Cümlenin Öğeleri <ul><li>Sözcüklerin cümle içerisindeki görev adlarına “cümlenin öğeleri”denir. Cümle öğelerini, temel öğe...
A- Temel Öğeler: <ul><li>1-Yüklem: Cümlede işi, oluşu, hareketi kişi ve zamana bağlı olarak anlatan yani yargı bildiren un...
Örnekler: <ul><li>Babam erkenden dükkana  gitti. </li></ul><ul><li>Kaçtılar . </li></ul><ul><li>Burada en çok yetişen ürün...
2- Özne: <ul><li>Cümlede yüklemin bildirdiği işi, hareketi yapan ve yargıya konu olan unsurdur. Özneyi bulmak için yükleme...
Uyarı: <ul><li>Özneler cümlede yer alıp almamasına veya fiilin çatı özelliğine göre değişik isimler alır.  </li></ul><ul><...
B)Yardımcı Öğeler: <ul><li>1 -Nesne : Cümlede öznenin yaptığı işten etkilenen varlığa “nesne” denir. Nesneyi bulmak için y...
A) Belirtili Nesne: <ul><li>Nesne görevinde bulunan söz ismin –i hal ekini almışsa bu tür nesneye belirtili nesne denir. Y...
B) Belirtisiz Nesne: <ul><li>Nesne görevinde bulunan kelime yalın halde bulunuyorsa bu durumdaki nesneye belirtisiz nesne ...
2- Dolaylı Tümleç: <ul><li>Cümlede yüklemin anlamını yer bakımından tamamlayan sözlere denir. Dolaylı tümleç, yüklemi yöne...
3- Zarf Tümleci: <ul><li>Yüklemi zaman, miktar, durum, yer-yön bakımından tamamlayan kelimelere denir. Zarf tümleci yüklem...
Örnekler: <ul><li>Örnek:  Dün  maçı kazandık. (Ne zaman?) </li></ul><ul><li>Yaşlı kadın  durmadan  konuşuyordu. (Nasıl?) <...
Cümlenin Öğeleriyle İlgili Bazı Hususlar <ul><li>- Bir cümle öğelerine ayrılırken sıfat ve isim tamlamaları, deyimler, iki...
Cümlenin Öğeleriyle İlgili Bazı Hususlar <ul><li>- Bir cümlede, cümlenin öğelerini bulmak için sorduğumuz sorulardan hiçbi...
Cümlenin Öğeleri <ul><li>. </li></ul>Ne zaman ?,  Niçin ?,  Neden ?,  Ne   kadar ?,  Nasıl ? ZARF TÜMLECİ Kime?, Kimde?, K...
Hazırlayan: <ul><li>ABDULCELİL KAHVECİ  </li></ul><ul><li>Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni </li></ul>
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

CüMlenin öğEleri

5,877 views

Published on

Published in: Spiritual, Business
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
5,877
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
247
Actions
Shares
0
Downloads
18
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

