SlideShare a Scribd company logo

3. Πρόσφυγες από τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη

ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1821-1930) Α. ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ (1821-1827)

1 of 48
Download to read offline
Α. ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ (1821-1827)
3. ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ
Μπακάλης Κώστας : history-logotexnia.blogspot.com
 Νικόλαος Γύζης: Μετά την Καταστροφή των Ψαρών, Η δεύτερη απεικόνιση
α. Οι Κρήτες και οι Κάσιοι πρόσφυγες
Από τον πρώτο κιόλας χρόνο της Επανάστασης, οπλοφόροι Κρήτες κατέφυγαν, αρχικά σε
μικρό αριθμό, στις Κυκλάδες. Μετά την καταστροφή της Κάσου από τον αιγυπτιακό στόλο το
1824, οι Κάσιοι αλλά και οι Κρήτες που είχαν καταφύγει εκεί, κατευθύνθηκαν σε άλλα νησιά
του Αιγαίου. Η άφιξη των Κρητών προκάλεσε αναταραχή στο κεντρικό Αιγαίο. Ως τα μέσα της
δεκαετίας, οι ένοπλοι Κρήτες πρόσφυγες είχαν αποβεί κυρίαρχοι σε βάρος των εγχωρίων. Άλλη
ομάδα Κρητών προσφύγων του 1823-1824 κατέφυγε στην Πελοπόννησο. Στην Αργολίδα η
κυβέρνηση μερίμνησε για τη διατροφή και περίθαλψή τους.
β. Οι Χίοι πρόσφυγες
Μετά την καταστροφή της Χίου και τη μαζική μεταφορά των κατοίκων της στα Ψαρά,
ανέκυψε πρόβλημα από το πλήθος των προσφύγων που κατέκλυσε το νησί. Οι Ψαριανοί
έδειξαν και πάλι φροντίδα, παραχωρώντας στους Χίους πρόχειρα καταλύματα. Το αδιαχώρητο
που δημιουργήθηκε αντιμετωπίστηκε, όπως και παλαιότερα, με τη μεταφορά μεγάλου αριθμού
Χίων στις Κυκλάδες και την Πελοπόννησο. Γενικά, η διάθεση των Κυκλαδιτών απέναντι τους
ήταν φιλική και οι Χίοι προσαρμόστηκαν εύκολα.
Όσοι μεταφέρθηκαν στην Πελοπόννησο, βρέθηκαν στην πυρπολημένη Κόρινθο πεινασμένοι
και χωρίς καμία περίθαλψη. Μερικοί αποβιβάστηκαν στον Πειραιά και από εκεί πήγαν στην
Αθήνα. Η κυβέρνηση έδειξε φροντίδα για όλους αυτούς: παραχώρησε χώρους στέγασης και
καταλύματα και ανέλαβε τη δαπάνη της συντήρησης των απόρων, των χηρών και των
ορφανών. Στη συνέχεια διαμοίρασε τους πρόσφυγες σε γύρω χωριά και κωμοπόλεις και
ζήτησε από τους προκρίτους να τους φροντίζουν. Τα μέτρα περίθαλψης όμως ατόνησαν μέσα
σ' ένα μήνα, γιατί έπρεπε η κυβέρνηση να εξοικονομήσει πόρους για την προετοιμασία της
άμυνας, ενόψει της επικείμενης εκστρατείας του Δράμαλη.
Η νοσταλγία για την ιδιαίτερη πατρίδα τους και οι κακουχίες στην προσφυγιά τόνωσαν την
επιθυμία των Χίων να επιστρέψουν στο νησί τους, έστω κι αν αυτό βρισκόταν υπό τουρκική
κατοχή. Από τον Οκτώβριο του 1822, αρκετοί άρχισαν να επιστρέφουν. Όσοι παρέμειναν,
αντίθετα με άλλους πρόσφυγες, εργάστηκαν σε όλη τη διάρκεια της Επανάστασης, όχι για
αποκατάσταση στους τόπους που είχαν προσφύγει, αλλά για ανακατάληψη του νησιού τους. Η
αποτυχημένη επιχείρηση του Φαβιέρου (1827-1828), που προετοιμάστηκε από Χίους
πρόσφυγες για το σκοπό αυτό, έθεσε άδοξο τέλος σε αυτές τις προσπάθειες και γέννησε νέο
κύμα Χίων προσφύγων προς τη Σάμο και τις Κυκλάδες.
ΤΟΠΟΙ ΚΑΤΑΦΥΓΗΣ
ΤΟΠΟΙ ΚΑΤΑΦΥΓΗΣ
Προβλήματα
Αντιμετώπιση
Μέτρα
Κυβερνητικής
περίθαλψης
Επιθυμία
επιστροφής με
ανακατάληψη
Επιχείρηση
Φαβιέρου
Νέο κύμα
προσφύγων
.
γ. Οι Ψαριανοί πρόσφυγες
Τον Ιούνιο του 1824 σήμανε η ώρα της προσφυγιάς και για τους Ψαριανούς. Περίπου 3.600
εγκατέλειψαν το κατεστραμμένο νησί, με προορισμό άλλα νησιά του Αιγαίου. Λίγοι κατέφυγαν
στο Ναύπλιο.
Στις Κυκλάδες, όπου κυρίως κατευθύνθηκαν, δεν αντιμετωπίστηκαν παντού με τον ίδιο τρόπο.
Ευπρόσδεκτοι ήταν στην Τήνο, η κοινότητα της οποίας μερίμνησε άμεσα για τη συντήρησή
τους. Από εκεί οι περισσότεροι μετοίκησαν στη γειτονική Σύρο ή επέστρεψαν αργότερα στις
εστίες τους. Στην Πάρο και την Άνδρο αντιμετώπισαν προβλήματα με τους ντόπιους. Αντίθετα,
οι Σπετσιώτες τούς συμπεριφέρθηκαν ευσπλαχνικά, ξεχνώντας τους παλιούς ανταγωνισμούς
των δύο ναυτικών νησιών. Όταν όμως οι Ψαριανοί έδειξαν διάθεση να εγκατασταθούν μόνιμα
στις Σπέτσες, οι Σπετσιώτες αντέδρασαν. Έτσι οι Ψαριανοί αναγκάστηκαν να μετοικήσουν και,
με κυβερνητική άδεια, να εγκατασταθούν στη Μονεμβασιά.
Η κυβέρνηση φρόντισε για τη στέγασή τους, όρισε να εισπράττουν ένα μέρος από τους φόρους
της περιοχής και κατάρτισε κατάλογο των αιχμαλώτων Ψαριανών για την εξαγορά τους. Παρ'
όλα αυτά, οι Ψαριανοί της Μονεμβασιάς θεώρησαν ότι δεν αντιμετωπίστηκε ικανοποιητικά η
κατάστασή τους, που επιδεινώθηκε δραματικά με το ξέσπασμα θανατηφόρου επιδημίας. Οι
περισσότεροι Ψαριανοί έφυγαν αργότερα από τη Μονεμβασιά και διασκορπίστηκαν πάλι στις
Κυκλάδες. Στην Αίγινα, περισσότερο απ' οπουδήποτε αλλού, βρήκαν το χώρο της μόνιμης
εγκατάστασης που επιδίωκαν. Ανέπτυξαν μεγάλη δραστηριότητα στα κοινά θέματα του
νησιού, αλλά και στις υποθέσεις του έθνους γενικότερα. Ίδρυσαν σχολείο, διέδωσαν τα έθιμά
τους και μέχρι τα μέσα του αιώνα διατήρησαν το κοινοτικό τους σύστημα.
Στην Γ' Εθνοσυνέλευση οι Ψαριανοί ζήτησαν με καθυστέρηση να καθοριστεί τόπος
προσφυγικού συνοικισμού τους. Έχοντας εξασφαλίσει στην πράξη χώρο εγκατάστασης στην
Αίγινα δεν πιέζονταν, όπως άλλοι.
Τόποι καταφυγής
Διαφορές στην
αντιμετώπισή τους
Κυκλάδες
Σπέτσες
Μονεμβασιά
Κυβερνητική μέριμνα
Προβλήματα
Νέα μετοικεσία
Αίγινα
Αίτημα στην Γ΄
Εθνοσυνέλευση
δ. Ο προσφυγικός συνοικισμός της Ερμούπολης Σύρου
Αξίζει να δούμε αναλυτικότερα τη δημιουργία της Ερμούπολης στη Σύρο. Αποτελεί
αντιπροσωπευτικό δείγμα ίδρυσης και εξέλιξης ενός αυτοτελούς και ακμαίου προσφυγικού
συνοικισμού κατά τη διάρκεια της Επανάστασης, ο οποίος βασίστηκε στην πρωτοβουλία των
οικιστών του, χωρίς κυβερνητική αρωγή. Η περιοχή, που το 1825 πήρε το όνομα Ερμούπολη
από τους πρόσφυγες οικιστές της, άρχισε να συγκεντρώνει από το 1821 έως το 1824 Έλληνες
πρόσφυγες απ' όλα τα μέρη της Ελλάδας: Μικρασιάτες, Ψαριανούς, Κρήτες και κυρίως Χίους. Η
συμφόρηση που είχε επέλθει στα γειτονικά νησιά, η θέση του λιμανιού και η ουδέτερη στάση
που τηρούσε το νησί στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης προκάλεσαν την αθρόα προσέλευση.
Οι ντόπιοι Συριανοί κατοικούσαν στην Άνω Σύρο, μακριά από την παραλία, στην οποία
συγκεντρώθηκαν οι νεοφερμένοι. Σύντομα η αυξημένη προσέλευση προσφύγων προκάλεσε
την επιφυλακτικότητα και, στη συνέχεια, τις αντιδράσεις των ντόπιων, κυρίως λόγω
κτηματικών διαφορών. Τη διάσταση υποδαύλιζε επιπλέον η διαφορά δόγματος μεταξύ των
καθολικών ντόπιων και των ορθόδοξων προσφύγων
Θεμελίωση
συνοικισμού με
προσφυγική
πρωτοβουλία
Προέλευση
Αίτια
προσέλευσης
Αντίδραση
ντόπιων
Συριανών
+ σ.σ. 21,22,28
3. Πρόσφυγες από τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη
Από τον πρώτο κιόλας
χρόνο της Επανάστασης,
• οπλοφόροι Κρήτες
 κατέφυγαν,
αρχικά σε
μικρό αριθμό,
στις ΚΥΚΛΑΔΕΣ.
1821
Μετά την καταστροφή της
Κάσου από τον αιγυπτιακό στόλο
το 1824,
• οι Κάσιοι αλλά και οι Κρήτες
που είχαν καταφύγει εκεί,
κατευθύνθηκαν
 σε ΑΛΛΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ
ΑΙΓΑΙΟΥ.
• Η άφιξη των Κρητών
 προκάλεσε
αναταραχή στο
κεντρικό Αιγαίο.
 Ως τα μέσα της
δεκαετίας, οι ένοπλοι
Κρήτες πρόσφυγες
είχαν αποβεί
κυρίαρχοι σε βάρος
των εγχωρίων.
1824
• Άλλη ομάδα Κρητών
προσφύγων του 1823-
1824 κατέφυγε στην
ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ.
• Στην Αργολίδα η
κυβέρνηση μερίμνησε
για τη διατροφή και
περίθαλψή τους.
1823-1824

Recommended

1. Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την Κύπρο
1. Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την Κύπρο1. Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την Κύπρο
1. Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την ΚύπροKvarnalis75
 
1. Η πρόνοια για τους πρόσφυγες κατά την Οθωνική περίοδο
1. Η πρόνοια για τους πρόσφυγες κατά την Οθωνική περίοδο1. Η πρόνοια για τους πρόσφυγες κατά την Οθωνική περίοδο
1. Η πρόνοια για τους πρόσφυγες κατά την Οθωνική περίοδοKvarnalis75
 
4. Η στάση της πολιτικής ηγεσίας απέναντι στο προσφυγικό ζήτημα
4. Η στάση της πολιτικής ηγεσίας απέναντι στο προσφυγικό ζήτημα4. Η στάση της πολιτικής ηγεσίας απέναντι στο προσφυγικό ζήτημα
4. Η στάση της πολιτικής ηγεσίας απέναντι στο προσφυγικό ζήτημαKvarnalis75
 
3. Η Σύμβαση της Λοζάνης και η ανταλλαγή των πληθυσμών
3. Η Σύμβαση της Λοζάνης και η ανταλλαγή των πληθυσμών3. Η Σύμβαση της Λοζάνης και η ανταλλαγή των πληθυσμών
3. Η Σύμβαση της Λοζάνης και η ανταλλαγή των πληθυσμώνKvarnalis75
 
1. Η οργάνωση της Κρητικής Πολιτείας
1. Η οργάνωση της Κρητικής Πολιτείας1. Η οργάνωση της Κρητικής Πολιτείας
1. Η οργάνωση της Κρητικής ΠολιτείαςKvarnalis75
 
4. Η επανάσταση του Θερίσου (1905)
4. Η επανάσταση του Θερίσου (1905)4. Η επανάσταση του Θερίσου (1905)
4. Η επανάσταση του Θερίσου (1905)Kvarnalis75
 
1. Η ενσωμάτωση των προσφύγων
1. Η ενσωμάτωση των προσφύγων1. Η ενσωμάτωση των προσφύγων
1. Η ενσωμάτωση των προσφύγωνKvarnalis75
 
2. Η διαμόρφωση νέων δεδομένων κατά την Επανάσταση
2. Η διαμόρφωση νέων δεδομένων κατά την Επανάσταση2. Η διαμόρφωση νέων δεδομένων κατά την Επανάσταση
2. Η διαμόρφωση νέων δεδομένων κατά την ΕπανάστασηKvarnalis75
 

More Related Content

What's hot

2. Οι επιπτώσεις από την άφιξη των προσφύγων
2. Οι επιπτώσεις από την άφιξη των προσφύγων2. Οι επιπτώσεις από την άφιξη των προσφύγων
2. Οι επιπτώσεις από την άφιξη των προσφύγωνKvarnalis75
 
4. Η Εθνοσυνέλευση του 1862-1864
4. Η Εθνοσυνέλευση του 1862-18644. Η Εθνοσυνέλευση του 1862-1864
4. Η Εθνοσυνέλευση του 1862-1864Kvarnalis75
 
