รายงานสารสนเทศสัมมาชีพชุมชนระดับหมู่บ้าน ปี 2561 (Honest livelihood Village Report ) หมู่ 1 บ้านต้นโพธิ์ ต.บางขะแยง อ.เมืองปทุมธานี จ.ปทุมธานี เผยแพร่และจัดทำโดย : สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดปทุมธานี กรมการพัฒนาชุมชน

1. รายงานสารสนเทศสัมมาชีพชุมชนระดับหมู่บ้าน
(honest livelihood Village Report) ปี 2561
บ้าน ต้นโพธิ์ หมู่ 1 ตาบลบางขะแยง
อาเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี
ปีงบประมาณ 2561

2. บ้านต้นโพธิ์ หมู่ที่ 1 ตาบลบางขะแยง
อาเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี
ประวัติความเป็นมา
บ้านต้นโพธิ์ เป็นชุมชนดั้งเดิมอาศัยอยู่ริมแม่น้้าเจ้าพระยา และเป็นเชื้อสายชาวมอญอาศัยอยู่มากกว่า
100 ครัวเรือน โดยชุมชนแห่งนี้ยังมีการสืบทอดประเพณีชาวมอญอยู่ มีวัดเป็นศูนย์รวมทางจิตใจชาวบ้านนับ
ถือศาสนาพุทธ มีโบราณสถาน คือ วัดเจตวงศ์
สภาพพื้นที่ ชุมชนบ้านต้นโพธิ์เป็นพื้นที่ราบลุ่ม พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นหมู่บ้าน มีพื้นที่ท้านาประมาณ
15 ไร่ และพื้นที่ท้าสวนประมาณ 30 ไร่ โดยใช้ถนนกรุงเทพ-ปทุมธานี เป็นเส้นทางสัญจรสายหลัก และใช้
ถนนปทุมธานี-นนทบุรี (สายใน) เป็นเส้นทางสัญจรไปมาระหว่างหมู่บ้าน ชุมชนบ้านต้นโพธิ์นี้มักจะประสบ
ปัญหาอุทกภัยในช่วงเดือน พฤศจิกายน – ธันวาคมในเกือบทุกๆปี ซึ่งเป็นสภาพเคยชินที่ชาวบ้านต้องประสบ
และต้องปรับตัวรับกับสภาพชุมชนที่เป็นอยู่
อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดต่อกับ วัดน้้าวน หมูที่ 6 ต้าบลบางเดื่อ
ทิศใต้ ติดต่อกับ คลองวัดเจตวงษ์ หมู่ที่ 2 ต้าบลบางขะแยง
ทิศตะวันออก ติดต่อกับ แม่น้้าเจ้าพระยา
ทิศตะวันตก ติดต่อกับ หมู่ที่ 7 และ 10 ต้าบลบางคูวัด
จานวนประชากรและครัวเรือน

3. จ้านวนครัวเรือนทั้งสิน 713 ครัวเรือน (ข้อมูล จปฐ. ปี 60 )
จ้านวนประชากรทั้งสิ้น 1,148 คน
แยกเป็นชาย 539 คน
แยกเป็นหญิง 609 คน
ในจ้านวนนี้มีผู้สูงอายุ (60 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป) 242 คน ชาย 107 คน หญิง 135 คน
ผู้พิการ 76 คน ชาย 44 คน หญิง 32 คน
การประกอบอาชีพ
- อาชีพหลักของครัวเรือน ได้แก่ รับจ้าง รับราชการ ค้าขาย
- อาชีพเสริม /อาชีพรอง ได้แก่ ธุรกิจส่วนตัว ท้าสวน
ผู้นาชุมชน กลุ่มองค์กร
1. คณะกรรมการหมู่บ้าน บ้านต้นโพธิ์ หมู่ที่ 1 ตาบลบางขะแยง ประกอบด้วย
1. นางปทุมมรัตน์ ธรรมโม ประธานคณะกรรมการหมู่บ้าน/ผู้ใหญ่บ้าน/
คณะท้างานด้านอ้านวยการ
2. นางจันทร์นิมิตร กลั่นอักโข คณะกรรมการหมู่บ้าน/ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน/
คณะท้างานด้านการรักษาความสงบเรียบร้อย
3. นางผ่องศรี คมสัน คณะกรรมการหมู่บ้าน/คณะท้างานด้านแผนพัฒนาชุมชน
4. นางลัดดา ชูเชื้อคณะกรรมการหมู่บ้าน/คณะท้างานด้านส่งเสริมเศรษฐกิจ
5. นางเดือนดารา นาราญชัย คณะกรรมการหมู่บ้าน/คณะท้างานด้านสังคม สิ่งแวดล้อม
และสาธารณสุข
6. นางสาวสมจิตร ด้าข้า คณะกรรมการหมู่บ้าน/คณะท้างานด้านการศึกษา ศาสนา
วัฒนธรรม
7. นางภาวิณี ศรีภิรมย์ คณะกรรมการหมู่บ้าน/สมาชิกสภาเทศบาลต้าบลบางขะแยง
8. นายประยงค์ ลุ่มใส คณะกรรมการหมู่บ้าน/สมาชิกสภาเทศบาลต้าบลบางขะแยง
9. นายวินิจ จิตบริสุทธิ์ คณะกรรมการหมู่บ้าน/สมาชิกสภาเทศบาลต้าบลบางขะแยง
10. นางทิพย์ติมา จันทร์เปล่ง คณะกรรมการหมู่บ้าน/สมาชิกสภาเทศบาลต้าบลบางขะแยง

