Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Trendradar Onderwijsvernieuwing - John Doove (SURF) - OWD19

1,539 views

Published on

In deze interactieve sessie kijken we vooruit: wat zijn de trends en vernieuwingen die in het onderwijs op ons af komen? Aan de hand van de Trendradar gaan we in op vragen als: hoe disruptief zijn de trends en hoeveel invloed hebben we er zelf op? Welke trends bieden kansen voor vernieuwing en verbetering van hoger onderwijs? Welke trends vragen om samenwerking binnen SURF en welke trends niet? Een leuke en nuttige sessie om trends op waarde te schatten en dit mee te nemen in de (meer)jarenplannen binnen je instelling.

Published in: Education
  • Be the first to comment

Trendradar Onderwijsvernieuwing - John Doove (SURF) - OWD19

  1. 1. TRENDKAARTEN SURF Onderwijsdagen | November 2019
  2. 2. 2 Voortdurende technologische ontwikkeling Algemene beschrijving Technologische ontwikkelingen gaan razendsnel. Waar deze zich vroeger ‘lineair’ voltrokken, gaat het nu ‘exponentieel’. Traditionele sectoren worden verrast door nieuwe diensten en bedrijven, vaak vanuit een hele andere industrie. Nu zijn het blockchain, kunstmatige intelligentie en het internet der dingen die ons leven verrijken en hele sectoren ontwrichten. Over tien jaar zijn het misschien nanobiologie en de kwantumcomputer die ons verbazen. Eén ding is zeker, er zullen voortdurend nieuwe technologieën bij komen. Deze groei gaat steeds sneller, want technologieën bouwen mee aan de volgende generatie innovaties. Zij bieden kansen en tegelijkertijd bedreigingen. Er is aandacht, tijd en geld nodig om ervoor te zorgen dat nieuwe technologie een positieve bijdrage levert aan maatschappelijke vraagstukken. Invloed op het onderwijs Ook het onderwijs wordt voortdurend beïnvloed door nieuwe technologieën. Indirect door de veranderingen op de arbeidsmarkt zoals automatisering, robotisering en de vraag naar nieuwe vaardigheden. En direct door de impact op hoe, waar en waarom onderwijs wordt gegeven. Onderwijslogistieke processen veranderen. Ook komen er steeds meer nieuwe systemen bij. De onderlinge connectiviteit hiervan wordt steeds belangrijker. Het onderwijs moet voldoende flexibel en kundig zijn nieuwe technologieën te absorberen en dit is nu nog onvoldoende het geval. De vraag is hoe de onderwijssector in Nederland deze weerbaarheid kan vergroten. Wie houdt in de gaten welke nieuwe ontwikkelingen er zijn? Wie gaat hier als eerste mee aan de slag, instellingen zelf of sectorbrede organisaties? Hoe bereidt het onderwijs zich voor op de technologieën van de toekomst? Bronnen • KPMG, The Changing Landscape of Disruptive Technologies (2018) • PwC, The Essential Eight (2019) • The Singularity Hub, Technology Feels Like It’s Accelerating – Because It Actually Is (2016) • World Economic Forum, How can we regulate disruptive technologies? (2019)
  3. 3. 3 Toenemende aandacht voor privacy Algemene beschrijving Er wordt steeds meer data over ons verzameld. Niet alleen door Facebook en Google, maar ook door de energieleverancier en de universiteit waar we studeren. Hacks van overheidsinstanties of bedrijven laten zien dat onze data lang niet altijd veilig wordt bewaard. Dit leidt tot een toenemende zorg over onze privacy. Het delen van data gaat vaak zo onopgemerkt, dat we vergeten stil te staan bij of we onze data eigenlijk wel willen delen. En met wie we dat zouden willen doen. Veel mensen vinden het lastig de afweging te maken tussen het gemak dat organisaties bieden wanneer we onze data geven en het waarborgen van onze privacy. In het publieke debat is hier steeds meer aandacht voor. Wetgeving als de Algemene Verordening Gegevensbescherming is een eerste stap onze privacy meer geïnstitutionaliseerd te beschermen. Invloed op het onderwijs Ook in het onderwijs wordt steeds meer data verzameld. Deze data bestaat nu nog voornamelijk uit studieresultaten, maar de verwachting is dat data in de toekomst een