2. Η διαμάχη αυτοχθόνων και ετεροχθόνων
2. Η διαμάχη αυτοχθόνων και ετεροχθόνων2. Η διαμάχη αυτοχθόνων και ετεροχθόνων
2. Η διαμάχη αυτοχθόνων και ετεροχθόνωνKvarnalis75
 
4. Ο εθνικός διχασμός (1915 - 1922)
4. Ο εθνικός διχασμός (1915 - 1922)4. Ο εθνικός διχασμός (1915 - 1922)
4. Ο εθνικός διχασμός (1915 - 1922)Kvarnalis75
 
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟN 20ο ΑΙΩΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ
 ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟN 20ο ΑΙΩΝΑ  ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟN 20ο ΑΙΩΝΑ  ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟN 20ο ΑΙΩΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗKvarnalis75
 
1. Η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων
1. Η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων1. Η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων
1. Η Επιτροπή Αποκαταστάσεως ΠροσφύγωνKvarnalis75
 
1. Η εδραίωση του δικομματισμού
1. Η εδραίωση του δικομματισμού1. Η εδραίωση του δικομματισμού
1. Η εδραίωση του δικομματισμούKvarnalis75
 
9. Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος
9. Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος 9. Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος
9. Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος Kvarnalis75
 
2. Η αγροτική αποκατάσταση
2. Η αγροτική αποκατάσταση2. Η αγροτική αποκατάσταση
2. Η αγροτική αποκατάστασηKvarnalis75
 
2. Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο
2. Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο2. Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο
2. Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώροKvarnalis75
 
1. Η έξοδος
1. Η έξοδος1. Η έξοδος
1. Η έξοδοςKvarnalis75
 
2. Η ελληνοτουρκική προσέγγιση
2. Η ελληνοτουρκική προσέγγιση2. Η ελληνοτουρκική προσέγγιση
2. Η ελληνοτουρκική προσέγγισηKvarnalis75
 
5. Η δημιουργία τραπεζικού συστήματος
5. Η δημιουργία τραπεζικού συστήματος5. Η δημιουργία τραπεζικού συστήματος
5. Η δημιουργία τραπεζικού συστήματοςKvarnalis75
 
2. Το πρώτο διάστημα
2. Το πρώτο διάστημα2. Το πρώτο διάστημα
2. Το πρώτο διάστημαKvarnalis75
 
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ
 ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ  ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ  ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗKvarnalis75
 
3. Η διανομή των εθνικών κτημάτων
3. Η διανομή των εθνικών κτημάτων3. Η διανομή των εθνικών κτημάτων
3. Η διανομή των εθνικών κτημάτωνKvarnalis75
 
4. Ο Α' Παγκόσμιος πόλεμος
4. Ο Α' Παγκόσμιος πόλεμος4. Ο Α' Παγκόσμιος πόλεμος
4. Ο Α' Παγκόσμιος πόλεμοςKvarnalis75
 
7. Τα γεγονότα των ετών 1909-1913
7. Τα γεγονότα των ετών 1909-19137. Τα γεγονότα των ετών 1909-1913
7. Τα γεγονότα των ετών 1909-1913Kvarnalis75
 
3. Τα πρώτα νέφη
3. Τα πρώτα νέφη3. Τα πρώτα νέφη
3. Τα πρώτα νέφηKvarnalis75
 
4. H εκμετάλλευση των ορυχείων
4. H εκμετάλλευση των ορυχείων4. H εκμετάλλευση των ορυχείων
4. H εκμετάλλευση των ορυχείωνKvarnalis75
 

What's hot (20)

2. Οι επιπτώσεις από την άφιξη των προσφύγων
2. Οι επιπτώσεις από την άφιξη των προσφύγων2. Οι επιπτώσεις από την άφιξη των προσφύγων
2. Οι επιπτώσεις από την άφιξη των προσφύγων
 
4. Η Εθνοσυνέλευση του 1862-1864
4. Η Εθνοσυνέλευση του 1862-18644. Η Εθνοσυνέλευση του 1862-1864
4. Η Εθνοσυνέλευση του 1862-1864
 
2. Η διαμάχη αυτοχθόνων και ετεροχθόνων
2. Η διαμάχη αυτοχθόνων και ετεροχθόνων2. Η διαμάχη αυτοχθόνων και ετεροχθόνων
2. Η διαμάχη αυτοχθόνων και ετεροχθόνων
 
4. Ο εθνικός διχασμός (1915 - 1922)
4. Ο εθνικός διχασμός (1915 - 1922)4. Ο εθνικός διχασμός (1915 - 1922)
4. Ο εθνικός διχασμός (1915 - 1922)
 
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟN 20ο ΑΙΩΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ
 ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟN 20ο ΑΙΩΝΑ  ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟN 20ο ΑΙΩΝΑ  ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟN 20ο ΑΙΩΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ
 
1. Η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων
1. Η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων1. Η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων
1. Η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων
 
1. Η εδραίωση του δικομματισμού
1. Η εδραίωση του δικομματισμού1. Η εδραίωση του δικομματισμού
1. Η εδραίωση του δικομματισμού
 
9. Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος
9. Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος 9. Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος
9. Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος
 
2. Η αγροτική αποκατάσταση
2. Η αγροτική αποκατάσταση2. Η αγροτική αποκατάσταση
2. Η αγροτική αποκατάσταση
 
2. Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο
2. Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο2. Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο
2. Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο
 
1. Η έξοδος
1. Η έξοδος1. Η έξοδος
1. Η έξοδος
 
2. Η ελληνοτουρκική προσέγγιση
2. Η ελληνοτουρκική προσέγγιση2. Η ελληνοτουρκική προσέγγιση
2. Η ελληνοτουρκική προσέγγιση
 
5. Η δημιουργία τραπεζικού συστήματος
5. Η δημιουργία τραπεζικού συστήματος5. Η δημιουργία τραπεζικού συστήματος
5. Η δημιουργία τραπεζικού συστήματος
 
2. Το πρώτο διάστημα
2. Το πρώτο διάστημα2. Το πρώτο διάστημα
2. Το πρώτο διάστημα
 
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ
 ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ  ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ  ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ
 
3. Η διανομή των εθνικών κτημάτων
3. Η διανομή των εθνικών κτημάτων3. Η διανομή των εθνικών κτημάτων
3. Η διανομή των εθνικών κτημάτων
 
4. Ο Α' Παγκόσμιος πόλεμος
4. Ο Α' Παγκόσμιος πόλεμος4. Ο Α' Παγκόσμιος πόλεμος
4. Ο Α' Παγκόσμιος πόλεμος
 
7. Τα γεγονότα των ετών 1909-1913
7. Τα γεγονότα των ετών 1909-19137. Τα γεγονότα των ετών 1909-1913
7. Τα γεγονότα των ετών 1909-1913
 
3. Τα πρώτα νέφη
3. Τα πρώτα νέφη3. Τα πρώτα νέφη
3. Τα πρώτα νέφη
 
4. H εκμετάλλευση των ορυχείων
4. H εκμετάλλευση των ορυχείων4. H εκμετάλλευση των ορυχείων
4. H εκμετάλλευση των ορυχείων
 

Similar to 3. Πρόσφυγες από τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη

Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο, τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη. Η στάση ...
Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο, τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη. Η στάση ...Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο, τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη. Η στάση ...
Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο, τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη. Η στάση ...Nasia Fatsi
 
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο αι.
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο αι.ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο αι.
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο αι.AndronikiMasaouti
 
Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την Κύπρο
Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την ΚύπροΠρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την Κύπρο
Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την ΚύπροNasia Fatsi
 
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥElias Nalbantis
 
Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου
Η επανάσταση στα νησιά του ΑιγαίουΗ επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου
Η επανάσταση στα νησιά του ΑιγαίουDimitra Mylonaki
 
Μικρασιατική καταστροφή
Μικρασιατική καταστροφήΜικρασιατική καταστροφή
Μικρασιατική καταστροφήEleftheria Tsitiridou
 
το κρητικο και το μακεδονικο ζητημα
το κρητικο και το μακεδονικο ζητηματο κρητικο και το μακεδονικο ζητημα
το κρητικο και το μακεδονικο ζητημαelissabet
 
Η αποκατάσταση των προσφύγων
Η αποκατάσταση των προσφύγωνΗ αποκατάσταση των προσφύγων
Η αποκατάσταση των προσφύγωνNasia Fatsi
 
Ιστορία και μουσική των Θρακιωτών της περιοχής Ελλησπόντου Κοζάνης
Ιστορία και μουσική των Θρακιωτών της περιοχής Ελλησπόντου ΚοζάνηςΙστορία και μουσική των Θρακιωτών της περιοχής Ελλησπόντου Κοζάνης
Ιστορία και μουσική των Θρακιωτών της περιοχής Ελλησπόντου ΚοζάνηςKATERINA NANNOU
 
μικρασιατική εκστρατεία
μικρασιατική εκστρατείαμικρασιατική εκστρατεία
μικρασιατική εκστρατείαTRPAGONI
 
4. Η παλιννόστηση
4. Η παλιννόστηση4. Η παλιννόστηση
4. Η παλιννόστησηKvarnalis75
 
2. Άλλα προσφυγικά ρεύματα
2. Άλλα προσφυγικά ρεύματα2. Άλλα προσφυγικά ρεύματα
2. Άλλα προσφυγικά ρεύματαKvarnalis75
 
ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ επαναληπτικες εργασιες ιστοριας ενοτητα 27 49
ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ επαναληπτικες εργασιες ιστοριας ενοτητα 27 49ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ επαναληπτικες εργασιες ιστοριας ενοτητα 27 49
ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ επαναληπτικες εργασιες ιστοριας ενοτητα 27 494ο Γυμνασιο αγιων αναργυρων
 
1. Ο διωγμός του 1914 (ο πρώτος διωγμός)
1. Ο διωγμός του 1914 (ο πρώτος διωγμός)1. Ο διωγμός του 1914 (ο πρώτος διωγμός)
1. Ο διωγμός του 1914 (ο πρώτος διωγμός)Kvarnalis75
 
H επανασταση στα νησια του Aιγαιου
H επανασταση στα νησια του AιγαιουH επανασταση στα νησια του Aιγαιου
H επανασταση στα νησια του Aιγαιουavramaki
 
ο μεσοπόλεμος
ο μεσοπόλεμοςο μεσοπόλεμος
ο μεσοπόλεμοςVassilis Pan
 

Similar to 3. Πρόσφυγες από τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη (20)

Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο, τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη. Η στάση ...
Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο, τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη. Η στάση ...Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο, τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη. Η στάση ...
Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο, τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη. Η στάση ...
 
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο αι.
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο αι.ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο αι.
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο αι.
 
2. Κρήτη
2. Κρήτη2. Κρήτη
2. Κρήτη
 
Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την Κύπρο
Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την ΚύπροΠρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την Κύπρο
Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την Κύπρο
 
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ
 
Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου
Η επανάσταση στα νησιά του ΑιγαίουΗ επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου
Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου
 
Μικρασιατική καταστροφή
Μικρασιατική καταστροφήΜικρασιατική καταστροφή
Μικρασιατική καταστροφή
 
το κρητικο και το μακεδονικο ζητημα
το κρητικο και το μακεδονικο ζητηματο κρητικο και το μακεδονικο ζητημα
το κρητικο και το μακεδονικο ζητημα
 
Η αποκατάσταση των προσφύγων
Η αποκατάσταση των προσφύγωνΗ αποκατάσταση των προσφύγων
Η αποκατάσταση των προσφύγων
 
En. 4 H epanastasi sti Makedonia kai Kriti
En. 4 H epanastasi sti Makedonia kai KritiEn. 4 H epanastasi sti Makedonia kai Kriti
En. 4 H epanastasi sti Makedonia kai Kriti
 
Ιστορία και μουσική των Θρακιωτών της περιοχής Ελλησπόντου Κοζάνης
Ιστορία και μουσική των Θρακιωτών της περιοχής Ελλησπόντου ΚοζάνηςΙστορία και μουσική των Θρακιωτών της περιοχής Ελλησπόντου Κοζάνης
Ιστορία και μουσική των Θρακιωτών της περιοχής Ελλησπόντου Κοζάνης
 
μικρασιατική εκστρατεία
μικρασιατική εκστρατείαμικρασιατική εκστρατεία
μικρασιατική εκστρατεία
 
4. Η παλιννόστηση
4. Η παλιννόστηση4. Η παλιννόστηση
4. Η παλιννόστηση
 
2. Άλλα προσφυγικά ρεύματα
2. Άλλα προσφυγικά ρεύματα2. Άλλα προσφυγικά ρεύματα
2. Άλλα προσφυγικά ρεύματα
 
ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ επαναληπτικες εργασιες ιστοριας ενοτητα 27 49
ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ επαναληπτικες εργασιες ιστοριας ενοτητα 27 49ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ επαναληπτικες εργασιες ιστοριας ενοτητα 27 49
ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ επαναληπτικες εργασιες ιστοριας ενοτητα 27 49
 
1. Ο διωγμός του 1914 (ο πρώτος διωγμός)
1. Ο διωγμός του 1914 (ο πρώτος διωγμός)1. Ο διωγμός του 1914 (ο πρώτος διωγμός)
1. Ο διωγμός του 1914 (ο πρώτος διωγμός)
 
Xanthi
XanthiXanthi
Xanthi
 
.
..
.
 
