Download to read offline
02
- 1. 8 เรื่องนารูเกี่ยวกับภาษาสันสกฤต ภาษาสันสกฤต มีอายุเกาแกมากกวา 3,000ป นี้นาจะเปนการกําหนดอายุที่นอยที่สุดแลว เพราะพุทธศาสนาเกิดขึ้นเมื่อ 2500 กวาปมาแลว และภาษาสันสกฤตที่ใชบันทึกพระเวทมีมากอน หนานั้นไมนอยกวา 500 ปอยางแนนอน วรรณคดีภาษาสันสกฤตที่เกาที่สุดคือ ฤคเวท ในสมัยโบราณไมนิยมการเขียน คัมภีรพระเวท สืบทอดโดยผานการทองจํา และเรียนจากครูสูลูกศิษย สํานักของตัวเอง (เพราะฉะนั้นคัมภีรจึงมีสาขา เฉพาะตามสํานักดวย) ภาษาสันสกฤต กับภาษาบาลี เปนคนละภาษา ภาษาสันสกฤตเกากวาภาษาบาลีสักหนอย ลักษณะคําศัพทแตกตางกัน แตโครงสรางทางไวยากรณคลายกัน โดยรวมๆ แลว ถือวา ภาษา สันสกฤตมีความซับซอนกวา และมีความแตกตางกัน 3 ชั้น ตามอายุ ภาษาที่พระสวดในปจจุบัน คือ ภาษาบาลี ไมใชภาษาสันสกฤต ภาษาสันสกฤต มีอยูในภาษาไทยมากกวา 2,300 คํา คําที่มีรูปตรงกันทั้งบาลีสันสกฤตราว 1,500 คํา (ก็เลยไมทราบวามาจากภาษาไหนกันแน) และเปนศัพทบาลี 2,600 คํา (จากพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตสถาน พ.ศ.2542) รองรอยภาษาสันสกฤตปรากฏในแผนดินไทยมาหลายศตวรรษแลว ภาษาสันสกฤตปรากฏใน จารึกที่พบในประเทศไทยมาตั้งแตตนๆ พุทธกาล เชน จารึกบนเหรียญเงิน ราวพุทธศตวรรษที่ 12 พบ ที่นครปฐม, จารึกบนตราประทับที่ควนลูกปด จังหวัดกระบี่ หรือจารึกวัดศรีเมืองแอม จังหวัด ขอนแกน (มีเนื้อหาหลายบรรทัด) ก็เกาแกพอๆ กัน ปจจุบันมีการศึกษาภาษาสันสกฤตในประเทศไทยนอยกวาภาษาบาลีหลายเทา เพราะภาษา บาลีมีใชในพระพุทธศาสนา มหาวิทยาลัยสงฆและวัดตางๆ จึงมีการเรียนการสอนภาษาบาลีกันทั่ว ประเทศ มีตําราภาษาบาลีเปนพันๆ เรื่อง สวนภาษาสันสกฤตนั้นอาจมีไมถึงรอยเรื่อง แตถาจะเทียบ กับตาประเทศนั้นจะแตกตางกัน เพราะในตางประเทศมีการศึกษาภาษาสันสกฤตกันกวางขวาง โดยเฉพาะเว็บไซตภาษาสันสกฤตมีเยอะมาก เรียกวา นั่งเรียนอยูกับบานก็มีวัตถุดิบมากพอ มากกวา ภาษาบาลีเปนสิบๆ เทา วรรณคดีสันสกฤตที่รูจักกันดีไดแก มหาภารตะ รามายณะ เวตาล ศกุนตลา ภควัทคีตา หิโตป เทศ ปญจตันตระฯลฯ ปจจุบันมีการแปลเปนภาษาไทยเพิ่มขึ้นอีกหลายเรื่อง กามนิต วาสิฏฐี ไมใชวรรณคดีสันสกฤต กามนิต หรือ Der Pilger Kamanita (นักแสวงบุญ ชื่อ กามนีต) ฉากในเรื่องนั้นเปนอินเดีย แตผูแตงคือกวีรางวัลโนเบล ชาวเดนมารก (Karl Adolph Gjellerup) แตงเปนภาษาเยอรมัน เมื่อผานสํานวนแปลเปนไทยแบบกลิ่นอายคัมภีรศาสนา ทําใหคน อานเขาใจวาเปนหนังสือแปลจากอินเดีย คัมภีรพุทธศาสนาฝายมหายาน ใชภาษาสันสกฤตบันทึก มีคัมภีรพุทธศาสนาจํานวนมากที่ บันทึกไวเปนภาษาสันสกฤต แตโดยมากเปนแนวคิดในฝายมหายาน มีภิกษุมหายานไดแปลออกเปน ภาษาอื่น โดยเฉพาะภาษาทิเบต และภาษาจีน ซึ่งปจจุบันมีหลายเรื่องที่ตนฉบับภาษาสันสกฤตหายไป แลว เหลือแตฉบับภาษาจีน แตยังคงปรากฏชื่อภาษาสันสกฤตอยูเทานั้น
