Lezing over de transitie in voedsel en landbouw voor Springtij Forum, Terschelling 2017

1. Something is rotten in the state of food...
.... Maar wat precies en wat doen we dan?
Krijn J. Poppe | Wageningen Economic Research
September 2017 Springtij, Terschelling

2. Vijf grote
maatschappelijke
uitdagingen
 Voedsel- (en voedings) zekerheid en –veiligheid
 Klimaatsverandering, water en energie verbruik
 Vermindering van ecologische effecten
 Gezond menu voor levenslang gezond leven
 Ongelijkheid

3. Voedselketen: twee zwakke plekken
Input industriesFarmerFood processorConsumer Retail
• Voksgezondheid– Obesitas,
Diabetes-2 etc.
• Klimaat-adaptatie vraagt
om ander menu
• Sterke schaalvergroting
• Kosten milieu en natuur
blijven buiten besluiten
• Broeikasgassen
(klimaat) maakt dat nog
erger
Is het toeval dat deze kleine spelers de zwakkere zijn?
> Er is een voedsel-systeem aanpak nodig voor een
transitie

4. Veel misverstanden: zoeken naar één
als oplossing voor alles en overal
Productivism paradigm
 Focus op meer aanbod
 Calorieen voor de wereld
 Eco-efficiency per kg
Sufficiency paradigm
 Voedsel is meer dan
calorien
 Veranderingen in menu
nodig voor duurzaamheid
 Lokale effecten, gaat ook
om milieu-uitstoot per ha
• Put fewer forks on the table –
Thomas Maltus (1798, An
essay on the principles of
population)
• Bake a bigger pie - Marquis
de Condorcet
• Teach everyone better table
manners – William Godwin
© Warren Belasco: Meals to come – a
history of the future of food

5. Vijf grote misverstanden
 ‘Er is een landbouwcrisis’
 ’De industrialisering van de voedsel-
keten is fout’
 ‘Landbouw is de belangrijkste oplossing
voor de problemen in het landelijk
gebied’
 ‘Internationale handel is schadelijk’
 ‘Het GLB is duur en leidt tot
overproductie’

7. Vijf voorbeelden van opgaves voor GLVB
 Maak onze menus gezonder en duurzamer met een prijs
die de echte kostprijs dekt.
 Laat het klimaatakkoord neerslaan in
beslissingen van boeren
 Stem de prikkels in de keten af.
 Installeer slimme (ict) instrumenten voor
milieu-management
 Ondersteun ‘disruptive’ innovatie in het
stads-voedselsysteem en de bio-economie

8. Enkele aspecten
in relatie tot
consumptie
 Lange termijn voedselveiligheid: menu-gerelateerde ziektes
 We eten teveel, verspillen, niet genoeg groente & fruit
 Samenhang met klimaatsdossier: van dierlijk naar plant.
 Marktfalen: geen ware prijs voedsel, gezondheidskosten
afgewenteld op maatschappij
 Moeilijk te beinvloeden met veranderingen in landbouw en
landbouwbeleid: noodzaak van voedselbeleid

9. Een paar essentiele beleidsissues in NL
Tot 2030:
 Productie: Gezien klimaatafspraken (en Nitraat/KRW):
hoeveel dieren kan NL huisvesten in 2030 en hoe en
waar (fijnstof, regionaal mestproblemen etc.) regelen we
de innovatie of de inkrimping ?
 Consumptie: Hoe regelen we dat consument
overschakelt naar bv. 40% eiwit uit plantaardige bron in
2030?
2030 – 2050:
 Wat is dan nog de rol van de veehouderij vanuit circulair
perspectief, klimaatafspaken, bodemdaling veenweide
 En hoe ziet de akkerbouw er dan uit (bodem, strips?)

10. Samenvattend: wat te doen
 Huidige voedselketens hebben twee zwakke plekken:
boeren en consumten; systeem aanpak nodig
 Een landbouw- en voedselbeleid zou stad en ommeland
weer kunnen verbinden, en klimaatprobleem aanpakken
 Klimaatsafspraken vragen om een klimaatwet die ook de
landbouw duidelijkheid over plaats en toekomst geeft
 Vernieuwing komt vermoedelijk van nieuwe spelers,
start-ups (meat from the lab), steden, burgers via de
omgevingsvisie, Amazon.com etc.
Input industriesFarmerFood processor
Consumer Retail

11. Thanks for your
attention
krijn.poppe@wur.nl
www.wur.nl