H επανασταση στα νησια του Aιγαιου
H επανασταση στα νησια του AιγαιουH επανασταση στα νησια του Aιγαιου
H επανασταση στα νησια του Aιγαιου
 
ο μεσοπόλεμος
ο μεσοπόλεμοςο μεσοπόλεμος
ο μεσοπόλεμος
 

More from Kvarnalis75

1. Θεσσαλία, Ήπειρος, Μακεδονία
1. Θεσσαλία, Ήπειρος, Μακεδονία1. Θεσσαλία, Ήπειρος, Μακεδονία
1. Θεσσαλία, Ήπειρος, ΜακεδονίαKvarnalis75
 
2. Τα κόμματα από το τέλος του Μικρασιατικού πολέμου μέχρι τη δικτατορία του ...
2. Τα κόμματα από το τέλος του Μικρασιατικού πολέμου μέχρι τη δικτατορία του ...2. Τα κόμματα από το τέλος του Μικρασιατικού πολέμου μέχρι τη δικτατορία του ...
2. Τα κόμματα από το τέλος του Μικρασιατικού πολέμου μέχρι τη δικτατορία του ...Kvarnalis75
 
1. Οι συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφής
1. Οι συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφής1. Οι συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφής
1. Οι συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφήςKvarnalis75
 
Η στίξη - Τα σημεία στίξης
Η στίξη - Τα σημεία στίξηςΗ στίξη - Τα σημεία στίξης
Η στίξη - Τα σημεία στίξηςKvarnalis75
 
4. Τα κόμματα ως εκφραστές του πνεύματος της εποχής
4. Τα κόμματα ως εκφραστές του πνεύματος της εποχής4. Τα κόμματα ως εκφραστές του πνεύματος της εποχής
4. Τα κόμματα ως εκφραστές του πνεύματος της εποχήςKvarnalis75
 
3. Τα πρώτα ελληνικά κόμματα
3. Τα πρώτα ελληνικά κόμματα3. Τα πρώτα ελληνικά κόμματα
3. Τα πρώτα ελληνικά κόμματαKvarnalis75
 
1. Πελατειακά δίκτυα επί τουρκοκρατίας
1. Πελατειακά δίκτυα επί τουρκοκρατίας1. Πελατειακά δίκτυα επί τουρκοκρατίας
1. Πελατειακά δίκτυα επί τουρκοκρατίαςKvarnalis75
 
2. Οικονομικές εξελίξεις: Οι απαρχές της βιομηχανικής επανάστασης, οι οικονο...
2. Οικονομικές εξελίξεις: Οι απαρχές της βιομηχανικής  επανάστασης, οι οικονο...2. Οικονομικές εξελίξεις: Οι απαρχές της βιομηχανικής  επανάστασης, οι οικονο...
2. Οικονομικές εξελίξεις: Οι απαρχές της βιομηχανικής επανάστασης, οι οικονο...Kvarnalis75
 
1. Ο Διαφωτισμός
1. Ο Διαφωτισμός1. Ο Διαφωτισμός
1. Ο ΔιαφωτισμόςKvarnalis75
 
Δομή - Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου. Θεωρία και Παραδείγματα με ασκήσεις Πανελ...
Δομή - Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου. Θεωρία και Παραδείγματα με ασκήσεις Πανελ...Δομή - Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου. Θεωρία και Παραδείγματα με ασκήσεις Πανελ...
Δομή - Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου. Θεωρία και Παραδείγματα με ασκήσεις Πανελ...Kvarnalis75
 
1. Από το Μεσαίωνα στους Νέους χρόνους
1. Από το Μεσαίωνα στους Νέους χρόνους1. Από το Μεσαίωνα στους Νέους χρόνους
1. Από το Μεσαίωνα στους Νέους χρόνουςKvarnalis75
 
5. Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη
5. Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη5. Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη
5. Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική ΕυρώπηKvarnalis75
 
7. Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη Το σύστημα της Φεουδαρχίας
7. Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη Το σύστημα της Φεουδαρχίας7. Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη Το σύστημα της Φεουδαρχίας
7. Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη Το σύστημα της ΦεουδαρχίαςKvarnalis75
 
4. Διοίκηση και νομοθεσία
4. Διοίκηση και νομοθεσία4. Διοίκηση και νομοθεσία
4. Διοίκηση και νομοθεσίαKvarnalis75
 
3. Κοινωνία
3. Κοινωνία3. Κοινωνία
3. ΚοινωνίαKvarnalis75
 
V. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ
V. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝV. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ
V. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝKvarnalis75
 
8. Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα
8. Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα8. Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα
8. Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό ΖήτημαKvarnalis75
 
6. Η κατάλυση της Αρμοστείας στην Κρήτη. Το πρώτο ενωτικό Ψήφισμα των Κρητών
6. Η κατάλυση της Αρμοστείας στην Κρήτη. Το πρώτο ενωτικό Ψήφισμα των Κρητών6. Η κατάλυση της Αρμοστείας στην Κρήτη. Το πρώτο ενωτικό Ψήφισμα των Κρητών
6. Η κατάλυση της Αρμοστείας στην Κρήτη. Το πρώτο ενωτικό Ψήφισμα των ΚρητώνKvarnalis75
 
5. Η αρμοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη (1906-1908)
5. Η αρμοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη (1906-1908) 5. Η αρμοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη (1906-1908)
5. Η αρμοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη (1906-1908) Kvarnalis75
 

More from Kvarnalis75 (19)

1. Θεσσαλία, Ήπειρος, Μακεδονία
1. Θεσσαλία, Ήπειρος, Μακεδονία1. Θεσσαλία, Ήπειρος, Μακεδονία
1. Θεσσαλία, Ήπειρος, Μακεδονία
 
2. Τα κόμματα από το τέλος του Μικρασιατικού πολέμου μέχρι τη δικτατορία του ...
2. Τα κόμματα από το τέλος του Μικρασιατικού πολέμου μέχρι τη δικτατορία του ...2. Τα κόμματα από το τέλος του Μικρασιατικού πολέμου μέχρι τη δικτατορία του ...
2. Τα κόμματα από το τέλος του Μικρασιατικού πολέμου μέχρι τη δικτατορία του ...
 
1. Οι συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφής
1. Οι συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφής1. Οι συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφής
1. Οι συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφής
 
Η στίξη - Τα σημεία στίξης
Η στίξη - Τα σημεία στίξηςΗ στίξη - Τα σημεία στίξης
Η στίξη - Τα σημεία στίξης
 
4. Τα κόμματα ως εκφραστές του πνεύματος της εποχής
4. Τα κόμματα ως εκφραστές του πνεύματος της εποχής4. Τα κόμματα ως εκφραστές του πνεύματος της εποχής
4. Τα κόμματα ως εκφραστές του πνεύματος της εποχής
 
3. Τα πρώτα ελληνικά κόμματα
3. Τα πρώτα ελληνικά κόμματα3. Τα πρώτα ελληνικά κόμματα
3. Τα πρώτα ελληνικά κόμματα
 
1. Πελατειακά δίκτυα επί τουρκοκρατίας
1. Πελατειακά δίκτυα επί τουρκοκρατίας1. Πελατειακά δίκτυα επί τουρκοκρατίας
1. Πελατειακά δίκτυα επί τουρκοκρατίας
 
2. Οικονομικές εξελίξεις: Οι απαρχές της βιομηχανικής επανάστασης, οι οικονο...
2. Οικονομικές εξελίξεις: Οι απαρχές της βιομηχανικής  επανάστασης, οι οικονο...2. Οικονομικές εξελίξεις: Οι απαρχές της βιομηχανικής  επανάστασης, οι οικονο...
2. Οικονομικές εξελίξεις: Οι απαρχές της βιομηχανικής επανάστασης, οι οικονο...
 
1. Ο Διαφωτισμός
1. Ο Διαφωτισμός1. Ο Διαφωτισμός
1. Ο Διαφωτισμός
 
Δομή - Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου. Θεωρία και Παραδείγματα με ασκήσεις Πανελ...
Δομή - Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου. Θεωρία και Παραδείγματα με ασκήσεις Πανελ...Δομή - Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου. Θεωρία και Παραδείγματα με ασκήσεις Πανελ...
Δομή - Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου. Θεωρία και Παραδείγματα με ασκήσεις Πανελ...
 
1. Από το Μεσαίωνα στους Νέους χρόνους
1. Από το Μεσαίωνα στους Νέους χρόνους1. Από το Μεσαίωνα στους Νέους χρόνους
1. Από το Μεσαίωνα στους Νέους χρόνους
 
5. Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη
5. Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη5. Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη
5. Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη
 
7. Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη Το σύστημα της Φεουδαρχίας
7. Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη Το σύστημα της Φεουδαρχίας7. Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη Το σύστημα της Φεουδαρχίας
7. Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη Το σύστημα της Φεουδαρχίας
 
4. Διοίκηση και νομοθεσία
4. Διοίκηση και νομοθεσία4. Διοίκηση και νομοθεσία
4. Διοίκηση και νομοθεσία
 
3. Κοινωνία
3. Κοινωνία3. Κοινωνία
3. Κοινωνία
 
V. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ
V. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝV. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ
V. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ
 
8. Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα
8. Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα8. Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα
8. Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα
 
6. Η κατάλυση της Αρμοστείας στην Κρήτη. Το πρώτο ενωτικό Ψήφισμα των Κρητών
6. Η κατάλυση της Αρμοστείας στην Κρήτη. Το πρώτο ενωτικό Ψήφισμα των Κρητών6. Η κατάλυση της Αρμοστείας στην Κρήτη. Το πρώτο ενωτικό Ψήφισμα των Κρητών
6. Η κατάλυση της Αρμοστείας στην Κρήτη. Το πρώτο ενωτικό Ψήφισμα των Κρητών
 
5. Η αρμοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη (1906-1908)
5. Η αρμοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη (1906-1908) 5. Η αρμοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη (1906-1908)
5. Η αρμοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη (1906-1908)
 

Recently uploaded

Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 2222222222
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 2222222222Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 2222222222
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 2222222222Δώρα Κωνσταντίνου
 
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ - Μετανάστευση Πολιτική Παιδεία Α' ΛΥΚΕΙΟΥ
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ - Μετανάστευση Πολιτική Παιδεία Α' ΛΥΚΕΙΟΥΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ - Μετανάστευση Πολιτική Παιδεία Α' ΛΥΚΕΙΟΥ
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ - Μετανάστευση Πολιτική Παιδεία Α' ΛΥΚΕΙΟΥIrini Panagiotaki
 
Σημειώσεις Θεωρίας ΑΕΠΠ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ I.pdf
Σημειώσεις Θεωρίας ΑΕΠΠ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ I.pdfΣημειώσεις Θεωρίας ΑΕΠΠ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ I.pdf
Σημειώσεις Θεωρίας ΑΕΠΠ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ I.pdfJohn Dimopoulos
 
ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 33.pdf
ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 33.pdfΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 33.pdf
ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 33.pdfMaria Koufopoulou
 
Η σύνθεση Χριστιανισμού και Ελληνισμού αποτυπώνεται στην τέχνη Φώτογλου Κωνστ...
Η σύνθεση Χριστιανισμού και Ελληνισμού αποτυπώνεται στην τέχνη Φώτογλου Κωνστ...Η σύνθεση Χριστιανισμού και Ελληνισμού αποτυπώνεται στην τέχνη Φώτογλου Κωνστ...
Η σύνθεση Χριστιανισμού και Ελληνισμού αποτυπώνεται στην τέχνη Φώτογλου Κωνστ...Δήμητρα Τζίνου
 
Μαρίνα Διαμαντή- Marina and the Diamonds.pptx
Μαρίνα Διαμαντή- Marina and the Diamonds.pptxΜαρίνα Διαμαντή- Marina and the Diamonds.pptx
Μαρίνα Διαμαντή- Marina and the Diamonds.pptxeucharis
 
Το Νερό στη Θρησκεία και τη Λαϊκή Παράδοση .pptx
Το Νερό στη Θρησκεία και τη Λαϊκή Παράδοση  .pptxΤο Νερό στη Θρησκεία και τη Λαϊκή Παράδοση  .pptx
Το Νερό στη Θρησκεία και τη Λαϊκή Παράδοση .pptxiliana stavrou
 
Στα Βήματα του Αποστόλου Παύλου. Β' Αποστολική Περιοδεία
Στα Βήματα του Αποστόλου Παύλου. Β' Αποστολική ΠεριοδείαΣτα Βήματα του Αποστόλου Παύλου. Β' Αποστολική Περιοδεία
Στα Βήματα του Αποστόλου Παύλου. Β' Αποστολική ΠεριοδείαΔήμητρα Τζίνου
 
Χρωμοσελίδα: Μετατροπή Avatar σε χρωμοσελίδα
Χρωμοσελίδα: Μετατροπή Avatar σε χρωμοσελίδαΧρωμοσελίδα: Μετατροπή Avatar σε χρωμοσελίδα
Χρωμοσελίδα: Μετατροπή Avatar σε χρωμοσελίδαPenelope Markellou
 
ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.docx
ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.docxΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.docx
ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.docxRia Papamanoli
 
Μαθητική Εμπορική Έκθεση Εικονικής Επιχείρησης 2024
Μαθητική Εμπορική Έκθεση Εικονικής Επιχείρησης 2024Μαθητική Εμπορική Έκθεση Εικονικής Επιχείρησης 2024
Μαθητική Εμπορική Έκθεση Εικονικής Επιχείρησης 2024ssuser6a63b0
 
Περιγραφή συγγενή από φωτογραφία
Περιγραφή    συγγενή    από    φωτογραφίαΠεριγραφή    συγγενή    από    φωτογραφία
Περιγραφή συγγενή από φωτογραφίαDimitra Mylonaki
 
egkiklios_eggrafes_nipiagogeia_sxoleio.pdf
egkiklios_eggrafes_nipiagogeia_sxoleio.pdfegkiklios_eggrafes_nipiagogeia_sxoleio.pdf
egkiklios_eggrafes_nipiagogeia_sxoleio.pdfssuser5750e1
 
Oi_Pinakes_tis_Alfavitas_apo_A_Taxi.pptx
Oi_Pinakes_tis_Alfavitas_apo_A_Taxi.pptxOi_Pinakes_tis_Alfavitas_apo_A_Taxi.pptx
Oi_Pinakes_tis_Alfavitas_apo_A_Taxi.pptx36dimperist
 
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 3333333333
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 3333333333Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 3333333333
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 3333333333Δώρα Κωνσταντίνου
 
Ολόημερο Τμήμα Σχολείου: Χρωμοσελίδες με avatar
Ολόημερο Τμήμα Σχολείου: Χρωμοσελίδες με avatarΟλόημερο Τμήμα Σχολείου: Χρωμοσελίδες με avatar
Ολόημερο Τμήμα Σχολείου: Χρωμοσελίδες με avatarPenelope Markellou
 
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 1111111111
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 1111111111Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 1111111111
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 1111111111Δώρα Κωνσταντίνου
 
egkiklios_eggrafes_dimotikou_SXOLEIA.pdf
egkiklios_eggrafes_dimotikou_SXOLEIA.pdfegkiklios_eggrafes_dimotikou_SXOLEIA.pdf
egkiklios_eggrafes_dimotikou_SXOLEIA.pdfssuser5750e1
 
Η παρεμβαση των μεγαλων δυναμεων και η ναυμαχια.pptx
Η παρεμβαση των μεγαλων δυναμεων και η ναυμαχια.pptxΗ παρεμβαση των μεγαλων δυναμεων και η ναυμαχια.pptx
Η παρεμβαση των μεγαλων δυναμεων και η ναυμαχια.pptxGeorgiaNianioglou
 
Οι αγώνες του Καραϊσκάκη.pptx ωψωψβωψβψφβψφχββχφβχβχβ
Οι αγώνες του Καραϊσκάκη.pptx ωψωψβωψβψφβψφχββχφβχβχβΟι αγώνες του Καραϊσκάκη.pptx ωψωψβωψβψφβψφχββχφβχβχβ
Οι αγώνες του Καραϊσκάκη.pptx ωψωψβωψβψφβψφχββχφβχβχβGeorgiaNianioglou
 

Recently uploaded (20)

Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 2222222222
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 2222222222Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 2222222222
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 2222222222
 
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ - Μετανάστευση Πολιτική Παιδεία Α' ΛΥΚΕΙΟΥ
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ - Μετανάστευση Πολιτική Παιδεία Α' ΛΥΚΕΙΟΥΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ - Μετανάστευση Πολιτική Παιδεία Α' ΛΥΚΕΙΟΥ
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ - Μετανάστευση Πολιτική Παιδεία Α' ΛΥΚΕΙΟΥ
 
Σημειώσεις Θεωρίας ΑΕΠΠ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ I.pdf
Σημειώσεις Θεωρίας ΑΕΠΠ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ I.pdfΣημειώσεις Θεωρίας ΑΕΠΠ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ I.pdf
Σημειώσεις Θεωρίας ΑΕΠΠ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ I.pdf
 
ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 33.pdf
ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 33.pdfΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 33.pdf
ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 33.pdf
 
Η σύνθεση Χριστιανισμού και Ελληνισμού αποτυπώνεται στην τέχνη Φώτογλου Κωνστ...
Η σύνθεση Χριστιανισμού και Ελληνισμού αποτυπώνεται στην τέχνη Φώτογλου Κωνστ...Η σύνθεση Χριστιανισμού και Ελληνισμού αποτυπώνεται στην τέχνη Φώτογλου Κωνστ...
Η σύνθεση Χριστιανισμού και Ελληνισμού αποτυπώνεται στην τέχνη Φώτογλου Κωνστ...
 
Μαρίνα Διαμαντή- Marina and the Diamonds.pptx
Μαρίνα Διαμαντή- Marina and the Diamonds.pptxΜαρίνα Διαμαντή- Marina and the Diamonds.pptx
Μαρίνα Διαμαντή- Marina and the Diamonds.pptx
 
Το Νερό στη Θρησκεία και τη Λαϊκή Παράδοση .pptx
Το Νερό στη Θρησκεία και τη Λαϊκή Παράδοση  .pptxΤο Νερό στη Θρησκεία και τη Λαϊκή Παράδοση  .pptx
Το Νερό στη Θρησκεία και τη Λαϊκή Παράδοση .pptx
 
Στα Βήματα του Αποστόλου Παύλου. Β' Αποστολική Περιοδεία
Στα Βήματα του Αποστόλου Παύλου. Β' Αποστολική ΠεριοδείαΣτα Βήματα του Αποστόλου Παύλου. Β' Αποστολική Περιοδεία
Στα Βήματα του Αποστόλου Παύλου. Β' Αποστολική Περιοδεία
 
Χρωμοσελίδα: Μετατροπή Avatar σε χρωμοσελίδα
Χρωμοσελίδα: Μετατροπή Avatar σε χρωμοσελίδαΧρωμοσελίδα: Μετατροπή Avatar σε χρωμοσελίδα
Χρωμοσελίδα: Μετατροπή Avatar σε χρωμοσελίδα
 
ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.docx
ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.docxΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.docx
ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.docx
 
Μαθητική Εμπορική Έκθεση Εικονικής Επιχείρησης 2024
Μαθητική Εμπορική Έκθεση Εικονικής Επιχείρησης 2024Μαθητική Εμπορική Έκθεση Εικονικής Επιχείρησης 2024
Μαθητική Εμπορική Έκθεση Εικονικής Επιχείρησης 2024
 
Περιγραφή συγγενή από φωτογραφία
Περιγραφή    συγγενή    από    φωτογραφίαΠεριγραφή    συγγενή    από    φωτογραφία
Περιγραφή συγγενή από φωτογραφία
 
egkiklios_eggrafes_nipiagogeia_sxoleio.pdf
egkiklios_eggrafes_nipiagogeia_sxoleio.pdfegkiklios_eggrafes_nipiagogeia_sxoleio.pdf
egkiklios_eggrafes_nipiagogeia_sxoleio.pdf
 
Oi_Pinakes_tis_Alfavitas_apo_A_Taxi.pptx
Oi_Pinakes_tis_Alfavitas_apo_A_Taxi.pptxOi_Pinakes_tis_Alfavitas_apo_A_Taxi.pptx
Oi_Pinakes_tis_Alfavitas_apo_A_Taxi.pptx
 
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 3333333333
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 3333333333Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 3333333333
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 3333333333
 
Ολόημερο Τμήμα Σχολείου: Χρωμοσελίδες με avatar
Ολόημερο Τμήμα Σχολείου: Χρωμοσελίδες με avatarΟλόημερο Τμήμα Σχολείου: Χρωμοσελίδες με avatar
Ολόημερο Τμήμα Σχολείου: Χρωμοσελίδες με avatar
 
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 1111111111
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 1111111111Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 1111111111
Φεστιβάλ μικρού μήκους Δράμας 1111111111
 
egkiklios_eggrafes_dimotikou_SXOLEIA.pdf
egkiklios_eggrafes_dimotikou_SXOLEIA.pdfegkiklios_eggrafes_dimotikou_SXOLEIA.pdf
egkiklios_eggrafes_dimotikou_SXOLEIA.pdf
 
Η παρεμβαση των μεγαλων δυναμεων και η ναυμαχια.pptx
Η παρεμβαση των μεγαλων δυναμεων και η ναυμαχια.pptxΗ παρεμβαση των μεγαλων δυναμεων και η ναυμαχια.pptx
Η παρεμβαση των μεγαλων δυναμεων και η ναυμαχια.pptx
 
Οι αγώνες του Καραϊσκάκη.pptx ωψωψβωψβψφβψφχββχφβχβχβ
Οι αγώνες του Καραϊσκάκη.pptx ωψωψβωψβψφβψφχββχφβχβχβΟι αγώνες του Καραϊσκάκη.pptx ωψωψβωψβψφβψφχββχφβχβχβ
Οι αγώνες του Καραϊσκάκη.pptx ωψωψβωψβψφβψφχββχφβχβχβ
 

3. Πρόσφυγες από τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη

  • 1. Α. ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ (1821-1827) 3. ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ Μπακάλης Κώστας : history-logotexnia.blogspot.com  Νικόλαος Γύζης: Μετά την Καταστροφή των Ψαρών, Η δεύτερη απεικόνιση
  • 2. α. Οι Κρήτες και οι Κάσιοι πρόσφυγες Από τον πρώτο κιόλας χρόνο της Επανάστασης, οπλοφόροι Κρήτες κατέφυγαν, αρχικά σε μικρό αριθμό, στις Κυκλάδες. Μετά την καταστροφή της Κάσου από τον αιγυπτιακό στόλο το 1824, οι Κάσιοι αλλά και οι Κρήτες που είχαν καταφύγει εκεί, κατευθύνθηκαν σε άλλα νησιά του Αιγαίου. Η άφιξη των Κρητών προκάλεσε αναταραχή στο κεντρικό Αιγαίο. Ως τα μέσα της δεκαετίας, οι ένοπλοι Κρήτες πρόσφυγες είχαν αποβεί κυρίαρχοι σε βάρος των εγχωρίων. Άλλη ομάδα Κρητών προσφύγων του 1823-1824 κατέφυγε στην Πελοπόννησο. Στην Αργολίδα η κυβέρνηση μερίμνησε για τη διατροφή και περίθαλψή τους. β. Οι Χίοι πρόσφυγες Μετά την καταστροφή της Χίου και τη μαζική μεταφορά των κατοίκων της στα Ψαρά, ανέκυψε πρόβλημα από το πλήθος των προσφύγων που κατέκλυσε το νησί. Οι Ψαριανοί έδειξαν και πάλι φροντίδα, παραχωρώντας στους Χίους πρόχειρα καταλύματα. Το αδιαχώρητο που δημιουργήθηκε αντιμετωπίστηκε, όπως και παλαιότερα, με τη μεταφορά μεγάλου αριθμού Χίων στις Κυκλάδες και την Πελοπόννησο. Γενικά, η διάθεση των Κυκλαδιτών απέναντι τους ήταν φιλική και οι Χίοι προσαρμόστηκαν εύκολα. Όσοι μεταφέρθηκαν στην Πελοπόννησο, βρέθηκαν στην πυρπολημένη Κόρινθο πεινασμένοι και χωρίς καμία περίθαλψη. Μερικοί αποβιβάστηκαν στον Πειραιά και από εκεί πήγαν στην Αθήνα. Η κυβέρνηση έδειξε φροντίδα για όλους αυτούς: παραχώρησε χώρους στέγασης και καταλύματα και ανέλαβε τη δαπάνη της συντήρησης των απόρων, των χηρών και των ορφανών. Στη συνέχεια διαμοίρασε τους πρόσφυγες σε γύρω χωριά και κωμοπόλεις και ζήτησε από τους προκρίτους να τους φροντίζουν. Τα μέτρα περίθαλψης όμως ατόνησαν μέσα σ' ένα μήνα, γιατί έπρεπε η κυβέρνηση να εξοικονομήσει πόρους για την προετοιμασία της άμυνας, ενόψει της επικείμενης εκστρατείας του Δράμαλη. Η νοσταλγία για την ιδιαίτερη πατρίδα τους και οι κακουχίες στην προσφυγιά τόνωσαν την επιθυμία των Χίων να επιστρέψουν στο νησί τους, έστω κι αν αυτό βρισκόταν υπό τουρκική κατοχή. Από τον Οκτώβριο του 1822, αρκετοί άρχισαν να επιστρέφουν. Όσοι παρέμειναν, αντίθετα με άλλους πρόσφυγες, εργάστηκαν σε όλη τη διάρκεια της Επανάστασης, όχι για αποκατάσταση στους τόπους που είχαν προσφύγει, αλλά για ανακατάληψη του νησιού τους. Η αποτυχημένη επιχείρηση του Φαβιέρου (1827-1828), που προετοιμάστηκε από Χίους πρόσφυγες για το σκοπό αυτό, έθεσε άδοξο τέλος σε αυτές τις προσπάθειες και γέννησε νέο κύμα Χίων προσφύγων προς τη Σάμο και τις Κυκλάδες. ΤΟΠΟΙ ΚΑΤΑΦΥΓΗΣ ΤΟΠΟΙ ΚΑΤΑΦΥΓΗΣ Προβλήματα Αντιμετώπιση Μέτρα Κυβερνητικής περίθαλψης Επιθυμία επιστροφής με ανακατάληψη Επιχείρηση Φαβιέρου Νέο κύμα προσφύγων
  • 3. . γ. Οι Ψαριανοί πρόσφυγες Τον Ιούνιο του 1824 σήμανε η ώρα της προσφυγιάς και για τους Ψαριανούς. Περίπου 3.600 εγκατέλειψαν το κατεστραμμένο νησί, με προορισμό άλλα νησιά του Αιγαίου. Λίγοι κατέφυγαν στο Ναύπλιο. Στις Κυκλάδες, όπου κυρίως κατευθύνθηκαν, δεν αντιμετωπίστηκαν παντού με τον ίδιο τρόπο. Ευπρόσδεκτοι ήταν στην Τήνο, η κοινότητα της οποίας μερίμνησε άμεσα για τη συντήρησή τους. Από εκεί οι περισσότεροι μετοίκησαν στη γειτονική Σύρο ή επέστρεψαν αργότερα στις εστίες τους. Στην Πάρο και την Άνδρο αντιμετώπισαν προβλήματα με τους ντόπιους. Αντίθετα, οι Σπετσιώτες τούς συμπεριφέρθηκαν ευσπλαχνικά, ξεχνώντας τους παλιούς ανταγωνισμούς των δύο ναυτικών νησιών. Όταν όμως οι Ψαριανοί έδειξαν διάθεση να εγκατασταθούν μόνιμα στις Σπέτσες, οι Σπετσιώτες αντέδρασαν. Έτσι οι Ψαριανοί αναγκάστηκαν να μετοικήσουν και, με κυβερνητική άδεια, να εγκατασταθούν στη Μονεμβασιά. Η κυβέρνηση φρόντισε για τη στέγασή τους, όρισε να εισπράττουν ένα μέρος από τους φόρους της περιοχής και κατάρτισε κατάλογο των αιχμαλώτων Ψαριανών για την εξαγορά τους. Παρ' όλα αυτά, οι Ψαριανοί της Μονεμβασιάς θεώρησαν ότι δεν αντιμετωπίστηκε ικανοποιητικά η κατάστασή τους, που επιδεινώθηκε δραματικά με το ξέσπασμα θανατηφόρου επιδημίας. Οι περισσότεροι Ψαριανοί έφυγαν αργότερα από τη Μονεμβασιά και διασκορπίστηκαν πάλι στις Κυκλάδες. Στην Αίγινα, περισσότερο απ' οπουδήποτε αλλού, βρήκαν το χώρο της μόνιμης εγκατάστασης που επιδίωκαν. Ανέπτυξαν μεγάλη δραστηριότητα στα κοινά θέματα του νησιού, αλλά και στις υποθέσεις του έθνους γενικότερα. Ίδρυσαν σχολείο, διέδωσαν τα έθιμά τους και μέχρι τα μέσα του αιώνα διατήρησαν το κοινοτικό τους σύστημα. Στην Γ' Εθνοσυνέλευση οι Ψαριανοί ζήτησαν με καθυστέρηση να καθοριστεί τόπος προσφυγικού συνοικισμού τους. Έχοντας εξασφαλίσει στην πράξη χώρο εγκατάστασης στην Αίγινα δεν πιέζονταν, όπως άλλοι. Τόποι καταφυγής Διαφορές στην αντιμετώπισή τους Κυκλάδες Σπέτσες Μονεμβασιά Κυβερνητική μέριμνα Προβλήματα Νέα μετοικεσία Αίγινα Αίτημα στην Γ΄ Εθνοσυνέλευση
  • 4. δ. Ο προσφυγικός συνοικισμός της Ερμούπολης Σύρου Αξίζει να δούμε αναλυτικότερα τη δημιουργία της Ερμούπολης στη Σύρο. Αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα ίδρυσης και εξέλιξης ενός αυτοτελούς και ακμαίου προσφυγικού συνοικισμού κατά τη διάρκεια της Επανάστασης, ο οποίος βασίστηκε στην πρωτοβουλία των οικιστών του, χωρίς κυβερνητική αρωγή. Η περιοχή, που το 1825 πήρε το όνομα Ερμούπολη από τους πρόσφυγες οικιστές της, άρχισε να συγκεντρώνει από το 1821 έως το 1824 Έλληνες πρόσφυγες απ' όλα τα μέρη της Ελλάδας: Μικρασιάτες, Ψαριανούς, Κρήτες και κυρίως Χίους. Η συμφόρηση που είχε επέλθει στα γειτονικά νησιά, η θέση του λιμανιού και η ουδέτερη στάση που τηρούσε το νησί στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης προκάλεσαν την αθρόα προσέλευση. Οι ντόπιοι Συριανοί κατοικούσαν στην Άνω Σύρο, μακριά από την παραλία, στην οποία συγκεντρώθηκαν οι νεοφερμένοι. Σύντομα η αυξημένη προσέλευση προσφύγων προκάλεσε την επιφυλακτικότητα και, στη συνέχεια, τις αντιδράσεις των ντόπιων, κυρίως λόγω κτηματικών διαφορών. Τη διάσταση υποδαύλιζε επιπλέον η διαφορά δόγματος μεταξύ των καθολικών ντόπιων και των ορθόδοξων προσφύγων Θεμελίωση συνοικισμού με προσφυγική πρωτοβουλία Προέλευση Αίτια προσέλευσης Αντίδραση ντόπιων Συριανών + σ.σ. 21,22,28
  • 5. 3. Πρόσφυγες από τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη
  • 6. Από τον πρώτο κιόλας χρόνο της Επανάστασης, • οπλοφόροι Κρήτες  κατέφυγαν, αρχικά σε μικρό αριθμό, στις ΚΥΚΛΑΔΕΣ. 1821 Μετά την καταστροφή της Κάσου από τον αιγυπτιακό στόλο το 1824, • οι Κάσιοι αλλά και οι Κρήτες που είχαν καταφύγει εκεί, κατευθύνθηκαν  σε ΑΛΛΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ. • Η άφιξη των Κρητών  προκάλεσε αναταραχή στο κεντρικό Αιγαίο.  Ως τα μέσα της δεκαετίας, οι ένοπλοι Κρήτες πρόσφυγες είχαν αποβεί κυρίαρχοι σε βάρος των εγχωρίων. 1824 • Άλλη ομάδα Κρητών προσφύγων του 1823- 1824 κατέφυγε στην ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ. • Στην Αργολίδα η κυβέρνηση μερίμνησε για τη διατροφή και περίθαλψή τους. 1823-1824
  • 8. 1824 Το 1824 ο σουλτάνος ήρθε σε συμφωνία με τον ηγεμόνα της Αιγύπτου Μοχάμετ Άλι, προσφέροντάς του, σε περίπτωση καταστολής της επανάστασης, την Κρήτη και την Πελοπόννησο. Πράγματι, αιγυπτιακός στρατός κατέπνιξε την επανάσταση στην Κρήτη και κατέστρεψε την Κάσο, ενώ τουρκικές δυνάμεις έκαναν το ίδιο στα ψαρά. ◄ Πίνακας του Γάλλου ζωγράφου Λουί-Σαρλς Κουντέ (1840). Ο Μεχμέτ Αλή ανήκε στους Οθωμανούς αξιωματούχους που εκμεταλλεύτηκαν την αδύναμη κεντρική διοίκηση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και δημιούργησαν αυτόνομα κράτη. Ίδρυσε μια δυναστεία που κυβέρνησε την Αίγυπτο μέχρι το 1952. ▲ Ο Ιμπραήμ-πασάς (1798-1848).
  • 10. β. Οι Χίοι πρόσφυγες
  • 11.  Χαρακτικό με την ύπαιθρο έξω από την πόλη της Χίου. 18ος αιώνας. Η Χίος ήταν πλούσιο νησί, χάρη στη μαστίχα που έβγαζε, και είχε αναπτυγμένο εμπόριο. Οι περισσότεροι κάτοικοί της δίσταζαν να επαναστατήσουν, γιατί δεν είχαν ναυτικό και πείρα στον πόλεμο. Την άνοιξη του 1822 έφτασε στο νησί ο Λυκούργος Λογοθέτης με 3.000 Σαμιώτες και ξεσήκωσε τους κατοίκους να επαναστατήσουν. Οι Οθωμανοί έστειλαν στη Χίο ισχυρό στρατό και στόλο και καταπνίξανε την επανάσταση βίαια. Χιλιάδες σκοτώθηκαν, αιχμαλωτίστηκαν ή έγιναν πρόσφυγες στα Ψαρά, στη Σύρο, στην Πελοπόννησο και αλλού. Η καταστροφή της Χίου συγκίνησε βαθιά τους ευρωπαϊκούς λαούς και μεγάλωσε την υποστήριξη στους επαναστατημένους Έλληνες. www.museduc.gr
  • 13. ▪ Παραχώρησε: χώρους στέγασης  και καταλύματα • και ανέλαβε τη δαπάνητης συντήρησης:  των απόρων,  των χηρών  και των ορφανών. • Στη συνέχεια διαμοίρασε τους πρόσφυγες  σε γύρω χωριά και κωμοπόλεις • και ζήτησεαπό τους προκρίτους να τους φροντίζουν. Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗέδειξε φροντίδαγια όλους αυτούς: • γιατί έπρεπε η κυβέρνηση να εξοικονομήσει πόρους για την προετοιμασία της άμυνας, ενόψει της επικείμενης εκστρατείας του Δράμαλη. Τα μέτρα περίθαλψης όμως ατόνησανμέσα σ' ένα μήνα,
  • 14. ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ - ΚΑΚΟΥΧΙΕΣ • Η νοσταλγία για την ιδιαίτερη πατρίδα τους • και οι κακουχίες στην προσφυγιά ✓ τόνωσαν την επιθυμία των Χίων να επιστρέψουν στο νησί τους,  έστω κι αν αυτό βρισκόταν υπό τουρκική κατοχή. ΡΕΥΜΑ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ Από τον Οκτώβριο του 1822, ✓ αρκετοί άρχισαν να επιστρέφουν. ΑΝΑΚΑΤΑΛΗΨΗ Όσοι παρέμειναν, αντίθετα με άλλους πρόσφυγες, εργάστηκαν σε όλη τη διάρκεια της Επανάστασης, ✓ όχι για αποκατάσταση στους τόπους που είχαν προσφύγει, ✓ αλλά για ανακατάληψη του νησιού τους. ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΑΒΙΕΡΟΥ – ΝΕΟ ΚΥΜΑ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ Η αποτυχημένη επιχείρηση του Φαβιέρου (1827-1828), ✓ που προετοιμάστηκε από Χίους πρόσφυγες για το σκοπό αυτό, ✓ έθεσε άδοξο τέλος σε αυτές τις προσπάθειες  και γέννησε νέο κύμα Χίων προσφύγων  προς τη ΣΑΜΟ και τις ΚΥΚΛΑΔΕΣ.
  • 15. Σφαγές της Χίου: - 23.000 Έλληνες σφάχτηκαν, - 47.000 αιχμαλωτίστηκαν, - Οι Ευρωπαίοι συγκινούνται, - Ο Κανάρης εκδικείται ανατινάζοντας την τουρκική ναυαρχίδα. Στις 25-28 Ιουλίου 1822, ο Δράμαλης συντρίβεται στα Δερβενάκια από τον Κολοκοτρώνη. 1822
  • 16. ◄ 2 Απριλίου 1822. Καταστροφή της Χίου Ευγένιος Ντελακρουά
  • 17.  Πίνακας (1896) του ζωγράφου Κωνσταντίνου Βολανάκη(1837–1907) με τη ναυαρχίδα του οθωμανικού στόλου στη Χίο το 1822 να ανατινάζεται από τον Κωνσταντίνο Κανάρη. Η ανατίναξη έγινε ως αντίποινα (εκδίκηση) για την καταστροφή του νησιού από τα οθωμανικά στρατεύματα. Βλέπουμε το πυρπολικό που ανατινάζεται και μεταδίδει τη φωτιά στο οθωμανικό πλοίο.
  • 18. ► Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη (πίνακας του Νικηφόρου Λύτρα)
  • 19. Λιθογραφία. Η εκστρατεία του Δράμαλη Αλέξανδρος Ησαΐας
  • 20.  Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στις 26-28 Ιουλίου 1822 αποδεκατίζει στα Δερβενάκια τη στρατιά του Δράμαλη.
  • 21. γ. Οι Ψαριανοί πρόσφυγες
  • 22. ▲ Καταστροφή των Ψαρών, έργο λαϊκού ζωγράφου.
  • 23. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΒ, σ. 351.
  • 24. Τον Ιούνιο του 1824 σήμανε η ώρα της προσφυγιάς και για τους ΨΑΡΙΑΝΟΥΣ. ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Περίπου 3.600 εγκατέλειψαν το κατεστραμμένο νησί, με προορισμό άλλα νησιά του Αιγαίου. ΝΑΥΠΛΙΟ Λίγοι κατέφυγαν στο Ναύπλιο. ΚΥΚΛΑΔΕΣ Στις Κυκλάδες, όπου κυρίως κατευθύνθηκαν, δεν αντιμετωπίστηκαν παντού με τον ίδιο τρόπο. ✓Ευπρόσδεκτοι ήταν στην Τήνο, η κοινότητα της οποίας μερίμνησε άμεσα για τη συντήρησή τους. ✓Από εκεί οι περισσότεροι μετοίκησαν στη γειτονική Σύρο ή επέστρεψαν αργότερα στις εστίες τους. Στην Πάρο και την Άνδρο αντιμετώπισαν προβλήματα με τους ντόπιους. ΣΠΕΤΣΕΣ Αντίθετα, οι Σπετσιώτες ✓τούς συμπεριφέρθηκαν ευσπλαχνικά, ξεχνώντας τους παλιούς ανταγωνισμούς των δύο ναυτικών νησιών. Όταν όμως οι Ψαριανοί έδειξαν διάθεση να εγκατασταθούν μόνιμα στις Σπέτσες, οι Σπετσιώτες αντέδρασαν. ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑ Έτσι οι Ψαριανοί αναγκάστηκαν να μετοικήσουν ✓και, με κυβερνητική άδεια, να εγκατασταθούν στη Μονεμβασιά.
  • 26. ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ Η κυβέρνηση φρόντισε: 1. για τη στέγασήτους, 2. όρισε να εισπράττουνένα μέροςαπό τους φόρουςτης περιοχής 3. και κατάρτισε κατάλογοτων αιχμαλώτων Ψαριανώνγια την εξαγοράτους. Παρ' όλα αυτά, οι Ψαριανοί της Μονεμβασιάς θεώρησαν ότι δεν αντιμετωπίστηκε ικανοποιητικάη κατάστασήτους,  που επιδεινώθηκε δραματικά με το ξέσπασμαθανατηφόρου επιδημίας. Οι περισσότεροι Ψαριανοί : ✓έφυγαν αργότερα από τη Μονεμβασιά ✓και διασκορπίστηκανπάλι στις Κυκλάδες. Στην ΑΙΓΙΝΑ, περισσότερο απ' οπουδήποτε αλλού, ✓ βρήκαν το χώρο της μόνιμηςεγκατάστασηςπου επιδίωκαν. ✓ Ανέπτυξαν μεγάλη δραστηριότηταστα κοινά θέματα του νησιού, ✓ αλλά και στις υποθέσεις του έθνους γενικότερα. Ίδρυσανσχολείο,  διέδωσαντα έθιμάτους  και μέχρι τα μέσα του αιώνα διατήρησαντο κοινοτικότους σύστημα. Στην Γ' Εθνοσυνέλευση οι Ψαριανοί ζήτησαν με καθυστέρηση ✓ να καθοριστεί τόποςπροσφυγικούσυνοικισμούτους. ✓ Έχοντας εξασφαλίσει στην πράξη χώρο εγκατάστασης στην Αίγινα δεν πιέζονταν, όπως άλλοι.
  • 27. ► Παρατηρώ το χάρτη και αναφέρω τις σημαντικές στρατιωτικές επιχειρήσεις του Αγώνα.
  • 28. δ. Ο προσφυγικός συνοικισμός της Ερμούπολης Σύρου
  • 29. ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΣΥΝΟΙΚΙΣΜΟΥ ΜΕ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ Αξίζει να δούμε αναλυτικότερα τη δημιουργία της Ερμούπολης στη Σύρο. • Αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα ίδρυσης και εξέλιξης ενός αυτοτελούςκαι ακμαίου προσφυγικού συνοικισμού κατά τη διάρκεια της Επανάστασης, ✓ ο οποίος βασίστηκε στην πρωτοβουλίατων οικιστώντου, ✓ χωρίςκυβερνητική αρωγή. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΟΙΚΙΣΤΩΝ Η περιοχή, που το 1825 πήρε το όνομα Ερμούπολη από τους πρόσφυγες οικιστές της, άρχισε να συγκεντρώνει από το 1821 έως το 1824 Έλληνες πρόσφυγες απ' όλα τα μέρη της Ελλάδας: ✓ Μικρασιάτες, Ψαριανούς, Κρήτες και κυρίωςΧίους. ΑΙΤΙΑ ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗΣ 1. Η συμφόρησηπου είχε επέλθει στα γειτονικάνησιά, 2. η θέσητου λιμανιού 3. και η ουδέτερηστάσηπου τηρούσε το νησί στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης  προκάλεσαν την αθρόαπροσέλευση. ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΝΤΟΠΙΩΝ ΣΥΡΙΑΝΩΝ Οι ντόπιοι Συριανοί κατοικούσαν στην Άνω Σύρο, μακριά από την παραλία, στην οποία συγκεντρώθηκαν οι νεοφερμένοι. • Σύντομα η αυξημένη προσέλευση προσφύγων προκάλεσε την επιφυλακτικότητα • και, στη συνέχεια, τις αντιδράσειςτων ντόπιων, κυρίως λόγωκτηματικών διαφορών. • Τη διάσταση υποδαύλιζε επιπλέον η διαφορά δόγματος μεταξύ των καθολικών ντόπιων και των ορθόδοξων προσφύγων
  • 30. Ερμούπολη Μετά την Επανάσταση του 1821, η Σύρος γίνεται σιγά σιγά κέντρο για το εμπόριο και τη ναυτιλία. Στο νησί κατοικούσαν κυρίως καθολικοί. Από την Ελληνική Επανάσταση και μετά έρχονται πρόσφυγες από τα νησιά του Αιγαίου και τη Μικρά Ασία (από τη Χίο, τη Σμύρνη, τα Ψαρά, την Κρήτη κ.α.). Η πόλη που χτίστηκε στο λιμάνι του νησιού πήρε το όνομα Ερμούπολη από τον Ερμή, τον αρχαίο Έλληνα θεό του εμπορίου. Οι πρόσφυγες οργανώνουν εμπορικές επιχειρήσεις και ναυπηγεία και η Σύρος γίνεται εμπορικό κέντρο στη Μεσόγειο. Στάρι από την ανατολική Μεσόγειο και βιομηχανικά προϊόντα από τις ευρωπαϊκές χώρες περνούν από το λιμάνι της. Τα ιστιοφόρα που φτιάχνονται στα ναυπηγεία της μεταφέρουν τα εμπορικά προϊόντα. Πηγή: https://www.koinignomi.gr/news/politismos/2013/03/02/ermoypoli-mia-poli-gennietai.html
  • 31. Αναφορές στο σχολικό εγχειρίδιο για Σύρο, Ερμούπολη 2. Η εμπορική ναυτιλία Στο ελληνικό κράτος, στη θέση των παλιών κέντρων που παρήκμασαν, αναδείχθηκαν νέα. Το πιο σημαντικό απ’ αυτά ήταν η Σύρος, η οποία στη διάρκεια της Επανάστασης δέχθηκε κύματα προσφύγων, κυρίως από τη Χίο. Η στρατηγική θέση του νησιού, στο κέντρο του Αιγαίου και πάνω ακριβώς στις διαδρομές που συνέδεαν τα Στενά και τη Μαύρη Θάλασσα με τους μεσογειακούς δρόμους του εμπορίου, συνέβαλε στη δημιουργία ισχυρότατου –όχι μόνο για τα ελληνικά μέτρα– ναυτιλιακού κέντρου. σ.σ. 20,21. 5. Η δημιουργία τραπεζικού συστήματος Προοδευτικά οι εργασίες της Τράπεζας εξαπλώθηκαν από την Αθήνα στις κύριες επαρχιακές πόλεις (Ερμούπολη 1845, Πάτρα 1846 κ.λπ.), γεγονός που βοήθησε στην αντιμετώπιση των αρνητικών επιρροών που ασκούσε το τοκογλυφικό σύστημα. σ.28
  • 33. ΘΕΜΑ 1 ΠΗΓΗ 1 Από τα πλούτη στο δημόσιο οίκτο Μεγάλος αριθμός προσφύγων από τη Χίο είχε καταφύγει στην Κόρινθο. Έβλεπες ανάμεσά τους γυναίκες ωραίες και ντελικάτες, που ζούσαν λίγο πριν μέσα στα πλούτη, να καταφεύγουν στο δημόσιο οίκτο, για να κρατηθούν στη ζωή, μια ζωή θλιβερή πια και στερημένη. Μερικές γεννούσαν στο ύπαιθρο χωρίς καμιά βοήθεια, εκτεθειμένες στην υγρασία και το κρύο της νύχτας. Ήταν σπαραχτικό το θέαμα αυτών των γυναικών. Πάνω στα κουρέλια που φορούσαν διακρίνονταν ακόμα τα χρυσά κεντήματα. Maxime Raybaud, Mémoires sur la Grèce, pour servir a l’ histoire de la guerrede l’ Indépendance, Paris 1824-1825, στο «Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του ‘21» του Κυρ. Σιμόπουλου, τόμ. 2, σ. 197. ΠΗΓΗ 2 Προσπάθειες αποκατάστασης των Χίων προσφύγων Η κυβέρνησις εφρόντισεν ευθύς εξ αρχής, όσον της ήτο δυνατόν, δια την παραχώρησιν οικιών και άλλων καταλυμάτων. (...) Δια της υπ’ αριθ. 1008/20-4-1822 διαταγής (...) επαφίετο εις την φροντίδα του υπουργού των εσωτερικών να ενεργηθή ακριβής καταγραφή των διασωθέντων εις τα διάφορα μέρη της επικρατείας προσφύγων [από τη Χίο], να γίνη διάκρισις των ορφανών, χηρών, ανδρών κλπ., ως και να δηλωθή το όνομα, η τέχνη, το επάγγελμα και η κατάστασις εκάστου αυτών. Η δε καταγραφή να υποβληθή το ταχύτερον εις την κυβέρνησιν. Εν τω μεταξύ οι άποροι, αι χήραι, τα ορφανά έπρεπε να τρέφωνται δημοσία δαπάνη. Εν συνεχεία δια του υπ’ αριθ, 1072/25-4-1822 εγγράφου προς τον ίδιον υπουργόν ο πρόεδρος του εκτελεστικού προσκαλεί αυτόν να φροντίση να διαμοιρασθούν οι πρόσφυγες εις τας πλησίον κωμοπόλεις και χωρία και να δοθή εντολή εις τους προεστώτας να περιθάλπουν τους πρόσφυγας, επειδή εν Κορίνθω (...) δεν υπήρχον πλέον οικίαι προς καταυλισμόν των προσφύγων. Απ. Βακαλόπουλος, ό.π., σσ. 52-53. Με βάση τα στοιχεία που θα αντλήσετε από τα πιο πάνω παραθέματα, καθώς και τις γνώσεις σας από το σχολικό εγχειρίδιο, να απαντήσετε στα εξής ερωτήματα: α) Σε ποιες περιοχές κατέφυγαν οι Χίοι πρόσφυγες; β) Ποια φροντίδα έδειξαν οι τοπικές αρχές γι’ αυτούς; γ) Ποια ήταν η μέριμνα της Κεντρικής Διοίκησης απέναντί τους;
  • 34. ΘΕΜΑ 2 ΠΗΓΗ 1 Οι Χίοι πρόσφυγες νοσταλγούν το νησί τους Η εν Ελλάδι δυστυχία των καλομαθημένων Χίων (...) παρεκίνησαν πολλούς να φύγουν εις διαφόρους λιμένας της Μεσογείου. (...) Γενικώς η κατάστασίς των ήτο οικτρά, εν ω αι υπέρ αυτών ενέργειαι της κυβερνήσεως ήσαν σπασμωδικαί. (...) Η απελπισία των ηύξανεν ένεκα της αδιαφόρου και ενίοτε ασπλάγχνου, κατά την γνώμιν των, στάσεως των λοιπών Ελλήνων, ιδίως των πόλεων. Ήρχιζον λοιπόν να αναπολούν μετά νοσταλγίας την Χίον εις την οποίαν κατά βάθος επεθύμουν να επιστρέψουν, έστω και αν αύτη ευρίσκετο υπό το πέλμα των Τούρκων. (...) Και πραγματικώς χάρις εις την επί του νέου διοικητού τής Χίου Γιουσούφ μπέη αποκατασταθείσαν εν τη νήσω τάξιν και την υπ’ αυτού εγκαινιασθείσαν φιλάνθρωπον πολιτικήν έναντι των ορθοδόξων Χριστιανών, πάμπολλοι φυγάδες Χίοι, ιδίως από του Οκτωβρίου του 1822, ήρχισαν να επιστρέφουν εις την πατρίδα των (...) και να αναλαμβάνουν τας προτέρας των εργασίας εν μέσω μυρίων δυσκολιών εις την ηρειπωμένην χώραν (...). Η επιτροπή των ελευθέρων Χίων δια του από 5 Οκτωβρίου 1825 εγγράφου της προς το βουλευτικόν (...) αναφέρει ότι μόνον το 1/4 των διασωθέντων επανήλθεν εις την νήσον «και τούτο είναι εκ των ασημάντων χωρικών, οίτινες δουλεύουν ως ανδράποδα εις τους Τούρκους, διότι κανείς εκ των χωραϊτών ούτε εκ των σημαντικών δεν είναι δεκτός τώρα εις την Χίον». ........................................................................................................................... Η απώλεια σημαντικών κεφαλαίων των εμπόρων τούτων, της εν Χίω κοινωνικής των θέσεως και της εμπορικής των βάσεως, οπόθεν εκινούντο ανέτως προς παντοίας διευθύνσεις (...) υπήρξαν κυρίως τα ελατήρια, τα οποία εξώθησαν τους Χίους εμπόρους εις την κίνησιν προς απελευθέρωσιν της νήσου των. Απ. Βακαλόπουλος, ό.π., σσ. 54-56.
  • 35. ΠΗΓΗ 2 Καταπληκτική υπήρξε η κοινωνική, οικονομική και πνευματική ανάπτυξη της Χίου, χάρη στη γεωγραφική της θέση (που ευνοούσε το εμπόριο και τη ναυτιλία), στην ευφορία του εδάφους και στα προνόμια που της παραχωρήθηκαν [από τους Τούρκους]. Επάνω: άποψη του λιμανιού της Χίου (Αθήναι, Ιδιωτική συλλογή Ελένης Κ. Μπαστιά). Ι.Ε.Ε., τόμ. ΙΑ΄, σ. 223. ΠΗΓΗ 3 Οι Χίοι της Ερμούπολης οργανώνουν εκστρατεία Μετά την καταστροφήν αυτής [της Χίου], τινές των πολιτών της συνοικισθέντες εν Σύρα χάριν εμπορίου και πεινώντες και διψώντες την ανέγερσιν της πατρίδος των (...) συνάξαντες ικανά χρήματα παρά των εν τη αλλοδαπή συμπολιτών, και καταθέσαντες και αυτοί εις κίνησιν ναυτικής και στρατιωτικής δυνάμεως και πορισμόν των αναγκαίων, ανέθεσαν την πραγματοποίησιν του πατριωτικού σκοπού των εις εντίμους συναδέλφους των (...). Συστηθείσα η επιτροπή αύτη κατ’ έγκρισιν της κυβερνήσεως, συνεννοήθη μετά του Φαβιέρου (...). Σπ. Τρικούπης, ό.π., τόμ. Δ΄, σσ. 213-214.