- 2. 9 แมภาษาบาลีจะเปนภาษาหลักในพุทธศาสนาฝายเถรวาท แตศัพทเกี่ยวกับพุทธศาสนา จํานวนไมนอย ก็ใชศัพทสันสกฤตเชน ธรรมะ ศาสนา ศรัทธา พุทธบริษัท เปนตน พจนานุกรมภาษาสันสกฤตเลมแรก มีปรากฏขึ้นเมื่อพันกวาปมาแลว พจนานุกรมภาษา สันสกฤตเลมแรก คือ อมรโกศ เขียนโดยอมรสิงห เมื่อราวคริสตศตวรรษที่ 4-7 แตมีลักษณะเปน หนังสือรวมคําศัพท มากกวาอธิบายคําศัพท พจนานุกรมภาษาสันสกฤต-ไทยเลมแรก มีขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 6 เมื่อ พ.ศ. 2469 จัดทําโดย รอยโท หลวงบวรบรรณรักษ เปนพจนานุกรม 3 ภาษา สันสกฤต ไทย อังกฤษ นับเปนพจนานุกรม ภาษาสันสกฤตเลมเดียวในประเทศไทยในขณะนี้ ภาษาสันสกฤต มีพัฒนาการแตกตางกัน 3 สมัยหลัก สมัยแรกคือสมัยพระเวท มีลักษณะ ไวยากรณที่หลากหลาย สมัยตอมาคือสมัยคลาสสิก มีไวยากรณที่เปนระเบียบ รัดกุม พบในงานกวี นิพนธสวนใหญ และสมัยหลังคือ สันสกฤตผสม มีคําศัพทและไวยากรณรวมของภาษาบาลีหรือภาษา ปรากฤต ภาษาสันสกฤต มีศัพทสอดคลองภาษาอังกฤษหลายคํา ภาษาสันสกฤตมีรากศัพทจากสมัย โบราณ เรียกวา โปรโต-อินโดยูโรเปยน ซึ่งแตกสาขาออกมามากมาย เชน กรีก ละติน เปอรเซีย ภาษาอังกฤษรับคําศัพทมาจากกรีกและละติน ทําใหภาษาอังกฤษมีศัพทจํานวนมากสอดคลองกับ ศัพทภาษาสันสกฤต ทีนี้ ภาษาไทยนําศัพทภาษาสันสกฤตมาใช ทําใหศัพทภาษาไทยหลายคําตรงกับ ศัพทอังกฤษไปโดยอัตโนมัติ ภาษาสันสกฤตใชตัวอักษรใดเขียนก็ได ภาษาสันสกฤตมีเสียงพยัญชนะ และเสียงสระ (ไมมี วรรณยุกต) ในสมัยพระเวทมีเสียงสูงกลางต่ําดวย เรามักเห็นเอกสารภาษาสันสกฤตที่เขียนดวยอักษร เทวนาครี (เท-วะ-นา-คะ-รี) แตอาจใชอักษรอื่นเขียนก็ได เชน อักษรทมิฬ โรมัน หรืออักษรไทย ปจจุบันชาวไทยมากกวาครึ่ง ใชชื่อเปนภาษาสันสกฤตลวน หรือผสมภาษาสันสกฤต คนไทย เห็นวา ศัพทภาษาสันสกฤตหลายคํามีความหมายที่ดี เปนมงคล และกระชับ (คําสั้น แตความหมาย เยอะ) จึงนิยมใชสรางศัพทสําคัญๆ มาตั้งแตสมัยโบราณ โดยเฉพาะพระนามบุคคลสําคัญ เชน พระมหากษัตริย พระราชวงศ พระพุทธรูป ราชทินนามของขุนนาง หนวยงาน ภายหลังใชตั้งชื่อ นามสกุล พบไดโดยทั่วไป การลําดับคําศัพทในภาษาสันสกฤตเปนแบบจิ๊กซอว คําศัพทในภาษาสันสกฤตนั้น เมื่อ นํามาใช จะมีการกําหนดหนาที่ไวชัดเจน วาตัวใดเปนประธาน กริยา กรรมฯลฯ จึงสามารถวาง ตรงไหนก็ไดในประโยค ผูอานตองหาเอาเอง วาประธาน กริยา กรรม และคําขยายอยูตรงไหน แต โดยทั่วไปนิยมใช ประธาน กรรม กริยา และคําขยายไวหนาคําที่ถูกขยาย ปจจุบันไมมีการใชภาษาสันสกฤตในชีวิตประจําวัน แตมีการใชในหมูนักวิชาการบาง เชน หนังสือพิมพ วิทยุ บล็อก มหาวิทยาลัยบางแหงในอินเดีย บังคับใหใหนักศึกษาวิชาเอกสันสกฤต ตอง สื่อสารเปนภาษาสันสกฤต (ปาย เอกสาร จดหมาย สนทนา) และเขียนวิทยานิพนธเปนภาษาสันสกฤต มีการจัดสัมมนาวิชาการดานภาษาสันสกฤตระดับโลก ประจําทุก 3 ป เรียกวา World Sanskrit Conference (WSC) แตละประเทศผลัดกันเปนเจาภาพ ครั้งลาสุด เมื่อป 2558 จัดขึ้นที่ ประเทศไทย เปนการประชุมครั้งที่ 16 คราวหนาครั้งที่ 17 จัดที่แวนคูเวอร ประเทศแคนาดา ระหวาง วันที่ 9-13 กรกฎาคม 2561