CüMlenin öğEleri

  1. 1. Cümlenin Öğeleri <ul><li>Sözcüklerin cümle içerisindeki görev adlarına “cümlenin öğeleri”denir. Cümle öğelerini, temel öğeler ve yardımcı öğeler olmak üzere iki grupta inceleyebiliriz. </li></ul><ul><li>A) Temel Öğeler: 1- Yüklem 2- Özne </li></ul><ul><li>B) Yardımcı Öğeler: 1- Nesne 2- Dolaylı </li></ul><ul><li>Tümleç 3- Zarf Tümleci </li></ul>
  2. 2. A- Temel Öğeler: <ul><li>1-Yüklem: Cümlede işi, oluşu, hareketi kişi ve zamana bağlı olarak anlatan yani yargı bildiren unsura “yüklem” denir. </li></ul><ul><li>Cümlede yüklemi bulmak için herhangi bir soru sorulmaz. Yüklem tek başına cümle olabilir. Diğer öğeler yüklemi tamamlar. Yüklem kurallı cümlelerde sonda bulunur. </li></ul><ul><li>Yüklem tek sözcükten oluşabileceği gibi değişik söz gruplarından da oluşabilir. </li></ul>
  3. 3. Örnekler: <ul><li>Babam erkenden dükkana gitti. </li></ul><ul><li>Kaçtılar . </li></ul><ul><li>Burada en çok yetişen ürün elmadır . </li></ul><ul><li>Tek isteği onu görmekti . </li></ul><ul><li>O gençliğinde rüzgar gibiydi . </li></ul><ul><li>Dün onu arayan bendim . </li></ul><ul><li>Bu kitap Mustafa’nın hatırasıdır . </li></ul><ul><li>İsmail başarılı bir öğrenciydi . </li></ul><ul><li>Bu hareketiyle gözden düştü . </li></ul><ul><li>Geç fark ettim taşın sert olduğunu. </li></ul>
  4. 4. 2- Özne: <ul><li>Cümlede yüklemin bildirdiği işi, hareketi yapan ve yargıya konu olan unsurdur. Özneyi bulmak için yükleme “ Ne?, Kim ? ” sorularını sorarız. </li></ul><ul><li>Örnek: Adam umursamadan gülüyordu. (Gülen </li></ul><ul><li>kim?) </li></ul><ul><li>Bizim evimiz köyün dışındaydı. (Köyün dışında olan ne?) </li></ul><ul><li>Dün akşam babamın arkadaşı geldi bize. </li></ul><ul><li>Çalışmak başarmaktır. </li></ul>
  5. 5. Uyarı: <ul><li>Özneler cümlede yer alıp almamasına veya fiilin çatı özelliğine göre değişik isimler alır. </li></ul><ul><li>a) Gerçek Özne : Fiilin bildirdiği işi yapan öznedir. </li></ul><ul><li>Örnek: Ahmet derslerine çok çalışır. </li></ul><ul><li>b) Gizli Özne : Cümlede yer almayan öznedir. Gizli özne yüklemden anlaşılır. </li></ul><ul><li>Örnek: Bu imtihana çok çalıştı m . </li></ul><ul><li>c) Sözde Özne : İşi yapmayan, yapılan işten etkilenen öznedir. </li></ul><ul><li>Örnek: Cam kırıldı. Ezan okundu. </li></ul>
  6. 6. B)Yardımcı Öğeler: <ul><li>1 -Nesne : Cümlede öznenin yaptığı işten etkilenen varlığa “nesne” denir. Nesneyi bulmak için yükleme “ Neyi? Kimi ?” ve özneyi bulduktan sonra “ Ne ” soruları sorulur. </li></ul><ul><li>Uyarı: “Ne” sorusu özneyi bulmak için de sorulduğu için bir cümlenin önce yüklemi, sonra öznesi, daha sonra nesnesi bulunmalıdır. ( Y.Ö.N .) </li></ul><ul><li>Nesneler hal eki alıp almamalarına göre ikiye ayrılır. </li></ul>
  7. 7. A) Belirtili Nesne: <ul><li>Nesne görevinde bulunan söz ismin –i hal ekini almışsa bu tür nesneye belirtili nesne denir. Yükleme sorulan “ Neyi? Kimi ?” sorularına cevap verir. </li></ul><ul><li>Nesne tek kelimeden oluşabileceği gibi bir kelime grubundan da oluşabilir. </li></ul><ul><li>Örnek: Türkçe dersini çok seviyordu. (Neyi seviyordu?) </li></ul><ul><li>Eski günleri çok özledik. </li></ul><ul><li>Onun gibisini görmedim hayatımda. </li></ul><ul><li>Bugünkü gazeteleri okudun mu? </li></ul>
  8. 8. B) Belirtisiz Nesne: <ul><li>Nesne görevinde bulunan kelime yalın halde bulunuyorsa bu durumdaki nesneye belirtisiz nesne denir. Yükleme özneyi bulduktan sonra sorduğumuz “Ne?” sorusuna cevap olur. </li></ul><ul><li>Örnek: Önce bir bardak su içti. (Ne içti?) </li></ul><ul><li>Pazardan üç kilo elma almış. (Ne almış?) </li></ul><ul><li>Sabahtan beri kitap okuyor. (Ne okuyor?) </li></ul><ul><li>Ünlü yazar, bu konuda birkaç makale yazdı. </li></ul>
  9. 9. 2- Dolaylı Tümleç: <ul><li>Cümlede yüklemin anlamını yer bakımından tamamlayan sözlere denir. Dolaylı tümleç, yüklemi yönelme, bulunma, çıkma, yönünden tamamlar. Dolaylı tümleç olan kelimeler mutlaka ismin “-e, -de, -den” hallerinden birinde bulunur. Dolaylı tümleci bulmak için yükleme “Kime?, Kimde?, Kimden?, Neye?, Neyde?, Neyden?, Nereye?, Nerede?, Nereden?” soruları sorulur. </li></ul><ul><li>Örnek: Çocuklar sokakta oynuyorlar. </li></ul><ul><li>Eve geç gittim. </li></ul><ul><li>Çarşıdan henüz dönmediler. </li></ul><ul><li>Bayburt’tan ayrılacaklarmış. </li></ul>
  10. 10. 3- Zarf Tümleci: <ul><li>Yüklemi zaman, miktar, durum, yer-yön bakımından tamamlayan kelimelere denir. Zarf tümleci yüklemin yönünü, yüklemde bildirilen işin ne zaman ve nasıl yapıldığını, miktarını bildirir. </li></ul><ul><li>Zarf tümlecini bulmak için yükleme değişik sorular sorulur. </li></ul><ul><li>Bunlar: “ Ne zaman ?, Niçin ?, Neden ?, Ne kadar ?, Nasıl ?” gibi sorulardır. </li></ul><ul><li>Örnek: Halamlar dün bize geldiler. </li></ul>
  11. 11. Örnekler: <ul><li>Örnek: Dün maçı kazandık. (Ne zaman?) </li></ul><ul><li>Yaşlı kadın durmadan konuşuyordu. (Nasıl?) </li></ul><ul><li>“ Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden.” </li></ul><ul><li>Çocuk sessizce içeri girdi. </li></ul><ul><li>Mehmet hastalandığından okula gitmemiş. </li></ul><ul><li>İşçiler çok yorulmuştu. </li></ul><ul><li>Öğrenciler dışarı çıktılar. </li></ul><ul><li>Uyarı: Yer-yön bildiren kelimeler ismin hal eklerinden birini alırsa zarf tümleci olmaz. </li></ul>
  12. 12. Cümlenin Öğeleriyle İlgili Bazı Hususlar <ul><li>- Bir cümle öğelerine ayrılırken sıfat ve isim tamlamaları, deyimler, ikilemeler parçalanamaz. </li></ul><ul><li>Örnek: Çamurlu yollarda düşe kalka ilerliyordu. </li></ul><ul><li>Çoluk çocuğa karışmıştı. Cümlesinde “çoluk çocuğa karışmak” deyimdir ve yüklem görevindedir. </li></ul>
  13. 13. Cümlenin Öğeleriyle İlgili Bazı Hususlar <ul><li>- Bir cümlede, cümlenin öğelerini bulmak için sorduğumuz sorulardan hiçbirine cevap olmayan bir bölüm varsa buna “Cümle dışı unsur” denir. </li></ul><ul><li>Örnek: Sevgili dostum Ahmet , seni çok özledim. C.D.U. </li></ul>
  14. 14. Cümlenin Öğeleri <ul><li>. </li></ul>Ne zaman ?, Niçin ?, Neden ?, Ne kadar ?, Nasıl ? ZARF TÜMLECİ Kime?, Kimde?, Kimden?, Neye?, Neyde?, Neyden?, Nereye?, Nerede?, Nereden? DOLAYLI TÜMLEÇ Neyi?, Kimi?, Ne? NESNE Kim?, Ne? ÖZNE Karşılık verdiği sorular Öğe
  15. 15. Hazırlayan: <ul><li>ABDULCELİL KAHVECİ </li></ul><ul><li>Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni </li></ul>

×