  • 36. ΠΗΓΗ 4 Η αποτυχημένη εκστρατεία εναντίον της Χίου Η εκστρατεία της Χίου είχε αναληφθή με πρωτοβουλία και με δαπάνες των Χίων της Σύρου κυρίως και είχε εγκριθή «εξ αλογιστίας και χαλαρότητος» από την Αντικυβερνητική Επιτροπή, που διέθετε για την εκστρατεία αυτή το σώμα του τακτικού στρατού υπό τον Φαβιέρο. Η επιχείρηση ήταν εκ των προτέρων καταδικασμένη σε αποτυχία, εφόσον ούτε οι Χίοι ούτε η ελληνική κυβέρνηση διέθεταν τα απαιτούμενα οικονομικά μέσα, για να είναι δυνατόν να εξασφαλίζωνται συνεχείς ενισχύσεις (...) και διαρκής παρουσία ισχυρών ελληνικών ναυτικών δυνάμεων, ώστε να εξουδετερώνωνται οι δυσμενείς συνέπειες από τη γεωγραφική θέση του νησιού, οι δυνατότητες δηλαδή του εχθρού να στέλνη μεγάλες ενισχύσεις ιδίως από τη Σμύρνη. Αλέξ. Δεσποτόπουλος, Η Επανάσταση κατά το 1828, Ι.Ε.Ε., τόμ. ΙΒ΄, σ. 490. Με βάση τα στοιχεία που παρατίθενται στα πιο πάνω παραθέματα και στο σχολικό εγχειρίδιο, να απαντήσετε στα εξής ερωτήματα: α) Για ποιους λόγους (ψυχολογικούς, οικονομικούς κ.ά.) οι Χίοι πρόσφυγες επιθυμούν να επιστρέψουν στην ιδιαίτερη πατρίδα τους; β) Πώς ενήργησαν κατά τη διάρκεια της Επανάστασης για την επίτευξη του σκοπού τους; γ) Ποια ήταν η έκβαση των ενεργειών αυτών και γιατί;
  • 37. ΘΕΜΑ 3ΠΗΓΗ 1 Αίσθημα μεταβατικότητας διακατέχει τους Χίους πρόσφυγες του 1822 Η καθημερινή ζωή [των Χίων προσφύγων στην Ερμούπολη] διαμορφώνεται ομαλά. Και αυτό γιατί στην Ερμούπολη υπάρχει δουλειά όχι μόνο για τους πρώτους πρόσφυγες, αλλά και για όσους ακολουθούν. (...) Ωστόσο, αυτή η ασφάλεια που δημιουργεί η εργασία δε διακατέχει όλα τα κοινωνικά στρώματα. (...) Μπορούμε να επισημάνουμε δύο σοβαρές εκδηλώσεις ανησυχίας. Και οι δύο οφείλονται στα ηγετικά στελέχη του εμπορικού κόσμου. Η πρώτη σχετίζεται με την εκστρατεία ανακατάληψης της Χίου, το 1827-1828, η οποία και απέτυχε. Η δεύτερη συνδέεται με την προσπάθεια ίδρυσης συνοικισμού στη δεξιά πλευρά του λιμανιού του Πειραιά. Και οι δύο προσπάθειες αποκαλύπτουν το βαθύτατο αίσθημα μεταβατικότητας που διακατείχε τους πρόσφυγες του 1822. «Ο καθείς κατοικεί και ζη εδώ», γράφει ένας Χιώτης της διασποράς που επισκέπτεται το 1833 την Ερμούπολη, «δια να κατοικήση και ζήση αλλού, ως να είχε τη βεβαιότητα, ότι θέλει ζήσει πολύν καιρόν ή ότι θέλει ευτυχήσει κατά τας ελπίδας του εις την γην της επαγγελίας» (Εφημερίδα Αθηνά, Ναύπλιο, 8 Απριλίου 1833). Αγγελική Φενερλή, Ερμούπολη, η προσφυγούπολη του 1822, ό.π., σ. 194. ΠΗΓΗ 2 Κρήτες πρόσφυγες στα νησιά του Αιγαίου Πολλοί Κρήτες πρόσφυγες διεσώθησαν εις την Ελλάδα ιδίως μετά την αποτυχίαν τής κατά τα μέσα του 1823 διοργανωθείσης εις την Κρήτην εκστρατείας, την οποίαν ενίσχυσαν χρηματικώς τινές των εν Πελοποννήσω Κρητών. Εις την νήσον Κάσον, από των αρχών της επαναστάσεως μέχρι της καταστροφής της νήσου υπό του αιγυπτιακού στόλου, είχον καταφύγει δύο χιλιάδες περίπου Κρήτες (...). Άλλοι αναφέρονται εν Τήνω (...). Επίσης πολλοί οπλοφόροι Κρήτες πρόσφυγες επέφεραν την αναρχίαν είς τινας νήσους του Αιγαίου, ιδίως εις την Νάξον, Πάρον, Σίφνον, Μήλον και Ίον. Αι νήσοι του Αιγαίου απετέλουν λοιπόν δια τους Κρήτας είτε άσυλον είτε γέφυραν, δια της οποίας έφευγον εκ της Κρήτης ή επέστρεφον εις αυτήν. Απ. Βακαλόπουλος, ό.π., σ. 58. Με βάση τις γνώσεις σας από το σχολικό εγχειρίδιο σχετικά με τους Κρήτες και τους Χίους πρόσφυγες κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα και τα στοιχεία που θα αντλήσετε από τα πιο πάνω παραθέματα, να συγκρίνετε τις δύο ομάδες προσφύγων, α) ως προς τη νοοτροπία, β) ως προς τον τρόπο με τον οποίο εντάχθηκαν στις κοινωνίες των τόπων εγκατάστασής τους.
  • 38. ΘΕΜΑ 4 ΠΗΓΗ 1 Ο αντίκτυπος από την καταστροφή των Ψαρών στα νησιά του Αιγαίου Α΄. Απόσπασμα επιστολής των προκρίτων της Τήνου προς την Ύδρα. «Το απευκταίον συμβάν των Ψαρών μάς κατήντησεν εις τον μεγαλύτερον βαθμόν αθυμίας. (...) Οι κάτοικοι, κύριοι, τόσον της νήσου μας όσον και των άλλων πλησίον νήσων είναι απηλπισμένοι και οι περισσότεροι απεφάσισαν ήδη να επιστρέψωσιν εις την διάκρισιν και συμπάθειαν του τυράννου. Μόνη η παρουσία των ελληνικών πλοίων δύναται να δώση αναψυχήν και θάρρος εις τον απελπισμένον κόσμον (...)». Β΄. Απόσπασμα επιστολής των προκρίτων της Σαλαμίνας προς την Ύδρα. «Μία είδησις θανατηφόρος εθανάτωσεν εδώ όλου του κόσμου ταις ψυχαίς ρίχνοντάς μας εις μίαν μεγαλωτάτην απελπισίαν. Τούτη είναι η μαύρη είδησις του χαϊμού των Ψαρών. Ο κόσμος εκρέμετο και κρέμεται ακόμη από την ελπίδα της θαλασσινής δύναμης. Τώρα, αλλοίμονον. Έχασε και αυτήν την ελπίδα (...)». Διονύσιος Κόκκινος, ό.π., τόμ. 4, σ. 273. ΠΗΓΗ 2 Η Μονεμβασία, καλουμένη κοινώς Μονεμβάσια, είναι από τας πλέον ενδιαφερούσας τοποθεσίας τη Πελοποννήσου. (...) Η χερσόνησος έχει ήδη μορφή νησίδος, διότι από μακρού χρόνου έχει αποκοπή της ξηράς και συνδέεται μετ’ αυτής δια γεφύρας. Η περιοχή είναι αλίμενος και άνυδρος, λόγω δε του επί κατακορύφου βράχου οχυρωτάτου φρουρίου της ωνομάσθη υπό των παλαιοτέρων «Γιβραλτάρ της Ανατολής». Η εικών είναι γερμανικής εκδόσεως, του 1834, και φέρει την επιγραφήν «Η είσοδος εις τον λιμένα της Monenbrasi». Η χάραξις οφείλεται εις τον A. Winkler, ο δε πίναξ εις τον P. Baccouel. (Εκ της συλλογής Λάμπρου Ευταξία). Σπ. Μαρκεζίνης, ό.π., τόμ. 1, σ. 251.
  • 39. ΠΗΓΗ 3 Οι Ψαριανοί ενσωματώνονται στους ελεύθερους Έλληνες Η εκ μέρους της κυβερνήσεως καταβληθείσα φροντίς δια την περίθαλψιν των Ψαριανών, αν και ούτοι παρεπονούντο δια την επιδεικνυομένην ολιγωρίαν αυτής, είναι δηλωτική της αισθήσεως, την οποίαν προεκάλεσεν εις το ελευθερωμένον κράτος η καταστροφή της ενδόξου νήσου. (...) Παρά την επελθούσαν ταραχήν εις τα ελληνικά πράγματα οι Ψαριανοί πρόσφυγες ενσωματούνται εις τους ελευθέρους Έλληνας και αποβαίνουν μετά την καταστροφήν της πατρίδος των οι τολμηρότεροι εκτελεσταί των πυρπολήσεων. Διακρίνονται δε δια την εθελοθυσίαν και την αφιλοκέρδειαν, μεθ’ ης αφοσιώνονται εις την κοινήν υπόθεσιν. (...) Σχηματίζουν επιτροπήν εις την θέσιν της περιφήμου βουλής των Ψαρών, οι δε πληρεξούσιοι και παραστάται των δι’ αναφοράς ζητούν: (...) να δοθή διαταγή να εκπλεύσουν οι ναύται των μετά των λοιπών μοιρών της Ύδρας και των Σπετσών, δια να μη μένουν αργοί, και (...) να δοθή πόρος ζωής εις τους επιζήσαντας συμπατριώτας των, έως ότου επιστρέψουν εις την πατρίδα των. (...) Ούτως η κυβέρνησις ώρισε τον αριθμόν των μετεχόντων εις τον ελληνικόν στόλον Ψαριανών πλοίων εις 15. Η συμμετοχή αύτη ήτο εκ των σπουδαιοτέρων ζητημάτων δια τους Ψαριανούς, εις τους οποίους μόνος πόρος ζωής απέμειναν τα καράβια των. (...) Η παραμονή των Ψαριανών προσφύγων εις τας Σπέτσας δεν διήρκεσεν πολύ (...). Κατόπιν τούτου έστρεψαν τα βλέμματά των προς την Μονεμβασίαν, όπου, ως εις ασφαλές μέρος, εζήτησαν ν’ αφήσουν τας οικογενείας των. Απ. Βακαλόπουλος, ό.π., σσ. 64-67. Με βάση τα στοιχεία των παραπάνω παραθεμάτων και τις γνώσεις σας από το σχολικό εγχειρίδιο να επισημάνετε και να σχολιάσετε τα εξής: α) Πώς επέδρασε στο ηθικό των άλλων νησιωτών η καταστροφή των Ψαρών; β) Γιατί η επαναστατική κυβέρνηση έδωσε στους διασωθέντες Ψαριανούς τόπο μόνιμης εγκατάστασης και πώς μερίμνησε γι’ αυτούς;
  • 40. ΘΕΜΑ 5 ΠΗΓΗ Οι Ψαριανοί στη Μονεμβασιά [Οι Ψαριανοί] έλαβον το φρούριον της Μονεμβασίας δια προσωρινήν κατοικίαν. Εις αυτό λοιπόν μετέφερον τας οικογενείας των και την 18 Ιουλίου 1824 ανεχώρησαν προς αναζήτησιν του τουρκικού στόλου με τα ορισθέντα [από την κυβέρνηση] 15 πλοία των, εις τα οποία βεβαίως δεν ήτο δυνατόν να επιβιβασθούν όλοι οι Ψαριανοί. Ούτω προέκυψεν ανεργία μεταξύ αυτών εν Μονεμβασία. (...) Ως προς το ζήτημα της εξαγοράς των αιχμαλώτων Ψαριανών, η εν Μονεμβασία διαμένουσα επιτροπή των κατήρτισε κατά διαταγήν της κυβερνήσεως ονομαστικόν κατάλογον των αιχμαλωτισθεισών γυναικών και παίδων, προς απολύτρωσιν των οποίων η κυβέρνησις διέθεσε δέκα χιλιάδας γρόσια, ποσόν πενιχρότατον, διότι έκαστον άτομον εξηγοράζετο δια χιλίων μέχρι δέκα χιλιάδων γροσίων. (...) Ήτο λοιπόν επόμενον οι Ψαριανοί να θεωρούν τα μέτρα ταύτα της κυβερνήσεως ανεπαρκή και μικρά έναντι των υπηρεσιών, τας οποίας προσέφερον εις το έθνος, και της υπό των ιδίων γενομένης περιθάλψεως εν τη νήσω των πλήθους προσφύγων. Η εν Μονεμβασία μεγάλη ένδειά των, αι κακουχίαι και αι άλλαι παντοειδείς στερήσεις προεκάλεσαν θανατηφόρον επιδημίαν μεταξύ των εναπομεινάντων προσφύγων. Απ. Βακαλόπουλος, ό.π., σ. 66. Με βάση την αφήγηση του σχολικού εγχειριδίου και του πιο πάνω παραθέματος, α) να επισημάνετε τους λόγους για τους οποίους οι Ψαριανοί δεν έμειναν στον τόπο που τους είχε παραχωρηθεί, β) να συγκρίνετε την περίπτωση αυτή με τις αντίστοιχες των Χίων και των Σουλιωτών προσφύγων.
  • 41. ΘΕΜΑ 6 ΠΗΓΗ Οι Ψαριανοί στην Αίγινα Εν αντιθέσει προς τους Χίους, οι Ψαριανοί επιζητούν διαρκώς τον κατάλληλον εν Ελλάδι τόπον δια την συγκέντρωσιν των διασκορπισμένων οικογενειών των και δια την δια του τρόπου τούτου ενιαίαν συγκρότησιν των δυνάμεών των. (...) Μετά την υπό των Σπετσιωτών απόρριψιν της επιθυμίας των περί εγκαταστάσεώς των εις την θέσιν Ζαγηρειά και την αποσύνθεσιν του (...) συνοικισμού των εν Μονεμβασία, τα βλέμματα των διεσκορπισμένων Ψαριανών στρέφονται με θαυμαστήν οξυδέρκειαν προς τον Πειραιά, τον από αιώνων ήδη νεκρόν λιμένα. (...) Η Επιτροπή των Ψαριανών μεταφέρει την έδραν της εκ της Μονεμβασίας εις την Αίγιναν δια την ταχυτέραν και όσον δυνατόν εκ του εγγύς επίλυσιν του ζητήματος του εν Πειραιεί συνοικισμού των [που όμως ματαιώθηκε από τις αντιδράσεις των Αθηναίων]. ........................................................................................................................... Η Επιτροπή [των Ψαριανών] επέδειξεν εξαιρετικήν ζωτικότητα και δραστηριότητα τόσον εις τα τοπικά ζητήματα της νήσου Αιγίνης, όσον και εις τα γενικώτερα του έθνους. Οι Ψαριανοί διαρκώς προσερχόμενοι εις την Αίγιναν μετά την καταστροφήν της πατρίδος των (...) είχον προβεί εις την ειρηνικήν κατάκτησιν της νήσου, η οποία τους προσείλκυσε προφανώς δια την τότε προνομιούχον θέσιν της εν τη επαναστατημένη Ελλάδι. Τα ήθη και έθιμα μεταφυτεύονται εις την νέαν πατρίδα των Ψαριανών και διαφυλάττονται χάρις εις τον μεταξύ αυτών στενόν σύνδεσμον και την ισχυράν δύναμιν των παραδόσεων. Το κοινοτικόν των σύστημα εξακολουθεί υφιστάμενον μέχρι του 1849 (...). Η συσσωμάτωσις αύτη των Ψαριανών εν Αιγίνη κατέστησεν αυτούς τοσούτον ισχυρούς, ώστε το 1825 επαύθη υπό της κυβερνήσεως ο έπαρχος της νήσου, την οποίαν διώκει εις το εξής η Επιτροπή των Ψαριανών (...). Ούτω τρόπον τινά ανεγνωρίζετο επισήμως η εν Αιγίνη κυριαρχία των Ψαριανών, διότι μόνον εις τας τρεις ναυτικάς νήσους, Ύδραν, Σπέτσας και Ψαρά, δεν διωρίζοντο αντιπρόσωποι της κυβερνήσεως. Απ. Βακαλόπουλος, ό.π., σσ. 80-81 και 85-87. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο σχολικό εγχειρίδιο και το πιο πάνω παράθεμα, να ερμηνεύσετε τη φράση: «Στη Γ΄Εθνοσυνέλευση, οι Ψαριανοί ζήτησαν με καθυστέρηση να καθοριστεί τόπος προσφυγικού συνοικισμού τους» (σ. 123).
  • 42. ΘΕΜΑ 7 ΠΗΓΗ 1 Η Σύρος Οι Φράγκοι κατακτηταί [της Σύρου] ανήγειραν επί υψηλού λόφου, απέχοντος εκ του λιμένος περί το εν και ήμισυ χλμ., την σημερινήν Άνω Σύρον, ην ωχύρωσαν δια τάφρου και οχυρού τείχους. Οι επιχώριοι όμως, όντες ασυγκρίτως πολυπληθέστεροι των επηλύδων, συνετέλεσαν ώστε να επικρατήση η ελληνική γλώσσα. Διεδόθη όμως έκτοτε το ρωμαιοκαθολικόν δόγμα, όπερ διατηρείται και σήμερον εις την Άνω Σύρον και τους περί αυτήν αγροτικούς συνοικισμούς, προσηλυτισθέντων εις τούτο των κατοίκων κατά την μακράν περίοδον της φραγκοκρατίας. (...) Κατά τας παραμονάς της εκρήξεως της επαναστάσεως του 1821 και της ιδρύσεως της Ερμουπόλεως οι κάτοικοι της Σύρου ήσαν πεντακισχίλιοι, πρεσβεύοντες, εκτός ολίγων, το δυτικόν δόγμα. ........................................................................................................................... Η νήσος, παρέχουσα μετά της Άνδρου εις τον τουρκικόν στόλον μίαν γαλέραν, διωκείτο υπό μπέη, εδρεύοντος εν Άνδρω. Παρεχωρήθησαν δ’ εις αυτήν υπό των Τούρκων εξαιρετικά προνόμια, της νήσου μη υπαχθείσης υπό τον καπουδάν πασάν, ως αι πλείσται των άλλων Κυκλάδων, αλλ’ εις ιδίους εν Κωνσταντινουπόλει Τούρκους μεγιστάνας, τούθ’ όπερ απετέλει σημαντικόν αυτής όφελος, καθόσον η διοίκησις ήτο ηπιωτέρα εν αυτή, οι φόροι ελαφρότεροι και αι αυθαιρεσίαι πολύ ολιγώτεραι. Λήμμα στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια. ΠΗΓΗ 2 Η Σύρος, σταυροδρόμι θαλάσσιων δρόμων Σε ζηλευτή θέση, πάνω στο σταυροδρόμι των θαλάσσιων δρόμων που συνδέουν την Κωνσταντινούπολη, τη Σμύρνη, τη Θεσσαλονίκη ή τη Μαύρη Θάλασσα με τα μεγάλα λιμάνια της δυτικής Μεσογείου, στο περιθώριο των συγκρούσεων του μεγάλου πολέμου, καθώς, επειδή οι κάτοικοι της άνω Σύρου ήταν καθολικοί, το νησί τελούσε υπό γαλλική προστασία κατά τη διάρκεια έναρξης του Αγώνα, η πόλη του Ερμή θα γίνει, μέσα σε λίγα χρόνια, το σημαντικότερο κέντρο του εμπορίου του Αρχιπελάγους. Χριστίνα Αγριαντώνη, Οι Απαρχές της Εκβιομηχάνισης στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα, Ιστορικό Αρχείο, Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα 1986, σ. 84.
  • 43. ΠΗΓΗ 3 1822: φθάνουν στη Σύρο οι πρώτοι πρόσφυγες Όταν το 1822 έφτασαν στη Σύρο οι πρώτοι πρόσφυγες, το μοναδικό στεγασμένο κατάλυμα που τους περίμενε ήταν ένας μικρός οικίσκος στη βορειοανατολική μεριά του λιμανιού, το Υγειονομείο. Από κει και πέρα είχαν να κάνουν με μια αβαθή θαλάσσια περιοχή, διακοπτόμενη από βραχώδες ή αμμώδες έδαφος (...). Οι γύρω λοφίσκοι καθώς και η πόλη της Σύρου ανήκαν στους ντόπιους, οι οποίοι δεν ήταν διατεθειμένοι, στην αρχή τουλάχιστον, να προβούν σε οποιαδήποτε εδαφική παραχώρηση ακόμη και με όρους αγοράς ή υπενοικίασης. (...) Η μοναδική διέξοδος σ’ εκείνες τις δύσκολες στιγμές ήταν η εγκατάσταση προχείρων καταυλισμών πάνω στην αβαθή ζώνη του κόλπου, το σημερινό λιμάνι, που ως παράλιο από την εποχή ήδη της Τουρκοκρατίας ανήκε στο Δημόσιο. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα άρχισαν την επιχωμάτωση αβαθούς παράλιας περιοχής. (...) Καθένας, ατομικά ή με έξοδά του (...), επιχωμάτωνε το υδάτινο οικόπεδό του. Με αυτά τα έργα καλύφθηκε και απετέλεσε στέρεο έδαφος μια έκταση 23.080 τετραγωνικών πήχεων, πάνω στην οποία κατασκευάστηκαν οι πρώτες ξύλινες εγκαταστάσεις των προσφύγων. Αγγελική Φενερλή, Ερμούπολη, ό.π., σσ. 190-191. ΠΗΓΗ 4 Η διοικητική αυτονομία της Σύρου συνετέλεσε στη δημιουργία ζωηρής εμπορικής κινήσεως με αποτέλεσμα την οικονομική ανάπτυξη του νησιού. Επάνω: η Σύρος (Αθήναι, Ιδιωτική συλλογή Ιωάννου Κ. Μπαστιά). Ι.Ε.Ε., τόμ. ΙΑ΄, σ. 220.
  • 44. Με αφορμή τη φράση «η Ερμούπολη αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα ίδρυσης και εξέλιξης ενός αυτοτελούς και ακμαίου συνοικισμού (...) ο οποίος βασίστηκε στην πρωτοβουλία των οικιστών του» (σ. 123 του σχολ. εγχειριδίου) και σύμφωνα με τα πιο πάνω παραθέματα, να αναφερθείτε στους λόγους για τους οποίους οι νησιώτες πρόσφυγες επέλεξαν τη Σύρο ως τόπο μόνιμης εγκατάστασης. ΠΗΓΗ 5 Άποψη της Ερμούπολης το 19ο αιώνα Εικόνα του σχολικού εγχειριδίου, σ. 124.
  • 45. ΘΕΜΑ 8 ΠΗΓΗ 1 Προέλευση των οικιστών της ΕρμούποληςΚατά την παράδοσιν (...), οι πρώτοι φυγάδες εις την άλλοτε έρημον ταύτην ακτήν της Σύρου ήσαν οι Κυδωνιείς. Ηκολούθησαν οι Χίοι (...), Σμυρναίοι, Κρήτες, Θεσσαλοί, Μακεδόνες και άλλοι. Ενταύθα κατέφυγε και μέγα πλήθος προσφύγων εκ της Τήνου, ιδίως μετά την πανώλη, ως και εξ άλλων γειτονικών νήσων. Οι ευρόντες άσυλον εις την Σύρον συγκατελέγοντο μεταξύ των πτωχοτέρων, διότι οι πλούσιοι συνήθως κατέφευγον εις τας Ιονίους νήσους και εις την Ευρώπην. Μετ’ ολίγον όμως, ότε κατενοήθη η σπουδαιότης του λιμένος της νήσου δια την διεξαγωγήν του εμπορίου της Ανατολής, ήρχισαν να προσφεύγουν και πλούσιοι ομογενείς. Απ. Βακαλόπουλος, ό.π., σ. 68. ΠΗΓΗ 2 Απόσπασμα αναφοράς του Γρ. Σάλλα προς τη βουλή σχετικά με τις μετοικήσεις των νησιωτών, 11 Ιουνίου 1822 Οι μεν πλούσιοι είναι έτοιμοι, όταν ιδώσιν καμμίαν επερχομένην στενοχωρίαν, να καταφύγωσι προς ασφάλειάν των άλλοι εις την Ευρώπην, άλλοι εις την Επτάνησον και άλλοι εις την πλησιεστέραν αυτών νήσον Σύρον (...) οι δε ιδιώται ευρίσκονται εις αμηχανίαν μην έχοντες πού να καταφύγωσιν. Αρχεία Ελληνικής Παλιγγενεσίας, τόμ. 1, πηγή το βιβλίο του Απ. Βακαλόπουλου, ό.π., σσ. 68-69, σημ. 6. ΠΗΓΗ 3 «Κάθε λαός στρέφεται εκεί όπου τον καλούν όμοιες συνθήκες» Κάθε λαός προς εκείνην την γεωγραφικήν κατεύθυνσιν στρέφεται δια να επεκταθή, εις την οποίαν τον καλούν όμοιαι συνθήκαι προς τας της πατρίδος του, εκ της οποίας ορμάται. Και κάθε λαός έξω των ορίων της πατρίδος του αναζητεί να εύρη τα φυσικά της πατρίδος του πλεονεκτήματα. Ι. Βογιατζίδης, Μακεδονικόν Ημερολόγιον, τόμ. 13, 1937, πηγή το βιβλίο του Απ. Βακαλόπουλου, ό.π., σσ. 68-69.
  • 46. ΠΗΓΗ 4 Οι κάτοικοι της Άνω Σύρου και οι Ερμουπολίτες Οι εντόπιοι γενικώς εφέροντο προσηνώς προς τους πρόσφυγας και ετήρουν μάλλον επιφυλακτικήν στάσιν απέναντι αυτών, διότι ενόμιζον, ότι ούτως απέφευγον την σύγκρουσιν είτε προς την ελληνικήν είτε προς την τουρκικήν κυβέρνησιν. Παρά ταύτα όμως (...), ανησύχουν εκ της διαρκούς προσελεύσεως και συσσωρεύσεως των προσφύγων εις την παραλίαν της νήσου. (...) Η αμφίρροπος όμως στάσις των καθολικών κατά τας αρχάς της ελληνικής επαναστάσεως, ως και αι δια κτηματικούς λόγους κυρίως εγερθείσαι εν Σύρω έριδες μεταξύ εντοπίων και προσφύγων, ανέξεσαν και εσυνειδητοποίησαν την από αιώνων υπολανθάνουσαν θρησκευτικήν διαίρεσιν των κατοίκων. Πραγματικώς οι πρόσφυγες ελθόντες εγκατεστάθησαν εις γαίας καλλιεργημένας και ακαλλιεργήτους, αι οποίαι ήσαν και αι περισσότεραι, ανηκούσας εις τους εντοπίους. (...) Το ότι εσημειώθησαν επεισόδια μεταξύ γηγενών και προσφύγων δια κτηματικούς λόγους δεν είναι διόλου άξιον απορίας, διότι ήδη τοιαύτα είδομεν μεταξύ Σουλιωτών και εντοπίων Δυτ. Στερεάς Ελλάδος ως προς το Ζαπάντι, και μάλιστα δια γαίας άλλοτε τουρκικάς και όχι των εντοπίων. ........................................................................................................................... Τας εν Σύρω έριδας υπεξέκαιον οι ιερείς αμφοτέρων των δογμάτων κηρύττοντες την μη ανοχήν και γινόμενοι ούτω η πέτρα του σκανδάλου. (...) Οι καθολικοί εν μέσω του πλήθους των προσφύγων απετέλουν θρησκευτικήν τινα ούτως ειπείν μειονότητα, προς προστασίαν της οποίας εξηκολούθουν να αγρυπνούν οι Γάλλοι. Απ. Βακαλόπουλος, ό.π., σσ. 69-72 Αφού λάβετε υπόψη την αφήγηση του βιβλίου σας και των πιο πάνω παραθεμάτων, να επισημάνετε και να αιτιολογήσετε, α) την προέλευση των προσφύγων που ίδρυσαν το συνοικισμό της Ερμούπολης, β) τις σχέσεις τους με τους γηγενείς κατοίκους τη Σύρου.
  • 47. ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ 1821 Οπλοφόροι Κρήτες κατέφυγαν, αρχικά σε μικρό αριθμό, στις Κυκλάδες. Από τον Οκτώβριο του 1822, Αρκετοί Χίοι πρόσφυγες άρχισαν να επιστρέφουν. 1823/1824 Ομάδα Κρητών προσφύγων του 1823-1824κατέφυγε στην Πελοπόννησο. 1824 Καταστροφή της Κάσου από τον αιγυπτιακό στόλο. Τον Ιούνιο του 1824 σήμανε η ώρα της προσφυγιάς και για τους Ψαριανούς. Ως τα μέσα της δεκαετίας οι ένοπλοι Κρήτες πρόσφυγες είχαν αποβεί κυρίαρχοι σε βάρος των εγχωρίων. 1825 Η περιοχή, που το 1825 πήρε το όνομα Ερμούπολη από τους πρόσφυγες οικιστές της, άρχισε να συγκεντρώνει από το 1821 έως το 1824 Έλληνες πρόσφυγες απ' όλα τα μέρη της Ελλάδας: Μικρασιάτες, Ψαριανούς, Κρήτες και κυρίως Χίους. Η αποτυχημένη επιχείρηση του Φαβιέρου (1827-1828) που προετοιμάστηκε από Χίους πρόσφυγες για το σκοπό αυτό, έθεσε άδοξο τέλος σε αυτές τις προσπάθειες και γέννησε νέο κύμα Χίων προσφύγων προς τη Σάμο και τις Κυκλάδες. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ • Να επισημάνετε τους λόγους για τους οποίους «οι πρόσφυγες από τον Όλυμπο και οι Κρήτες της Κάσου, απέβησαν κυρίαρχοι των νησιών του Αιγαίου, στα οποία κατέφυγαν» (σσ. 119 και 120 του σχολικού εγχειριδίου). • Να περιγράψετε σε τέσσερις ως πέντε γραμμές τις συνθήκες που δημιουργήθηκαν στα Ψαρά με την εκεί μαζική μεταφορά των Χίων προσφύγων. • Να αναφερθείτε στον τρόπο που αντιμετωπίστηκαν οι Ψαριανοί πρόσφυγες από τους κατοίκους των νησιών Τήνο, Πάρο, Άνδρο και Σπέτσες, όπου κατέφυγαν μετά την καταστροφή της πατρίδας τους (1824). • Να αιτιολογήσετε τη φράση (σ. 121 του σχολικού εγχειριδίου): «Στην Αίγινα, περισσότερο απ’ οπουδήποτε αλλού, (οι Ψαριανοί) βρήκαν το χώρο της μόνιμης εγκατάστασης που επιδίωκαν». • Να αναφερθείτε στα κυβερνητικά μέτρα για την περίθαλψη των Χίων (1822) και των Ψαριανών (1824) προσφύγων στην Πελοπόννησο και το αποτέλεσμά τους. • Να συνθέσετε σε συνεχές κείμενο τις απαντήσεις σας στα πιο κάτω ερωτήματα: 1. Ποιες ομάδες προσφύγων κατέφυγαν μέχρι το 1824 στα Ψαρά; 2. Πώς τους αντιμετώπισαν οι Ψαριανοί; 3. Σε ποια νησιά κατέφυγαν ως πρόσφυγες οι Ψαριανοί μετά την καταστροφή του νησιού τους και σε ποια απ’ αυτά ήσαν ευπρόσδεκτοι; • Να αιτιολογήσετε τη φράση (σ. 122 του σχολικού εγχειριδίου): «Ο προσφυγικός συνοικισμός της Ερμούπολης βασίστηκε στην πρωτοβουλία των οικιστών του, χωρίς κυβερνητική αρωγή».