Ενότητα 27, Το κίνημα στο Γουδί (1909). Ιστορία Γ΄ Γυμνασίου, σελ. 82-83

1. ΕΝΟΤΗΤΑ 27, Το
κίνημα στο Γουδί (1909).
Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία,
Γ΄ Γυμνασίου, σελ. 82-83

3. Κατά την τελευταία
δεκαετία του 19ου
αιώνα η Ελλάδα
αντιμετώπιζε σοβαρά
οικονομικά προβλήματα
(1893: πτώχευση, 1898:
επιβολή Διεθνούς
Οικονομικού Ελέγχου).
Α. Τα αίτιατου Κινήματος στο Γουδί (1909)
1. Οικονομικά αίτια(τέλη 19ου αι.)

4. Η κρίση εντάθηκε στις αρχές
του 20ού αιώνα, καθώς η
διεθνής οικονομική ύφεση
έκανε δύσκολη τη διάθεση των
ελληνικών αγροτικών
προϊόντων στις ξένες αγορές
και περιόρισε τα εμβάσματα
των Ελλήνων μεταναστών από
την Αμερική και την Αίγυπτο.
Prokudin – Gorskii, Sergei Mikhailovich, 1905-15, Ελληνίδες καλλιεργήτριες.Α. Τα αίτιατου Κινήματος στο Γουδί (1909)
1. Οικονομικά αίτια(αρχές 20ου αι.)

5. Πάτρα, 11 Ιουλίου
1910, στη λέμβο
και αναχώρηση για
Αμερική.

6. Παράλληλα, έκδηλη ήταν η
αδυναμία της πολιτικής ηγεσίας
να διαχειριστεί αποτελεσματικά
τις εθνικές διεκδικήσεις, με
αποτέλεσμα άλλοτε να οδηγεί
τη χώρα σε ήττες (πόλεμος του
1897) και άλλοτε να
κατηγορείται ότι παρέμεινε
αδρανής μπροστά στις εξελίξεις.
Αθήνα, 1897, Έλληνες επιστρατευμένοι στην οδό Πανεπιστημίου καθ’ οδόν για το Θεσσαλικό Μέτωπο.Α. Τα αίτιατου Κινήματος στο Γουδί (1909)
2. Εθνικά αίτια

7. Έτσι, επικρατούσε πολιτική
αστάθεια, καθώς κυβερνήσεις
σύντομης θητείας διαδέχονταν η μία
την άλλη. Καμιά από τις 11
κυβερνήσεις, που σχηματίστηκαν
στα χρόνια που μεσολάβησαν από
την ήττα του 1897 μέχρι το 1909,
δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει τα
σοβαρά προβλήματα και να
ικανοποιήσει τη λαϊκή δυσφορία.
Α. Τα αίτιατου Κινήματος στο Γουδί (1909)
3. Πολιτικά- πολιτειακά αίτια
Αθήνα 1897, πατριωτικές διαδηλώσεις και κινητοποιήσεις για τον πόλεμο του 1897.

8. Η δυσαρέσκεια ήταν
διάχυτη στην
ελληνική κοινωνία
και μειωνόταν
διαρκώς το κύρος
των πολιτικών και
της μοναρχίας.
Achille Beltrame, Ιούνιος 1905, Αθήνα, ο Αντώνης Κωσταγερακάρης δολοφονεί τον πρωθυπουργό
Θόδωρο Δηλιγιάννη μπροστά στην Παλαιά Βουλή στις 31 Μαΐου 1905.
Α. Τα αίτιατου Κινήματος στο Γουδί (1909)
3. Πολιτικά- πολιτειακά αίτια

9. Η μοναρχία κατηγορούνταν για
συνεχείς παρεμβάσεις στις ένοπλες
δυνάμεις (επιλογές του διαδόχου
Κωνσταντίνου), καθώς και για τη
στάση του ύπατου αρμοστή της
Κρήτης πρίγκιπα Γεώργιου
(θεωρήθηκε υπεύθυνος για τη ρήξη
με τον Βενιζέλο και την
επανάσταση του Θέρισου το 1905).
Α. Τα αίτιατου Κινήματος στο Γουδί (1909)
3. Πολιτικά- πολιτειακά αίτια
(αιτιάσεις κατά της μοναρχίας)
Γεώργιος Φορνάρης, περ. 1898, η Κρήτη στέφουσα τον πρίγκιπα Γεώργιον στις 9 Δεκεμβρίου 1898.

10. Ο διάδοχοςΚωνσταντίνος,
αρχηγόςτου Στρατού
Θεσσαλίας, θεωρήθηκε
υπεύθυνοςγια την ήττα το 1897
Carl Boehringer, περ. 1890, ο Διάδοχος Κωνσταντίνος.

11. ΕΘΝΙΚΑ
-αίσθημαντροπής για την
ήττα του 1897
-δυσαρέσκειαγια:
 τη μη προώθηση των
εθνικών διεκδικήσεων
και
την έλλειψη βοήθειας
προς τους αλύτρωτους
Έλληνες

12. Φωκίων Παπαμήτρος, περ. 1900, Αθήνα, προσωπογραφία αξιωματικού.

13. Πάτρα, αρχές 20ου αιώνα. Αγιασμός της σημαίας του 12ου Συντάγματος
παρουσία του βασιλέως Γεωργίου Α΄.
Σε αυτές τις συνθήκες
ιδρύθηκε, τον Μάιο του 1909, ο
Στρατιωτικός Σύνδεσμος, μια
οργάνωση κατώτερων
αξιωματικών. Τα μέλη του
Συνδέσμου δυσφορούσαν τόσο
για το ότι η βασιλική οικογένεια
προωθούσε τους ευνοούμενους
της στο στράτευμα όσο και για
την κακή κατάσταση των
ενόπλων δυνάμεων.

14. Αθήνα, δεκαετία 1890, Ευέλπιδες με τη σημαία τους και την στρατιωτική
τους μπάντα με φόντο το ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία.

15. Η κυβέρνησηΔημητρίουΡάλλη
αντέδρασε στα αιτήματα του
Συνδέσμου εκδίδοντας διαταγή
σύλληψης της ηγεσίας του.
Επρόκειτο για μια κωμική διαταγή.
Οι περισσότεροι αξιωματικοί που
είχαν επιφορτιστεί με τις συλλήψεις
ήταν μέλη του Συνδέσμου!
Διαπραγματεύσεις της
πολιτικής ηγεσίας με Σύνδεσμο.
Όταν, όμως, προσπάθησε, στις 12
Αυγούστου 1909, να συλλάβει
την ηγεσία του, ο Σύνδεσμος,
αφού ανέθεσε την αρχηγία του
στον συνταγματάρχη Νικόλαο
Ζορμπά, προχώρησε, στις 15
Αυγούστου 1909, στην
εκδήλωση κινήματος με κέντρο
το στρατόπεδο στο Γουδί
(περιοχή της Αθήνας).

16. Μονάδες επαναστατών έξω από τα ανάκτορα του Διαδόχου Κωνσταντίνου.
Καθώς η κυβέρνηση δεν διέθετε δυνάμεις για να αντιμετωπίσει τους
κινηματίες, δέχτηκε τους όρους τους. Τότε αυτοί επέστρεψαν στις θέσεις τους,
διατηρώντας, ωστόσο, στο ακέραιο την οργάνωσή τους.

17. Ως και η ίλη που διοικούσε ο πρίγκιπας Ανδρέας βρέθηκε επαναστατημένη στο Γουδί.

18. 1908, οι Πρίγκιπες Ανδρέας και Χριστόφορος με άγνωστο κύριο.

19. Ο Σύνδεσμος ζητούσε, κυρίως,
την αναδιοργάνωση των ενόπλων
δυνάμεων. Αυτό πρακτικά
σήμαινε την απομάκρυνση από
το στράτευμα των πριγκίπων,
δηλαδή του διαδόχου
Κωνσταντίνου και των άλλων
γιων του βασιλιά, αίτημα που
ικανοποιήθηκε αμέσως. Η
κίνηση αυτή αποτελούσε
προϋπόθεση για την κατάργηση
της ευνοιοκρατίας και την
ανεμπόδιστηβαθμολογική
εξέλιξη όλων των αξιωματικών. Karl Haupt, δεκαετία 1900, οικογενειακός περίπατος της Βασιλικής Οικογενείας της
Ελλάδος μπροστά στο άγαλμα του Λόρδου Βύρωνα, με φόντο το Ζάππειο.

20. Παράλληλα, η ηγεσία
του κινήματος
διατύπωσε και κάποια
γενικότερα, αν και θολά,
αιτήματα που
αφορούσαν
μεταρρυθμίσεις στη
διοίκηση του κράτους,
στην οικονομία, στη
δικαιοσύνη και στην
εκπαίδευση. Αθήνα, αρχές 20ου αιώνα, οδός Ερμού.

21. Αξιωματικοί του ελληνικού Στρατού στις παραμονές του
Κινήματος του 1909
Συνταγματάρχης Νικόλαος Ζορμπάς

22. Το συλλαλητήριο της 14ης Σεπτεμβρίου 1909, στο Πεδίον του Άρεως. Λαϊκή
εικόνα της εποχής (Εθνικό Ιστορικό Μουσείο).

23. Το γεγονός ότι οι μη στρατιωτικοί
στόχοι του κινήματος ήταν γενικοί
και αόριστοι δεν εμπόδισε την
υιοθέτηση τους από την ελληνική
κοινωνία. Αντιθέτως, μάλλον
συνέβαλε στο να λειτουργήσει το
κίνημα του 1909 ως καταλύτης
που προκάλεσε μια έκρηξη
γενικότερων λαϊκών αιτημάτων, τα
οποία στρέφονταν κατά της
«συναλλαγής» και συνοψίζονταν
στο αόριστο αλλά σίγουρα
επιτακτικό αίτημα της
«Ανόρθωσης»του κράτους.
Να σχολιάσετε σε σύντομο κείμενο την εικόνα: Ποια μορφή δεσπόζει; Ποιες άλλες
μορφές εικονίζονται; Ποιους συμβολισμούς μπορείτε να εντοπίσετε;
Η Αναγέννηση της Ελλάδας στις 15 Αυγούστου 1909 (λαϊκή λιθογραφία).

24. Στις 14 Σεπτεμβρίου
1909 ο λαός της Αθήνας,
μ’ ένα εντυπωσιακό
συλλαλητήριο που
οργανώθηκε από τον
Σύνδεσμο και διάφορες
επαγγελματικές
οργανώσεις, εξέφρασε
την υποστήριξή του προς
το κίνημα.
Carl Boehringer. Πλήθος συγκεντρωμένο μπροστά στα ανάκτορα. Φαίνεται ότι απεικονίζεται το λαϊκό
συλλαλητήριο της 14ης Σεπτεμβρίου 1909 που οργανώθηκε από το Στρατιωτικό Σύνδεσμο σε συνεννόηση με τους
συλλόγους και τις συντεχνίες, προκειμένου να υποστηριχθούν με αυτό οι σκοποί της επανάστασης στο Γουδί.

25. Να μελετήσετε και να σχολιάσετε την πηγή 2 και την εικόνα . Πώς ερμηνεύετε τη
θετική στάση του λαού της Αθήνας απέναντι στο κίνημα του 1909;
Ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ μιλά στο συλλαλητήριο της 14ης Σεπτεμβρίου 1909 στο συγκεντρωμένο πλήθος.
Λαϊκή εικόνα της εποχής (Αθήνα, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο).

27. Πέτρος Μωραΐτης, 1880-90, ο βασιλεύς Γεώργιος Α΄ και η βασίλισσα Όλγα.

28. Αρχικά, ο Σύνδεσμος
δοκίμασε να υλοποιήσει τις
επιδιώξεις του μέσω της
κυβέρνησης Μαυρομιχάλη,
που διορίστηκε από τον
Γεώργιο αμέσως μετά την
εκδήλωση του κινήματος.
Ωστόσο, η αμοιβαία
καχυποψία δεν άφησε να
προκύψει κάποιο
ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Κυριακούλης Μαυρομιχάλης

29. Έτσι, η ηγεσία του
Συνδέσμου κάλεσε στην
Αθήνα τον Ελευθέριο
Βενιζέλο, που είχε
διακριθεί στην πολιτική
ζωή της Κρήτης και
στους αγώνες των
Κρητικών για ένωση με
την Ελλάδα.
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος σε ηλικία 45 ετών, το 1909.

30. Καθ' οδόν από την Κρήτη για τον Πειραιά, ο Ελ. Βενιζέλος σταμάτησε στη Σύρο, όπου έγινε δεκτός από τα μέλη του «Λαϊκού Συλλόγου»
(Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη).

31. Στην περίοδο 1910-1912 ο Βενιζέλος
κυριάρχησε στην Ελληνική πολιτική
σκηνή, ίδρυσε το κόμμα των Φιλελευθέρων
κέρδισε την πλειοψηφία στη Βουλή και
έγινε πρωθυπουργός.
Οι παραπάνω πολιτικές πρωτοβουλίες συνδέονταν στενά με
την εκτίμηση του Βενιζέλου ότι η Ελλάδα σύντομα θα
έπρεπε να πάρει μέρος σε πόλεμο για να επιτύχει τους
εθνικούς της στόχους.
Kenan Mesare, 1912, η είσοδος στη Θεσσαλονίκη
του Αρχιστρατήγου Διαδόχου Κωνσταντίνου.
Ακολούθησε συμβιβαστική και συμφιλιωτική πολιτική με
τον βασιλιά και επανέφερε τον διάδοχο Κωνσταντίνο στην
ηγεσία του στρατεύματος.