim 2.6: Sabit diskin bölümlendirilmesi-1




                       Resim 2.7: Sabit diskin bölümlendirilmesi-2



                                           17
Resim 2.8: Sabit diskin bölümlendirilmesi-3

2.2.2. Biçimlendirme

     Sabit diskin bölümlendirilmesinden sonra iş
                                               letim sisteminin kurulacağısabit disk
bölümünün biçimlendirilmesi (format) gerekir.




                   Resim 2.9: Sabit disk bölümlerinin formatlanması
                                                                  -1




                                           18
Resim 2.10: Sabit disk bölümlerinin formatlanması
                                                                -2

2.2.3. Dosyaları Kopyalanması
               n

     Kurulumun bu aşaması
                        nda, kurulum dosyaları kurulum yapı
                                             ,            lacak sabit disk
bölümüne kopyalanı
                 r.




                  Resim 2.11: Kurulum dosyaları n kopyalanması
                                              nı




                                       19
2.2.4. YazıModunda Kurulumun Devam Etmesi

       Kurulumun bu aş
                     amasında, kopyalanan dosyaları yazı(text) modunda kurulum
                                                    n
işlemine baş r. Bu iş
             lanı     lem bittikten sonra “bilgisayarı z 15 saniye içinde yeniden
                                                       nı
baş lacaktı (Your computer will reboot in 15 seconds..) ş
    latı     r”                                         eklinde bir uyarı bilgisayar
                                                                         ile
yeniden baş lıve kurulum grafik ortamda devam eder.
           latır




                Resim 2.12: Kuruluma yazı(text) modunda devam edilmesi




    Resim 2 .13: Bilgisayar yeniden baş larak kurulumun grafik modunda devam etmesi
                                      latı



                                          20
2.2.5. GUI Modunda Kurulumun Devam Etmesi

     Kurulumun bu aş
                   amasıGörsel Kullanı Arayüzünde (GUI- Graphic User Interface)
                                     cı
devam eder.




             Resim 2.14: Kurulumun devam ettiğ grafik mod ekran görüntüsü
                                              i




                        Resim 2.15: Kullanı bilgilerinin girilmesi
                                          cı

NOT: Kurulum sı nda girilen kullanı bilgileri daha sonra Bilgisayarı ->Sağ tuş
                     rası                  cı                                  m
/Özellikler/Genel (My Computer-> Right Click / Properties/General) seçeneğ görüntülenebil-
                                                                          iyle
mektedir. İletim sisteminin kimin adı kayı (Registered) olduğ belirtmektedir.
            ş                       na   tlı                 unu

                                           21
Kullanı bilgileri girildikten sonra kullanıdan ürün anahtarı
               cı                                   cı                istenir. Ürün anahtarı
girilirken büyük küçük harf ayrı yapmaz. Bu ürün anahtarı ru bir ş
                                  mı                            doğ       ekilde girildiğinde
kuruluma devam edilir aksi takdirde iş   letim sisteminin kurulumu sonlandılı Kurulumun
                                                                           rır.
bir sonraki aş aması kullanıdan bilgisayar adı ve yönetici (Administrator) parolası
                     nda         cı                  nı                                    nı
belirlemesi istenir.




                  Resim 2.16 : İletim sisteminin ürün anahtarı n girilmesi
                                ş                            nı




        Resim 2.17: Bilgisayar adı n belirlenmesi ve yönetici parolası n belirlenmesi
                                 nı                                  nı

Not: Bilgisayar adıkurulum bittikten sonra Bilgisayarı ->SağKlik/Özellikler/Bilgisayar Adı
                                                     m                                    (My
Computer-> Right Click / Properties/Computer Name) seçeneğ ile görüntülenebilir. Ayrı
                                                               i                           ca
bilgisayar adı bağ ları (My Network Places) kı nda bilgisayarı zıgörünen adıı
              ağ latı m                            smı            mın                d r.

                                             22
2.2.6. HoşGeldiniz Penceresi ile Kurulumu Tamamlama

      Hoşgeldiniz (welcome) penceresi kurulumun baş yla tamamlandıı
                                                         arı              ğnıgösterir.
Bundan sonraki aş
                amada, işletim sistemini kullanmak üzere yeni kullanılar belirlenebilir.
                                                                      cı
Daha önceki aşamada (resim 2.15) belirlenen bilgisayar ismi, burada kullanı ismi olarak
                                                                          cı
verilemez.




    Resim 2.18: İletim sisteminin baş yla kurulduğ
                 ş                  arı           unu gösteren Hoşgeldiniz (welcome)
                                        penceresi




              Resim 2.19: İ
                          şletim sistemi için yeni kullanıları oluş
                                                         cı n     turulması
                                          23
Windows iş letim sistemi açı ğ  ı        ı
                                   ldında karş za gelen ekran masaüstü (desktop) dür.
                                                mı
Masaüstünde yer alan çeş simgeler(bilgisayarı belgelerim, ağkomş m vb.), baş
                         itli                   m,                     uları           lat
menüsü ve görev çubuğ ile iş
                        u       letim sistemini kullanabilmek için gerekli olan her türlü
seçeneğ ulaş
       e    ı
            labilir.




 Resim 2.20: İletim sistemi ile ilgili birçok iş yapabileceğ
              ş                                lemi         imiz Baş Menüsü (Start Menu)
                                                                   lat




                                           24
UYGULAMA FAALİ
             YETİ
UYGULAMA FAALİYETİ

            İ
            ş Basamakları
             lem                                           Öneriler
 1. Bilgisayarı şrı z.
               çalı nı
                   tı
 2. Kurulum CD’sini CD-ROM sürücüye          CD-ROM sürücünün CD’yi rahat
    takı z.
        nı                                    okuyabilmesi için üzerinin
                                              çizilmemesine ve tozlanmaması    na
                                              dikkat ediniz.
 3. BIOS ayarları açış
                nda lıönceliğ CD-
                             ini             BIOS ayarları girebilmek için
                                                              na
    ROM sürücüye ayarlayı z.
                        nı                    gerekli olan tuş  veya tuş POST
                                                                         ları
                                              iş sı nda öğ
                                                lemi rası          reniniz.
 4. Ayarlarıkaydedip çı nı
                      kı z.                  Yaptınıayarlamaları
                                                     ğ z
                                                      ı                  CMOS’a
                                              kaydetmek için F10 tuş    una
                                              basabilirsiniz. Bu tuş
                                              desteklenmiyorsa menülerden
                                              gerekli seçenekleri takip ederek
                                              BIOS ayarlarızı nı kaydediniz.
 5. Bilgisayarıyeniden baş
                         latarak kurulumu    CD-ROM sürücüye bootable bir CD
    baş nı
       latı z.                                taktı z kurulum sorunsuz olarak
                                                   ysanı
                                              baş layacaktı Kurulumu bu ş
                                                           r.                ekilde
                                              baş latamıyorsanıkurulum CD nizi
                                                                 z
                                              değ tirmeniz gerekir.
                                                  iş




                                       25
ÖLÇME VE DEĞ ERLENDİ
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
                   RME

OBJEKTİ TESTLER (ÖLÇME SORULARI)
      F

      Aş ı
         ağ daki sorulardan, sonunda parantez olanlar doğ       şsorularır. Verilen
                                                         ru-yanlı       dı
ifadeye göre parantez içine doğ ise “D” , yanlı
                               ru              şise “Y” yazı z. Şklı
                                                            nı ı sorularda, doğ  ru
ş iş
  ı aretleyiniz.
  kkı

1.   Bilgisayarı    kurulum CD ile baş latmak için BIOS’tan açışlıönceliğ değ tirilmesi
                                                                           inin   iş
     gerekir. ( )
2.   Sabit disklerin bölümlendirilmesi, iki veya daha fazla iş        letim sisteminin aynı
     bilgisayara kurulabilmesi için gereklidir. ( )
3.   Görsel iş  letim sistemleri kullanı dostu olmaları rağ
                                        cı               na     men daha fazla bellek alanı
     kullanı ( )
             rlar.
4.   SATA, RAID veya SCSI uyumlu sabit disklere iş         letim sistemi kurmak için ayrıca
     sürücü yazımların kurulması
                   lı nı               gerekebilir. ( )
5.   Biçimlendirme, bilgisayarı sabit diskini kullanı hazıhâle getirmek için yapı
                                  n                     ma      r                       lan
     bir işlemdir. ( )




                                          26
ÖĞRENME FAALİ
                              YETİ
                                 –3

                 ÖĞRENME FAALİ
                             YETİ 3
                                 -
 AMAÇ

      Özel kurulum seçeneklerini ihtiyaç hâlinde gerçekleş  tirebileceksiniz.
      İşletim sisteminin servis paketlerini ve güncel yamaları CD veya internet üzerinden
                                                                nı
yükleyebileceksiniz. Ayrı iş
                          ca letim sisteminin üst sürümlerini kurabilecek veya mevcut
iş
 letim sisteminizin yanı yeni bir iş
                        nda            letim sistemi daha yükleyebileceksiniz.


 ARAŞ
    TIRMA

                               rlı      olarak ş iş
      Bu faaliyet öncesinde hazı k amaçlı      u lemleri yapmalını
                                                               sı z.

           Bir iş letim sistemi bir üst sürüme yükseltilmek istendiğ   inde, neler yapılması
            gerektiğ araşrı z.
                      ini    tını
           Windows XP iş      letim sisteminde otomatik güncellemenin nası yapı ğ
                                                                                 l     ldıını
            araşrız.
                 tını
           Birden fazla iş letim sistemi kurulduğ  unda. işletim sistemlerinin açış rası n
                                                                                   lısı nı
            nasıdeğ tirildiğ araşrız.
                 l     iş      ini    tını
           İşletim sisteminin güncelleş tirilmesinin ne gibi faydaları       ı
                                                                       olacağ araşrı z.
                                                                              nı tını




                                           27
3. ÖZEL KURULUM SEÇENEKLERİ
3.1. İ
     şletim Sistemi Sürümünü Yükseltmek
      İ
      şletim sistemi sürümünü yükseltme iş
                                         lemi farklış
                                                    ekillerde yapı
                                                                 labilir. Bunlardan
bazı ş
   larıunlardı r:

      CD veya internet üzerinden güncelleş  tirme paketlerinin kurulması (servis paketi –
       Service Pack),
      İşletim sistemlerinde yer alan Otomatik Güncelleme Özelliğ kullanı
                                                                   inin       lması
      İşletim sisteminin sorunsuz üst sürümlerinin mevcut iş      letim sistemi üzerine
       kurulması  ,
      Mevcut iş   letim sistemi korunarak iş
                                            letim sisteminin üst sürümlerinin farklı sabit
       disk bölümüne kurulması    .

3.1.1. Kurulum CD’si

       İşletim sistemlerinin kurulumları genellikle kurulum CD’lerinden baş labilir. Bunun
                                                                            latı
olabilmesi için CD’nin bootable (ilk açış özellikli olması
                                            lı)                 gerekir. Eğ iş
                                                                           er letim sistemi
kurmak için bootable bir CD kullanmı     yorsanı ayrı bilgisayarı latmak için bir açış
                                                 z,    ca           baş                  lı
disketine veya hâlen kurulu olan bir iş    letim sistemine ihtiyacı z vardı Bilgisayarı zı
                                                                  nı        r.          nı
disketten veya mevcut iş   letim sisteminiz üzerinden açarak CD-ROM’dan kuruluma devam
edebilirsiniz.




                   Resim3.1: Windows XP iş
                                         letim sistemi kurulum CD’si
                                           28
3.1.2. Yükseltme Seçeneği

           İnternet Üzerinden Güncelleme: İ   ş
                                               letim sisteminin web sayfası gidilerek
                                                                             na
            yapı güncelleme ş
                lan           eklidir (ör: Windows için http://update.microsoft.com ).




           Resim 3.2: Windows iş
                               letim sisteminin internet üzerinden güncellenmesi

           Otomatik Güncelleş
                             tirmeler'i Kullanarak Güncelleme

      Baş / Denetim Masası Performans ve Bakı / Sistem / Sistem Özellikleri /
           lat                     /                      m
Otomatik Güncelleş    tirmeler (veya Bilgisayarı simgesine sağklik / Özellikler / Sistem
                                                  m
Özellikleri / Otomatik Güncelleş tirmeler ) seçeneğ tı                  ı
                                                   ine klanarak karş za gelen pencereden
                                                                        mı
yapır. Bu ayarlama sonunda Otomatik Güncelleş
    lı                                             tirmeler'i, sizi uyarmak üzere ayarlarsanı
                                                                                            z
veya planlanan yükleme zamanı makineniz kapalı aş ı
                                 nda                   ysa, ağdakine benzeyen bir bildirim
balonu görürsünüz. Güncelleş  tirmeleri gözden geçirmek ve yüklemek için bildirim balonuna
tı
 klayabilirsiniz.




                                            29
Resim 3.3: Windows iş
                               letim sisteminin internet üzerinden güncellenmesi

        İ
        şletim sistemlerini üreten firmalar, iş  letim sistemi kullanı kça ortaya çı bazı
                                                                      ldı              kan
yazımsal hataları
     lı             tamamen veya nispeten ortadan kaldı      rmak için çeş yazım paketleri
                                                                           itli    lı
yayı nlarlar. Örneğ Windows XP iş
                   in                  letim sistemi için yayı nlanan servis paketi-2 bunlardan
biridir. Bu paketler, internet üzerinden kurulabileceğ gibi CD’den de kurulabilir. Kurulum
                                                        i
sı nda otomatik güncelleş
  rası                         tirme seçeneğ aktif edilirse internete bağ olduğ
                                             i                              lı      unuz sürece
belli zaman aralı yla iş
                 kları letim sisteminiz güncellenecektir.




     Resim 3.5: Windows iş
                         letim sisteminin servis paketi (Service Pack) ile güncellenmesi


                                             30
Resim 3.6: Kurulum sı nda otomatik güncelleş
                                 rası                   tirmelerin açı
                                                                     lması

      İşletim sisteminizde virüs, spyware (casus yazım) gibi yazımlardan dolayı an
                                                    lı            lı           oluş
güvenlik açı nı
            kları bilgisayarı za güvenlik yamaları
                             nı                    kurarak kapatabilirsiniz.




           Resim 3.7: Güvenlik yamasıkurularak iş
                                                letim sisteminin güncellenmesi

       İ
       ş letim sisteminizden memnun değ       ilseniz; örneğ bazıprogramlarıçalı ramı
                                                            in                        ş tı -
yorsanı mevcut iş
        z                                                                                ş
                      letim sisteminizin üst sürümlerinden birini kurarak daha kullanı bir
                                                                                         lı
işletim sistemi elde edebilirsiniz. Bunun için donanı özelliklerinizin ilgili iş
                                                       m                       letim sistemini
desteklemesi gerekir. Windows 98 iş      letim sistemi kurulu bir bilgisayara, Windows XP
kurmak istediğ   inizde aş ı
                           ağdakine benzer bir ekran görüntüsüyle karş ı nı Burada size
                                                                      ı rsı z.
                                                                       laş
mevcut iş   letim sisteminizi güncelleme veya ikinci bir iş     letim sistemi olarak kurma
seçemekleri sunulmaktadı    r.
                                             31
Resim 3.8: İ
                   şletim sisteminin üst sürümlerine yükseltilmesi (update)




Resim 3.9: Mevcut iş
                   letim sisteminin korunarak yeni bir iş
                                                        letim sisteminin kurulması


                                        32
Resim 3.10: Kurulum yapı
                                        lacak disk bölümünün seçilmesi




      Resim 3.10: Birden fazla iş
                                letim sistemi kurulu bilgisayarıaçış
                                                               n  lıekranıgörüntüsü

      Bilgisayarı zda birden fazla iş
                nı                      letim sistemi kuruluysa bunları açış sı nı
                                                                         n   lı rası
değ tirmeniz mümkündür. Windows XP iş
   iş                                        letim sisteminde Bilgisayarı / SağKlik /
                                                                         m
Özellikler / Gelişmiş/ Ayarlar(Baş ç ve Kurtarma) / Varsayı iş
                                      langı                           lan letim sistemi
kı ndan kurulu iş
  smı             letim sistemlerinin açış rası iş
                                         lısı değ tirilir.




                                           33
Resim 3.11: İletim sistemlerinin açış rası n değ tirilmesi
                            ş                     lısı nı      iş


3.2. İ
     şletim Sistemi İ Gelen Yeni Özellikler
                    le
3.2.1. Özel Kullanı Dosyaları Güvenlik Altı Almak
                  cı        nı            na

      Windows XP ile birlikte gelen NTFS dosyalama sistemini kullanarak özel kullanı
                                                                                   cı
dosyaları im izinleriyle güvenlik altı alı
         eriş                        na nabilmektedir.




                                          34
Resim 3.12: Özel kullanı dosyaları daha güvenli saklamayı layan NTFS dosya formatı
                         cı        nı                      sağ


Not: Sabit diskimizin dosya formatı Yerel Disk (C:) sağklik / Özellikler seçeneğ ile öğ
                                  nı                                            i      renebiliriz.

3.2.2. Dosya Paylaş nda Yenilikler
                  ımı

       Windows XP altı klasörlerinizi paylaşrmak için basit dosya paylaş kullanır.
                      nda                       tı                       ımı        lı
                  ımı                             lan     ı
Basit dosya paylaş Windows XP de varsayı paylaş düzenidir. Bir klasörde bu
                                                           m
özelliğ kullanmak için klasör üzerine farenizin sağtuş ile tı p özelliklerine girdikten
       i                                              u     klayı
            ı
sonra paylaş sekmesinde “Bu klasörü paylaş (Share this folder) kutucuğ aktif haline
             m                                 ”                       unu
getirin.




                                                35
Resim 3.13: Basit dosya paylaş seçeneğ ile dosya ve klasörlerin paylaşrı
                                   ımı      i                              tılması

3.2.3. Geliş İ
           mişnternet Gezgini Özellikleri
      Windows XP iş    letim sistemi İnternet Explorer adlıgeliş
                                                               mişbir web tarayısı
                                                                               cını
standart olarak kullanıya sunmaktadı
                      cı             r.




         Resim 3.14: Birçok özelliğ sahip İ
                                   e      nternet Explorer web tarayı programı
                                                                    cı
                                         36
3.2.4. Görsel Kullanı Arayüzü (GUI)
                    cı

       Günümüzde iş    letim sistemleri görsel kullanı arayüzleriyle birlikte sunulmaktadı
                                                     cı                                    r.
İşletim sistemlerini kullanmak için bu arayüz yeterlidir. Windows XP iş  letim sisteminde bu
arayüzün adı   masaüstüdür. Masaüstünde yer alan simgeler, baş menüsü ve görev çubuğ
                                                                lat                        u
gibi bileşenlerle iş
                   letim sisteminin kullanı oldukça kolaydı
                                           mı                r.




     Resim 3.15: İletim sistemini kullanmayı
                  ş                         kolaylaşran görsel kullanı arayüzü (GUI)
                                                   tı                cı




                                             37
UYGULAMA FAALİ
             YETİ
UYGULAMA FAALİYETİ

            İş Basamakları
             lem                                              Öneriler
 1. Bilgisayarı şrı z.
               çalı nı
                    tı
 2. Servis Paketlerini yüklemek için CD’yi        CD-ROM sürücünün CD’yi rahat
    sürücüye takı z.
                 nı                                okuyabilmesi için üzerinin
                                                   çizilmemesine ve tozlanmaması
                                                                               na
                                                   dikkat ediniz.


 3. Servis paketleri internetden yüklenecekse     İnternet bağ sı
                                                                lantı yoksa bağ yı
                                                                              lantı
    internet bağ sı kontrol ediniz.
                lantını                            gerçekleş tiriniz.