steeds grotere rol gaat spelen in het onderwijs. Gepersonaliseerd leren op basis van learning analytics, voor alles zal data van de student worden opgeslagen en toegepast. Veilig en verantwoord gebruik van data heeft hierbij de aandacht, maar instellingen en studenten worstelen met hoe ze dit in de praktijk vorm moeten geven. Wie beschikt over hun gegevens? Hoe hebben ze invloed op hun digitale identiteit en waar bestaat deze dan uit? Bronnen • EM, Studenten hechten aan hun privacy, tot het onhandig wordt (2017) • Kennisnet, Trends die het onderwijs beïnvloeden (2019) • ScienceGuide, Data voor de student, niet over de student (2019) • SURF, Hoe data de kwaliteit van het onderwijs kunnen verbeteren (2019) • Volkskrant, DUO overtreedt privacyregels met volgsoftware in e-mails aan studenten (2019)
  4. 4. 4 Fysieke en digitale leeromgeving lopen door elkaar Algemene beschrijving Leren gebeurt al lang niet meer alleen in het klaslokaal. Door digitalisering kunnen we overal, tijd- en plaatsonafhankelijk, kennis tot ons nemen en vaardigheden ontwikkelen. De leeromgeving is niet langer alleen fysiek, maar ook digitaal. Dit biedt mogelijkheden om deze persoonlijker te maken en meer af te stemmen op de individuele student. Digitaal toetsen gaat sneller en creëert ruimte voor leeranalyses en gerichte feedback. AR en VR, maar ook gamification en teleapprenticeships veranderen het didactische proces. Zij maken leren in een realistische oefenomgeving mogelijk en maken het makkelijker vaardigheden te trainen. Kennisoverdracht verandert. Studenten leren thuis en komen naar de onderwijsinstelling voor coaching en interactie. Invloed op het onderwijs De veranderende leeromgeving dwingt onderwijsinstellingen na te denken over hoe zij hun leerprocessen inrichten in de fysieke en digitale leeromgeving. Meer dan vroegen is de vraag hoe de instellingen kunnen investeren in geschikte klaslokalen en fysieke ruimtes. De veranderende leeromgeving vraagt om meer flexibiliteit. Dit geldt zowel voor fysieke ruimten als voor de digitale infrastructuur die het tijd- en plaatsonafhankelijk leren ondersteunt. De opkomst van learning spaces, lokalen en ruimtes die veel meer zijn ingericht op samenwerken en digitaal leren is een van de uitwerkingen van de veranderende leeromgeving. Bronnen • Lifelong Learning Platform, 21st Century Learning Environments (2019) • SCP, De toekomst tegemoet (2016) • SURF, Onderzoek naar technologierijke learning spaces in het Nederlandse hoger onderwijs (2018) • VSNU, Digitalisering in universitair onderwijs (2017) • SURF, VH, VSNU, Versnellingsagenda voor onderwijsinnovatie (2017)
  5. 5. 5 Leven lang leren Algemene beschrijving De positie van leren in de levensloop verandert. Formeel en informeel leren lopen meer door elkaar, de verdeling van leerdoelen over levensfasen staat volledig op zijn kop. Konden we ons leven voorheen in drie fasen indelen: onderwijs, arbeid, pensioen, is er nu sprake van een multifase-indeling, waar werken, ontspanning en leren regelmatig gelijktijdig plaatsvinden. We leren niet alleen op andere momenten dan vroeger, de eisen die de maatschappij stelt aan wat mensen moeten leren, veranderen ook. Een leven lang leren gaat niet om het halen van meerdere diploma’s, maar om het voortdurend bijschaven en aanvullen van je kennis en vaardigheden. Alleen dan blijf je aantrekkelijk op de arbeidsmarkt. Invloed op het onderwijs Leren houdt niet op en is iets wat een leven lang terug blijft komen. Het huidige stelsel met een focus op diploma’s is onvoldoende flexibel ingericht om een leven lang leren te faciliteren. Een leven lang leren vraagt om een meer modulaire opbouw van curricula. Maatwerk is nodig om het aanbod aan te laten sluiten bij wat professionals nodig hebben om hun arbeidsmarktwaarde te behouden of vergroten. Daarnaast vraagt het erkennen en waarderen van kennis en vaardigheden om een nieuwe benadering. Tot slot moet de financiering worden heroverwogen, bijvoorbeeld door te gaan werken met een persoonlijk ontwikkelbudget. Er zijn veel initiatieven, maar een overkoepelende aanpak ontbreekt tot nu toe. Bronnen • Financieel Dagblad, Een leven lang leren, maar hoe dan? (2019) • Lynda Gratton & Andrew Scott, The 100-year life: Living and working in an age of longevity (2016) • SCP, Grenzen aan een leven lang leren (2019) • World Economic Forum, Realizing Human Potential in the Fourth Industrial Revolution: An Agenda for Leaders to Shape the Future of Education, Gender and Work (2017)