4. 11. จ.ส.อ.สมชาย คมกริช คณะกรรมการหมู่บ้าน/สมาชิกสภาเทศบาลต้าบลบางขะแยง
12. นางมณีรัตน์ อิ่มแก้ว คณะกรรมการหมู่บ้าน
13. นางเตือนใจ โพธิพฤกษ์ คณะกรรมการหมู่บ้าน
14. นางเบญจา บุญมาก คณะกรรมการหมู่บ้าน
15. นางพัชรีภรณ์ หลวงเป็ง คณะกรรมการหมู่บ้าน
16. นางสมจิตร สถิตย์พงษ์ คณะกรรมการหมู่บ้าน
17. พอ.สุเทพ คมกริช คณะกรรมการหมู่บ้านผู้ทรงคุณวุฒิ
18. จ.ส.อ.ประพิศ ปั้นจันทร์ คณะกรรมการหมู่บ้านผู้ทรงคุณวุฒิ
2. คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน ประกอบด้วย
1. นางปทุมมรัตน์ ธรรมโม ประธาน
2. นายปรีชา มีกลาง รองประธาน คนที่ 1
3. นายประพิศ ปั้นจันทร์ รองประธาน คนที่ 2
4. น.ส.ระวีวรรณ ต่อแต้ม เลขานุการ
5. น.ส.ทิพวรรณ ยิ้มรักษ์ ผู้ช่วยเลขานุการ
6. นางประภาพร สุวรรณมานะ เหรัญญิก
7. น.ส.สมจิตร ด้าข้า ผู้ช่วยเหรัญญิก
8. นางประคอง แก้วจินดา นายทะเบียน
9. น.ส.ประสาน ล้าไย ผู้ช่วยนายทะเบียน
10. นางสมพร นาสุรินทร์ ปฏิคม
11. นางลออ ตันติพัฒนะมนตรี ผู้ช่วยปฏิคม
12. นางวนิดา มอญภาษา ผู้ช่วยปฏิคม
13. นางมณีรัตน์ อิ่มแก้ว ประชาสัมพันธ์
14. นางลัดดา ชูเชื้อ ผู้ช่วยประชาสัมพันธ์

5. 15. นางสมคิด คนส้าโรง ผู้ช่วยประชาสัมพันธ์
16. นางผ่องศรี คมสัน ผู้ตรวจสอบ
17. นางเบญจา บุญมาก ผู้ช่วยตรวจสอบ
18. นางศรีสุดา สุกสีนวล ผู้ประสานงานภาครัฐ
19. นายวัลลภ มาลา ที่ปรึกษา
20. นางสมคิด ปานบุญ ที่ปรึกษา
21. นายเชษฐศักดิ์ สุวรรณหงส์ ที่ปรึกษา
22. นางพิมสิริ กัลวิชา ที่ปรีกษา
23. นางอรวรรณ แซ่ฉิน ที่ปรึกษา
3. กองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง
นางสาวสมจิตร ด้าข้า ประธานกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง
ผลิตภัณฑ์ชุมชน
1. ยาหม่องสมุนไพร