 4. İnternete girerek güncelleme sitesine         Doğ güncelleme seçeneklerinin
                                                        ru
    giriniz.                                       seçildiğ tekrar kontrol ediniz.
                                                           ini

 5. İş
     letim sistemi güncel yama ve                 Güncelleme iş sonlanmadan
                                                                  lemi
    güncelleme dosyaları yükleyiniz.
                        nı                         internet bağ sı kesmeyiniz ve
                                                               lantını
                                                   bilgisayarıkapatmayı z.
                                                                       nı




                                            38
ÖLÇME VE DEĞ ERLENDİ
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
                   RME

OBJEKTİ TESTLER (ÖLÇME SORULARI)
      F

      Aş ı
         ağ daki sorulardan, sonunda parantez olanlar doğ       şsorularır. Verilen
                                                         ru-yanlı       dı
ifadeye göre parantez içine doğ ise “D” , yanlı
                               ru              şise “Y” yazı z. Şklı
                                                            nı ı sorularda, doğ  ru
ş iş
  ı aretleyiniz.
  kkı

1.   Servis paketleri (service pack) bilgisayarı zda kurulu iş
                                               mı            letim sistemini iyileş
                                                                                  tirmek
     amacı kullanır. ( )
           yla        lı

2.   İşletim sisteminde yer alan Otomatik Güncelleme özelliğ iş
                                                           i letim sisteminin belli
     zaman aralı yla otomatik güncellenmesi amacı kullanır. ( )
                 kları                            yla      lı

3.   Güvenlik yamalarıiş
                       letim sistemindeki güvenlik açı nıgidermek amacı
                                                     kları            yla
     kurulur. ( )

4.   İşletim sistemlerinde, açışsı kurulum önceliğ göre belirlenir ve daha sonra
                              lı rası            ine
     değ tirilemez. ( )
         iş




                                          39
MODÜL DEĞERLENDİ
                               RME
               MODÜL DEĞERLENDİ
                              RME
PERFORMANS TESTİ(YETERLİ ÖLÇME)
                       K

Modül ile kazandıı z yeterliğaş ı kı
                ğnı         i ağdaki staslara göre değ
                                                     erlendiriniz.


            DEĞERLENDİ
                     RME KRİ
                           TERLERİ                                    Evet   Hayı
                                                                                r
İhtiyaç duyduğ   unuz işletim sistemi yazımı belirleyebiliyor
                                          lı nı
musunuz?
Bilgisayarı zıBIOS ayarları incelediniz mi?
            nın                  nı
İşletim sistemi olmadan bilgisayar kullanı   labilir mi?
Bilgisayarı zıdonanı özelliklerini biliyor musunuz?
            nın          m
Açıkaynak kodlu iş
     k                 letim sistemlerinin neden daha az tercih
edildiğ araşrdı z mı
        ini     tı nı ?
Hiç iş letim sisteminizi güncellediniz mi?
Görsel kullanı arayüzüne (GUI) sahip iş
                cı                          letim sistemlerinin
avantajları düş
            nı ündünüz mü?
İşletim sistemi kurarken açış lıönceliğ CD-ROM olarak
                                        ini
değ tirdiniz mi?
     iş
Sabit diskin bölümlendirilmesi iş   lemini yaptız mı
                                                nı ?
Ev sinema sistemlerinde kullanı iş lan letim sistemlerini araşrdı z
                                                              tı nı
mı ?
Lisanslı lı kullanmanıavantajları araşrdız mı
          yazım               n            nı tı nı ?
Servis paketlerinin ne amaçla kurulduğ araşrdız mı
                                         unu       tı nı ?



DEĞERLENDİ
         RME

       Yaptıız değ
           ğnı   erlendirme sonucunda eksikleriniz varsa öğ
                                                          renme faaliyetlerini
tekrarlayız.
         nı

      Modülü tamamladı z, tebrik ederiz. Öğ
                      nı                    retmeniniz size çeş ölçme araçları
                                                              itli
uygulayacaktı Öğ
            r. retmeninizle iletiş geçiniz.
                                 ime




                                            40
CEVAP ANAHTARLARI

            CEVAP ANAHTARLARI
          ÖĞRENME FAALİ
                      YETİ
                         -1CEVAP ANAHTARI

                       Sorular        Cevaplar
                           1             D
                           2             D
                           3             C
                           4             D
                           5             D


         ÖĞRENME FAALİ
                     YETİ CEVAP ANAHTARI
                        -2

                       Sorular        Cevaplar
                           1             D
                           2             D
                           3             D
                           4             D
                           5             D

         ÖĞRENME FAALİ
                     YETİ CEVAP ANAHTARI
                        -3

                       Sorular        Cevaplar
                          1-             D
                          2-             D
                          3-             D
                          4-             Y


Cevapları zı                ile ı rarak kendinizi değ
        nı cevap anahtarları karş tı
                                 laş                erlendiriniz.




                                 41
ÖNERİ
              LEN KAYNAKLAR

         ÖNERİ
             LEN KAYNAKLAR
   ÜÇÜNCÜ Hayrettin, Windows XP ve Office 2003, Alfa Yayı , 2005
                                                         nları
   ÇUBUKÇU Faruk, WINDOWS XP, Alfa Yayı , 2002
                                       nları
   TAŞ I Abdurrahman, Orhan ALTINBAŞ
       BAŞ                           AK, Bilgisayara GirişXP, Altaş
    Yayı , 2004
       nları




                              42
KAYNAKÇA

                        KAYNAKÇA
   TAN Ali, İletim Sistemleri Ders Notları
             ş
   Cisco It Essentials II - Network Operating Systems v1.1 dökümanları
   Cisco - It Essentials I-Pc Hardware And Software, v3.0 dökümanları
   http://www.microsoft.com/turkiye/
                         ş
    tr.wikipedia.org/wiki/İletim_sistemi
   http://www.pclabs.gen.tr/article.asp?doc=411
   http://www.bilgisayardershanesi.com/isletimsistemi.htm
   http://www.belgeler.org/arsiv/archive-kurulum-nasil.html
   http://www.ulusalgazeteler.com/webbilgi/i_linux_nedir.htm
   http://www.tvhb.org.tr/teknoloji/linux.html
   http://tr.wikipedia.org/wiki/Mac_OS_X




                                    43

12.İşletim Sistemleri Kurulum

  • 1.
    T.C. Mİ EĞİ M BAKANLIĞI LLÎ Tİ MEGEP (MESLEKİ İ M VE ÖĞ EĞ Tİ RETİ Sİ M STEMİ N Nİ GÜÇLENDİ LMESİ Rİ PROJESİ ) Bİ ŞM TEKNOLOJİ Lİİ LERİ İLETİ Sİ Ş M STEMLERİKURULUM ANKARA 2007
  • 2.
    Milli Eğ Bakanlıı itim ğ tarafı geliş ndan tirilen modüller;  Talim ve Terbiye Kurulu Baş ğnı 02.06.2006 tarih ve 269 sayı Kararı ı kanlı n lı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğ Okul ve Kurumları kademeli olarak itim nda yaygı tılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğ nlaşrı retim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandı rmaya yönelik geliş tirilmişöğretim materyalleridir (Ders Notları r). dı  Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandı rmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacı öğ yla renme materyali olarak hazı ş rlanmı denenmek ve , geliş tirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğ itim Okul ve Kurumları nda uygulanmaya baş ş lanmı r. tı  Modüller teknolojik geliş melere paralel olarak, amaçlanan yeterliğ i kazandı rmak koş ile eğ ulu itim öğ retim sı nda geliş rası tirilebilir ve yapı lması önerilen değ iklikler Bakanlı ilgili birime bildirilir. iş kta  Örgün ve yaygı eğ kurumları letmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik n itim , iş ı kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşlabilirler.  Bası ş lmımodüller, eğ kurumları öğ itim ılı nda rencilere ücretsiz olarak dağtır.  Modüller hiçbir ş lamaz ve ücret karş ğ ekilde ticari amaçla kullanı ıı lı nda satı lamaz.
  • 3.
    İ NDEKİ Çİ LER AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii Gİ Ş.......................................................................................................................................1 Rİ ÖĞ RENME FAALİ YETİ 1 ...................................................................................................3 - 1. İLETİ Sİ Ş M STEMLERİ ......................................................................................................3 1.1. İ şletim Sistemi Sürümleri .............................................................................................3 1.1.1. İşletim Sistemi Sürümleri, Teknik Özellikleri.......................................................3 UYGULAMA FAALİ YETİ .............................................................................................. 10 ÖLÇME VE DEĞ ERLENDİ RME ....................................................................................11 ÖĞ RENME FAALİ YETİ 2 ................................................................................................. 12 - 2. KURULUM ........................................................................................................................ 13 2.1. İ şletim Sistemi Kurulumu İ Gereksinimler............................................................ 13 çin 2.1.1. Kurulum Tipleri................................................................................................... 13 2.1.2. Kurulum Adı mları ............................................................................................... 15 2.2. Kurulum CD’sinden Adı mları Tamamlama ............................................................... 15 2.2.1. Bölümleme........................................................................................................... 17 2.2.2. Biçimlendirme ..................................................................................................... 18 2.2.3. DosyalarıKopyalanması n ....................................................................................19 2.2.4. Yazı Modunda Kurulumun Devam Etmesi .........................................................20 2.2.5. GUI Modunda Kurulumun Devam Etmesi .......................................................... 21 2.2.6. Hoş Geldiniz Penceresi ile Kurulumu Tamamlama ............................................23 UYGULAMA FAALİ YETİ .............................................................................................. 25 ÖLÇME VE DEĞ ERLENDİ RME ....................................................................................26 ÖĞ RENME FAALİ YETİ 3 ................................................................................................. 27 - 3. ÖZEL KURULUM SEÇENEKLERİ ................................................................................. 28 3.1. İ şletim Sistemi Sürümünü Yükseltmek ...................................................................... 28 3.1.1. Kurulum CD’si ....................................................................................................28 3.1.2. Yükseltme Seçeneğ i.............................................................................................29 3.2. İ şletim Sistemi İ Gelen Yeni Özellikler................................................................... 34 le 3.2.1. Özel Kullanı Dosyaları Güvenlik Altı Almak............................................34 cı nı na ı 3.2.2. Dosya Paylaş nda Yenilikler ........................................................................... 35 mı 3.2.3. Geliş İ mişnternet Gezgini Özellikleri .................................................................. 36 3.2.4. Görsel Kullanı Arayüzü (GUI) ......................................................................... 37 cı UYGULAMA FAALİ YETİ .............................................................................................. 38 ÖLÇME VE DEĞ ERLENDİ RME ....................................................................................39 MODÜL DEĞ ERLENDİ RME .............................................................................................. 40 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 41 ÖNERİ LEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 42 KAYNAKÇA .........................................................................................................................43 i
  • 4.
    AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD 481BB0020 ALAN Biliş Teknolojileri im DAL/MESLEK Alan Ortak MODÜLÜN ADI İşletim Sistemleri Kurulum İhtiyaç duyduğ işu letim sistemini belirleyebilme, MODÜLÜN TANIMI ihtiyaç anında özel kurulum seçeneklerinden faydalanabilme ile ilgili öğ renme materyalidir. SÜRE 40/16 ÖN KOŞUL İş ş letim Sistemleri Temeller modülünü almıolmak. YETERLİK İşletim sistemini bilgisayara kurmak. Genel Amaç Gerekli ortam sağ landıı ğnda, ihtiyaç duyduğ unuz işletim sistemini belirleyebilecek; yine ihtiyaç anı özel nda kurulum seçeneklerinden faydalanarak kurulumu gerçekleş tirebileceksiniz. Amaçlar MODÜLÜN AMACI 1. İhtiyaç duyulan iş letim sistemi çeş idini ve sürümünü tespit edebileceksiniz. 2. Seçilen işletim sisteminin kurulumunu yapabileceksiniz. 3. Özel kurulum seçeneklerini ihtiyaç hâlinde gerçekleş tirebileceksiniz. Bilgisayar laboratuvarı bu ortamda bulunan; ilgili ve EĞİ M ÖĞRETİ Tİ M iş ş letim sistemlerini çalı rabilecek konfigürasyona sahip tı ORTAMLARI VE bilgisayar, Cd-Rom veya DVD Sürücü, yazı, bilgisayar cı DONANIMLARI masaları , lisanslı letim sistemi programı iş . Her faaliyet sonrası nda, o faaliyetle ilgili değ erlendirme soruları ile kendi kendinizi değ erlendireceksiniz. Modül içinde ve sonunda verilen öğ retici sorularla edindiğ iniz bilgileri pekiş tirecek, ÖLÇME VE uygulama örneklerini ve testleri gerekli süre içinde DEĞERLENDİ RME tamamlayarak etkili öğ renmeyi gerçekleş tireceksiniz. Sı yla araşrma yaparak, grup çalı rası tı şmaları katı na larak ve en son aş amada alan öğ retmenlerine danı ş arak ölçme ve değ erlendirme uygulamaları gerçekleş nı tiriniz. ii
  • 5.
    Gİ Ş Rİ Gİ Ş Rİ Sevgili Öğrenci, İşletim sistemleri, bilgisayar bilimleri kapsamı ndaki en temel konulardan birini oluşturmaktadı İ r. ş letim sistemleri, bilgisayar sistemlerinin geliş mesine paralel olarak geliş göstermiş Çünkü yeni geliş bilgisayar mimarisi, yeni istekler ve ihtiyaç me tir. en duyulan güvenliğ göre iş e letim sistemleri geliş tir. miş İşletim sistemleri, kullanı cıile bilgisayar arası bir köprü görevi yürüten ve nda donanı en yakı yazım birimidir. CPU (Central Processor Unit - Merkezi İ Birimi) ma n lı şlem bir bilgisayar sisteminin en temel bileş ş enidir. Aynıekilde bilgisayar sistemlerindeki disk, cı /Çış yazı (printer), disket, ana bellek (RAM) vs. gibi I/O (Input/Output - Giriş kı üniteleri ) donanı kımları oluş m sı nı turmaktadı r. Yazım (software) ise, hem bilgisayar sistemini oluş lı turan donanı birimlerinin m yönetimini sağ layan hem de kullanıları diğ iş cı n er lerini (kelime iş lemci, elektronik tablolama, sunum hazı rlama, resim düzeltme vs.) yapması için gerekli olan programlardı r. Yazım olmaksın bir bilgisayar sistemi; bir takı elektronik kartlar, kablolar ve mekanik lı zı m bazı parçalardan ibaret bir cihazdı Bir bilgisayar sistemi, üzerine iş r. letim sistemi (operating systems) ve onun üzerine de diğ yazımları yüklenmesi ve çalı rı ndan sonra er lı n ş lması tı gerekli işlevleri yerine getirebilmektedir. Bu nedenle iş letim sistemleri, bilgisayarla ilgili öğ renilmesi gereken en temel konulardan biridir. Bu modül sonunda; ihtiyaç duyduğ unuz işletim sistemi çeş ve sürümünü tespit idi edebilecek, ilgili iş ş letim sistemini kurup çalı rabileceksiniz. Ayrı özel kurulum tı ca seçenekleriyle birden çok iş letim sistemini aynı bilgisayar üzerinde kurup ş çalı rabileceksiniz. tı 1
  • 6.
  • 7.
    ÖĞRENME FAALİ YETİ –1 AMAÇ ÖĞRENME FAALİ YETİ 1 - AMAÇ İ htiyaç duyduğ unuz iş letim sistemini ve sürümlerini tespit edebileceksiniz. ARAŞ TIRMA rlı olarak ş iş Bu faaliyet öncesinde hazı k amaçlı u lemleri yapmalını sı z.  Bilgisayarıolan arkadaş nılarızdan hangi iş letim sistemlerini kullandı nı kları öğreniniz. Buna göre çevrenizde açı kaynak kodlu iş k letim sistemlerinin kullanı oranı tespit ediniz. m nı  32-bit ve 64-bit iş letim sistemleri arası ndaki farkları tını araşrı z.  Açı kaynak kodlu iş k letim sistemlerinin avantajları nıve dezavantajları nı araşrız. tını 1. İLETİ Sİ Ş M STEMLERİ En büyüğ ünden en küçüğ bütün genel amaçlı üne ş bilgisayarlarda çalı programlar, an bir işletim sistemine gereksinim duyarlar. Bu yüzden bilgisayarlarda herhangi bir program ş lmadan önce iş çalı rı tı letim sistemi ile programları ana belleğ (RAM) yerleş n ine tirilmeleri gerekir. Bu iş genellikle bilgisayar ilk açı ğ zaman otomatik olarak yapır ve HDD’ lem, ldıı lı deki işletim sistemi ana belleğ yüklenir. e Bir iş letim sisteminden beklenen hizmet, donanı ve yazım kaynakların uyumlu ve m lı nı verimli bir ş ekilde birlikte işletilmesidir. İ şletim sistemi, bir bilgisayar sisteminde kullanı cı ile iletiş kurarak, donanı ve yazım kaynakların kullanılar arası adil bir biçimde im m lı nı cı nda paylaşrı nıve donanı ile yazım birimlerinin etkin bir biçimde kullanı tılması m lı lmaları nı sağ layan sistem programları topluluğ denir. una 1.1. İ şletim Sistemi Sürümleri 1.1.1. İletim Sistemi Sürümleri, Teknik Özellikleri ş  Windows XP Home Edition Sistem Gereksinimleri ve Teknik Özellikleri  300 MHz veya üstü iş lemci hına sahip PC; minimum 233 MHz gereklidir. zı Intel Pentium/Celeron ürün ailesi, AMD K6/Athlon/Duron ürün ailesi veya bunlarla uyumlu bir iş lemci önerilmektedir.  128 MB veya üstü RAM (minimum 64MB desteklenmektedir; performans düş ebilir ve bazı ş özellikler çalımayabilir), 1.5 GB kullanı labilir sabit disk alanı 3
  • 8.
     Super VGA(800 x 600) veya üstü çözünürlükte video bağ tıcı daşrısıve monitör  CD-ROM veya DVD sürücüsü Ağ lantı için: bağ sı  Bağ lanmak istediğ yerel alan, geniş iniz ı alan, kablosuz veya ev ağ türü için uygun ağbağ tıcı, uygun ağaltyapına eriş üçüncü ş slara ait ağ daşrısı sı im; ahı sistemlerine eriş için ek ücret gerekebilir. im Uzaktan yardı için: m  Her iki tarafı da Windows XP çalı rması ağbağ sı sahip olması n ştı ve lantına gereklidir. Ses için:  Ses kartı hoparlör ya da kulaklı ve k DVD video oynatmak için:  DVD sürücüsü ve DVD kod çözücü kartıveya DVD kod çözücü yazımı lı  8 MB video RAM  Windows XP Professional Sistem Gereksinimleri ve Teknik Özellikleri  300 MHz veya üstü iş lemciye sahip PC önerilmektedir; minimum 233 MHz gereklidir (tek veya çift iş lemcili sistem);* Intel Pentium/Celeron ailesi veya AMD K6/Athlon/Duron ailesi veya uyumlu iş lemci önerilmektedir • 128 MB veya üstü RAM önerilmektedir (minimum 64MB desteklenmektedir; performans düş ebilir ve bazı özellikler kullanılmayabilir).  1.5 GB kullanı labilir sabit disk alanı*  Super VGA (800 × 600) veya daha yüksek çözünürlüğ sahip video e bağ tıcı ve monitör daşrısı  CD-ROM veya DVD sürücüsü  Klavye ve Microsoft Mouse veya uyumlu iş aretçi aygı tı Belirli Windows XP özelliklerini kullanabilmek için ek ögeler veya hizmetler gereklidir: Ağiçin:  Bağ lanmak istediğ yerel alan, genişalan, kablosuz ve ev ağsistemi türü iniz daşrısıve uygun ağaltyapına eriş üçüncü ş s için uygun ağbağ tıcı sı im; ahı ağ na eriş için ek ücret ödenmesi gerekebilir. ları im Uzaktan yardı için: m  Her iki taraf da Windows XP çalı rmalı ağ bağ olmalı r. ştı ve a lı dı Ses için:  Ses kartı , hoparlörler ya da kulaklı k 4
  • 9.
    DVD video oynatmakiçin:  DVD sürücüsü ve DVD kod çözücü kartıveya DVD kod çözücü yazım lı  8 MB video RAM  Windows XP 64-Bit Edition Sistem Gereksinimleri ve Teknik Özellikleri İ şletmelerin, akademik ortamları mühendislik kuruluş nı ve bilimsel n, ları n organizasyonları sürekli artan veri gereksinimleri, mevcut bilgi teknolojileri (BT) n; platformunun sırları ve becerilerini zorluyor. Günümüzde dünya genelinde milyonlarca nı nı kullanı cıtarafından gigabaytlar, hatta terabaytlar seviyesindeki verilere gerçek zamanlı olarak eriş ilmesi gerekiyor. Bu gereksinimi karş ı lamak için ise yeni teknolojilere ihtiyaç vardı r. 64-bit Microsoft Windows platformu, gelişmişçoklu iş lemci özellikleri, güçlü kayan nokta hesaplama uzantı ve multimedya kullanı na özel komutlara sahip Intel Itanium ları mı iş lemci ailesine dayalıyüksek kullanı düzeyi ve büyük bellek desteğsunuyor. m i yasla mimarisi çok büyük miktarda veriyi daha verimli bir ş 32-bit sistemlere kı ekilde işliyor ve 8 terabayta kadar sanal belleğ destekliyor. 64-bit Windows ile uygulamalar daha i fazla veriyi sanal belleğ önceden yükleyerek IA-64 iş e lemcinin hı zlıbir ş ekilde erişebilmesini sağ yor. lı Windows XP 64-Bit Edition 16 GB RAM'i ve 16 terabayt sanal belleğ i desteklediğ inden, büyük veri kümeleri kullanan uygulamalarıdaha hı ş zlıçalı rabiliyor. tı Uygulamalar çok daha fazla veriyi sanal belleğ önceden yükleyebilir ve böylece Intel e Itanium işlemcinin verilere hı bir ş zlı ekilde eriş ebilmesini sağ yor. Bu özellik; verinin sanal lı belleğ yüklenme süresini ve depolama aygı nda arama, okuma ve yazma sürelerini e tları azaltarak uygulamalarıdaha hı ve verimli bir ş n zlı ekilde çalış maları sağ yor. nı lı 64-Bit ve 32-Bit Mimarilerin Karş tılması ı rı laş Adres alanı 64-bit Windows 32-bit Windows Sanal bellek 16 terabayt 4 GB Disk belleğ dosyası i 512 terabayt 16 terabayt Hiper alan 8 GB 4 MB Disk belleğ havuzu i 128 GB 470 MB Diske alı nmayan havuz 128 GB 256 MB Sistem ön belleği 1 terabayt 1 GB 5
  • 10.
    Microsoft Windows Media Center Sistem Gereksinimleri ve Teknik Özellikleri Windows XP'nin bugüne kadar iki farklısürümü piyasada bulunuyordu: Professional ve Home Edition. MCE2005’te Windows XP'i temel alan yeni ve çoklu ortam özellikleri eklenmişsürümüdür. MCE orijinal olarak 2005 senesinde piyasaya çı . Temel olarak ktı içerdiğ özellikler ise Microsoft'un Media Center uygulamasıve uzaktan kumanda ile i yönetilebilen TV gösterimi ve kaydı video gösterimi, müzik dosyaların çalı , nı nmasır. dı Bilindiğ gibi piyasada çeş firmaları Home Theather (Ev Sineması uygulamaları i itli n ) bulunmaktadı Ancak MCE'nin getirisi, bu özelliklerin Windows içine çok iyi entegre r. edilmesidir. Her ş eyden önce MCE2005 yeni bir iş letim sistemi değildir. Media Center sadece Windows XP Professional üzerinde geliştirilmişbir ara birimdir. Diğ HTPC (Home er Theather PC) yazımları farkı iş lı yla ise letim sistemine entegre edilmiş olması r. dı MCE'yi kullanmak için uzaktan kumanda cihazıbulunmakta; ancak kullanmak zorunlu değ Fakat Media Center’ı getirdiğ rahatlı ve kullanı kolaylı il. n i k m ğıbüyük oranda bu kumandaya bağ . Zira büyük ihtimalle PC'nizi bir TV'ye bağ lı layarak salonunuzun ğı rahatlında PC'nizdeki tüm çoklu ortam dosyaları oynatmak isteyeceksiniz. nı MCE2005, iki CD'lik bir işletim sistemi ve kurulum dosyaları900MB'dan biraz daha fazla yer kaplı Kurulum sı nda CD değ tirmek istemezseniz CD içeriklerini sabit yor. rası iş sürücülere kopyalayarak buradan da kurulum yapabilirsiniz. MCE2005, genel itibariyle Service Pack 2 (SP2) entegre edilmişbir Windows XP Professional'dan ibarettir. Ve ilk CD içeriğ Win XP Pro + SP2'den oluş i uyor. İ kinci CD'de ise Media Center ile ilgili kurulum dosyaları ı bulunuyor ve yaklaş 258MB yer tutuyor. k İkinci CD'de ayrı Tablet PC için gerekli dosyalar da bulunmaktadı ca r. Kurulum işlemi Windows XP'de karş tıız kurulum ekranları ilerlemektedir. ı ğnı laş yla Bu bakımdan daha önce Windows XP kurmuşolanlar hiçbir zorluk çekmeyeceklerdir. MCE2005, SP2 yüklü bir Windows XP'de olduğ gibi Windows Security Center ve u Windows Firewall'u da içermektedir. İ şletim sistemini kullanabilmek için bir de uzaktan kumanda cihazımevcut. Kumandanı üzerinde büyük yeş bir Media Center START tuş bulunuyor ve genel n il u itibariyle tüm kumandalar yön okları OK tuş rahatlı yerine getirilebiliyor. Uzaktan ve uyla kla kumanda alısı cı herhangi bir USB porta takı larak kullanıyor ve birkaç saniye içerisinde lı iş letim sistemi tarafı ndan tanınarak kullanır hâle geliyor. Uzaktan kumanda IR (kılötesi) lı zı bağ yı yor ı lantı kullanı ve yaklaş 8-9 m mesafeye kadar kullanı k labiliyor. 6
  • 11.
    Resim 1.1: WindowsMedia Center kumandası Media Center Edition 2005’i kullanabilmek için gerekli olan, uzaktan kumanda cihazı ndan sonra MCE kapsamı ndaki ikinci donanı olan Media Center Extender m (MCEx) cihazı r.dı MCEx, herhangi bir TV’den kablolu ya da kablosuz olarak Media Center içeriğ ine eriş sağ imi layan bir kutudur. Fansı sabit z, disksiz yani gürültüsüz olan MCEx’i Media Center PC’niz için bir proxy (vekil) olarak da düş ünebilirsiniz. Bir Media Center PC (MCPC)’ye beş taneye kadar MCEx bağ lanabilir. Resim 1.2: Media Center Extender (MCEx) 1.1.2. Linux İletim Sistemi Sürümleri ş Linux, 1991 yında Finlandiyalıbir üniversite öğ lı rencisi tarafından geliştirilmeye baş lanmı şve serbestçe dağtı ılabilen, çok görevli, çok kullanılıUNİ iş cı X letim sistemi türevidir. Andy Tannenbaum tarafı ndan geliş tirilmiş olan Minix iş letim sistemine dayanmaktadı Linux, internet üzerinde ilgili ve meraklı r. birçok kiştarafı i ndan ortak olarak geliş tirilmekte olan ve baş IBM-PC uyumlu kiş bilgisayarlar olmak üzere birçok ta isel platformda çalı ş abilen ve herhangi bir maliyeti olmayan bir iş letim sistemidir. 7
  • 12.
    Linux işletim sistemi,açı kaynak kodlu bir iş k letim sistemidir ve GPL lisansıile ı r. dağ lı Açı kaynak kodlu olması tı k dolayıyla kodlar üzerinde değ iklik yapı sı iş labilir. Linux son yıllarda hı bir geliş göstermiş çeş ülkelerden birçok kullanıya eriş zlı me , itli cı mişve i ş yazım desteğgünden güne artmı r. Değ ik kuruluş Linux sistemi ve lı tı iş lar uygulama yazımları ı lı nıbir araya getirerek dağ mlar oluş tı turmuş ve lar kullanı nı yaygı tı ş r. Bu dağtı mı nlaşrmı lardı ımlar Redhat (fedora), Mandrake, Debian, Ubuntu, SuSe, Pardus, Turkix gibi ımlardı Yandaki resimde Linux iş dağtı r. letim sisteminin simgesi olan penguen görülmektedir. Linux, aş ı ağdaki özellikleri sayesinde mevcut ağyapızıbozmadan diğ iş nı er letim sistemlerinin yerine geçebilir. SMB File Server: Windows NT yerine kullanı lacak bir Linux sistemi ile SMB ı dosya ve yazı paylaş çok daha hı ve performanslı lı cı mı zlı yapır. IPX File Server: Novell Netware yerine kullanı lacak bir Linux sistemi ile mevcut sistemi değ tirmeden çok daha hı bir ş iş zlı ekilde disk ve yazı paylaşrabilirsiniz. cı tı Yedekleme Ünitesi: Tüm sisteminizin yedeklenmesi gerektiğ inde Linux ciddi bir alternatiftir. Web Sunucu: Linux'un da altı çalı Apache web sunucu, dünyadaki tüm nda şan sunucuları %60'ı n nıkapsar. Tüm dünyadaki web sunucuları n %30'u ise nı Linux'dur. Proxy Sunucu : Squid ile ş anki internetteki hının çok çok üstüne u zı zı çı kabilirsiniz. Resim 1.3: Tübitak tarafı ndan geliş tirilen ulusal iş letim sistemi-PARDUS ekran görüntüleri 1.1.3. Macintosh İletim Sistemi Sürümleri ş Macintosh iş letim sistemleri, Apple firmasıtarafından Macintosh bilgisayarlar üzerinde kullanılmak üzere üretilmiş Macintosh bilgisayarlar ve dolayıyla Macintosh tir. sı işletim sistemleri; grafik, ambalaj ve matbaa sektöründe yoğ olarak kullanı un lmaktadı r. Mevcut IBM uyumlu PC bilgisayarlar ile farklı formatlama sistemlerini kullandı ndan kları PC’lere kurulumu yapı lamaz. 8
  • 13.
    Sürümler  Apple Mac OS X Server 1.0'i Ocak 1999'da piyasaya sürdü.  2000 yında son kullanı sürümü Mac OS X için beta sürümü çı ldı lı cı karı .  24 Mart 2001: Mac OS X 10.0 (Cheetah) piyasaya sürüldü.  25 Eylül 2001: Mac OS X 10.1 (Puma) piyasaya sürüldü.  24 Ağ ustos 2002: Mac OS X 10.2 "Jaguar" piyasaya sürüldü.  24 Ekim 2003: Mac OS X 10.3 "Panther" piyasaya sürüldü.  29 Nisan 2005: Mac OS X 10.4 "Tiger" piyasaya sürüldü. Resim 1.4: MacOS X 10 iş letim sistemi ekran görüntüsü 9
  • 14.
    UYGULAMA FAALİ YETİ UYGULAMA FAALİYETİ İ ş Basamakları lem Öneriler  İletim sistemleri içerisinden ihtiyacı z  Kurmak istediğ iş ş nı iniz letim sisteminin olan işletim sistemini donanım donanı nı destekleyip mlarızı özelliklerinize uygun olarak seçiniz. desteklemediğ öğ ini reniniz. 10
  • 15.
    ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇMEVE DEĞ ERLENDİ RME A- OBJEKTİ TESTLER (ÖLÇME SORULARI) F Aş ı ağ daki sorulardan, sonunda parantez olanlar doğ şsorularır. Verilen ru-yanlı dı ifadeye göre parantez içine doğ ise “D” , yanlı ru şise “Y” yazı z. Şklı nı ı sorularda, doğ ru ş iş ı aretleyiniz. kkı 1. İşletim sistemi, kullanı ile bilgisayar arası köprü görevi yürüten ve donanı en cı nda ma yakı yazım türüdür. ( ) n lı 2. İstediğimiz işletim sistemini donanı bağ olmaksın bilgisayarı za kurabiliriz. ma lı zı mı ( ) Aş ı ağ dakilerden hangisi iş letim sistemi kurmak için gerekli değ ? ildir A) CD-ROM sürücü B) Ekran kartı C) Ses kartı D) Klavye 3. Linux iş letim sistemi açıkaynak kodlu bir iş k letim sistemi yazımı r. ( ) lı dı 4. Macintosh iş letim sistemi Macintosh bilgisayarlarda kullanı lmak üzere hazı ş rlanmıbir iş letim sistemi yazımı r. ( ) lı dı 11
  • 16.
    ÖĞRENME FAALİ YETİ –2 AMAÇ ÖĞRENME FAALİ YETİ 2 - Belirlediğ iş iniz letim sisteminin kurulumunu yapabileceksiniz. ARAŞ TIRMA Bu faaliyet öncesinde hazı k amaçlı rlı olarak ş iş u lemleri yapmalını Konularda bazı sı z. kelimelerin altımavi dalgalıolarak çizilidir. Bu konuları araşrmanıtavsiye edilir. da tı z  BIOS ayarları açış ndan lıönceliğ nasıdeğ tirildiğ araşrı z. inin l iş ini tını  İşletim sistemlerinin sunucular(server) için hazı ş rlanmısürümlerini inceleyiniz. Diğ sürümlerine göre farkları araşrız. er nı tını  Aynı bilgisayar üzerine birden çok iş ı letim sisteminin kurulup kurulamayacağnı araşrız. tını  Farklı iş letim sistemlerinin yüklü olduğ bilgisayarları birbirleriyle u haberleş tirmek istersek (ör: dosyaları ve yazını ortak kullanı nı gerektiğ n cı n mı n i durumlarda ) neler yapmamıgerekir? Araşrız. z tını  İşletim sistemlerinin grafik mode (GUI-Graphic User Interface) ve text (yazı ) ş modda çalı türlerini araşrız. an tını  İşletim sistemlerinde grafik mod ve text modun birbirine göre avantaj ve dezavantajları araşrız. nı tını  İşletim sistemlerinde yönetici parolası neden gereklidir. 12
  • 17.
    2. KURULUM 2.1. İ şletim Sistemi Kurulumu İ Gereksinimler çin İş letim sistemi kurulmaya baş lanmadan önce aş ı ağ daki hususlara dikkat edilmesi gerekir:  İhtiyacı z olan iş mı letim sistemini belirlemeliyiz.  Gerekli lisanslı lı temin etmeliyiz. yazımı  Kurulacak iş ş letim sistemini çalı rabilecek donanı sahip olmalı z (Ör: tı ma yı WindowsXP Home Edition için: 233 Mhz iş lemci, 128 MB veya daha yüksek kapasiteli RAM vs.).  Klavye, fare, disket sürücü, CD-ROM sürücü gibi çevre birimlerine sahip olmalı z. yı 2.1.1. Kurulum Tipleri Genel olarak iş letim sistemlerinin 3 farklıkurulum ş vardı ekli r.Bunlar:  İ Kurma: Bir iş lk letim sisteminin ilk defa bilgisayarı za kurulması mı . Resim 2.1: Windows XP iş letim sitemi kurulum ekranı 13
  • 18.
    Yükseltme: Kurulu olan iş letim sisteminin daha üst sürümlerinin kurulması , Resim 2 .2: İletim siteminin Windows 98’ den Windows XP’ ye yükseltilmesi ş  Çift Açı İ veya daha fazla iş lma: ki letim sisteminin aynıbilgisayara kurulması . Resim 2.3: Windows 98 ve WindowsXP kurulu bir bilgisayarıaçış n lıekranı 14
  • 19.
    2.1.2. Kurulum Adı mları letim sisteminin kurulumu aş ı adı Bir iş ağdaki mlardan oluş maktadı r:  Bölümleme: Sabit diskin kurulum için bölümlendirilmesi aş aması  Biçimlendirme: Kurulum yapı lacak sabit disk bölümünün biçimlendirilerek kuruluma hazı rlanması  DosyalarıKopyalanması n : Kurulum dosyaları n sabit diske kopyalanması nı  Yazı(Text) Modunda Kurulumun Devam Etmesi: Kuruluma baş lanması  GUI(Görsel Kullanı Arayüzü) Modunda Kurulumun Devam Etmesi: Grafik cı kartı n tanı nı nması kurulumun grafik arayüzde devam etmesi ve  Hoş Geldiniz Penceresi ile Kurulumu Tamamlama: Kurulumun tamamlanarak iş letim sisteminin kullanı . lması 2.2. Kurulum CD’sinden Adı mlarıTamamlama İş ndan açışönceliğ letim sisteminin kurulumuna geçmeden önce BIOS ayarları lı ini CD-ROM sürücüye ayarlamak gerekebilir. Resim 2.4: BIOS ayarları ndan açış lıönceliğ değ tirilmesi inin iş 15
  • 20.
    SCSI veya RAIDözellikli bir sabit diskimiz varsa ya da SATA özelliğ olan bir sabit i diskimiz varsa, kurulum iş lemlerine baş lamadan önce bu donanı bilgisayara tanı mı tmak gerekebilir. Bu iş ğ zda ı lemi, resimde görüldüğ gibi F6 tuş bastı mı karş za gelen ü una ımı ekranları takip ederek yapabiliriz. Günümüzde birçok ana kart, bu tip sabit diskleri direkt tanı ğ dı ıiçin bu iş lemi yapmaya gerek kalmayabilir. Ancak sabit diskimiz bilgisayar tarafı tanı ndan ş nmamı kuruluma devam edilemeyeceğiçin bu iş mutlaka yapı dı sa i lem lmalır. Resim 2.5: SCSI, RAID veya SATA tipi sabit disklerin tanılması tı 16
  • 21.
    2.2.1. Bölümleme İşletim sistemleri kurulurken sabit diskin daha verimli kullanı nısağ mı lamak için istenirse sabit disk bölümlendirilebilir veya bölümlendirmeden tamamıtek bir bölüm şeklinde kullanılabilir. Resim 2.6: Sabit diskin bölümlendirilmesi-1 Resim 2.7: Sabit diskin bölümlendirilmesi-2 17
  • 22.
    Resim 2.8: Sabitdiskin bölümlendirilmesi-3 2.2.2. Biçimlendirme Sabit diskin bölümlendirilmesinden sonra iş letim sisteminin kurulacağısabit disk bölümünün biçimlendirilmesi (format) gerekir. Resim 2.9: Sabit disk bölümlerinin formatlanması -1 18
  • 23.
    Resim 2.10: Sabitdisk bölümlerinin formatlanması -2 2.2.3. Dosyaları Kopyalanması n Kurulumun bu aşaması nda, kurulum dosyaları kurulum yapı , lacak sabit disk bölümüne kopyalanı r. Resim 2.11: Kurulum dosyaları n kopyalanması nı 19
  • 24.
    2.2.4. YazıModunda KurulumunDevam Etmesi Kurulumun bu aş amasında, kopyalanan dosyaları yazı(text) modunda kurulum n işlemine baş r. Bu iş lanı lem bittikten sonra “bilgisayarı z 15 saniye içinde yeniden nı baş lacaktı (Your computer will reboot in 15 seconds..) ş latı r” eklinde bir uyarı bilgisayar ile yeniden baş lıve kurulum grafik ortamda devam eder. latır Resim 2.12: Kuruluma yazı(text) modunda devam edilmesi Resim 2 .13: Bilgisayar yeniden baş larak kurulumun grafik modunda devam etmesi latı 20
  • 25.
    2.2.5. GUI ModundaKurulumun Devam Etmesi Kurulumun bu aş amasıGörsel Kullanı Arayüzünde (GUI- Graphic User Interface) cı devam eder. Resim 2.14: Kurulumun devam ettiğ grafik mod ekran görüntüsü i Resim 2.15: Kullanı bilgilerinin girilmesi cı NOT: Kurulum sı nda girilen kullanı bilgileri daha sonra Bilgisayarı ->Sağ tuş rası cı m /Özellikler/Genel (My Computer-> Right Click / Properties/General) seçeneğ görüntülenebil- iyle mektedir. İletim sisteminin kimin adı kayı (Registered) olduğ belirtmektedir. ş na tlı unu 21
  • 26.
    Kullanı bilgileri girildiktensonra kullanıdan ürün anahtarı cı cı istenir. Ürün anahtarı girilirken büyük küçük harf ayrı yapmaz. Bu ürün anahtarı ru bir ş mı doğ ekilde girildiğinde kuruluma devam edilir aksi takdirde iş letim sisteminin kurulumu sonlandılı Kurulumun rır. bir sonraki aş aması kullanıdan bilgisayar adı ve yönetici (Administrator) parolası nda cı nı nı belirlemesi istenir. Resim 2.16 : İletim sisteminin ürün anahtarı n girilmesi ş nı Resim 2.17: Bilgisayar adı n belirlenmesi ve yönetici parolası n belirlenmesi nı nı Not: Bilgisayar adıkurulum bittikten sonra Bilgisayarı ->SağKlik/Özellikler/Bilgisayar Adı m (My Computer-> Right Click / Properties/Computer Name) seçeneğ ile görüntülenebilir. Ayrı i ca bilgisayar adı bağ ları (My Network Places) kı nda bilgisayarı zıgörünen adıı ağ latı m smı mın d r. 22
  • 27.
    2.2.6. HoşGeldiniz Penceresiile Kurulumu Tamamlama Hoşgeldiniz (welcome) penceresi kurulumun baş yla tamamlandıı arı ğnıgösterir. Bundan sonraki aş amada, işletim sistemini kullanmak üzere yeni kullanılar belirlenebilir. cı Daha önceki aşamada (resim 2.15) belirlenen bilgisayar ismi, burada kullanı ismi olarak cı verilemez. Resim 2.18: İletim sisteminin baş yla kurulduğ ş arı unu gösteren Hoşgeldiniz (welcome) penceresi Resim 2.19: İ şletim sistemi için yeni kullanıları oluş cı n turulması 23
  • 28.
    Windows iş letimsistemi açı ğ ı ı ldında karş za gelen ekran masaüstü (desktop) dür. mı Masaüstünde yer alan çeş simgeler(bilgisayarı belgelerim, ağkomş m vb.), baş itli m, uları lat menüsü ve görev çubuğ ile iş u letim sistemini kullanabilmek için gerekli olan her türlü seçeneğ ulaş e ı labilir. Resim 2.20: İletim sistemi ile ilgili birçok iş yapabileceğ ş lemi imiz Baş Menüsü (Start Menu) lat 24
  • 29.
    UYGULAMA FAALİ YETİ UYGULAMA FAALİYETİ İ ş Basamakları lem Öneriler 1. Bilgisayarı şrı z. çalı nı tı 2. Kurulum CD’sini CD-ROM sürücüye  CD-ROM sürücünün CD’yi rahat takı z. nı okuyabilmesi için üzerinin çizilmemesine ve tozlanmaması na dikkat ediniz. 3. BIOS ayarları açış nda lıönceliğ CD- ini  BIOS ayarları girebilmek için na ROM sürücüye ayarlayı z. nı gerekli olan tuş veya tuş POST ları iş sı nda öğ lemi rası reniniz. 4. Ayarlarıkaydedip çı nı kı z.  Yaptınıayarlamaları ğ z ı CMOS’a kaydetmek için F10 tuş una basabilirsiniz. Bu tuş desteklenmiyorsa menülerden gerekli seçenekleri takip ederek BIOS ayarlarızı nı kaydediniz. 5. Bilgisayarıyeniden baş latarak kurulumu  CD-ROM sürücüye bootable bir CD baş nı latı z. taktı z kurulum sorunsuz olarak ysanı baş layacaktı Kurulumu bu ş r. ekilde baş latamıyorsanıkurulum CD nizi z değ tirmeniz gerekir. iş 25
  • 30.
    ÖLÇME VE DEĞERLENDİ ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME RME OBJEKTİ TESTLER (ÖLÇME SORULARI) F Aş ı ağ daki sorulardan, sonunda parantez olanlar doğ şsorularır. Verilen ru-yanlı dı ifadeye göre parantez içine doğ ise “D” , yanlı ru şise “Y” yazı z. Şklı nı ı sorularda, doğ ru ş iş ı aretleyiniz. kkı 1. Bilgisayarı kurulum CD ile baş latmak için BIOS’tan açışlıönceliğ değ tirilmesi inin iş gerekir. ( ) 2. Sabit disklerin bölümlendirilmesi, iki veya daha fazla iş letim sisteminin aynı bilgisayara kurulabilmesi için gereklidir. ( ) 3. Görsel iş letim sistemleri kullanı dostu olmaları rağ cı na men daha fazla bellek alanı kullanı ( ) rlar. 4. SATA, RAID veya SCSI uyumlu sabit disklere iş letim sistemi kurmak için ayrıca sürücü yazımların kurulması lı nı gerekebilir. ( ) 5. Biçimlendirme, bilgisayarı sabit diskini kullanı hazıhâle getirmek için yapı n ma r lan bir işlemdir. ( ) 26
  • 31.
    ÖĞRENME FAALİ YETİ –3 ÖĞRENME FAALİ YETİ 3 - AMAÇ Özel kurulum seçeneklerini ihtiyaç hâlinde gerçekleş tirebileceksiniz. İşletim sisteminin servis paketlerini ve güncel yamaları CD veya internet üzerinden nı yükleyebileceksiniz. Ayrı iş ca letim sisteminin üst sürümlerini kurabilecek veya mevcut iş letim sisteminizin yanı yeni bir iş nda letim sistemi daha yükleyebileceksiniz. ARAŞ TIRMA rlı olarak ş iş Bu faaliyet öncesinde hazı k amaçlı u lemleri yapmalını sı z.  Bir iş letim sistemi bir üst sürüme yükseltilmek istendiğ inde, neler yapılması gerektiğ araşrı z. ini tını  Windows XP iş letim sisteminde otomatik güncellemenin nası yapı ğ l ldıını araşrız. tını  Birden fazla iş letim sistemi kurulduğ unda. işletim sistemlerinin açış rası n lısı nı nasıdeğ tirildiğ araşrız. l iş ini tını  İşletim sisteminin güncelleş tirilmesinin ne gibi faydaları ı olacağ araşrı z. nı tını 27
  • 32.
    3. ÖZEL KURULUMSEÇENEKLERİ 3.1. İ şletim Sistemi Sürümünü Yükseltmek İ şletim sistemi sürümünü yükseltme iş lemi farklış ekillerde yapı labilir. Bunlardan bazı ş larıunlardı r:  CD veya internet üzerinden güncelleş tirme paketlerinin kurulması (servis paketi – Service Pack),  İşletim sistemlerinde yer alan Otomatik Güncelleme Özelliğ kullanı inin lması  İşletim sisteminin sorunsuz üst sürümlerinin mevcut iş letim sistemi üzerine kurulması ,  Mevcut iş letim sistemi korunarak iş letim sisteminin üst sürümlerinin farklı sabit disk bölümüne kurulması . 3.1.1. Kurulum CD’si İşletim sistemlerinin kurulumları genellikle kurulum CD’lerinden baş labilir. Bunun latı olabilmesi için CD’nin bootable (ilk açış özellikli olması lı) gerekir. Eğ iş er letim sistemi kurmak için bootable bir CD kullanmı yorsanı ayrı bilgisayarı latmak için bir açış z, ca baş lı disketine veya hâlen kurulu olan bir iş letim sistemine ihtiyacı z vardı Bilgisayarı zı nı r. nı disketten veya mevcut iş letim sisteminiz üzerinden açarak CD-ROM’dan kuruluma devam edebilirsiniz. Resim3.1: Windows XP iş letim sistemi kurulum CD’si 28
  • 33.
    3.1.2. Yükseltme Seçeneği  İnternet Üzerinden Güncelleme: İ ş letim sisteminin web sayfası gidilerek na yapı güncelleme ş lan eklidir (ör: Windows için http://update.microsoft.com ). Resim 3.2: Windows iş letim sisteminin internet üzerinden güncellenmesi  Otomatik Güncelleş tirmeler'i Kullanarak Güncelleme Baş / Denetim Masası Performans ve Bakı / Sistem / Sistem Özellikleri / lat / m Otomatik Güncelleş tirmeler (veya Bilgisayarı simgesine sağklik / Özellikler / Sistem m Özellikleri / Otomatik Güncelleş tirmeler ) seçeneğ tı ı ine klanarak karş za gelen pencereden mı yapır. Bu ayarlama sonunda Otomatik Güncelleş lı tirmeler'i, sizi uyarmak üzere ayarlarsanı z veya planlanan yükleme zamanı makineniz kapalı aş ı nda ysa, ağdakine benzeyen bir bildirim balonu görürsünüz. Güncelleş tirmeleri gözden geçirmek ve yüklemek için bildirim balonuna tı klayabilirsiniz. 29
  • 34.
    Resim 3.3: Windowsiş letim sisteminin internet üzerinden güncellenmesi İ şletim sistemlerini üreten firmalar, iş letim sistemi kullanı kça ortaya çı bazı ldı kan yazımsal hataları lı tamamen veya nispeten ortadan kaldı rmak için çeş yazım paketleri itli lı yayı nlarlar. Örneğ Windows XP iş in letim sistemi için yayı nlanan servis paketi-2 bunlardan biridir. Bu paketler, internet üzerinden kurulabileceğ gibi CD’den de kurulabilir. Kurulum i sı nda otomatik güncelleş rası tirme seçeneğ aktif edilirse internete bağ olduğ i lı unuz sürece belli zaman aralı yla iş kları letim sisteminiz güncellenecektir. Resim 3.5: Windows iş letim sisteminin servis paketi (Service Pack) ile güncellenmesi 30
  • 35.
    Resim 3.6: Kurulumsı nda otomatik güncelleş rası tirmelerin açı lması İşletim sisteminizde virüs, spyware (casus yazım) gibi yazımlardan dolayı an lı lı oluş güvenlik açı nı kları bilgisayarı za güvenlik yamaları nı kurarak kapatabilirsiniz. Resim 3.7: Güvenlik yamasıkurularak iş letim sisteminin güncellenmesi İ ş letim sisteminizden memnun değ ilseniz; örneğ bazıprogramlarıçalı ramı in ş tı - yorsanı mevcut iş z ş letim sisteminizin üst sürümlerinden birini kurarak daha kullanı bir lı işletim sistemi elde edebilirsiniz. Bunun için donanı özelliklerinizin ilgili iş m letim sistemini desteklemesi gerekir. Windows 98 iş letim sistemi kurulu bir bilgisayara, Windows XP kurmak istediğ inizde aş ı ağdakine benzer bir ekran görüntüsüyle karş ı nı Burada size ı rsı z. laş mevcut iş letim sisteminizi güncelleme veya ikinci bir iş letim sistemi olarak kurma seçemekleri sunulmaktadı r. 31
  • 36.
    Resim 3.8: İ şletim sisteminin üst sürümlerine yükseltilmesi (update) Resim 3.9: Mevcut iş letim sisteminin korunarak yeni bir iş letim sisteminin kurulması 32
  • 37.
    Resim 3.10: Kurulumyapı lacak disk bölümünün seçilmesi Resim 3.10: Birden fazla iş letim sistemi kurulu bilgisayarıaçış n lıekranıgörüntüsü Bilgisayarı zda birden fazla iş nı letim sistemi kuruluysa bunları açış sı nı n lı rası değ tirmeniz mümkündür. Windows XP iş iş letim sisteminde Bilgisayarı / SağKlik / m Özellikler / Gelişmiş/ Ayarlar(Baş ç ve Kurtarma) / Varsayı iş langı lan letim sistemi kı ndan kurulu iş smı letim sistemlerinin açış rası iş lısı değ tirilir. 33
  • 38.
    Resim 3.11: İletimsistemlerinin açış rası n değ tirilmesi ş lısı nı iş 3.2. İ şletim Sistemi İ Gelen Yeni Özellikler le 3.2.1. Özel Kullanı Dosyaları Güvenlik Altı Almak cı nı na Windows XP ile birlikte gelen NTFS dosyalama sistemini kullanarak özel kullanı cı dosyaları im izinleriyle güvenlik altı alı eriş na nabilmektedir. 34
  • 39.
    Resim 3.12: Özelkullanı dosyaları daha güvenli saklamayı layan NTFS dosya formatı cı nı sağ Not: Sabit diskimizin dosya formatı Yerel Disk (C:) sağklik / Özellikler seçeneğ ile öğ nı i renebiliriz. 3.2.2. Dosya Paylaş nda Yenilikler ımı Windows XP altı klasörlerinizi paylaşrmak için basit dosya paylaş kullanır. nda tı ımı lı ımı lan ı Basit dosya paylaş Windows XP de varsayı paylaş düzenidir. Bir klasörde bu m özelliğ kullanmak için klasör üzerine farenizin sağtuş ile tı p özelliklerine girdikten i u klayı ı sonra paylaş sekmesinde “Bu klasörü paylaş (Share this folder) kutucuğ aktif haline m ” unu getirin. 35
  • 40.
    Resim 3.13: Basitdosya paylaş seçeneğ ile dosya ve klasörlerin paylaşrı ımı i tılması 3.2.3. Geliş İ mişnternet Gezgini Özellikleri Windows XP iş letim sistemi İnternet Explorer adlıgeliş mişbir web tarayısı cını standart olarak kullanıya sunmaktadı cı r. Resim 3.14: Birçok özelliğ sahip İ e nternet Explorer web tarayı programı cı 36
  • 41.
    3.2.4. Görsel KullanıArayüzü (GUI) cı Günümüzde iş letim sistemleri görsel kullanı arayüzleriyle birlikte sunulmaktadı cı r. İşletim sistemlerini kullanmak için bu arayüz yeterlidir. Windows XP iş letim sisteminde bu arayüzün adı masaüstüdür. Masaüstünde yer alan simgeler, baş menüsü ve görev çubuğ lat u gibi bileşenlerle iş letim sisteminin kullanı oldukça kolaydı mı r. Resim 3.15: İletim sistemini kullanmayı ş kolaylaşran görsel kullanı arayüzü (GUI) tı cı 37
  • 42.
    UYGULAMA FAALİ YETİ UYGULAMA FAALİYETİ İş Basamakları lem Öneriler 1. Bilgisayarı şrı z. çalı nı tı 2. Servis Paketlerini yüklemek için CD’yi  CD-ROM sürücünün CD’yi rahat sürücüye takı z. nı okuyabilmesi için üzerinin çizilmemesine ve tozlanmaması na dikkat ediniz. 3. Servis paketleri internetden yüklenecekse  İnternet bağ sı lantı yoksa bağ yı lantı internet bağ sı kontrol ediniz. lantını gerçekleş tiriniz. 4. İnternete girerek güncelleme sitesine  Doğ güncelleme seçeneklerinin ru giriniz. seçildiğ tekrar kontrol ediniz. ini 5. İş letim sistemi güncel yama ve  Güncelleme iş sonlanmadan lemi güncelleme dosyaları yükleyiniz. nı internet bağ sı kesmeyiniz ve lantını bilgisayarıkapatmayı z. nı 38
  • 43.
    ÖLÇME VE DEĞERLENDİ ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME RME OBJEKTİ TESTLER (ÖLÇME SORULARI) F Aş ı ağ daki sorulardan, sonunda parantez olanlar doğ şsorularır. Verilen ru-yanlı dı ifadeye göre parantez içine doğ ise “D” , yanlı ru şise “Y” yazı z. Şklı nı ı sorularda, doğ ru ş iş ı aretleyiniz. kkı 1. Servis paketleri (service pack) bilgisayarı zda kurulu iş mı letim sistemini iyileş tirmek amacı kullanır. ( ) yla lı 2. İşletim sisteminde yer alan Otomatik Güncelleme özelliğ iş i letim sisteminin belli zaman aralı yla otomatik güncellenmesi amacı kullanır. ( ) kları yla lı 3. Güvenlik yamalarıiş letim sistemindeki güvenlik açı nıgidermek amacı kları yla kurulur. ( ) 4. İşletim sistemlerinde, açışsı kurulum önceliğ göre belirlenir ve daha sonra lı rası ine değ tirilemez. ( ) iş 39
  • 44.
    MODÜL DEĞERLENDİ RME MODÜL DEĞERLENDİ RME PERFORMANS TESTİ(YETERLİ ÖLÇME) K Modül ile kazandıı z yeterliğaş ı kı ğnı i ağdaki staslara göre değ erlendiriniz. DEĞERLENDİ RME KRİ TERLERİ Evet Hayı r İhtiyaç duyduğ unuz işletim sistemi yazımı belirleyebiliyor lı nı musunuz? Bilgisayarı zıBIOS ayarları incelediniz mi? nın nı İşletim sistemi olmadan bilgisayar kullanı labilir mi? Bilgisayarı zıdonanı özelliklerini biliyor musunuz? nın m Açıkaynak kodlu iş k letim sistemlerinin neden daha az tercih edildiğ araşrdı z mı ini tı nı ? Hiç iş letim sisteminizi güncellediniz mi? Görsel kullanı arayüzüne (GUI) sahip iş cı letim sistemlerinin avantajları düş nı ündünüz mü? İşletim sistemi kurarken açış lıönceliğ CD-ROM olarak ini değ tirdiniz mi? iş Sabit diskin bölümlendirilmesi iş lemini yaptız mı nı ? Ev sinema sistemlerinde kullanı iş lan letim sistemlerini araşrdı z tı nı mı ? Lisanslı lı kullanmanıavantajları araşrdız mı yazım n nı tı nı ? Servis paketlerinin ne amaçla kurulduğ araşrdız mı unu tı nı ? DEĞERLENDİ RME Yaptıız değ ğnı erlendirme sonucunda eksikleriniz varsa öğ renme faaliyetlerini tekrarlayız. nı Modülü tamamladı z, tebrik ederiz. Öğ nı retmeniniz size çeş ölçme araçları itli uygulayacaktı Öğ r. retmeninizle iletiş geçiniz. ime 40
  • 45.
    CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİ YETİ -1CEVAP ANAHTARI Sorular Cevaplar 1 D 2 D 3 C 4 D 5 D ÖĞRENME FAALİ YETİ CEVAP ANAHTARI -2 Sorular Cevaplar 1 D 2 D 3 D 4 D 5 D ÖĞRENME FAALİ YETİ CEVAP ANAHTARI -3 Sorular Cevaplar 1- D 2- D 3- D 4- Y Cevapları zı ile ı rarak kendinizi değ nı cevap anahtarları karş tı laş erlendiriniz. 41
  • 46.
    ÖNERİ LEN KAYNAKLAR ÖNERİ LEN KAYNAKLAR  ÜÇÜNCÜ Hayrettin, Windows XP ve Office 2003, Alfa Yayı , 2005 nları  ÇUBUKÇU Faruk, WINDOWS XP, Alfa Yayı , 2002 nları  TAŞ I Abdurrahman, Orhan ALTINBAŞ BAŞ AK, Bilgisayara GirişXP, Altaş Yayı , 2004 nları 42
  • 47.
    KAYNAKÇA KAYNAKÇA  TAN Ali, İletim Sistemleri Ders Notları ş  Cisco It Essentials II - Network Operating Systems v1.1 dökümanları  Cisco - It Essentials I-Pc Hardware And Software, v3.0 dökümanları  http://www.microsoft.com/turkiye/  ş tr.wikipedia.org/wiki/İletim_sistemi  http://www.pclabs.gen.tr/article.asp?doc=411  http://www.bilgisayardershanesi.com/isletimsistemi.htm  http://www.belgeler.org/arsiv/archive-kurulum-nasil.html  http://www.ulusalgazeteler.com/webbilgi/i_linux_nedir.htm  http://www.tvhb.org.tr/teknoloji/linux.html  http://tr.wikipedia.org/wiki/Mac_OS_X 43