  6. 6. 6 Gepersonaliseerd leren Algemene beschrijving Er komt steeds meer data beschikbaar over leerlingen en hoe zij leren. Gecombineerd met digitale lesvormen en –materiaal maakt dit het mogelijk onderwijs steeds verder te personaliseren. Van PO tot post-initieel onderwijs bestaat de mogelijkheid leerlingen en studenten op hun eigen niveau te laten studeren en zo de student optimaal te laten functioneren. Adaptieve leertechnologieën in een persoonlijke leeromgeving schotelen precies die stof en toetsen voor die optimaal aansluiten bij de leercapaciteiten van de leerling. Dit wil niet zeggen dat leerlingen alleen nog maar dingen hoeven te doen die zij leuk vinden of die het best passen, maar wel dat zij worden geholpen zich te ontwikkelen in de richting van een gesteld doel. Invloed op het onderwijs Gepersonaliseerde leerwegen zijn op sommige scholen al aan de orde van de dag. Deze ontwikkeling zal de komende jaren wijdverspreid worden. Vraag is hoe de precieze invulling vorm krijgt. Gaat het alleen om het optimaliseren van de indeling van het leerpad naar een verder gelijk doel voor alle leerlingen? Of bepalen kenmerken van de leerling welke persoonlijke doelen hij of zij wil behalen. Denk hierbij aan een leerling die zich volledig specialiseert in wiskunde. En hoe gaan we dit dan vastleggen? Hierbij is de ontwikkeling van een Edu-ID van belang. Wat betekent dit voor diploma’s? Samen leren is nu een fundamenteel onderdeel van schoolonderwijs. Zal dit verdwijnen als iedereen zijn eigen leerpad volgt en samen leren misschien niet meer mogelijk is? Bronnen • Educause Learning Initiative, 7 Things You Should Know About… (2015) • Kennisnet, Technologiekompas 2019-2020 (2019) • NMC, Horizon Report: 2017 Higher Education (2017) • SCP, De toekomst tegemoet (2016)
  7. 7. 7 Ontbundeling van het onderwijsaanbod Algemene beschrijving Naast het traditionele (in Nederland grotendeels publieke) onderwijs komen er andere vormen van onderwijs op. Onder invloed van ontwikkelingen als een leven lang leren, open access en technologische ontwikkelingen neemt het aanbod en de kwaliteit van online en open onderwijs toe. Dit leidt tot een ontbundeling van het onderwijsaanbod, waarmee het traditionele ‘businessmodel’ van onderwijs onder druk komt te staan. Studenten hebben met bijvoorbeeld de MOOC’s van onder andere EdX de mogelijkheid te leren wat ze maar willen en wanneer. Andere voorbeelden zijn PleitVRij van RUG en de VU, waar rechtenstudenten met behulp van VR pleiten kunnen oefenen, en Labrador, waar studenten van de TU Delft basisvaardigheden leren met behulp van automatische feedback en een chatbot. Invloed op het onderwijs De ontbundeling leidt tot een groter, maar gefragmenteerder onderwijs aanbod. Open en online onderwijs concurreert met traditionele instellingen, maar deze richten zich zelf ook op het aanbieden hiervan. Het is de vraag of alleen online onderwijs voldoende is om studenten voor te bereiden op de praktijk. Het ontwikkelt zich momenteel, waarbij het niet langer alleen om online massacollege’s draait, maar juist ook om persoonlijke feedback en coaching. De erkenning van deze ontbundelde vormen van onderwijs is nog niet altijd voldoende geïnstitutionaliseerd. De losse onderdelen vragen om een microkwalificatie die breed wordt (h)erkend. Een groot aantal partijen (accreditatieorganisaties, onderwijsaanbieders, wetgevers en werkgevers) zal hier overeenstemming over moeten bereiken. Bronnen • Forbes, Online Education: From Good To Better To Best? (2019) • Rijksoverheid, Extra geld voor twaalf nieuwe open en online onderwijsprojecten (2018) • Sociaal en Cultureel Planbureau, De toekomst tegemoet (2016) • SURF, Edubadges: nationale aanpak voor inzet van badgets (2016) • www.openaccess.nl, Open onderwijs
  8. 8. 8 Verschuiving in de markt voor digitale leermiddelen & tools Algemene beschrijving De digitalisering in het onderwijs leidt tot verschuivingen op de markt voor leermiddelen. Traditionele uitgevers worden voorbijgestreefd door kleine EdTech bedrijven en ook grote technologiebedrijven als Google en Amazon krijgen steeds meer invloed. Er ontstaan nieuwe businessmodellen rondom onderwijs en technologie. In 2018 werd 9,5 miljard $ geïnvesteerd in EdTech. Bedrijven als ‘I Hate Statistics’ en ‘FeedbackFruits’ maken gebruik van de mogelijkheden van technologie om studenten op nieuwe wijze te betrekken bij hun onderwijs. De verschuivingen in de markt zijn niet altijd ten faveure van onderwijsinstellingen. Zij hebben niet volledig grip op wat er wordt ontwikkeld en als er geen aanbod is, kunnen instellingen zelf weinig uitrichten. Invloed op het onderwijs De verschuiving in de markt en de opkomst van tal van nieuwe bedrijven vormen een uitdaging voor instellingen. Vroeger waren methodes vergelijkbaar, nu zijn er tal van mogelijkheden van verschillende orde grootte. Instellingen zullen kennis op moeten bouwen over de markt en een visie moeten ontwikkelen over hoe zij onderwijs vorm willen geven. Het is voor een instelling niet wenselijk een lappendeken aan initiatieven te gebruiken. Er bestaat dan ook een groeiende behoefte aan technologische standaarden om het makkelijker te maken een combinatie van digitale leermiddelen in te zetten. Mede hierdoor zijn instellingen in toenemende mate afhankelijk van marktpartijen voor ontwikkeling. Commerciële partijen hebben echter hun eigen agenda, waardoor de vraag niet altijd aansluit bij het aanbod. Bronnen • Entrepreneur, 8 Ways EdTech Startups Are Setting Classroom-Innovation trends (2019) • Kennisnet, Zo verandert de leermiddelenmarkt onder invloed van technologie (2018) • Metaari, Metaari’s 2018 Advanced Learning Technology Research Taxonomy (2018) • SURF, Benut de kansen van digitale leermiddelen (2018)
  9. 9. 9 De ethische kant van data Algemene beschrijving Er wordt steeds meer gemeten. Van smartphone tot fitbit, van thermostaat tot auto, alles wat we doen wordt geregistreerd en opgeslagen. Dit biedt voordelen, zoals het niet meer hoeven intoetsen van je huisadres in je navigatie, maar we moeten ons ook bewust zijn van de nadelen. Data is niet vanzelfsprekend neutraal. Algoritmen, kunstmatige intelligentie en machine learning kunnen allemaal dezelfde (menselijke) vooroordelen hanteren. Dit is een relevant vraagstuk, aangezien steeds meer automatisch en op basis van data wordt bepaald. Dit kan leiden tot het onterecht discrimineren van mensen of organisaties op basis van onvolledige informatie of onjuist verwerkte informatie. Invloed op het onderwijs Ook in het onderwijs worden steeds meer datapunten verzameld en dezelfde ethische vraagstukken leven hier. Learning analytics maken gepersonaliseerd leren en uitgebreider onderzoek naar leren mogelijk. Maar hoewel data kan signaleren of een student zijn vak waarschijnlijk zal halen of niet, vertelt data uiteindelijk nooit het hele verhaal. Onderwijs is meer dan alleen dat wat kan worden gemeten. Toch zijn meetbare resultaten de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden. Van dashboards voor leerlingen, tot examenresultaten van instellingen en scores van landen internationale rankings. Daarnaast is het de vraag of dat wat we meten daadwerkelijk relevant is om studenten beter te ondersteunen in hun ontwikkeling of dat we vooral meten omdat we kunnen meten. Het onderwijs zal zich hierop moeten bezinnen. Bronnen • De Correspondent, Zo voorkomen we dat het onderwijs Black Mirror wordt (2018) • Educause, Educase Horizon Report: 2019 Higher Education Edition (2019) • Plaform Onderwijs2032, Eindadvies (2016) • ScienceGuide, Wie gebruikt er straks de data van studenten (2019) • The New York Times, When Algorithms Discriminate (2015)
  10. 10. 10 Veranderende vaardigheden Algemene beschrijving De wereld verandert voortdurend en het onderwijs ook. Elke dag komen er nieuwe functies bij op de arbeidsmarkt, terwijl tegelijkertijd banen verdwijnen door automatisering. Het is soms moeilijk te bepalen voor welke banen studenten worden opgeleid. Via het internet heeft bijna iedereen toegang tot kennis en informatie, het draait om de vaardigheden hiermee op verantwoorde wijze mee om te kunnen gaan. De veranderende wereld vraagt in toenemende mate flexibiliteit en wendbaarheid van zowel studenten als instellingen. Als gevolg van technologische ontwikkelingen komt er steeds meer nadruk te liggen op het belang van digitale vaardigheden, naast kennis. Het draait nu om 21st Century Skills, je kunnen aanpassen en een leven lang leren. Invloed op het onderwijs Leren wordt meer modulair en multidisciplinair. Als gevolg van deze ontwikkelingen worden nieuwe eisen gesteld aan docenten en studenten. Studenten krijgen meer verantwoordelijkheid om zelfstandig te leren en dit vereist zelfdiscipline. De rol van de docent is meer gericht op coaching en begeleiding. Daarnaast zullen docenten zich thuis moeten voelen in en de juiste competenties hebben voor de digitale leeromgeving. Digitale geletterdheid is van groot belang om technologie op veilige en nuttige wijze te kunnen inzetten. Dit is niet vanzelfsprekend. De vraag is wie eigenlijk wie wegwijs maakt in een digitale wereld, de docent de student of andersom? Bronnen • Kennisnet, Handboek Digitale Geletterdheid 2017/2018 (2018) • Lifelong Learning Platform, 21st Century Learning Environments (2019) • SURF, VH, VSNU, Versnellingsagenda voor onderwijsinnovatie (2017) • Versnellingszone Faciliteren en Professionaliseren, Plan van aanpak (2019)
  11. 11. 11 Internationalisering Algemene beschrijving De wereld wordt steeds kleiner en het bereik van communicatiemiddelen om kennis en informatie met elkaar te delen wordt groter. Hierdoor ontstaan steeds meer culturele, politieke en economische uitwisselingen. Trends, ideeën en merken verspreiden zich sneller en verder en worden over de hele wereld gemeengoed. In grote internationale hoofdsteden is sprake van een monocultuur met dezelfde merken die het straatbeeld domineren. Tegelijkertijd leidt deze internationalisering tot een voortdurende vergelijking van en concurrentie tussen regio’s. Er is sprake van voorlopers en achterblijvers, zowel op het niveau van landen als binnen gezinnen en tussen generaties. Invloed op het onderwijs Het hoger onderwijs en onderzoek kent al lang een internationaal karakter. De afgelopen jaren is het aantal internationale studenten sterk toegenomen. Waren het er in 2009 nog zo’n 45.000, in 2019 is dit aantal bijna verdubbeld. Ook zijn er steeds meer instellingen die transnationaal onderwijs, buiten de landgrenzen, aanbieden. Het onderwijs moet goed nadenken over hoe zij internationalisering vorm wil geven. Het brengt allerlei uitdagingen met zich mee op het gebied van taal (verengelsing), financiering en de (h)erkenbaarheid van kwalificaties van studenten. Ook organisatorisch heeft dit een significante impact op instellingen, zo wisselen zij gegevens uit met partijen van over de hele wereld en staan zij 24 uur per dag in contact met partijen van over de hele wereld. Bronnen • Nether, Transnationaal onderwijs: how it’s done (2015) • Nuffic, Incoming degree student mobility in Dutch higher education 2018-2019 (2019) • Nuffic, Internationalisering in beeld: Feiten en cijfers uit het onderwijs (2018) • Trouw, Onderwijsraad: De internationalisering van het onderwijs moet sneller (2019) • VH, VSNU, Internationaliseringsagenda Hoger Onderwijs (2018)

×