6. แหล่งท่องเที่ยว
1. วัดเจตวงศ์
วัดเจตวงษ์ ตั้งอยู่ริมฝั่ง แม่น้้าเจ้าพระยาทิศตะวันตก ติดกับวัดชินวรารามวรวิหาร ไปทางเหนือในหมู่
๒ ต้าบลบางขะแยง (บ้านตลาด) อ้าเภอเมือง จังหวัดปทุมธานี
วัดเจตวงษ์เป็น วัดร้างมานานแล้ว แต่ไม่ทราบประวัติว่าใคร เป็นผู้สร้าง วัดนี้เป็นวัดโบราณวัดหนึ่ง
เข้า ใจว่าก่อสร้างมานานตั้งแต่ครั้งกรุงศรี อยุธยาเป็นราชธานี สันนิษฐานจากรูปทรงของโบสถ์ ไม่ มีหน้าต่างมี
ประตูหน้าประตูเดียว ด้านหน้ามี พาไลยื่นออกมาจากตัวโบสถ์ ตั้งเสารับพาไล ไว้ ภายในอุโบสถ์มีจิตรกรรมฝา
ผนังสมัยอยุธยา เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับพระพุทธประวัติ เป็นฝีมือ การเขียนที่อ่อนช้อยงดงามมาก บริเวณหน้า
โบสถ์ มีเจดีย์ย่อไม้สิบสองสูง เลยหลังคาโบสถ์อยู่ ๒ องค์ มีพื้นที่ประมาณ ๑ ไร่ ๒ งาน ๑๐ ตารางวา กรม
ศิลปากรได้ขึ้นทะเบียน เป็นโบราณสถานแห่งชาติแล้วตามประกาศราชกิจจานุ เบกษา เล่มที่ ๑๐๔ ตอน
ที่ ๒๔๖ วันที่ ๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๓๐
ความสาคัญต่อชุมชน
เป็นที่รวมจิตรกรรมฝาผนัง ส้าหรับผู้ ที่สนใจศึกษา
2. วัดชินวรารามวรวิหาร
วัดชินวรารามวรวิหาร เดิมชื่อว่า “วัดมะขามใต้” เป็นวัดที่สร้างขึ้นในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ปีที่ 7
แห่งรัชกาลที่ 2 เมื่อประมาณ พ.ศ.2358 ที่ตั้งวัดอยู่ใกล้ชิดกับวัดร้าง 2 วัด คือ วัดในและวัดคลองควาย วัด
มะขามใต้ เป็นวัดรามัญนิกายในสมัยหม่อมเจ้าขจรศุภสวัสดิ์ ครั้งยังเป็นผู้ว่าราชการจังหวัดปทุมธานี พร้อมกับ
พระรามัญมุนี (สุด) ผู้เป็นเจ้าคณะเมือง ได้มอบวัดร้างทั้ง 2 วัดนั้น ให้รวมเข้ากับวัดมะขามใต้ วัดทั้งสามจึง
รวมเรียกว่า “วัดมะขามใต้” แต่นั้นมา วัดชินวรารามวรวิหารเป็นวัดที่พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหลวงชินวร
สิริรัฒน์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า ได้ทรงปฏิสังขรณ์ ต่อมาเมื่อปี พ.ศ.2481 หลังจากที่พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรม
หลวงชินวรสิริรัตน์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า สิ้นพระชนม์แล้ว พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล
จึงทรงพระกรุณาโปรดยกวัดมะขามใต้ เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร เป็นพระอารามหลวง วัดแรก
ของจังหวัดปทุมธานี เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติและเทิดทูนพระเกียรติคุณพระเจ้าวรวงศ์เธอกรมหลวงชินวร
สิริวัฒน์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า และให้เปลี่ยนนามเป็น “วัดชินวราราม” ตั้งแต่วันที่ 7 มิถุนายน 2481

8. แบบบันทึกข้อมูลปราชญ์ชุมชน
หมู่ที่ 1 ต้าบล บางขะแยง อ้าเภอเมืองปทุมธานี
ผ่านการ
อบรม อาชีพที่ปราชญ์มีความ
ที่ ชื่อ - สกุล เลขบัตรประชาชน อายุ วัน/เดือน/ปี เกิด อาชีพหลัก หลักสูตร เชี่ยวชาญ
ผ่าน ไม่ผ่าน
1 นางพิมสิริ กัลวิชา 3 1704 00196 90 9 51 23-มี.ค.-10 ค้าขาย / แปรรูปสมุนไพร
2 นางปทุมมรัตน์ ธรรมโม 3 1002 00794 37 3 54 17-เม.ย.-06 ค้าขาย / แปรรูปสมุนไพร
3 นางอ้าพวน สายเบาะ 3 1005 04213 85 1 76 2485 แม่บ้าน / การถนอมอาหาร
4 นางสาวนวลนิตย์ บุญเอี่ยม 3 1301 00030 01 1 73 2489 แม่บ้าน / สมุนไพรลูกประคบ
5 นางลัดดา ชูเชื้อ 3 1205 00383 95 8 59 13-มิ.ย.-02 แม่บ้าน / อาหารไทย

9. แบบข้อมูลครัวเรือนสัมมาชีพชุมชน
หมู่ที่ 1 ตาบล บางขะแยง อาเภอเมืองปทุมธานี
ที่ ชื่อ-สกุล เลขบัตรประชาชน อายุ วัน/เดือน/ปีเกิด อาชีพหลัก รายได้ต่อเดือน
จานวนสมาชิก
ในครัวเรือน
จานวนสมาชิกใน
ครัวเรือนที่ได้รับ
บัตรสวัสดิการ
แห่งรัฐ
1 นางวัฒนา ธรรมโม 3 1301 00030 24 0 59 14-ต.ค.-02 แม่บ้าน 9,000 7 -
2 นางสาวจันทร์นิมิตร กลั่นอักโข 5 4805 90011 24 1 45 19-ก.พ.-16 รับจ้าง 15,000 2 -
3 นายส้าเริง กรุดประเสริฐ 3 1206 00556 51 8 52 1-มี.ค.-09 รับจ้าง 11,000 5 1
4 นางสาวสุภาภรณ์ นุชชุ่ม 3 2501 00690 10 9 45 8-พ.ย.-16 ค้าขาย 12,000 5 1
5 นางส้ารวย คชวงศ์ 3 3001 00226 32 1 52 22-มิ.ย.-08 แม่บ้าน 25,000 4 -
6 นางสาวสมจิตร ด้าข้า 5 1301 99012 20 2 55 27-เม.ย.-05 รับจ้าง 24,000 2 1
7 นางเตือนใจ โพธิพฤกษ์ 5 6099 90009 60 6 74 30-มี.ค.-87 แม่บ้าน 17,000 4 1
8 นางกรนิภา นุชเจริญ 3 1009 03552 44 6 49 6-มิ.ย.-12 แม่บ้าน 28,500 3 -
9 นางสาวพรพรรณ กลิ่นบัวแก้ว 1 4015 00112 12 1 27 1-ก.ค.-33 แม่บ้าน 18,500 4 -
10 นางสาวบุณยวีร์ มาลี 3 1301 00126 65 4 49 8-ต.ค.-11 ธุรกิจส่วนตัว 20,000 3 -
11 นางสาวสกุล หมู่สิงห์ 3 6101 00052 68 1 52 19-เม.ย.-08 รับจ้าง 4,500 6 -
12 นางสาวสุจินดา ด้าข้า 5 1301 99017 54 9 58 25-มิ.ย.-03 รับจ้าง 5,000 3 1
13 นางทองหล่อ นุชเจริญ 3 1906 00384 01 6 79 2482 แม่บ้าน 4,000 4 2
14 นายถาวร อะกะยอง 3 5805 00216 76 2 73 15-ม.ค.-88 รับจ้าง 6,000 6 2
15 นางยุพิน แทนแก้ว 3 2403 00022 71 1 46 18-พ.ค.-15 ค้าขาย 20,000 6 1

10. แบบข้อมูลครัวเรือนสัมมาชีพชุมชน
หมู่ 1 ตาบล บางขะแยง อาเภอเมืองปทุมธานี
ที่ ชื่อ-สกุล เลขบัตรประชาชน อายุ วัน/เดือน/ปีเกิด อาชีพหลัก รายได้ต่อเดือน
จานวนสมาชิก
ในครัวเรือน
จานวนสมาชิกใน
ครัวเรือนที่ได้รับ
บัตรสวัสดิการ
แห่งรัฐ
16 นางสาวโสภิณ โพธิ์อยู่ 3 1206 00304 56 0 43 20-มี.ค.-18 รับจ้าง 9,000 4 1
17 นางสาวสมพร นาสุรินทร์ 3 4119 00581 49 4 45 1-ส.ค.-16 รับจ้าง 11,000 4 1
18 นางสวี บุญตะนัย 3 3409 00497 44 2 43 10-พ.ค.-18 รับจ้าง 8,000 4 1
19 นางพชรกร วงษ์จันทา 3 1021 01415 61 9 75 1-ม.ค.-86 รับจ้าง 5,000 2 1
20 นายชวรัตน์ รุจิเทศ 3 1005 02135 03 8 60 26-ต.ค.-00 รับจ้าง 5,000 2 1
21 นางล้าพึง จงรักแสง 3 1301 00121 87 3 73 2489 ท้าสวน 3,000 2 -
22 นางสมจิตร สถิตพงษ์ 3 6001 01127 97 8 80 3-ม.ค.-81 แม่บ้าน 17,000 4 -
23 นางมณฑา ราชกิจ 3 1002 01892 98 1 72 22-ต.ค.-88 แม่บ้าน 32,000 2 1
24 นางวิชุดา โกมลวานิช 3 7203 00325 94 9 56 2505 ค้าขาย 15,000 3 -
25 นางพิชา สดใส 3 3607 00015 80 1 49 23-ก.ค.-11 รับจ้าง 8,000 7 1
26 นางยงค์ อินทร์งาม 5 3204 01058 88 1 69 17-ก.ย.-92 ค้าขาย 5,000 4 -

11. แบบประเมินครัวเรือนสัมมาชีพชุมชนตัวอย่าง
หมู่ที่ 1 ตาบลบางขะแยง อาเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี
1. ข้อมูลครัวเรือนสัมมาชีพชุมชนตัวอย่าง
ชื่อ นางศรินยา แสงขรรค์ชัย เพศ หญิง อายุ 63 ปี การศึกษา ปวส.
ที่อยู่ปัจจุบัน เลขที่ 99/10 หมู่ที่ 1 ตาบล บางขะแยง อาเภอ เมืองปทุมธานี จังหวัด ปทุมธานี
โทรศัพท์ 09 6926 5923 อาชีพ แม่บ้าน จานวนสมาชิกในครัวเรือน 3 คน
2. กลุ่ม/องค์ที่เป็นสมาชิก
1) สมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน 2) สมาชิกกองทุนหมู่บ้านและชุมเมืองบ้านบางขะแยง
3. การดารงตาแหน่ง
-
ด้านการ
ประเมิน
เกณฑ์การประเมิน
ตัวชี้วัด ผลการประเมิน
ระดับอาเภอ ระดับอาเภอ
1. มีสัมมาชีพ 1.1 ครัวเรือนประสบ
ผลส้าเร็จในการประกอบ
สัมมาชีพสามารถเป็น
แบบอย่างได้
1) ครัวเรือนสามารถเป็นที่ศึกษาดูงาน
ให้กับครัวเรือนอื่นได้
2) ครัวเรือนอื่นสามารถปฏิบัติได้
3) ครัวเรือนประกอบอาชีพที่ไม่เบียดเบียน
ตนเองและผู้อื่น

ผ่าน
3 ข้อ
ไม่ผ่าน
- ข้อ
1.2 มีการจัดท้าบัญชี
ครัวเรือน
1) ครัวเรือนมีการจัดท้าบัญชีครัวเรือน
อย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง
2) ครัวเรือนมีแผนการใช้จ่ายเงินครอบครัว
3) มีรายได้มากกว่ารายจ่าย

ผ่าน
3 ข้อ
ไม่ผ่าน
- ข้อ
1.3 ครัวเรือนมีการออม 1) สมาชิกในครัวเรือนมีการฝากเงินไว้กับ
ธนาคาร กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต หรือ
กลุ่มอื่นๆ ที่มีการรับฝากเงินกับสมาชิก

ผ่าน
1 ข้อ
ไม่ผ่าน

12. -2-
ด้านการประเมิน เกณฑ์การประเมิน
ตัวชี้วัด ผลการประเมิน
ระดับอาเภอ ระดับอาเภอ
2. มีความสัมพันธ์
ที่ดี
2.1 สมาชิกในครัวเรือนมีวิถี
ชีวิตประชาธิปไตยและท้า
กิจกรรมร่วมกันสม่้าเสมอ
1) สมาชิกในครอบครัวยอมรับความ
คิดเห็นซึ่งกันและกัน
2) สมาชิกในครอบครัวเข้าร่วมกิจกรรม
ในชุมชน กลุ่ม/องค์กร อย่างสม่้าเสมอ
อย่างน้อย 1 ครั้ง/กลุ่ม/ชุมชน ต่อ 1
เดือน
3) สมาชิกในครอบครัวใช้เวลาอยู่กับ
ครอบครัวอย่างพร้อมหน้าเป็นประจ้า
4) สมาชิกในครัวเรือนแบ่งงานใน
ครอบครัวให้ทั้งหญิงและชายอย่าง
เหมาะสม

ผ่าน
4 ข้อ
ไม่ผ่าน
- ข้อ
2.2 สมาชิกในครัวเรือนไม่มี
การใช้ความรุนแรง
1) สมาชิกในครัวเรือนแก้ปัญหาความ
ขัดแย้งด้วยเหตุด้วยผล
2) สมาชิกในครัวเรือนไม่มีการใช้ก้าลัง
ท้าร้ายร่างกายและทุบตี

ผ่าน
2 ข้อ
ไม่ผ่าน
- ข้อ
2.3 สมาชิกในครัวเรือนเป็น
สมาชิกกลุ่มองค์กรในขุมชน
อย่างน้อย 1 กลุ่ม/องค์กร
เช่น กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต

ผ่าน
1 ข้อ
ไม่ผ่าน
3. มี
สภาพแวดล้อม
เหมาะสม
3.1 มีป้ายครัวเรือนและจัด
ระเบียบบ้านให้สะอาดถูก
สุขลักษณะ
1) มีป้ายครัวเรือน
2) จัดระเบียบบ้านให้น่าอยู่/ท้าความ
สะอาดบ้านสม่้าเสมอ อย่างน้อยอาทิตย์
ละ 1 ครั้ง
3) ครัวเรือนมีกิจกรรม 5ส อย่างน้อย
เดือนละ 1 ครั้ง

ผ่าน
2 ข้อ

ไม่ผ่าน
1 ข้อ
3.2 มีการบริหารจัดการ
ขยะอย่างเหมาะสมไม่เป็น
มลพิษต่อสิ่งแวดล้อม
1) ไม่เผาขยะ หญ้าแห้ง หรือตอซังข้าว
2) มีการแยกขยะในครัวเรือน
3) มีการน้าวัสดุที่ใช้แล้วกลับมาใช้ซ้้า
4. ลด/เลิกการใช้สารเคมี
5.มีการน้าขยะไปขาย เพื่อเพิ่มรายได้
ให้กับครอบครัว

ผ่าน
4 ข้อ
/
ไม่ผ่าน
1 ข้อ

13. -3-
ด้านการ
ประเมิน
เกณฑ์การประเมิน
ตัวชี้วัด ผลการประเมิน
ระดับอาเภอ ระดับอาเภอ
3.3 มีส่วนร่วมในกิจกรรม
อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
และสิ่งแวดล้อมหรือ
สาธารณประโยชน์
1) ครัวเรือนร่วมกับกลุ่ม/องค์กร ชุมชน
หมู่บ้านในการวางแผนอนุรักษ์
สิ่งแวดล้อม
2. มีการปลูกต้นไม้บริเวณบ้าน เช่นผัก
สวนครัวรั้วกินได้ หรือไม้
กระถาง
3) รักษาความสะอาดสถานที่สาธารณะ
เช่น ถนน ศาลาเอนกประสงค์หมู่บ้าน
เป็นต้น
4) ดูแลรักษาแหล่งน้้า ล้าคลองหรือที่
สาธารณะ เช่น ไม่ทิ้งขยะลงในแม่น้้าล้า
คลอง
 ผ่าน
4 ข้อ ไม่ผ่าน
- ข้อ
4. ไม่ติดยา
เสพติด
สมาชิกในครัวเรือนไม่เกี่ยวข้อง
กับยาเสพติด และอบายมุข
อื่นๆ
1) สมาชิกในครัวเรือนไม่เกี่ยวข้องกับสิ่ง
ผิดกฎหมาย เช่น การขายของผิด
กฎหมาย
2) สมาชิกในครัวเรือนไม่เกี่ยวข้องกับยา
เสพติด ทั้งการเป็นผู้เสพผู้ค้า
3) สมาชิกในครัวเรือนไม่เกี่ยวข้องกับ
การพนันในรูปแบบต่างๆ เช่นการเล่นไพ
 ผ่าน
3 ข้อ ไม่ผ่าน
- ข้อ
5. ไม่มีหนี้
นอกระบบ
สมาชิกในครัวเรือนไม่มีการ
กู้ยืมเงินนอกระบบ และไม่มี
หนี้สินล้นพ้นตัว
1) ครัวเรือนมีรายรับมากกว่ารายจ่าย
2) ครัวเรือนไม่มีการกู้ยืมเงินนอกระบบ  ผ่าน
2 ข้อ
ไม่ผ่าน
- ข้อ
ผลการประเมินผ่านจ้านวน 5 ด้าน 29 ตัวชี้วัด ระดับอ้าเภอ
(ครัวเรือนสัมมาชีพชุมชนตัวอย่าง ต้องผ่านเกณฑ์การประเมินทั้ง 3 มี 2 ไม่ ครบทุกข้อ)

14. คลังปราชญ์ชุมชน
1. ข้อมูลส่วนตัว
ชื่อ – สกุล นางพิมสิริ กัลวิชา
ที่อยู่ เลขที่ 39/4 หมู่ที่ 1 ต้าบลบางขะแยง อ้าเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี 12000
อายุ 51 ปี
อาชีพหลัก วิทยากรอิสระ ต้าแหน่งทางสังคม ปราชญ์ชุมชน
เบอร์โทรศัพท์ 087 5491465
2. ข้อมูลอาชีพที่เชี่ยวชาญ
อาชีพ (ที่เชียวชาญ) การแปรรูปสมุนไพร
ที่มาของอาชีพ/แนวคิด/แรงบันดาลใจ/จุดเปลี่ยน
จากการที่ได้มีโอกาสเข้าร่วมเป็นวิทยากรบรรยายด้านการเกษตร ตามโครงการของ กอ.รมน. และได้
รับความรู้จากหน่วยงานราชการต่างๆ ประกอบกับคนในหมู่บ้านมีการปลูกพืชสมุนไพรไว้ใช้ในครัวเรือน ท้า
ให้เกิดความคิดในการน้าภูมิปัญญาของบรรพบุรุษมาใช้โดยทดลองท้ายาหม่อง ซึ่งถือว่าเป็นยาสามัญประจ้า
บ้านที่ทุกครัวเรือนต้องมี จึงเกิดแรงบันดาลใจผลิตยาหม่องโดยใช้พืชสมุนไพรในชุมชนขึ้น
3. ประสบการณ์ในการถ่ายทอดความรู้
- วิทยากรบรรยายพิเศษด้านการเกษตร แก่หน่วยงานภาครัฐและเอกชน
- ปราชญ์ชุมชนโครงการสัมมาชีพชุมชน อ้าเภอเมืองปทุมธานี
- วิทยากรสอนการท้ายาหม่องสมุนไพรสด แก่หน่วยงานภาครัฐและเอกชน
4. รางวัลแห่งความส้าเร็จ
4.1 เคยเป็นวิทยากรที่
- มหาวิทยาลัยราชภัฎพระนคร /มหาวิทยาลัยราชภัฎนครสวรรค์ /กอ.รมน.
4.2 ได้รับรางวัล (ที่เกี่ยวข้องกับอาชีพที่เชียวชาญ)
- ปราชญ์สัมมาชีพชุมชนดีเด่นระดับเขต
5. ความพร้อมในการถ่ายทอดความรู้
สถานที่จัดสอน ศูนย์เรียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน บ้านต้นโพธิ์ หมู่ที่ 1 ต้าบลบางขะแยง
จ้านวนคนที่รับสอนต่อครั้ง 30 – 50 คน
ช่วงวัน/เวลาที่มีความพร้อมในการสอน สามารถท้าการสอนได้ทุกวัน

15. ภาพกิจกรรมปราชญ์ชุมชน (ยาหม่องสมุนไพรสด)

16. บันทึกภูมิปัญญาท้องถิ่น
ชื่อผลิตภัณฑ์ ยาหม่องน้าสมุนไพรบ้านต้นโพธิ์
1. ประวัติความเป็นมา
ยาหม่องน้้าสมุนไพรบ้านต้นโพธิ์ หมู่ที่ 1 ต้าบลบางขะแยง อ้าเภอเมืองปทุมธานี เป็นผลิตภัณฑ์ที่เกิดจาก
การสืบทอดภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ ซึ่งปราชญ์ชุมชนต้นแบบของบ้านบางขะแยง อาจารย์พิมสิริ กัลวิชา ได้ริเริ่ม
โดยน้าเอาสมุนไพรที่ปลูกในชุมชน อันได้แก่ เถาวัลย์เปรียง เถาเอ็นอ่อน ไพลสด และขมิ้นสด มาเคี่ยวกับน้้ามัน
มะพร้าว เพื่อใช้รักษาอาการปวดเมื่อย เคล็ดขัดยอก แมลงสัตว์กัดต่อย ปรากฏว่าใช้ได้ผลดี จึงลองแจกจ่ายให้เพื่อน
บ้านและคนในชุมชนลองใช้ดู เพื่อนบ้านที่ทดลองใช้ก็บอกว่าใช้ดี น่าจะท้าจ้าหน่าย อาจารย์พิมสิริ จึงเกิดความคิด
อยากจะถ่ายทอดความรู้ในการท้ายาหม่องไพลสดให้ชาวบ้านได้เรียนรู้ และท้าเป็นอาชีพเสริมเพื่อสร้างรายได้
ประกอบกับหมู่บ้านได้จัดท้าโครงการหน้าบ้าน หน้ามอง โดยรณรงค์ให้คนในหมู่บ้านปลูกสมุนไพรแทนไม้ดอกไม้
ประดับ ซึ่งสามารถน้ามาใช้เป็นวัตถุดิบในการท้ายาหม่องสมุนไพรได้ จึงได้ร่วมกับผู้น้าชุมชน และกองทุนแม่ของ
แผ่นดินบ้านต้นโพธิ์ สอนการท้ายาหม่องสมุนไพรเพื่อใช้ชุมชน และจ้าหน่าย ต่อมาได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงาน
ราชการและจัดตั้งเป็นกลุ่มอาชีพ ยาหม่องน้้าสมุนไพรบ้านต้นโพธิ์

17. 2. อัตลักษณ์/จุดเด่นของผลิตภัณฑ์
2.1 ยาหม่องมีความเข้มข้นของสมุนไพร ไม่แข็งตัว เป็นเนื้อครีม ซึมง่ายเมื่อใช้ทานวด
2.2 ไม่แสบร้อน มีความเย็นผ่อนคลายเวลาใช้
3. มาตรฐานและรางวัลที่ได้รับ
อยู่ในระหว่างการขอมาตรฐาน
4. ความสัมพันธ์กับชุมชน
- วัตถุดิบ เช่น สมุนไพรต่างๆ น้ามาจากสมุนไพรในชุมชน
- ใช้แรงงานจากคนในชุมชน มีการรวมกลุ่มของคนในชุมชน จัดตั้งเป็นกลุ่มอาชีพ
- คนในชุมชนช่วยกันประชาสัมพันธ์กลุ่ม และช่วยกันหาตลาดในการจ้าหน่ายผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม

18. 5. วัตถุดิบและส่วนประกอบ
1. สมุนไพรสด ได้แก่ ไพล ขมิ้น เถาวัลย์เปรียง เถาเอ็นอ่อน ไพลเอ็นยืด หนุมานผสานกาย ขาไก่ด้า
กานพลู ผักเสี้ยนผี
2. พิมเสน 3. เมนทอล
4. การบูร 5. น้ามันยูคาลิปตัส
6. น้ามันเป็ปเปอร์มินต์ 7. วาสลีน
8. พาราฟินขี้ผึ้ง 8. น้ามันระกา
9. แผ่นทองคาบริสุทธิ์

19. 6. ขั้นตอนการผลิต
1. หั่นสมุนไพรเป็นชิ้นเล็กๆ น้าไปเคี่ยวในน้้ามันมะพร้าว ใช้ไฟปานกลางถึงอ่อน เคี่ยวนานประมาณ
3-4 ชั่วโมง จนสมุนไพรกรอบแห้ง
2. ก่อนยกลงจากเตาใส่กานพลูลงไปทิ้งไว้สักครู่
3. กรองน้้ามันสมุนไพรด้วยผ้าขาวบาง
4. ใส่พิมเสน เมนทอล การบูร น้้ามันยูคาลิปตัส น้้ามันระก้า น้้ามันเป็ปเปอร์มินต์ ลงไป จะได้เป็นยา
หม่องน้้าสมุนไพร
5. น้าพาราฟินขี้ผึ้ง ใส่ในภาชนะสแตนเลสยกตั้งไฟ น้าน้้ามันสมุนไพรตามข้อ 4 เทผสมให้เข้ากัน จะ
ได้ยาหม่องสมุนไพรแบบเนื้อครีม
6. น้าใส่ขวดบรรจุภัณฑ์
7. เทคนิค/เคล็ดลับในการผลิต
1. การเคี่ยวน้้ามันต้องใช้ไฟปานกลาง เคี่ยวประมาณ 3-4 ชั่วโมง
2. สมุนไพรที่ใช้เป็นสมุนไพรสด และปลูกแบบเกษตรธรรมชาติ

20. 8. กลุ่มผู้ผลิต/ผู้ประกอบการ
ชื่อประธาน นางปทุมมรัตน์ ธรรมโม
ชื่อกลุ่ม วิสาหกิจชุมชนสมุนไพรบ้านต้นโพธิ์
ที่ตั้งกลุ่ม 39/13 หมู่ที่ 1 ต้าบลบางขะแยง อ้าเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี 12000
หมายเลขโทรศัพท์ติดต่อ 081 822 0774
9. แหล่งจาหน่ายผลิตภัณฑ์
- ศูนย์เรียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน หมู่ที่ 1 ต้าบล บางขะแยง
- ตลาดกรีนมาร์เก็ต มูลนิธิเพื่อการศึกษาโลกสีเขียว
- งานแสดงและจ้าหน่ายสินค้าของทางราชการและเอกชน

21. ภาคผนวก

22. ส่งเสริมให้ประชาชนในพื้นที่ดาเนินชีวิตตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

23. ส่งเสริมให้ประชาชนในพื้นที่ดาเนินชีวิตตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

24. จัดตั้งวิสาหกิจชุมชนสมุนไพร บ้านต้นโพธิ์

25. ส่งเสริมอาชีพการทาน้ามันเหลืองจากสมุนไพรในชุมชน

26. ส่งเสริมอาชีพเย็บผ้าโหล

27. ส่งเสริมอาชีพการเพาะเห็ดนางฟ้า
กิจกรรมส่งเสริมการทาปุ๋ยหมักจุลินทรีย์จากหน่อกล้วย

28. โครงการจัดตั้งสถาบันการเงิน ชุมชนบ้านต้นโพธิ์ ตาบลบางขะแยง

29. ได้รับการคัดเลือกเป็นตัวแทนประกวดหมู่บ้านรักษาศีลห้าต้นแบบ

30. ได้รับการคัดเลือกเป็นตัวแทนหมู่บ้านคุณธรรมน้อมนาหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

31. หมู่บ้านสารสนเทศสัมมาชีพชุมชนระดับหมู่บ้าน
(honest livelihood Village Report) ปี 2561
สานักงานพัฒนาชุมชนอาเภอเมืองปทุมธานี
จังหวัดปทุมธานี
กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย