էկոփորձաքննություն  Աուդիտ Սերտիֆիկացում
Սկսել է զարգանալ 1970-ական թթ-ից Հիմնական սկզբունքները բերված են ԵՄ հրահանգում և ՀՍՏ ԻՍՕ-19011-2005-ում
ՀՀ էկոլոգիական օրենսդրության պահանջներին համապատասխանության գնահատում, ISO-14001  ստանդարտի ընդհանուր ձևական պահանջներին համապատասխանության գնահատում, ISO14001  ստանդարտի ընդարձակ տարբերակի պահանջներին համապատասխանության որակական գնահատում, ձեռնարկության էկոլոգիական գործունեության քանակական ցուցանիշների փոփոխության դինամիկայի գնահատում, ձեռնարկության էկոլոգիական կառավարման և մենեջմենթի ոլորտում գործունեության որակական գնահատում:
Ձեռներեցային գործունեություն է,  որի նպատակը ՇՄ վրա ազդեցության անկախ, որակյալ  վերլուծությունն ու գնահատումն է , բացասական ազդեցության նվազեցման համար  երաշխավորությունների մշակումը: աուդիտի անցկացման արդյունքում ստացված նյութերը, որպես կանոն, չեն կարող անմիջականորեն օգտագործվել որպես պետական էկոլոգիական հսկողության նյութեր:
Սահմանել  ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության` ՇՄ վրա բացասական ազդեցության նվազեցման  սկզբունքներ Հիմնավորել  ջանքերը և միջոցները գործունեության ավելի գերակայելի ուղղությունների վրա կենտրոնացնելու անհրաժեշտությունը և հնարավորությունը, Կանխարգելել  սուր էկոլոգիական հիմնահարցերի զարգացումը, մշակել առաջարկություններ` դրանք իրենց ժամանակին լուծելու համար, ստեղծել տեղեկատվական հիմքեր  ՇՄ վրա ազդեցության աղբյուրների մոնիթորինգի, էկոլոգիական հսկողության, էկոլոգիական փորձաքննության համար, Գնահատել  էկոլոգիական հսկողության և կառավարման համակարգերի  արդյունավետությունը , հիմնավորել առաջարկություններ` զարգացման համար, ձևակերպել անհրաժեշտ ելակետային տվյալներ`  բազմանպատակ, երկարատև արտադրական, տարածքային էկոլոգիական ծրագրերի մշակման և իրականացման համար:  Կարող է զգալիորեն ազդել էկոլոգիական իրավիճակի բարելավման վրա:  Այդ  նպատակով անհրաժեշտ է.
Չի լուծում հիմնահարցեր, որոշում և գնահատում է Շատ դեպքերում որոշում է էկոլոգիական մենեջմենթի արդյունավետությունը Տարբերվում է ֆինանսական աուդիտից, ուսումնասիրության առարկայով:
բնապահպանական նպատակները և խնդիրները, էկոլոգիական ծրագիրը և քաղաքականությունը, աղտոտող նյութերի արտանետումների և արտաթողումների նվազեցումը, կարգավորումը, մոնիթորինգը, թափոնների տեղադրումը, օգտագործումը, վերամշակումը, ոչնչացումը, թաղումը, օգտագործվող բնական ռեսուրսների, պատրաստի արտադրանքի մոնիթորինգը, արդյունավետ օգտագործումը, էկոլոգիական կառավարումը, Էկոլոգիական աուդիտի առարկան ոչ այնքան տնտեսավարող սուբյեկտի էկոլոգիական հաշվետվություններն են, որքան դրանց փաստացի էկոլոգիական գործունեությունն իր բոլոր հայեցակետերով ՆԵՐԱՌՅԱԼ՝
անձնակազմի աշխատանքի անվտանգության ապահովման գործառույթները` ներառած ռիսկի գնահատումը, կանխարգելումը և միջոցառումները էկոլոգիական վթարի պայմաններում, վթարային իրավիճակներում, անձնակազմին էկոլոգիական տեղեկատվության հաղորդումը, համագործակցությունը պետական էկոլոգիական հսկողության և կառավարման մարմինների հետ համագործակցությունը բնակչության հետ, Պատասխանատվությունը բնապահպանական օրենսդրության խախտման համար, դրա առաջ գալու ռիսկի փոքրացումը Էկոլոգիական աուդիտի առարկան ոչ այնքան տնտեսավարող սուբյեկտի էկոլոգիական հաշվետվություններն են, որքան դրանց փաստացի էկոլոգիական գործունեությունն իր բոլոր հայեցակետերով ՆԵՐԱՌՅԱԼ՝
անկախությունը, օբյեկտիվությունը, բարձր մասնագիտական մակարդակը, ստացված տվյալների գաղտնիությունը, գործունեության ձեռներեցային շուկայական բնույթը,  աուդիտի ինքնավար ձևի գերակայությունը պարտադիր ձևի նկատմամբ, կառավարման արդյունավետությունը զգալիորեն բարձրացնելու նպատակով պատվիրատուին լրացուցիչ տեղեկատվական ծրագրի մատուցումը,  չօգտագործված հնարավորությունների բացահայտումը, ուղղակի կամ անուղղակի տնտեսական օգուտներ ստանալու հնարավորությունը,  գործող օրենսդրությանը համապատասխանության պարտադիր գնահատումը:
ԷԿՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ՀՍԿՈՂՈՒԹՅՈՒՆ հատուկ լիազորված պետական մարմինների կողմից իրականացվող  գործունեություն է,  ուղղված է գործող բնապահպանական օրենսդրության պահպանմանը:  կրում է խիստ պարտադիր և պաշտոնական բնույթ անմիջականորեն կապված է էկոլոգա-իրավական պատասխանատվության տարբեր ձևերի հետ ԷԿՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ԱՈՒԴԻՏ լիցենզիա ունեցող ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց ձեռներեցային գործունեություն է:  ուղղված է էկոլոգիական մենեջմենթի արդյունավետության բարձրացմանը ունի առավելապես կամավոր բնույթ և պաշտոնապես խիստ չի կանոնակարգվում:  էկոլոգա-իրավական պատասխանատվության հետ անմիջականորեն կապված չէ:
ՇՄԱԳ ՇՄԱԳ-ը նախատեսվող կարևոր որոշումների մշակման և հիմնավորման ընդհանուր ընթացակարգ է ՇՄԱԳ-ն վերաբերում է նախատեսվող գործունեությանը:  ՇՄԱԳ-ն իրականացվում է գործունեությունը նախաձեռնողի կողմից:  ԷԱ վերաբերում է արդեն իրականացված գործունեությանը և իրականում ստացված արդյունքներին: իրականացվում է համապատասխան լիցենզիա ունեցող առանձին մասնագետների (մասնագիտացված ֆիրմաների) կողմից:
ԷԱ կրճատված հատուկ ծրագրեր ԷԱ լիարժեք հատուկ ծրագրեր ԷԱ կրճատված համալիր ծրագրեր ԷԱ լիարժեք համալիր ծրագրեր
ընդհանուր տեղեկատվության ապահովումն է` ուղղված էկոլոգիական տեսակետից առանձին բարդ լուծումների մշակմանը և ընդունմանը:  առանձին էկոլոգիական հիմնահարցերի բնութագրերը և գնահատումը, պայմանները և դրանց լուծման հնարավորությունները:
առանձին բարդ լուծումների մշակման և ընդունման համար բավարար տեղեկատվության ապահովումը:
առանձին արտադրության, տարածքի և տարածաշրջանի համալիր էկոլոգիական հիմնահարցերի հարցադրումը, բնութագիրը, գնահատումը և ըստ կարևորության աստիճանի դասակարգումը:  գերակա հիմնահարցերի լուծման հնարավորությունների վերլուծությունը և գնահատումը, ընդհանուր երաշխավորությունների և առաջարկությունների մշակումը:
Էկոլոգիական հսկողության և կառավարման համակարգերի բավարար տեղեկատվության ապահովումն է:
Ներքին -ձևավորվում է աուդիտորական «թիմ», որի մեջ կարող են մտնել նաև տվյալ կազմակերպությունում չաշխատող անձինք:  Արտաքին - պայմանագիր է կնքվում մասնագիտացված աուդիտորական ֆիրմայի կամ մասնագետի հետ: Ձևավորվում է աուդիտորական «թիմ», որի կազմում կարող են լինել նաև ձեռնարկության ներկայացուցիչները:
Նախաձեռնողական - իրականացվում է տնտեսավարող սուբյեկտի  ղեկավարության որոշմամբ: Պարտադիր  – ՀՀ միջազգային պարտավորությունների իրականացման դեպքում,  ՀՀ պետական մարմինների հանձնարարականով:

Էկոլոգիական աուդիտ-մաս 1

  • 1.
  • 2.
  • 3.
    Սկսել է զարգանալ1970-ական թթ-ից Հիմնական սկզբունքները բերված են ԵՄ հրահանգում և ՀՍՏ ԻՍՕ-19011-2005-ում
  • 4.
    ՀՀ էկոլոգիական օրենսդրությանպահանջներին համապատասխանության գնահատում, ISO-14001 ստանդարտի ընդհանուր ձևական պահանջներին համապատասխանության գնահատում, ISO14001 ստանդարտի ընդարձակ տարբերակի պահանջներին համապատասխանության որակական գնահատում, ձեռնարկության էկոլոգիական գործունեության քանակական ցուցանիշների փոփոխության դինամիկայի գնահատում, ձեռնարկության էկոլոգիական կառավարման և մենեջմենթի ոլորտում գործունեության որակական գնահատում:
  • 5.
    Ձեռներեցային գործունեություն է, որի նպատակը ՇՄ վրա ազդեցության անկախ, որակյալ վերլուծությունն ու գնահատումն է , բացասական ազդեցության նվազեցման համար երաշխավորությունների մշակումը: աուդիտի անցկացման արդյունքում ստացված նյութերը, որպես կանոն, չեն կարող անմիջականորեն օգտագործվել որպես պետական էկոլոգիական հսկողության նյութեր:
  • 6.
    Սահմանել ռեսուրսներիօգտագործման արդյունավետության` ՇՄ վրա բացասական ազդեցության նվազեցման սկզբունքներ Հիմնավորել ջանքերը և միջոցները գործունեության ավելի գերակայելի ուղղությունների վրա կենտրոնացնելու անհրաժեշտությունը և հնարավորությունը, Կանխարգելել սուր էկոլոգիական հիմնահարցերի զարգացումը, մշակել առաջարկություններ` դրանք իրենց ժամանակին լուծելու համար, ստեղծել տեղեկատվական հիմքեր ՇՄ վրա ազդեցության աղբյուրների մոնիթորինգի, էկոլոգիական հսկողության, էկոլոգիական փորձաքննության համար, Գնահատել էկոլոգիական հսկողության և կառավարման համակարգերի արդյունավետությունը , հիմնավորել առաջարկություններ` զարգացման համար, ձևակերպել անհրաժեշտ ելակետային տվյալներ` բազմանպատակ, երկարատև արտադրական, տարածքային էկոլոգիական ծրագրերի մշակման և իրականացման համար: Կարող է զգալիորեն ազդել էկոլոգիական իրավիճակի բարելավման վրա: Այդ նպատակով անհրաժեշտ է.
  • 7.
    Չի լուծում հիմնահարցեր,որոշում և գնահատում է Շատ դեպքերում որոշում է էկոլոգիական մենեջմենթի արդյունավետությունը Տարբերվում է ֆինանսական աուդիտից, ուսումնասիրության առարկայով:
  • 8.
    բնապահպանական նպատակները ևխնդիրները, էկոլոգիական ծրագիրը և քաղաքականությունը, աղտոտող նյութերի արտանետումների և արտաթողումների նվազեցումը, կարգավորումը, մոնիթորինգը, թափոնների տեղադրումը, օգտագործումը, վերամշակումը, ոչնչացումը, թաղումը, օգտագործվող բնական ռեսուրսների, պատրաստի արտադրանքի մոնիթորինգը, արդյունավետ օգտագործումը, էկոլոգիական կառավարումը, Էկոլոգիական աուդիտի առարկան ոչ այնքան տնտեսավարող սուբյեկտի էկոլոգիական հաշվետվություններն են, որքան դրանց փաստացի էկոլոգիական գործունեությունն իր բոլոր հայեցակետերով ՆԵՐԱՌՅԱԼ՝
  • 9.
    անձնակազմի աշխատանքի անվտանգությանապահովման գործառույթները` ներառած ռիսկի գնահատումը, կանխարգելումը և միջոցառումները էկոլոգիական վթարի պայմաններում, վթարային իրավիճակներում, անձնակազմին էկոլոգիական տեղեկատվության հաղորդումը, համագործակցությունը պետական էկոլոգիական հսկողության և կառավարման մարմինների հետ համագործակցությունը բնակչության հետ, Պատասխանատվությունը բնապահպանական օրենսդրության խախտման համար, դրա առաջ գալու ռիսկի փոքրացումը Էկոլոգիական աուդիտի առարկան ոչ այնքան տնտեսավարող սուբյեկտի էկոլոգիական հաշվետվություններն են, որքան դրանց փաստացի էկոլոգիական գործունեությունն իր բոլոր հայեցակետերով ՆԵՐԱՌՅԱԼ՝
  • 10.
    անկախությունը, օբյեկտիվությունը, բարձրմասնագիտական մակարդակը, ստացված տվյալների գաղտնիությունը, գործունեության ձեռներեցային շուկայական բնույթը, աուդիտի ինքնավար ձևի գերակայությունը պարտադիր ձևի նկատմամբ, կառավարման արդյունավետությունը զգալիորեն բարձրացնելու նպատակով պատվիրատուին լրացուցիչ տեղեկատվական ծրագրի մատուցումը, չօգտագործված հնարավորությունների բացահայտումը, ուղղակի կամ անուղղակի տնտեսական օգուտներ ստանալու հնարավորությունը, գործող օրենսդրությանը համապատասխանության պարտադիր գնահատումը:
  • 11.
    ԷԿՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ՀՍԿՈՂՈՒԹՅՈՒՆ հատուկլիազորված պետական մարմինների կողմից իրականացվող գործունեություն է, ուղղված է գործող բնապահպանական օրենսդրության պահպանմանը: կրում է խիստ պարտադիր և պաշտոնական բնույթ անմիջականորեն կապված է էկոլոգա-իրավական պատասխանատվության տարբեր ձևերի հետ ԷԿՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ԱՈՒԴԻՏ լիցենզիա ունեցող ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց ձեռներեցային գործունեություն է: ուղղված է էկոլոգիական մենեջմենթի արդյունավետության բարձրացմանը ունի առավելապես կամավոր բնույթ և պաշտոնապես խիստ չի կանոնակարգվում: էկոլոգա-իրավական պատասխանատվության հետ անմիջականորեն կապված չէ:
  • 12.
    ՇՄԱԳ ՇՄԱԳ-ը նախատեսվողկարևոր որոշումների մշակման և հիմնավորման ընդհանուր ընթացակարգ է ՇՄԱԳ-ն վերաբերում է նախատեսվող գործունեությանը: ՇՄԱԳ-ն իրականացվում է գործունեությունը նախաձեռնողի կողմից: ԷԱ վերաբերում է արդեն իրականացված գործունեությանը և իրականում ստացված արդյունքներին: իրականացվում է համապատասխան լիցենզիա ունեցող առանձին մասնագետների (մասնագիտացված ֆիրմաների) կողմից:
  • 13.
    ԷԱ կրճատված հատուկծրագրեր ԷԱ լիարժեք հատուկ ծրագրեր ԷԱ կրճատված համալիր ծրագրեր ԷԱ լիարժեք համալիր ծրագրեր
  • 14.
    ընդհանուր տեղեկատվության ապահովումնէ` ուղղված էկոլոգիական տեսակետից առանձին բարդ լուծումների մշակմանը և ընդունմանը: առանձին էկոլոգիական հիմնահարցերի բնութագրերը և գնահատումը, պայմանները և դրանց լուծման հնարավորությունները:
  • 15.
    առանձին բարդ լուծումներիմշակման և ընդունման համար բավարար տեղեկատվության ապահովումը:
  • 16.
    առանձին արտադրության, տարածքիև տարածաշրջանի համալիր էկոլոգիական հիմնահարցերի հարցադրումը, բնութագիրը, գնահատումը և ըստ կարևորության աստիճանի դասակարգումը: գերակա հիմնահարցերի լուծման հնարավորությունների վերլուծությունը և գնահատումը, ընդհանուր երաշխավորությունների և առաջարկությունների մշակումը:
  • 17.
    Էկոլոգիական հսկողության ևկառավարման համակարգերի բավարար տեղեկատվության ապահովումն է:
  • 18.
    Ներքին -ձևավորվում էաուդիտորական «թիմ», որի մեջ կարող են մտնել նաև տվյալ կազմակերպությունում չաշխատող անձինք: Արտաքին - պայմանագիր է կնքվում մասնագիտացված աուդիտորական ֆիրմայի կամ մասնագետի հետ: Ձևավորվում է աուդիտորական «թիմ», որի կազմում կարող են լինել նաև ձեռնարկության ներկայացուցիչները:
  • 19.
    Նախաձեռնողական - իրականացվումէ տնտեսավարող սուբյեկտի ղեկավարության որոշմամբ: Պարտադիր – ՀՀ միջազգային պարտավորությունների իրականացման դեպքում, ՀՀ պետական մարմինների հանձնարարականով: