International Finance Doc
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

International Finance Doc

on

  • 7,173 views

check it

check it

Statistics

Views

Total Views
7,173
Views on SlideShare
7,171
Embed Views
2

Actions

Likes
0
Downloads
123
Comments
0

2 Embeds 2

http://www.slideshare.net 1
http://one2read.blogspot.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

International Finance Doc International Finance Doc Document Transcript

  • บทที่ 11 การเงินระหว่างประเทศ (International Finance) ประเทศไทยมี ก ารติ ด ต่ อ กั บ ต่ า งประเทศทั้ ง ทางด้ า นการค้ า และการลงทุ น ค่ อ นข้ า งมาก ดั ง นั้ น ตลาดปริ ว รรตเงิ น ตราระหว่ า งประเทศจึ ง มี บ ทบาท สำา คั ญ ในการสนั บ สนุ น ให้ ก ารค้ า และ การลงทุ น ระหว่ า งประเทศเป็ น ไปอย่ า งราบรื่ น มี เ สถี ย รภาพ บทบาทและผลกระทบของตลาดปริ ว รรตเงิ น ตรา ระหว่ า งประเทศนั บ วั น จะทวี ม ากขึ้ น เมื่ อ ระบบ เศรษฐกิจของประเทศเชื่ อ มโยงกั น มากขึ้นตามกระ แสโลกาภิวัตน์และนโยบายการเปิด เสรี ภาคการเงิน ของไทย ดังนั้น จึงมีความจำาเป็นทีผประกอบการต้อง ่ ู้ มี ค วามเข้ า ใจเกี่ ย วกั บ การเงิ น ระหว่ า งประเทศ ใน ประเด็นต่าง ๆ ต่อไปนี้ 1. ตลาดการเงิ น ระหว่ า งประเทศ (International Financial Markets) 2. ต ล า ด ป ริ ว ร ร ต เ งิ น ต ร า (Foreign Exchange Markets) 3. ระบบอัตราแลกเปลียน ่ 4. ทฤษฎี อ ธิ บ ายการเปลี่ ย นแปลงของอั ต รา แลกเปลียน ่ 5. วิวฒนาการระบบอัตราแลกเปลียนของโลก ั ่ 6. วิวฒนาการระบบอัตราแลกเปลียนของไทย ั ่
  • 7. สหภาพเศรษฐกิ จ และการเงิ น ยุ โ รปและ บทบาทของเงิน eoru 8. ก า ร ล ง ทุ น ร ะ ห ว่ า ง ป ร ะ เ ท ศ (Foreign Investment) 11.1 ความหมาย และความสำา คั ญ ของตลาด การเงินระหว่างประเทศ ตลาดการเงินระหว่างประเทศ (international financial markets) มี ค ว า ม ห ม า ย แ ล ะ บ ท บ า ท หน้ า ที่ ค ล้ า ยกั บ ตลาดการเงิ น ของแต่ ล ะประเทศ (domestic financial markets) ซึ่งประกอบไปด้วย 3 ต ล า ด คื อ ต ล า ด เ งิ น ร ะ ห ว่ า ง ป ร ะ เ ท ศ (international money markets) ตลาดทุน ระหว่ า ง ป ร ะ เ ท ศ (international capital markets) แ ล ะ ต ล า ด ป ริ ว ร ร ต เ งิ น ต ร า (foreign exchange markets) ตลาดการเงิ น ระหว่ า งประเทศทำา หน้ า ที่ ระดมเงิ น ทุ น จากกลุ่ ม ประเทศหรื อ กลุ่ ม ธุ ร กิ จ ที่ มี อุ ป ทานส่ ว นเกิ น ของเงิ น ทุ น ไปสู่ ป ระเทศหรื อ กลุ่ ม ธุรกิจที่มีอุปสงค์ส่วนเกินของเงินทุน และทำา หน้าที่ ส นั บ ส นุ น ธุ ร ก ร ร ม ที่ เ กิ ด ขึ้ น ร ะ ห ว่ า ง ป ร ะ เ ท ศ (international transactions) เช่ น การค้ า ระหว่ า ง ประเทศ การลงทุนระหว่างประเทศ และการโอนเงิน ระหว่ า งประเทศ รวมทั้ ง เป็ น แหล่ ง ที่ นั ก ลงทุ น จะ แสวงหากำา ไรสู ง สุ ด หรื อ ช่ ว ยลดความเสี่ ย ง (risk) โดยการจั ด สรรเงิ น ทุ น (portfolio) ไปยั ง ตลาดเงิ น และตลาดทุนทีกระจายอยูทั่วโลก รวมทั้งไปยังสินค้า ่ ่
  • (products) ประเภทต่ า ง ๆ ที่ซื้อ ขาย เช่ น เงิ นสกุ ล ห ลั ก ๆ อ นุ พั น ธ์ ท า ง ก า ร เ งิ น (financial derivatives)1 หรื อ พั น ธบั ต ร (bonds) หรื อ หุ้ น (stocks) เป็นต้น 11.2 ต ล า ด เ งิ น ร ะ ห ว่ า ง ป ร ะ เ ท ศ (Internationa Money Markets) ตลาดเงินระหว่างประเทศมีชื่อ เรี ยกแตกต่าง กั น ใ น ห ล า ย ชื่ อ เ ช่ น Eurodollar, Eurocurrency หรื อ IBF (International Banking Facilities) หรื อ Offshore financial market เป็ น ต้ น ไม่ ว่ า จะเรี ย ก ชื่อใดก็ตาม มีความหมายเป็นทีเข้าใจกันว่าเป็นตลาด ่ ที่ทำาหน้าที่ระดมเงินสกุลหลักจากแหล่งหรือประเทศ ที่ มี เ งิ น เกิ น ความต้ อ งการ ซึ่ ง ได้ แ ก่ ป ระเทศที่ เ กิ น ดุลการชำาระเงิน เพื่อให้ผู้ต้องการกู้หรือให้ประเทศที่ ขาดดุ ล การชำา ระเงิ น กู้ กล่ า วอี ก นั ย คื อ ทำา หน้ า ที่ หมุนเวียน “เงินระหว่างประเทศ” ที่มีค่อนข้างจำากัด ให้เพียงพอรองรับธุรกรรมระหว่างประเทศ เช่น การ ค้า และการลงทุน ระหว่ า งประเทศ ที่ข ยายตัว อย่า ง รวดเร็ว ตลาดการเงินระหว่างประเทศและในประเทศมี ความแตกต่า งกันอย่า งมาก ทั้งนี้ เพราะประการแรก สิ น ค้ า ที่ ซื้ อ ขายในตลาดเงิ น ระหว่ า งประเทศหรื อ ที่ เ รี ย ก ว่ า “ เ งิ น ร ะ ห ว่ า ง ป ร ะ เ ท ศ ” (international 1 ตัวอย่างของอนุพนธ์ทางการเงินที่ต่อเนื่องมาจาก “เงินตราระหว่าาง ั ประเทศ” เช่น currency futures fprwards options and swaps
  • money or international currencies) มีหลากหลาย ซึ่ ง ประกอบด้ ว ย ทองคำา เงิ น ตราสกุ ล หลั ก เช่ น ดอลลาร์สหรัฐ ปอนด์สเตอริงค์ มาร์ค เป็นต้น สิทธิ ถ อ น เ งิ น พิ เ ศ ษ (Special Drawing Right: SDR) European Currency Unit (ECU) 2 และเงิ น euro ประการที่ส อง สถาบั น หรื อ ผู้ ที่ เ ข้ า มาทำา ธุ ร กรรมใน ตลาดการเงินระหว่างประเทศมีสถาบันหรือผู้ที่เข้ามา ยุ่งเกี่ยวมากมายทั้งภาครัฐและเอกชน เช่น ธนาคาร แ ล ะ ส ถ า บั น ก า ร เ งิ น ที่ ทำา ห น้ า ที่ เ ป็ น ตั ว ก ล า ง (dealers) ผู้ ส่ ง ออกและนำา เข้ า บริ ษั ท ที่ ทำา ธุ ร กิ จ ข้ามชาติ ธนาคารกลางของแต่ละประเทศ และนัก เก็ ง กำา ไร และประการสุ ด ท้ า ย การพั ฒ นาการของ ตลาดเงินระหว่างประเทศและการดำา เนินการ เกิดมา โดยตัว เองและต้องยุ่งเกี่ ยวกับธุร กรรมข้ า มประเทศ แต่ไม่มีองค์กรระหว่า งประเทศมาวางกฎเกณฑ์และ ดู แ ลการดำา เนิ น งานของตลาดเงิ น ระหว่ า งประเทศ อย่างจริงจัง3 เหมือนตลาดเงินภายในประเทศ องค์ ป ระกอบที่ สำา คั ญ ของตลาดเงิ น ระหว่ า ง ป ร ะ เ ท ศ คื อ ต ล า ด ป ริ ว ร ร ต เ งิ น ต ร า (foreign exchange market) ประเทศทั่ ว โลกค้ า ขายติ ด ต่ อ กั น และใช้ เ งิ น สกุ ล ที่ ต่ า งกั น จึ ง จำา เป็ น ต้ อ งมี ต ลาด 2 SDR, ECU เป็นเงินระหว่างประเทศที่สร้างขึ้นมาโดยองค์กรพิเศษเป็นเงิน ที่ อ ยู่ ใ นรู ป ของบั ญ ชี ไม่ ใ ช่ เ ป็ น ตั ว เงิ น เหมื อ นเงิ น สกุ ล หลั ก ใช้ ชำา ระหนี้ ระหว่างประเทศเฉพาะภาครัฐเท่านัน ้ 3 ในอดีตประเทศส่วนใหญ่ทั่ว โลกเคยใช้ ระบบการเงิน ที่ เรี ย กว่ า Bretton Woods ซึ่ ง ดู แ ลโดย IMF แต่ ย กเลิ ก ไปในปี 2514 ปั จ จุ บั น มี อ งค์ ก รบาง อ ง ค์ ก ร ดู แ ลเ ป็ น กา ร เฉ พา ะ เ รื่ อ ง เช่ น BIS (Bank for International Settlement) หรือ IMF ดูรายละเอียดเพิ่มเติมในหัวข้อ 9.
  • ปริวรรตเงินตรา เพื่อเป็นแหล่งให้มีการแลกเปลี่ยน เงินตราหรือซือขายเงินตราสกุลต่างๆ ตลาดปริวรรต ้ เ งิ น ต ร า นี้ มี อ ยู่ ทุ กป ร ะ เ ท ศ โ ด ย มี ต ล า ด ใ ห ญ่ ๆ กระจายอยู่ทั่วโลก เช่ น ในยุโรป สหรัฐอเมริก าและ เอเซีย ตลาดเหล่านี้เชื่อมโยงกันและเปิดทำา งานต่อ เนื่องกัน 24 ชัวโมง ่ ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ตลาดเงินระหว่าง ประเทศต้องเผชิญกับปัญหาหลายๆ ประการที่สำาคัญ คือ ปัญหาเรื่องการขาดสภาพคล่อง (Liquidity) และ ปั ญ ห า เ รื่ อ ง ก า ร ผั น ผ ว น ข อ ง อั ต ร า แ ล ก เ ป ลี่ ย น (Volatility) ปัญ หาแรก เป็ น ปั ญ หาการขาดแคลน “เงิ น ระหว่ า งประเทศ” ที่ จ ะรองรั บ การค้ า และการ ลงทุนระหว่า งประเทศที่ ข ยายตั ว รวมทั้ ง เพื่ อ สนอง ตอบความต้องการของประเทศทีขาดดุลการชำาระเงิน ่ ทั้งนี้เนื่องจาก เงินตราสกุลหลักที่ยอมรับกันระหว่าง ประเทศมี น้ อ ยสกุ ล ส่ ว นใหญ่ ใ ช้ เ งิ น ดอลลาร์ ส หรั ฐ ซึ่งเป็นเงินที่ยอมรับกันแต่ไม่มีอะไรหนุนหลัง คือไม่มี ข้ อ บั ง คั บ ท า ง ก ฎ ห ม า ย ใ น ก า ร แ ล ก เ ป ลี่ ย น เ ป็ น สินทรัพย์ที่มีค่า เช่น ทองคำา เหมือนในอดีต ดังนั้น อุปทานของเงินดอลลาร์จึงเกิดจากนโยบายทางการ เงิ น ของประเทศสหรั ฐ อเมริ ก า เมื่ อ การค้ า และการ ลงทุนระหว่างประเทศขยายตัวตามการเจริญก้าวหน้า และการเปิดประเทศทั่วโลก ปริมาณเงินดอลลาร์ที่ จะรองรั บ ธุ ร กรรมเหล่ า นี้ จึ งไม่ ค่ อ ยเพี ย งพอ ปั ญ หา ประการที่สอง คือการผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน ซึ่ ง เป็ น อุ ป สรรคอย่ า งยิ่ ง ต่ อ การค้ า ระหว่ า งประเทศ
  • ปัญหานี้ปัจจุบันยิ่งเพิ่มมากขึนและเด่นชัดมากขึ้นเมื่อ ้ เกิดวิกฤตเศรษฐกิจในเอเซีย ตะวันออกเฉียงใต้และ ส่งผลกระทบไปทั่วโลกขณะนี้ ปัญหานี้ เกิดจากการ ดำา เนินนโยบายการเปิด เสรีท างการเงิ นที่ ข าดความ ระมัดระวังในการควบคุมและติดตามสถาบันการเงิน แล้ว ยังเกิดจากการเก็งกำาไรของกองทุนเอกชนที่หา กำา ไรจากการค้ า เงิ น โดยเฉพาะ hedge funds4 ปั ญ หาทั้ ง สองประการนี้ จ ะเป็ น ประเด็ น ที่ สำา คั ญ ใน ระดับสูงจะต้องมีการพิจารณาแก้ไขในการประชุมเพือ ่ การปฏิรประบบการเงินระหว่างประเทศในอนาคต ู 11.3 ต ล า ด ป ริ ว ร ร ต เ งิ น ต ร า (Foreign Exchange Market) ตลาดปริว รรตเงิ น ตรา เป็ นตลาดซื้อ ขายเงิ น ตราต่างประเทศสกุลต่าง ๆ เช่น ตลาด ปริวรรตเงิน ตราสกุลดอลลาร์ส หรั ฐ ก็ คือ ตลาดที่ทำา การซื้อ ขาย เงิ น ดอลลาร์ ส หรั ฐ โดยขณะหนึ่ ง ขณะใด จะมี ผู้ ต้ อ งการซื้ อ ดอลลาร์ ส หรั ฐ และผู้ ที่ ต้ อ งขายเงิ น ดอลลาร์ ส หรั ฐ โดยผู้ ที่ ต้ อ งการซื้ อ ดอลลาร์ คื อ พ่อค้าผูนำาเข้าสินค้าต่างประเทศ ผู้ทกำาลังจะไปเทียว ้ ี่ ่ 4 เป็นการร่วมลงทุนของเอกชนในรูปของกองทุน โดยมีวัตถุประสงค์ในการ ลงทุน ในตราสารทางการเงิน ประเภทต่า งๆ รวมทั้ ง การลงทุ น ในการเก็ง กำา ไรเรื่องอัตราแลกเปลี่ยน เนื่องจากกองทุนประเภทนี้เพิ่งเกิดใหม่และ ยังไม่มีกฎระเบียบในการควบคุมดูแลเหมือนกับสถาบันการเงินหรือกองทุน ประเภทอื่น เช่น ธนาคารพาณิช ย์ และ Mutual funds กองทุน hedge funds ถูกวิจารณ์ว่าเป็นส่วนที่ทำา ให้เกิดวิกฤตการณ์ใ นเอเซีย ประเทศ ต่าง ๆ ได้มีการเรียกร้องให้มีการควบคุมการลงทุนของกลุ่มนี้ IMF กำา ลัง หามาตรการ
  • ต่างประเทศ หรือผู้ที่ซื้อดอลลาร์ส่งไปให้บุตรหลาน ที่เรีย นอยู่ต่า งประเทศ เป็ นต้ น สำา หรั บ ผู้ที่ต้อ งการ ขายดอลลาร์ ได้แก่ ผู้ส่งออก ผู้ที่ได้ รับ เงิ นโอนมา จากต่ า งประเทศ หรื อ นั ก ธุ ร กิ จ ที่ ไ ปกู้ เ งิ น ดอลลาร์ เป็ น ต้ น ราคาซื้ อ ขายดอลลาร์ ที่ กำา หนด เรี ย กว่ า “ อั ต ราแลกเปลี่ ย น” (exchange rate) โดยแสดง จำา นวนเงิ น บาทที่ ต้ อ งใช้ ใ นการแลกเงิ น จำา นวน 1 ดอลลาร์สหรัฐฯ เช่น อัตราแลกเปลี่ยนของเงินบาท ต่อ 1 ดอลลาร์ส หรัฐเท่ า กั บ 25.75 บาท5 ราคาซื้อ ขายหรืออัตราแลกเปลี่ยนปรับเปลี่ยนขึ้นลงได้ กล่าว คือ ถ้าตลาดเสรี จะขึ้นอยู่กับอุปสงค์และอุปทานของ เงิ นตราสกุลนั้ น ๆ เช่ น กรณี ที่อั ต ราแลกเปลี่ ย นเพิ่ ม เป็ น 40.00 บาท แสดงว่ า ค่ า เงิ น บาทเสื่ อ มค่ า ลง (depreciation) เมื่ อ เที ย บกั บ ค่ า เงิ น ดอลลาร์ ส หรั ฐ หรือกล่าวอีกนัยคือ ค่าเงินดอลลาร์สหรัฐแข็งตัวหรือ เพิ่ ม ค่ า ขึ้ น (appreciation) เมื่ อ เที ย บกั บ เงิ น บาท การเสื่ อ มค่ า หรื อ เพิ่ ม ค่ า ดั ง กล่ า วให้ เ ป็ น ไปตาม อุ ป สงค์แ ละอุป ทาน ของดอลลาร์ ส หรั ฐ ถ้ า อุ ป สงค์ มากกว่าอุปทาน ค่าเงินบาทจะเสื่อมค่า (ค่าดอลลาร์ เพิ่มค่า) แต่ถ้าอุปสงค์น้อยกว่าอุปทาน ค่าเงินบาทก็ จะเพิ่ ม ค่ า (ค่ า ดอลลาร์ ส หรั ฐ ลดค่ า ลง) ในกรณี 5 อั ตร า แ ลกเป ลี่ ยน ที่ จะ กล่ า ว ถึ ง ใน ตำา ราเล่ ม นี้ จ ะ ใ ช้ ร ะ บบ indirect quotation คื อ ระบุ จำา นวนเงิ น สกุ ล ท้ อ งถิ่ น ที่ ใ ช้ แ ลกเงิ น ตราสกลุ ต่ า ง ประเทศจำานวน 1 หน่วย เป็นระบบที่ใช้ทั่วไปสำาหรับประเทศต่างๆ ที่เทียบ จำานวนเงินสกลุของตนเองเทียบกับ 1 ดอลลาร์สหรัฐ สำาหรับการกำาหนด อัตราแลกเปลี่ยนแบบ direct quotation เป็นการกำาหนดอัตราแลกเปลี่ยน โดยระบุจำานวนเงินสกุลต่างประเทศเพื่อแลกกับเงินสกุลท้องถิ่น 1 หน่วย เป็นวิธีการกำาหนดที่ใช้ในประเทศอังกฤษและประเทศในเครือจักรภพบาง ประเทศ เช่น กำาหนด 1.657 ดอลลาร์ต่อ 1 ปอนด์สเตอริงค์
  • ตลาดไม่เสรี คือรัฐบาลมีอำา นาจในการกำา หนดอัตรา แลกเปลี่ ย นและต้ อ งการเปลี่ ย นแปลง เช่ น เดิ ม กำา หนดไว้ ที่ 25.75 แล้ ว ประกาศอั ต รา ให ม่เป็น 26.00 บาท กรณี นี้ เ รี ย กว่ า เป็ น การลดค่ า เงิ น บาท (devalue) ในทางกลับกันถ้า ประกาศอัต ราใหม่ เ ป็ น 25.25 บ า ท ก ร ณี นี้ เ รี ย ก ว่ า เ พิ่ ม ค่ า เ งิ น บ า ท (revalue) การปรับเปลี่ยนอัตราแลกเปลี่ยนในตลาด ประเภทนี้ จะขึ้นอยู่กับนโยบายของรัฐบาลและภาพ รวมของเศรษฐกิจมหภาค รูปที่ 11.1 แสดงตลาดปริวรรตเงินตราโดยใช้ รูปกราฟ อั ต ร า แ ล ก เ ป ลี่ ย น ขึ้ น ล ง เ ส รี อัตราแลกเปลียนคงที่ ่ บ า ท /$ บาท/$ S S 30 A B 25 25 D / D / D D 100 150 ดอลลาร์ 100 150 ดอลลาร์ ในระบบอัตราแลกเปลียนเสรีนั้น เมื่ออุปสงค์ ่ ของเงินตราต่างประเทศ (ดอลลาร์สหรัฐ) เพิ่มสูงขึ้น จะทำาให้ราคาของเงินตราต่างประเทศนั้นเพิ่มขึ้นจาก 25 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ เป็ น 30 บาทต่อดอลลาร์
  • นั่นคือ ค่า เงินบาทเสื่อ มค่า ลง ในขณะที่ก รณี อัต รา แลกเปลี่ ย นคงที่ นั้ น เมื่ อ อุ ป สงค์ ข องเงิ น ตราต่ า ง ประเทศเพิ่ ม สู ง ขึ้ น อั ต ราแลกเปลี่ ย นจะไม่ มี ก าร เปลี่ ย นแปลง เนื่ อ งจากถู ก กำา หนดให้ ค งที่ จ ะทำา ให้ ตลาดไม่อยู่ในดุลยภาพ ซึ่งรัฐบาลจะต้องเข้าทำาการ แทรกแซง เพื่อให้อยู่ในระดับดุลยภาพ เช่น ขายเงิน ตราต่างประเทศนั้นออกมาในตลาดเพื่อเพิ่มอุปทาน ของเงินตราต่างประเทศ เป็นต้น 11.4 ประเภทของระบบอัตราแลกเปลียน ่ ระบบอัตราแลกเปลี่ย น 6 แบ่งได้ เป็ นประเภท ใหญ่ ๆ 2 ประเภท คือ ระบบอัตราแลกเปลี่ยนแบบ คงที่ (Fixed Exchange-Rate System) และระบบ อัตราแลกเปลี่ยนแบบลอยตัว (Flexible Exchange- Rate System) อย่างไรก็ตามทั้งสองระบบต่างมีข้อ บกพร่องด้วยกัน ทั้งนี้เพราะเป็นระบบที่ค่อนข้า งสุด ขั้ ว ดั ง นั้ น ในปั จ จุ บั น ไม่ มี ป ระเทศไหนใช้ ทั้ ง สอง ระบบนี้แล้ว หากแต่ผ่อนคลายของระบบอัตราแลก เปลี่ ย นทั้ ง สอง ดั ง นั้ น จึ ง สรุ ป ได้ ว่ า ปั จ จุ บั น มี ร ะบบ อัตราแลกเปลี่ย นเพิ่ ม ขึ้ น อี ก 2 ประเภทใหญ่ ๆ คื อ ระบบอัต ราแลกเปลี่ย นแบบคงที่แ บบยื ด หยุ่ น และ อั ต ราแลกเปลี่ย นลอยตั ว แบบจั ด การ จึ ง สรุ ป ได้ ว่ า ระบบอัตราแลกเปลียนแบ่งได้เป็น 4 กลุม คือ ่ ่ 6 การแบ่ ง ประเภทของระบบการเงิ น ระหว่ า งประเทศอาจจำา แนกตาม ประเภทของสินทรัพย์ที่ใช้เป็นทุนสำารองเงินตราระหว่างประเทศ อาจแบ่ง ได้ เ ป็ น 3 ประเภทหลั ก ได้ แ ก่ (1) ระบบมาตรฐานทองคำา (Gold standard) (2) ระบบ ปริ ว รรตทอง คำา (Gold- Exchange Standard) และ (3) ระบบทุนสำารองเงินตราสกุลหลัก (reserve-currency system)
  • (1) ระบบอัตราแลกเปลียนแบบคงที่ ่ (Fixed Exchange Rate System) (2) ระบบอัตราแลกเปลียนแบบยืดหยุน ่ ่ (Modified Fixed Exchange Rate System) (3) ระบบอัตราแลกเปลียนแบบจัดการ ่ (Managed Floating Exchange Rate System) (4) ระบบอัตราแลกเปลียนลอยตัวอย่างเสรี ่ (Freely Floating Exchange Rate system) รายละเอียดของแต่ละระบบเป็นดังนี้ (1) Fixed Exchange Rate System ระบบอัตราแลกเปลี่ยนคงที่ซึ่งมีค่าเสมอภาค ตายตั ว อั ต ราแลกเปลี่ ย นจะเคลื่ อ นไหวได้ ภ ายใน ขอบเขตแคบๆ จากค่ า เสมอภาค (par value) เป็ น ระบบทีมกฎระเบียบทีบงคับให้ธนาคารชาติหรือหน่วย ่ ี ่ ั งานที่รับผิดชอบต้องปฏิบัติอย่างเคร่งครั ด ซึ่งมีข้อ แตกต่ า งจากระบบอั ต ราแลกเปลี่ ย นอื่ น ที่ ธ นาคาร ชาติหรือหน่วยงานทีเกี่ยวข้องสามารถใช้ดลยพินิจใน ่ ุ การจัดการกับตลาดปริวรรตตามที่เห็นสมควร ระบบ มาตรฐานทองคำา (Gold Standard) เป็ น ต้ น แบบ ของระบบอั ต ราแลกเปลี่ ย นประเภทนี้ ต่ อ มาได้ ถู ก ยกเลิกไป เนื่องจากเป็นระบบที่ไม่ยืดหยุ่น เนื่องจาก ว่ า ประเทศที่อ ยู่ ภ ายใต้ ร ะบบนี้ จ ะสร้ า งเงิ น ขึ้ น มาได้ ต้องมีป ริ ม าณทองคำา หนุ นหลั งอยู่ ต ามที่ได้ป ระกาศ
  • และต้องยินยอมให้ใครก็ตามที่ถือเงินของประเทศตน สามารถมาแลกเปลี่ยนเป็นทองคำา ได้ ระบบนี้จึงเป็น อุ ป สรรคต่ อ การค้ า ระหว่ า งประเทศและการพั ฒ นา ประเทศ เพราะปริ ม าณเงิ น ไม่ ไ ด้ ข ยายตั ว ไปตาม ปริมาณการค้าและการลงทุน หากแต่ขยายตัวไปตาม ปริม าณทองคำา ซึ่ง ถู ก กำา หนดโดยปั จ จั ย อื่ น ที่ ไ ม่ ใ ช่ ปัจจัยทางเศรษฐกิจ
  • (2) Modified Fixed-Exchange Rate System ข้อบกพร่องของระบบอัต ราแลกเปลี่ย นคงที่ แบบ Gold Standard ที่ ไ ม่ ยื ด หยุ่ น ต่ อ การขยายตั ว ทางการค้า และการลงทุน ระหว่า งประเทศทำา ให้ทุก ประเทศยกเลิกใช้ระบบนี้ แม้ในปัจจุบันไม่มีประเทศ ไ ห น ใ ช้ 7ร ะ บ บ อั ต ร า แลก เป ลี่ ย น ค งที่ แ บ บ Gold Standard แต่ยัง มีข้อ ดี ข องระบบอัต ราแลกเปลี่ย น แบบคงที่ โดยเฉพาะประเด็น เรื่อ งการมีเสถีย รภาพ ของอัตราแลกเปลียน ดังนันจึงมีการปรับเปลียนระบบ ่ ้ ่ อัตราแลกเปลี่ย นแบบ Gold Standard มาเป็นระบบ อั ต ราแลกเปลี่ ย นแบบคงที่ ที่ มี ค วามยื ด หยุ่ น และ สอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงทางการค้าและการ ลงทุนระหว่างประเทศ ตัวอย่างของระบบอัตราแลก เปลียนแบบคงทีมดัดแปลงแล้ว เช่น ระบบอัตราแลก ่ ่ ี เปลี่ย นแบบคณะกรรมการกำา หนดอัต ราแลกเปลี่ย น (Currency Board System)8 ระบบอัตราแลกเปลี่ย น แ บ บ ต ะ ก ร้ า เ งิ น (Basket of Currencies) ร ะ บ บ European Monetary System และระบบ Bretton Woods เป็นต้น (3) Managed Floating Exchange Rate System 7 ประเทศสหรัฐอเมริกาเป็นประเทศสุดท้ายที่ใช้ระบบนี้ โดยประกาศ ยกเลิกเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2514 8
  • เป็ น ระบบที่ เ กิ ด จากการปรั บ ปรุ ง ระบบอั ต รา แลกเปลี่ย นแบบเคลื่ อ นไหวเสรี กล่ า วคื อ เป็ น ระบบ อัตราแลกเปลียนทีไม่มีค่าเสมอภาคตายตัว แต่ปล่อย ่ ่ ให้อุปสงค์และอุปทานของเงิ นสกุลนั้ นทำา งานได้ใน ระดั บ หนึ่ ง โดยที่ ธ นาคารกลางของประเทศเข้ า ไป แทรกแซง เพื่อจำากัดขนาดและความผันผวนของการ เปลี่ ย นแปลงอั ต ราแลกเปลี่ ย น ซึ่ ง เป็ น จุ ด ด้ อ ยของ ระบบอัตราแลกเปลี่ยนแบบลอยตัวอย่างเสรี ระบบนี้ จึ ง ใช้ กั น แพร่ ห ลายทั่ ว โลก รวมทั้ ง ระบบอั ต ราแลก เปลียนของไทยในปัจจุบน จัดอยูในระบบนี้ ่ ั ่ (4) Freely Flexible Exchange Rate System ระบบอั ต ราแลกเปลี่ ย นเคลื่ อ นไหวขึ้ น ลง อย่างเสรี ภายใต้ระบบนี้ อัต ราแลกเปลี่ย นของเงิ น สกุลใด ๆ จะเคลื่อนไหวตามอุปสงค์และอุปทานของ เงิ น ตราสกุ ล นั้ น ๆ โดยธนาคารกลางจะไม่ มี ก าร แทรกแซง ในอดี ต มี ใ ช้ ร ะบบนี้ ใ นระยะสั้ น ๆ ใน ประเทศแถบยุโรปช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 ทั้งนี้ เพราะมีข้อเสียหลายประการ ที่สำา คัญคื อ ค่ า อัต รา แลกเปลี่ยนจะผันผวนขึ้นลงตลอดเวลาตามอุปสงค์ และอุปทาน ทำาให้การค้าระหว่างประเทศเป็นไปด้วย ความยากลำาบาก และธนาคารชาติไม่สามารถเข้าไป แทรกแซงตลาดปริ ว รรตเงิ น ตราได้ เป็ น ผลให้ น โย บ า ย กา ร เงิ นไ ม่มีป ร ะ สิ ท ธิภา พ ที่ จ ะ ใช้ เ พื่ อ แทรกแซงอั ต ราแลกเปลี่ ย น อั ต ราดอกเบี้ ย และ ปริมาณเงิน
  • 11.5 ข้อดีและข้อเสียของระบบอัตราแลก เปลียนแบบคงทีและระบบอัตราแลกเปลียน ่ ่ ่ ลอยตัวอย่างเสรี ข้อดีของระบบอัตราแลกเปลียนคงที่ สรุปได้ ่ ดังนี้ (1) ทำาให้อตราแลกเปลียนมีเสถียรภาพ ซึงจะ ั ่ ่ เป็นประโยชน์อย่างยิงทีจะสนับสนุนการค้าและ ่ ่ การลงทุนระหว่างประเทศ และเป็นสิงทีนัก ่ ่ ธุรกิจต้องการ กล่าวคือนักธุรกิจและนัก ลงทุนไม่ตองเผชิญกับความเสียงในเรื่องการ ้ ่ ผันผวนของอัตราแลกเปลียน การวางแผน ่ ดำาเนินงานเป็นไปโดยสะดวก (2) ต้นทุนในการดำาเนินธุรกิจระหว่างประเทศลด ลง เนื่องจากมีความแน่นอนหรือมีความเสียง ่ น้อย จึงไม่จำาเป็นต้องเสียค่าคุมครองความ ้ เสียง เช่น การซือขายเงินตราต่างประเทศล่วง ่ ้ หน้า (3) ช่วยให้รัฐบาลสามารถควบคุมปัญหาเงินเฟ้อ ทีอาจเกิดจากการเสือมค่าของเงินได้ ่ ่ (imported inflation) ข้อเสียของระบบอัตราแลกเปลี่ยนคงที่ สรุป ได้ดงนี้ ั (1) กรณี กำาหนดค่าอัตราแลกเปลียนสูงเกินไป ่ (over value) จะทำาให้ราคาสินค้านำาเข้าถูก เกินไป ขณะทีราคาสินค้าออกจะแพงเกินไป ่
  • ลักษณะเช่นนี้จะมีผลทำาให้ดุลการค้าและดุล บัญชีเดินสะพัดเลวลงได้ (2) ในกรณีทกำาหนดค่าเงินสูงเกินไป อาจถูก ี่ โจมตีค่าเงินจากนักเก็งกำาไรทังภายในและต่าง ้ ประเทศได้ ถ้าหากเงื่อนไขอืน ๆ เอืออำานวย ่ ้ ซึงได้แก่ เงินทุนสำารองระหว่างประเทศมีนอย ่ ้ ตลาดเงินของประเทศเชื่อมโยงกับตลาดเงิน ระหว่างประเทศ (ไม่มีการควบคุมตลาด ปริวรรตเงินตรา) และกรณีทกระแสเงินตรา ี่ ต่างประเทศ (cash flow) ซึงวัดจากดุลบัญชี ่ เดินสะพัดขาดดุลมาก (3) ภายใต้ระบบอัตราแลกเปลียนคงที่ เมื่อเกิด ่ ปัญหาการขาดดุลบัญชีเดินสะพัดหรือ ดุลการชำาระเงิน อัตราแลกเปลียนไม่สามารถ ่ เป็นกลไกช่วยในการปรับตัวเพือแก้ไขปัญหา่ การขาดดุลได้ ซึงตรงข้ามกับการปล่อยให้ ่ อัตราแลกเปลียนลอยตัว อัตราแลกเปลียนจะ ่ ่ ช่วยในการปรับตัวโดยผ่านขบวนการทีอตรา ่ ั แลกเปลียนเสือมค่า (depreciate) ่ ่
  • ข้ อ ดี ข องระบบอั ต ราแลกเปลี่ ย นแบบเคลื่ อ นไหว อย่างเสรี สรุปได้ดงนี้ ั (1) อัตราแลกเปลียนลอยตัวช่วยให้มการปรับดุล ่ ี บัญชีเดินสะพัดหรือดุลบัญชีการชำาระ เงินได้ (2) ธนาคารกลางไม่จำาเป็นต้องดำารงทุนสำารอง ระหว่างประเทศไว้เป็นจำานวนมากเพื่อปกป้อง ค่าเงิน (3) ไม่ตองกังวลเรื่องการโจมตีค่าเงิน ้ ข้อ เ สีย ข อ ง ร ะ บ บ อัต ร า แ ล ก เ ป ลี่ ย น แ บ บ เคลื่อนไหวอย่างเสรี สรุปได้ดงนี้ ั (1) ภายใต้ ร ะบบอั ต ราแลกเปลี่ ย นลอยตั ว มี ข้ อ เสียที่สำาคัญคืออัตราแลกเปลี่ยนจะผันผวนขึ้น ลงไปตามอุปสงค์และอุปทาน รวมทั้งการเก็ ง กำา ไร ซึ่ ง ก่ อ ให้ เ กิ ด ความไม่ แ น่ น อนในเรื่ อ ง อัตราแลกเปลี่ยน ซึ่งเป็นอุปสรรค์สำาคัญในการ ดำา เนิ น ธุ ร กิ จ ระหว่ า งประเทศ เพราะจะทำา ให้ เกิด กำา ไรหรื อ ขาดทุ น ได้ จ ากการผั น ผวนของ อัตราแลกเปลียน ่ (2) นโยบายในการรักษาเสถียรภาพของระบบ เศรษฐกิจของภาครัฐมีประสิทธิภาพลดลง เช่น การควบคุมภาวะเงินเฟ้อ เป็นต้น ตารางที่ 11.1 สรุปประเภทของระบบอัตรา แลกเปลียน ่ ระบบ ลักษณะและชือระบบ ่ ทุนสำารอง Fixed อัตราแลกเปลียน ่ เป็นทองคำา Exchange กำาหนดคงที่ คือระบบ ในอัตราส่วน
  • Rates มาตรฐานทองคำาทัว ่ ทีกำาหนด ่ โลกใช้ระบบนีกอนปี้ ่ (par value) 1914 และในช่วง 1926-33 Modified อัตราแลกเปลียน ่ ทองคำา เงิน Fixed กำาหนดคงทีแต่ปรับ ่ สกุลหลัก Exchange เปลี่ยนได้เป็นระยะ เช่น ดอลลาร์ Rates ตัวอย่างของระบบนีคือ ้ สหรับ Bretton Woods System (IMF) 1947 -1971, EMS (1979 - ปัจจุบัน, ระบบตะกร้า เงิน ระบบคณะ กรรมการ Managed ระบบลอยตัวแบบกึง ่ ส่วนใหญ่เป็น Floating จัดการ ใช้กันแพร่ เงินสกุลต่าง Exchange หลาย เช่น USA, UK, ประเทศ เช่น Rate Thailand และประเทศ $ DM JY,PS ASEAN Freely อดีตเคยใช้ เช่นใน ดำารงไว้นอย ้ Floating ประเทศอังกฤษช่วง เป็นเงินตรา Exchange 1918-26 สกุลหลัก Rates 11.6 ทฤษฎีทใช้อธิบายการเปลียนแปลงใน ี่ ่ อัตราแลกเปลียน ่
  • ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ทใช้อธิบายการ ี่ เปลียนแปลงของอัตราแลกเปลียนภายใต้ระบบอัตรา ่ ่ แลกเปลียนลอยตัวอย่างเสรีมี 2 ทฤษฎี คือ ่ (1) ทฤษฎีความเสมอภาคแห่งอำานาจซือ ้ [The Purchasing - Power Parity Theory (PPP) ] ทฤษฎีนี้พัฒนาการมาจากการค้าระหว่าง ประเทศ โดยเชื่อว่า อัตราแลกเปลียนจะมีความ ่ สัมพันธ์ระหว่างระดับราคาสินค้าภายในประเทศและ ต่างประเทศ และเชื่อว่าอัตราแลกเปลียนระหว่างเงิน ่ สองสกุลจะปรับตัวเพือให้สอดคล้องกับช่องว่าง ่ ระหว่างอัตราเงินเฟ้อ (differential rates of inflation) ระหว่างสองประเทศ โดยจะมีทศทางการ ิ ปรับตัวจนกระทังดุลยภาพของดุลการชำาระเงินของ ่ ทังสองประเทศได้ดล แนวคิดของทฤษฎีนอยูภาย ้ ุ ี้ ่ ใต้แนวคิดเรื่อง “กฎแห่งราคาเดียว” (Law of one price) ซึงหมายความว่า สินค้าชนิดเดียวกัน ขาย ่ ในแต่ละประเทศ ราคาขายจะเท่ากัน เมื่อคิดอยูในรูป ่ เงินสกุลเดียวกัน ซึงแสดงได้ตามสมการ ต่อไปนี้ ่ E P* = P โดยที่ E = อัตราแลกเปลียน ( ่ แสดงราคาของเงินสกุลในประเทศต่อ 1 หน่วยของเงินสกุลต่างประเทศ)
  • P = ระดับราคาสินค้าใน ประเทศ ในรูปของเงินสกุลท้องถิ่น P* = ระดับราคาสินค้าต่าง ประเทศ ในรูปของเงินตราต่างประเทศ ทังนี้ข้อสรุปของทฤษฎีนี้อยูภายใต้ข้อสมมติ ้ ่ ว่าตลาดการค้าระหว่างประเทศมีการแข่งขันอย่าง สมบูรณ์ ไม่มีตนทุนค่าขนส่งและการกีดกันทางการ ้ ค้าใด ๆ จากสูตรทีแสดง “Law of one price” ่ สมารถคำานวณหาอัตราแลกเปลียน ได้คอ ่ ื P E = P* สู ต ร ที่ แ ส ด ง มี ชื่ อ เ รี ย ก ท า ง วิ ช า ก า ร ว่ า “ Absolute Purchasing Power Parity” ซึ่ ง ใ นทา ง ปฎิบติจะมีปญหาในการพิจารณาว่าระดับราคาทีกล่าว ั ั ่ ในทฤษฎีจะใช้กับสินค้าประเภทใด และกลุ่มสินค้าที่ บริโภคในแต่ละประเภทก็มีนำ้าหนักต่างกัน ดังนั้นใน ทางปฏิบัติจึงนิย มใช้ ดั ชนี ร าคาแทนระดับราคา ซึ่ง ดัชนีราคาที่นิยมใช้มี 3 ประเภท คือ CPI, WPI และ GDP deflator ในกรณีทพิจารณาในรูปของอัตราการ ี่ เปลียนแปลงของอัตราแลกเปลียน หรือทีเรียกว่า “ ่ ่ ่ Relative Purchasing Power Parity” สูตรในการ คำานวณ คือ ∆E = ∆Pt / ∆P*t
  • หรือ % ∆E = % ∆Pt - % ∆P*t โดยที่ แสดงถึงการเปลี่ยนแปลง ใน กรณีทเราแสดง Relative PPP ในรูปของระดับอัตรา ี่ แลกเปลียน เราจะได้สมการ ่ Pt / P0 PPPEt = Pt* / P0* . E0 โดยที่ PPPEt = อัตราแลกเปลียนตามทฤษฎี ่ relative PPP ณ เวลา t Pt = ระดับราคาภายในประเทศ ณ เวลา t P0 = ระดับราคาภายในประเทศ ณ เวลา 0 ซึงเป็นปีฐาน ่ P* t = ระดับราคาต่างประเทศ ณ เวลา t P* 0 = ระดับราคาต่างประเทศ ณ เวลา 0 ซึงเป็นปีฐาน ่ E0 = อัตราแลกเปลียน ณ ปีฐาน ่ จากสูตรคำา นวณหาอัตราแลกเปลี่ยนไม่ว่าจะ เป็ น Absolute PPP หรื อ Relative PPP จะเห็ น ว่ า อัตราแลกเปลี่ยนจะถูกกำาหนดจากระดับราคาเปรียบ เที ย บ และการปรั บ เปลี่ ย นในอั ต ราแลกเปลี่ ย นอั น เนื่องมาจากความแตกต่างระหว่างการเปลี่ย นแปลง ของระดับราคา จะเกิดขึนได้ 2 ทางคือ ้
  • ทางแรก เกิ ด จากการเปลี่ ย นแปลงในราคา เปรี ย บเที ย บระหว่ า งสิ น ค้ า เข้ า และสิ น ค้ า ออกทั้ ง สองประเทศ กล่าวคือ ประเทศที่มีอัตราเงินเฟ้อสูง กว่าโดยเปรียบเทียบกับอีกประเทศ ราคาสินค้าส่ง ออกจะสูงขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับราคาสินค้านำา เข้า จึงทำาอุปสงค์สินค้าสินค้านำา เข้าสูงขึ้น และอุปสงค์ สิน ค้ า ส่ ง ออกลดลงและดุ ล การค้ า ของประเทศจะ เลวลง จากผลดังกล่า วจึงทำา ให้อุปสงค์ ข องเงิ น ตราสกุลต่างประเทศเพิ่มขึ้น ขณะทีอุปสงค์สำาหรับ ่ เงินตราสกุลของประเทศตนเองลดลง จึงทำาให้ค่า เงินของประเทศที่มีอัตราเงินเฟ้อสูงกว่าเสื่อมค่าลง (depreciate) ในทิศทางกลับกัน สำาหรับประเทศที่ มี อัต ราเงิ น เฟ้ อ ตำ่า กว่ า ราคาสิ น ค้ า เข้ า สู งทำา ให้ ล ด การนำา เข้า อุปสงค์สำา หรับเงินตราประเทศคู่ค้าลด ลง ขณะที่ราคาสินค้าส่งออกโดยเปรียบเทียบจะถูก ลง ส่งออกจะเพิ่มขึ้น ดุลการค้าจะปีขึ้น ค่าเงินของ ป ร ะ เ ท ศ อั ต ร า เ งิ น เ ฟ้ อ ตำ่า ก ว่ า จ ะ เ พิ่ ม ขึ้ น (appreciate) ซึ่ ง จ ะ มี ผ ล ต่ อ อั ต ร า แ ล ก เ ป ลี่ ย น ปัจจุบัน (spot exchange rates) ( ทางทีสอง อัตราแลกเปลียนอาจเปลียนแปลงเพื่อ ่ ่ ่ สนองตอบต่อความแตกต่างของอัตราเงินเฟ้อ เป็น ผลมาจาก การเก็ ง กำา ไร (speculation) ขณะที่ ราคาของประเทศหนึ่ ง เปลี่ ย นแปลงสู ง กว่ า อี ก ประเทศหนึ่ง ผูจัดการกองทุนและพวกนักเก็งกำาไร ้ คาดการณ์ ว่ า อำา นาจซื้ อ ของเงิ น ของประเทศที่ มี อัตราเงิ น เฟ้ อสูงจะลดลง พวกกองทุ นและนั ก เก็ ง
  • กำาไรจึงต้องเปลี่ยนการถือเงินจากสกุลเงินประเทศ ที่มีอำานาจซื้อลดลงไปถือครองเงินของอีกประเทศ จึ ง เป็นผลทำา ให้ค่ า เงินข องป ร ะ เทศที่ ที อั ต ร า เงินเฟ้อสูงเสื่อมค่าลง ซึ่งจะมีผลต่อ อัตราซื้อขาย ล่วงหน้า (forward exchange rates) Real exchange rate เป็นดัชนีทสร้างขึ้นโดยการนำา ี่ เอาอัตราแลกเปลียนตัวเงินมาพิจารณาร่วมกับระดับ ่ ราคาสินค้าภายในและต่างประเทศ ทังนี้เพือเปรียบ ้ ่ เทียบระดับราคาสินค้าของสองประเทศว่าจะแตกต่าง กันมากน้อยเพียงใด จึงเป็นดัชนีที่ใช้วัดศักยภาพ การแข่งขันของทังสองประเทศ สูตรในการคำานวณ ้ ep * ส = P โดยที่ = อัตราแลกเปลียนทีแท้จริง ่ ่ (real exchange rate) e = อัตราแลกเปลียนตัวเงิน ่ (nominal exchange rate) p* = ระดับราคาสินค้าต่าง ประเทศ P = ระดับราคาสินค้าในประเทศ (2) ทฤษฎีความเสมอภาคของอัตราดอกเบีย ้ [The Interest - Rate Parity Theory (IRP)] ทฤษฎี นี้ เ ชื่ อ ว่ า อั ต ราแลกเปลี่ ย นจะปรั บ เปลี่ ย นเพื่ อ ให้ ส อดคล้ อ งกั บ ความแตกต่ า งระหว่ า ง
  • อัตราดอกเบี้ย ทั้งนี้มีข้อสมมุติว่าเมื่อตลาดการเงิน ของประเทศเปิ ด เสรี ความแตกต่ า งระหว่ า งอั ต รา ดอกเบี้ย ของสินทรัพ ย์ ป ระเภทต่ า งๆ เช่ น พั นธบั ต ร ตั๋ ว สั ญ ญาใช้ เ งิ น จะมี ผ ลทำา ให้ นั ก ลงทุ น เคลื่ อ นย้ า ย เงินทุนจากประเทศที่มีอัตราดอกเบี้ยตำ่าไปสู่ประเทศ ที่มีอัตราดอกเบี้ยสูง การเคลื่อนย้ายเงินทุนดังกล่าว จะมี ผ ลกระทบต่ อ อั ต ราแลกเปลี่ ย น กล่ า วอี ก นั ย หนึ่ง คือ ถ้ามีความแตกต่างระหว่างผลตอบแทนจาก การลงทุ น ทางการเงิ น ระหว่ า งประเทศ จะเกิ ด การ arbitrage จนกระทั่งผลตอบแทนทั้งภายในและต่าง ประเทศเท่ากัน ตัวอย่างเช่น ถ้า ฝากเงิน B บาท อัตราดอกเบีย i ต่อปี สินปีจะได้รบเงินจำานวน ้ ้ ั B + i (B) = B (1 + i ) บาท ถ้านักลงทุนมีทางเลือกในการเปลี่ยนเงิน 1 บาท กำาหนดให้เปลี่ยนเป็นดอลลาร์จะได้เงินจำานวน 1 เท่ากับ 1 . E โดยที่ E คือ อัตราแลกเปลียน ่ กำาหนดในรูปของเงินบาทต่อ 1 หน่วยของเงินตรา ต่างประเทศ แล้วไปฝากยังต่างประเทศสมมุติวาได้ ่ รับดอกเบียร้อยละ i* สินปีจะได้รับเงินเท่ากับ ้ ้ 1 B x ( E ) + i* { B x ( 1 1 E ) } = B x ( E ) ( 1+ i* ) อย่างไรก็ตาม ในการนำา เงิ นไปลงทุนในต่ า ง ประเทศจะมี ค วามเสี่ ย งเรื่ อ งการผั น ผวนของอั ต รา แลกเปลี่ยนที่คาดว่าจะเกิดในอนาคต คือ อัตราแลก
  • เปลี่ยนในอนาคตอาจแตกต่างจากอัตราแลกเปลี่ยน ในปัจจุบันที่ตัดสินใจที่จะลงทุนในต่างประเทศ ซึ่ง ถ้ากำา หนดว่า นักลงทุนได้ทำา การป้องกันความเสี่ย ง ประเภทนี้ โ ดยการทำา การขายล่ ว งหน้ า 9 ณ ระดั บ forward rate 1 ปี (Ft) ดังนั้น ณสิ้นปีนักลงทุนจะ ได้รบเงินคืนในรูปเงินตราในประเทศเท่ากับ ั 1 B x ( E ) ( 1+ i* ) Ft ณ ดุลยภาพ ผลตอบแทนจากการลงทุนทังภายใน ้ และต่างประเทศต้องเท่ากัน นั่นคือ 1 B ( 1+ i ) = B x (E) ( 1+ i* ) Ft Ft (1 + i) Et = (1 + i* ) จากดุลยภาพทีแสดง อาจใช้พยากรณ์อตราแลก ่ ั เปลียนในงวดต่อไป ได้ คือ10 ่ (1 + i) Ft+1 = (1 + i ) . Et * 11.7 วิวัฒนาการของระบบการเงินของโลก 9 การลงทุนระหว่างประเทศ นักลงทุนต้องเผชิญกับความเสียงหลายประการ ่ ในที่นพจารณาเฉพาะ ความเสียงในเรื่องอัตราแลกเปลี่ยน และการดำาเนิน ี้ ิ ่ การป้องกันความเสียงประเภทนีเรียกว่า “ Coverd IRP” ่ ้ 10 รูจักกันในนาม International Fisher Effect ซึ่งนำามาประยุกต์ใช้ในการ ้ พยากรณ์ อัตราแลกเปลี่ยน ดูรายละเอียดเพิ่มเติมใน Richard Levich, International Financial Markets, chap. 5
  • (1) The Gold Standard หรื อ ระบบมาตรฐาน ทองคำา ร ะ บ บ นี้ ใ ช้ เ มื่ อ ป ร ะ ม า ณ 40 ปี ก่ อ น สงครามโลกครั้งที่ 1 หรือประมาณช่วง 1890-1914 ระบบนี้ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาโดยชาติใด แต่เกิดขึ้นมา เองเหมือนกับระบบราคา กล่าวคือ เป็ น ระบบที่เกิด มาจากความให้การยอมรับทองคำาในฐานะที่เป็นสิ่งมี ค่ า ใช้ แ ทนเป็ น เงิ น ได้ ห รื อ ใช้ เ ป็ น สิ่ ง หนุ น หลั ง เงิ น กระดาษ ในระบบนี้ประชาชนในทุกประเทศสามารถ นำา เงิ น กระดาษมาแลกเปลี่ ย นทองคำา ในอั ต ราที่ กำา ห น ด ไ ว้ เ ช่ น ใ น ปี 1914 1 ด อ ล ล า ร์ สหรัฐอเมริกา แลกเป็นทองคำานำ้าหนัก 0.053 ounce ในขณะที่ 1 ปอนด์ ส เตอร์ ริ ง แลกทองคำา ได้ 0.257 ounce ซึ่งหมายความว่า เงิ น 1 ปอนด์ มีมูลค่าเป็น 4.86 เท่าของเงินดอลลาร์ ซึ่งก็คืออัตราแลกเปลี่ยน นั่นเอง กลไกการทำางานของระบบมาตรฐานทองคำา ตั้งอยูบนเงื่อนไขทีสำาคัญ 3 ประการ คือ ่ ่ (ก) ทุกประเทศที่ ใ ช้ ม าตรฐานทองคำา ต้ อ ง กำาหนดค่าเงินของตนเทียบกับทองคำา (ข) ทางการต้องอนุญาตให้มีการนำา เข้าและ ส่งออกทองคำาโดยเสรี (ค) ทางการต้องไม่เข้าไปขัดขวางกลไกการ ปรับตัวทางด้านปริมาณเงินที่เกิดจากการค้าระหว่าง ประเทศ เงื่อนไขสองประการแรกเป็นกลไกทีจะช่วยให้ ่ อัต ราแลกเปลี่ย นคงที่ ห รื อ เคลื่ อ นไหวในช่ ว งแคบๆ
  • กล่าวคือ เมื่อเกิดความไม่สมดุลทางด้านการค้าและ การชำาระเงินระหว่างประเทศก็จะนำาไปสู่การไหลเข้า ออกของทองคำา เพื่ อ ปรั บ ดุ ล การชำา ระเงิ น ให้ ส มดุ ล และ เงื่ อ นไขประการ ที่ ส ามจะช่ ว ยให้ เ กิ ด ความ มั่นใจว่าการปรับตัวไปสูความสมดุลทางด้านการชำาระ ่ เงินระหว่างประเทศอย่างแท้จริง จากข้อดีของระบบ นี้ที่ช่วยให้อัตราแลกเปลี่ยนมีเสถียรภาพและมีกลไก การปรั บ ตั ว เองเมื่ อ มี ก ารขาดดุ ล หรื อ เกิ น ดุ ล ทำา ให้ ปัจจุบันมีนักเศรษฐศาสตร์กลุ่มหนึ่งเสนอให้กลับไป ใช้ระบบมาตรฐานทองคำา (2) The Bretton Woods System หลังสงครามโลกครั้งที่สองทั่วโลกต้องเผชิญ กับปัญหาระหว่างประเทศหลายประการ ซึงสถาบันที่ ่ กำา เนิ ด ขึ้ น มา ก็ เ พื่ อ แก้ ปั ญ หาในแต่ ล ะส่ ว น เช่ น มี ปั ญ หาเรื่ อ งการกี ด กั น ทางการค้ า อั น เนื่ อ งมาจาก กำา แพงภาษี ประชาคมโลกจึ ง ตั้ ง องค์ ก ร GATT (General Agreement on Tariffs and Trade) เพื่ อ แก้ ปั ญ หานี้ และได้ ตั้ ง ธนาคารเพื่ อ การบู ร ณะและ ฟื้ น ฟู (International Bank for Reconstruction and Development : IBRD) ห รื อ เ รี ย ก ย่ อ ว่ า ธนาคารโลก (The World Bank) เพื่อแก้ปัญหาเรื่อง การหาเงิ น ทุ น มาใช้ ใ นการที่ จ ะช่ ว ยให้ ป ระเทศที่ ต้ อ งการเงิ น ทุ น มาบู ร ณะ ฟื้ น ฟู แ ละพั ฒ นาประเทศ และในการแก้ ปั ญ หาระบบการชำา ระเงิ น ระหว่ า ง ประเทศ ได้ตั้ง กองทุ น การเงิ น ระหว่ า งประเทศหรื อ
  • เรี ย กย่ อ ว่ า IMF 11(International Monetary Fund) ซึ่ง ได้ส ร้า งระบบการเงิ น ระหว่ า งประเทศ ที่ เ รี ย กว่ า The Bretton Woods12 อั น เป็ น ระบบที่ ร วมเอาข้ อ ตกลงและกฎเกณฑ์ ที่ส ร้ า งจาก IMF ระบบนี้ไ ด้ ถู ก นำา มาใช้ในช่วง 1948 - 1971 ระบบนี้บางครั้งเรีย ก ว่ า Gold-Exchange Standard หรื อ ระบบปริ ว รรต ทองคำา ซึ่ ง จั ด ว่ า เป็ น ระบบอั ต ราแลกเปลี่ ย นคงที่ ระบบนี้ กำา หนดให้ ป ระเทศสมาชิ ก ต้ อ งปฏิ บั ติ ต าม เงื่ อ นไขหลั ก 3 ประการคื อ ประการแรก ประเทศ สมาชิ ก ต้ อ งสำา รองเงิ น ตราต่ า งประเทศในรู ป ของ ดอลลาร์สหรัฐซึ่งสามารถแลกเปลี่ยนเป็นทองคำา ได้ เพราะรัฐบาลสหรัฐอเมริกาประกาศอัตราแลกเปลี่ยน ประมาณ $35 ต่อ ounce13 ได้ ประการทีสองประเทศ ่ สมาชิกต้องกำาหนดอัตราแลกเปลียนเงินสกุลของประ ่ 11 รายละเอียด ความก้านหน้า ผลงานวิจย การประชุมของ IMF ดูได้จาก ั http://www/imf.org ของธนาคารโลกดูได้จาก http://www.worldbank.org 12 ประเทศสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักรและประเทศอุตสาหกรรมอีก 44 ประเทศมาประชุมกันทีเมือง Bretton Woods รัฐ New Hampshire ่ ในปี 1948 โดยประเทศสหรัฐและสหราชอาณาจักรเป็นผูนำาเสนอแนวทาง ้ การดำาเนินงานภายใต้ระบบอัตราแลกเปลี่ยน Bretton Woods ทั้งนี้ทั้ง สองประเทศกำาหนดอัตราแลกเปลี่ยนของตนไว้คงที่กับทองคำา ประเทศ สหราชอาณาจักรกำาหนด 12.5 ปอนด์เสเตอริงค์เท่ากับทองคำา 1 ounce 13 1 ounce = 28.35 gram ประเทศสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักร และประเทศอุตสาหกรรมอีก 44 ประเทศมาประชุมกันทีเมือง Bretton ่ Woods รัฐ New Hampshire ในปี 1948 โดยประเทศสหรัฐและสหราช อาณาจักรเป็นผูนำาเสนอแนวทางการดำาเนินงานภายใต้ระบบอัตราแลก ้ เปลี่ยน Bretton Woods ทั้งนี้ทั้งสองประเทศกำาหนดอัตราแลกเปลี่ยน ของตนไว้คงที่กับทองคำา ประเทศสหราชอาณาจักรกำาหนด 12.5 ปอนด์ เสเตอริงค์เท่ากับทองคำา 1 ounce
  • เทศกับ ดอลล่า ร์ให้ ค งที่ หรื อ เรี ย กว่ า ค่า เสมอภาค (par value) โดยธนาคารชาติ ข องประเทศสมาชิ ก ต้ อ งจั ด ตั้ ง กองทุ น รั ก ษาระดั บ อั ต ราแลกเปลี่ ย น (Exchange Equalization Fund) เ พื่ อ ค อ ย แทรกแซงไม่ ใ ห้ อั ต ราแลกเปลี่ ย นผั น ผวนออกจาก ค่าเสมอภาคที่กำา หนด และประการสุดท้าย ประเทศ สมาชิกต้องปล่อยให้มีการแลกเปลียนระหว่างเงินตรา ่ ของตัวเองกับดอลลาร์อย่างเสรี ใ น ช่ ว ง ท ศ ว ร ร ษ ที่ 1960 ป ร ะ เ ท ศ ส ห รั ฐ อ เ ม ริ ก า ป ร ะ ส บ กั บ ปั ญ ห า ก า ร ข า ด ดุลการชำาระเงิน การขาดดุลงบประมาณแผ่นดินเรื้อรัง รวมทั้ ง ปั ญ หาเรื่ อ งภาวะเงิ น เฟ้ อ ทำา ให้ เ กิ ด การเก็ ง กำาไรในค่าเงินดอลลาร์สหรัฐว่าจะลดค่าลง มีทองคำา ไหลออกจากประเทศสหรัฐมาก เพราะประเทศต่างๆ นำา เงินดอลลาร์สหรัฐมาแลกเป็นทองคำา จากสภาพ ปั ญ หานี้ ในเดื อ นสิ ง หาคม 1971 ประธานาธิ บ ดี Richar M. Nixon ได้ประกาศนโยบายทางเศรษฐกิจ ใหม่ สาระสำา คั ญ ส่ ว นหนึ่ ง ของนโยบายใหม่ คื อ ยกเลิกการแลกเปลียนระหว่างดอลลาร์กบทองคำาการ ่ ั ประกาศนี้ จึ ง เท่ า กั บ เป็ น การสิ้ น สุ ด ระบบ Bretton Woods (3) อัตราแลกเปลียนลอยตัวกึงจัดการ (Managed ่ ่ Floating Exchange Rate System) หลั ง จากระบบ Bretton Woods ล่ ม สลาย ประเทศส่วนมากปล่อยให้ค่าเงินของตนเคลื่อนไหว
  • เสรีไ ปตามกลไกตลาด แต่ อ ย่ า งไรก็ ต าม ประเทศ ต่ า ง ๆ ก็ ยัง คงแทรกแซงด้ ว ย จึ ง มั ก เรี ย กระบบนี้ ว่ า managed floating exchange rate ในช่ ว ง 1978 - 1981 อั ต ราแลกเปลี่ ย นเงิ น ตราประเทศต่ า งๆ ไม่ มี เ สถี ย รภาพ ทำา ให้ ป ระเทศ ต่างๆ ต้องการที่จะสร้างกลไกเพื่อทำา ให้อัต ราแลก เปลี่ ย นมี เ สถี ย รภาพ (จะสั ง เกตุ ว่ า ตั้ ง แต่ ร ะบบ Bretton Woods ยกเลิ ก ไป ก็ ยั ง ไม่ มี ร ะบบการเงิ น ใหม่มาแทนประเทศต่าง ๆ ต่างก็มาทำาการตกลงแบบ พหุภาคี ในรูปของข้อตกลง เช่น ประเทศในยุโรป 9 ประเทศในกลุ่ม EEC ในปี 1979 ได้สร้าง ระบบการ เงินยุโรป14 (European Monetary System - EMS) โดยมีวตถุประสงค์หลักคือ ลดความผันผวนของอัตรา ั แ ล ก เ ป ลี่ ย น ใ น ก ลุ่ ม ป ร ะ เ ท ศ ส ม า ชิ ก ข อ ง EEC (European Economic Community) โ ด ย ส รุ ป ห ลั ง จ า ก ร ะ บ บ Bretton Woods ถู ก ย ก เ ลิ ก ไ ป ประเทศต่าง ๆ ปล่อยให้ค่าเงินของตนเองลอยตัวใน หลายรูปแบบ เช่น ค่าเงินของบางสกุลลอยตัวร่วมกัน บางสกุล ลอยตั ว อิส ระ บางสกุ ล กำา หนดให้ ค งที่ กั บ เงินสกุลอื่นหรือ SDR (Special Drawing Right เป็น เงินที่ IMF สร้างขึนมา15) แต่ทงนี้การลอยตัวดังกล่าว ้ ั้ 14 ระบบนีนำาหลักการของระบบอัตราแลกเปลี่ยนคงที่มาใช้ โดยมี ้ วัตถุประสงค์เพื่อลดความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนในกลุ่มประเทศ สมาชิก ภายใต้ระบบนี้ ทุกประเทศจะกำาหนดอัตราแลกเปลี่ยนคงที่ของ เงินสกุลตัวเองกับเงิน European Monetary Unit (ECU) และอนุญาติให้ ขึ้นลงได้ ± 2.25 จากค่าที่กำาหนด 15 ในปี 1970 IMF ได้สร้า งเงิน SDR ซึ่ง ไม่ ไ ด้ เป็น ตัว เงิน จริง หากแต่ เป็นการลงบัญชี SDR มีวัตถุประสง์เพื่อเพิ่มสภาพคล่องให้กับประเทศ
  • ไม่ ไ ด้ เ ป็ น ไปโดยอิ ส ระหากแต่ ถู ก แทรกแซงจาก รั ฐ บ า ล จึ ง เ รี ย ก ร ะ บ บ นี้ ว่ า Managed Floating Exchange Rate System ร ะ บ บ นี้ ใ ช้ ม า ตั้ ง แ ต่ ปี 1972 ถึงปัจจุบน ั 11.8 วิ วั ฒ นาการของระบบการเงิ น ระหว่ า ง ประเทศของประเทศไทย (1) ก่อ นส ง ค ร า ม โ ล ก ค รั้ ง ที่ ส อ ง ก า ร ค้ า ระหว่างประเทศของไทยอยู่ในระดับตำ่า ตลาดการเงิน ระหว่ า งประเทศยั ง ไม่ แ พร่ ห ลาย ประเทศไทยใช้ ระบบอัตราแลกเปลี่ยนคงที่โดยผูกค่าเงินบาทไว้กับ เงิ น ปอนด์ ส เตอริ ง ค์ ข องอั ง กฤษเพี ย งสกุ ล เดี ย วใน อัตรา 1 ปอนด์สเตอริงค์เท่ากับ 11 บาท (2) เมื่อสงครามโลกครั้ งที่ ส องได้สิ้ นสุ ด ลง เมื่ อ วัน ที่ 16 สิง หาคม 2488 เงิ นสำา รองเงิ น ตราใน ส่วนทีเป็นเงินเยนญี่ปุ่นหมดค่าลง ทองคำาทีฝากไว้ใน ่ ่ ประเทศญี่ปุ่นถูกยึด เนื่องจากประเทศไทยจัดอยู่ใน กลุ่ม ผู้แพ้ ส งคราม ประเทศไทยต้ อ งประสบปั ญ หา เศรษฐกิ จ ตกตำ่า อั ต ราเงิ น เฟ้ อ อยู่ ใ นระดั บ สู ง ขณะ เดี ย วกั น กั บ ที่ ป ระเทศต้ อ งการเงิ น ตราต่ า งประเทศ เพื่อมาบูรณะฟื้นฟูประเทศ ทำา ให้อัตราแลกเปลี่ย น ในช่วงนี้มีความผันผวนมาก เกิดตลาดมืด รัฐบาลไม่ ที่ขาดแคลนเงินทุนสำารอง ค่าของ SDR กำาหนดจากค่าเฉลี่ยถ่วงนำ้าหนัก ของเงิ น สกุ ล หลั ก 5 สกุ ล คื อ US dollar, German Deutschmark, UK sterling, the French franc and the Japanese yen ดั ง นั้น ค่า SDR จะ เปลี่ยนแปลงไปตามค่า เงินสกุลหลั กเหล่านี้ ตัวอย่างเช่น 1SDR มีค่าเท่ากับ $ 0.72 และ 1.1 ในปี 1993
  • สามารถควบคุมให้อัตราแลกเปลี่ยนให้มี เสถียรภาพ ได้ ในปี 2490 จึงได้หันมาใช้ระบบอัตราแลกเปลี่ยน คงที่ แ บบหลายอั ต รา 16 (Multiple Fixed-Exchange Rates) โดยกำา หนดอัตราแลกเปลียนทางการไว้ที่ 1 ่ ปอนด์ส เตอริง ค์ เท่า กับ 40 บาท และสำา หรับ อัต รา แลกเปลียนกับดอลลาร์สหรัฐ กำาหนดไว้ที่ 100 บาท ่ เท่ากับ 10.075 ดอลลาร์สหรัฐ และต่อมาในวันที่ 27 กันยายน 2492 เปลียนเป็น 35 บาท ต่อ 1 ปอนด์สเต ่ อริง ค์ และ 12.50 บาทต่อ 1 ดอลลาร์ส หรัฐ ระบบ อั ต ราแลกเปลี่ย นหลายอั ต ราถู ก ยกเลิ ก ในปี 2498 ทั้งนี้เพราะ ค่าของเงินบาททางการสูงเกินจริง ทำาให้ การส่งออกของไทยลดลง และขาดดุลการค้าสูงขึ้น ภาวะเศรษฐกิจตกตำ่า พร้อมทังอัตราเงินเฟ้อสูงขึ้น ้ (3) หลั ง จากยกเลิ ก ระบบอั ต ราแลกเปลี่ ย น คงที่หลายอัตราแล้ว รัฐบาลไทยได้เข้าร่วมระบบการ เ งิ น ข อ ง IMF คื อ Bretton Woods System โ ด ย ดำาเนินการจัดตั้งกองทุนรักษาระดับอัตราแลกเปลี่ยน (Exchange Equalization Fund) และเที ย บค่ า เงิ น บาทกับ ทองคำา ตามหลั ก ของสั ญ ญาว่ า ด้ ว ยการเงิ น ระหว่ า งประเทศของ Bretton Woods ในอั ต รา 1 บาท ต่อทองคำา บริสุท ธ์ 0.06019 กรั ม และกำา หนด อั ต รากลางระหว่ า งเงิ น บาทกั บ เงิ น ปอนด์ ส เตอริ ง ค์ 16 การกำาหนดอัตราแลกเปลี่ยนไว้หลายอัตรา เพื่อมุงหวังรักษาทุนสำารองที่ มีอยู่น้อย โดยรัฐบาลจะกำาหนดอัตราแลกเปลี่ยนไว้สูงสำาหรับผู้ที่ต้องการ ซื้อเงินตราต่างประเทศเพื่อการใช้จ่ายที่รัฐบาลเห็นว่าไม่จำา เป็น เช่น ซื้อ สินค้าฟุ่มเฟือย หรือไปเที่ยวต่างประเทศ และกำาหนดอัตราแลกเปลี่ยนใน ระดับตำ่า สำา หรับผู้ที่จะซื้อเงิน ตราต่า งประเทศสำา หรั บ การชำา ระหนี้ที่เ ป็น ประโยชน์ เช่น ซื้อวัตถุดิบ เครื่องจักร ยารักษาโรค เป็นต้น
  • และดอลลาร์ สหรัฐ ไว้ 60 บาท ต่อ 1 ปอนด์สเตอริ งค์ และ 100 บาท ต่อ 6.72 ดอลลาร์ (4) เมื่อระบบ Bretton Woods ถูกยกเลิก ใน ปี 2514 ประเทศไทยยั ง คงผู ก ค่ า เงิ น บาทไว้ กั บ ดอลลาร์สหรัฐเหมือนเดิม โดยมีอัตราแลกเปลี่ยนที่ 20.80 บาทต่อดอลาาร์ส หรั ฐ ทั้ง นี้ เ พื่ อ รั ก ษาความ สามารถในการแข่งขันของสินค้าออกของไทย และ ช่วยเสริมสร้างดุลการค้าและดุลการชำาระเงินให้ดีขึ้น เนื่องจากหลังจากปี 2514 ค่า เงิ นดอลลาร์ ลดค่ า ลง เรื่อย ๆ และเมื่อประเทศไทยยังคงผูกค่าเงินบาทกับ ดอลลาร์สหรัฐในระดับเดิม จึงเท่ากับไทยลดค่าเงิน เทียบกับสกุลอื่น ต่อมาในปี 2516 เกิดวิกฤตการณ์ นำ้า มั น ครั้ ง ที่ 1 ระบบเศรษฐกิ จ ไทยประสบปั ญ หา เงินเฟ้อ ปัญหาดุลภายในและภายนอกเริ่มก่อตัวและ มีแนวโน้ม เพิ่ม ขึ้น ดั งนั้ นในปี 2521 ไทยจึงยกเลิ ก การกำา หนดค่า เสมอภาคของบาทกับ ดอลลาร์ส หรั ฐ ทั้งนี้เพื่อรักษาค่าเงินบาทให้มีเสถียรภาพไม่ให้ตกตำ่า ตามค่าของดอลลาร์จนเกินควร (5) เ มื่ อ วั น ที่ 1 พ ฤ ศ จิ ก า ย น 2521 ประเทศไทยประกาศใช้ ระบบอัตราแลกเปลี่ย นแบบ ตะกร้า เงิน (Basket of currencies) ขึ้นเป็นครั้งแรก โดยกำา หนดค่า เงิ น บาท โดยเที ย บกั บ กลุ่ ม เงิ น สกุ ล ต่างๆ ที่มีความสำา คัญต่อระบบการค้าและเศรษฐกิจ ของไทยจำา นวน 7 สกุล คือ ดอลลาร์สหรัฐ ปอนด์ส เตอริ ง ค์ มาร์ ค เยน ริ ง กิ ต มาเลเซี ย ดอลลาร์ สิงคโปร์ และดอลลาร์ฮองกง การเปลี่ยนแปลงระบบ ่
  • อัตราแลกเปลี่ยนดังกล่าวถือว่าเป็น การเปลี่ยนแปลง ที่สำาคัญเพราะนอกจากจะปรับระบบอัตราแลกเปลี่ยน ของไทยให้ ส อดคล้ อ งกั บ ที่ ป ระเทศอื่ น ๆ ส่ ว นใหญ่ แล้ ว ยั ง ทำา ให้ ค่ า เงินบ าทไม่ ผู ก ติ ด กั บ เงินส กุ ล ดอลลาร์อย่างเดียว จึงมีความยืดหยุ่น และสะท้อนถึง ภาวะดุลการชำาระเงินที่แท้จริงของประเทศ พร้อมกัน นี้ประเทศไทยได้ปรับเปลี่ยนวิธีการกำาหนดอัตราแลก เปลี่ ย นใหม่ จากเดิ ม ที่ ใ ห้ ก องทุ น รั ก ษาระดั บ อั ต รา แลกเปลี่ยนเป็นผู้กำา หนดแต่เพีย งผู้เดียวมาเป็ นการ ร่ ว มกั บ ธนาคารพาณิ ช ย์ กำา หนดอั ต ราแลกเปลี่ ย น ประจำาวัน หรือที่เรียกว่า Daily Fixing โดยให้กำาหนด อั ต ราแลกเปลี่ ย นประจำา วั น และกำา หนดจำา นวนที่ ต้ อ งการแลกเปลี่ ย น (เดิ ม ทุ น รั ก ษาระดั บ เป็ น ผู้ กำา หนดแต่ ผู้ เ ดี ย ว และให้ แ ลกเปลี่ ย นโดยไม่ จำา กั ด จำานวน) เมื่อเกิดวิกฤตการณ์นำ้ามัน ครั้งทีสองปี 2522 ่ ประเทศไทยประสบปัญหาทางเศรษฐกิจทั้ งภายใน และภายนอก ความเชื่อมั่นในเงินบาทลดลง เกิดการ เก็งกำาไรว่าเงินบาทต้องลดค่าลง ระบบ Daily Fixing ไม่ได้ช่ว ยแก้ปัญหา เมื่ อ วั นที่ 15 กรกฎาคม 2524 จึงได้ยกเลิกระบบตะกร้าเงินและระบบ Daily Fixing (6) ในช่ ว งปี 2524-2527 ประเทศไทยหั น กลั บ มาใช้ ร ะบบเดิ ม คื อ ให้ ก องทุ น รั ก ษาระดั บ ฯ กำาหนดอัตราแลกเปลี่ยนแต่เพียงผู้เดียว และในทาง ปฏิบัติผกค่าเงินบาทไว้กบค่าดอลลาร์สหรัฐ ค่อนข้าง ู ั คงที่
  • (7) ตั้งแต่ปี 2525 และ 2526 ระบบเศรษฐกิจ ไทยเริ่ ม ฟื้ น ตั ว อย่ า งรวดเร็ ว ขณะที่ ด อลลาร์ ส หรั ฐ แข็งตัวขึ้นอย่างเป็นประวัติการณ์ เงินบาทที่ผูกกับค่า เงินดอลลาร์สหรัฐ จึงแข็งตัวขึ้นเมื่อเทียบกับเงินสกุล อื่น ๆ โดยเฉพาะเงินมาร์คและเงินปอนด์ โดยเฉพาะ อย่างยิ่งช่ว งหลังจากกลางปี 2527 ค่า ของเงิ นบาท ได้ สู ง ขึ้ น อย่ า งรวดเร็ ว เมื่ อ เที ย บกั บ เงิ น สกุ ล สำา คั ญ ทางการพิจารณาแล้วเห็นว่า ระบบอัตราแลกเปลียนที่ ่ ใช้ อ ยู่ เ ป็ น ระบบที่ ไ ม่ เ หมาะสมกั บ สถานการณ์ ท าง เศรษฐกิ จ ของประเทศไทย ทำา ให้ เ กิ ด ผลเสี ย ต่ อ ดุลการค้า ทางการจึงได้ป ระกาศปรับปรุงอัต ราแลก เปลี่ ย นเมื่ อ วั น ที่ 2 พฤศจิ ก ายน 2527 ซึ่ ง มี ส าระ สำาคัญ 2 ประการ คือ (1) ปรั บ ปรุ ง ระบบการแลกเปลี่ ย นให้ เ ป็ น ระบบที่ผูกค่าเงินบาทไว้กับกลุ่มเงินตราของประเทศ คู่ ค้ า สำา คั ญ ของไทย แทนที่ จ ะผู ก ไว้ กั บ เงิ น สกุ ล ดอลลาร์ ส หรั ฐ อย่ า งเดี ย ว และให้ ทุ น รั ก ษาระดั บ อั ต ราแลกเปลี่ ย นเป็ น ผู้ กำา หนดอั ต รากลางระหว่ า ง อัตราซื้อขายเงินดอลลาร์สหรัฐ ของทุนรั กษาระดับ กับธนาคารพาณิชย์ (2) เนื่ อ งจากตามระบบใหม่ จำา เป็ น ที่ จ ะต้ อ ง ปรั บ ระบบอั ต ราแลกเปลี่ ย นระหว่ า งเงิ น บาทกั บ ดอลลาร์ ส หรั ฐ ให้ อ ยู่ ใ นระดั บ ที่ เ หมาะสมก่ อ น ทุ น รักษาระดับฯ จึงได้ประกาศอัตรากลางไว้ที่ 27 บาท ต่อดอลลาร์สหรัฐ เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2527 เป็น
  • ผลให้ เ งิ น บาทลดค่ า ลงร้ อ ยละ 15 เมื่ อ เที ย บกั บ ดอลลาร์ สหรัฐ ในการดำา เนิ น การรั ก ษาเสถี ย รภาพของเงิ น บาทตามระบบการแลกเปลี่ย นที่ ป รั บ ปรุ ง ใหม่ นี้ ทุ น รักษาระดับฯ จะกำาหนดอัตราแลกเปลี่ยนระหว่างเงิน บาทกั บ ดอลลาร์ ส หรั ฐ ในแต่ ล ะวั น โดยคำา นึ ง ถึ ง ปัจจัยสามประการ คือ 1. ค่าเฉลี่ยของเงิ นสกุลต่างๆ ของประเทศที่เป็ น คู่ค้าสำาคัญของประเทศไทย ซึ่งเป็นสกุลเงินที่ อยู่ ใ นกลุ่ ม หรื อ "ตะกร้ า " (basket) ของสกุ ล เงินที่นำามาสร้างเป็นดัชนีค่าเงินบาท สูตรของ ตะกร้าเงินที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำา หนด โดยมีสัดส่วนระหว่างเงินดอลลาร์ต่อเงินสกุล อืนๆที่ 80 : 20 ่ 2.ปริ ม าณการซื้ อ ขายเงิ น ดอลลาร์ สหรั ฐ ใน ตลาดในแต่ละวันในระยะทีผานมา ่ ่ 3.ภาวะเศรษฐกิ จของประเทศ โดยเฉพาะด้ า น การส่ ง ออกและนำา เข้ า และระดั บ ราคาสิ น ค้ า ภายในประเทศ การทีนำาปัจจัยที่ 2 และ 3 เข้ามาพิจารณาร่วม ่ ใ น ก า ร กำา ห น ด อั ต ร า แ ล ก เ ป ลี่ ย น เ พ ร า ะ ก า ร เปลียนแปลงเงินสกุลต่าง ๆ ทีอยูในตะกร้า เป็นผลมา ่ ่ ่ จ า ก ก า ร เ ป ลี่ ย น แ ป ล ง ข อ ง ปั จ จั ย ต่ า ง ๆ น อ ก ประเทศไทย ซึ่งไม่ได้สะท้อนให้เห็นภาวะเศรษฐกิจ ของประเทศไทย โดยเหตุนี้ ในการกำาหนดอัตราแลก เปลี่ ย นในแต่ ล ะวั น จึ ง นำา ปั จ จั ย ดั ง กล่ า วมาพิ จ ารณา
  • ดังนั้น ตั้งแต่เดือน พ.ย. 2527 จนถึงวันที่ 2 กรกฏา คม 2540 ประเทศไทยหันกลับมาใช้ระบบอัตราแลก เปลี่ ย นที่ ผู ก ค่ า เงิ น ไว้ กั บ กลุ่ ม เงิ น ตราต่ า งประเทศ (basket of currencies) (8) เ มื่ อ วั น ที่ 2 ก ร ก ฎ า ค ม 2540 ประเทศไทยประกาศยกเลิก ระบบอั ต ราแลกเปลี่ ย น แบบตะกร้า เงินแล้ว หั นมาใช้ ระบบลอยตัว กึ่งจั ด การ (Managed Float) โดยปล่ อ ยให้ อั ต ราแลกเปลี่ ย น ระหว่างเงินบาทกับดอลลาร์สหรัฐเป็นไปตามอุปสงค์ และ อุปทาน โดยที่ธนาคารชาติจะเข้าไปแทรกแซง น้อยที่สุดและจะกระทำา เมื่อจำา เป็น สาเหตุที่รัฐบาล ไทยประกาศใช้ระบบอัตราแลกเปลี่ยนระบบนี้ เพราะ เศรษฐกิจไทยประสบปัญหาหลายๆ เริ่ ม จากวิก ฤต อสังหาริมทรัพย์ วิกฤตสถาบันการเงินที่เกิดจากการ ข ย า ย สิ น เ ชื่ อ ม า ก เ กิ น ไ ป แ ล ะ ก ร ะ จุก ตัว ใ น ภ า ค อสังหาริมทรัพย์ เกิดภาวะหนี้เสีย การส่งออกตกตำ่า ดุลบัญชีเดินสะพัดขาดดุลในระดับที่สูง ทำา ให้ เจ้ า หนี้ต่างชาติขาดความเชื่อมั่น มีการโจมตีค่าเงินบาท หลายครั้ง จนเงินทุนสำา รองระหว่างประเทศลดตำ่า ล ง ใ น ร ะ ดั บ ที่ วิก ฤ ต ธ น า ค า ร แ ห่ ง ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย พิจารณาเห็นว่า ภายใต้ระบบตะกร้าเงินค่าเงินบาทไม่ ได้ ส ะท้ อ นให้ เ ห็ น ภาพที่ แ ท้ จ ริ ง และอั ต ราแลก เปลี่ยนมีแนวโน้มจะมีค่าเกินจริง (over value) ซึ่ง นำาไปสูการใช้จ่ายดอลลาร์อย่างฟุ่มเฟือย และนำาไป ่ สู่การเก็งกำา ไรในเรื่อ งอัต ราแลกเปลี่ย น ดังนั้ น เพื่ อ ปรับให้อัตราแลกเปลี่ยนยืดหยุ่นไปตามสภาพที่เป็น
  • จริงพร้อมกับรักษาเงินทุ นสำา รองระหว่างประเทศ ( ปริมาณดอลลาร์สหรัฐ) ซึงเหลืออยูนอย ่ ่ ้
  • ตารางที่ 11.3 วิวัฒนาการของระบบการเงิน ระหว่างประเทศของไทย ระยะเวลา ระบบอัตราแลกเปลียนที่ ่ ใช้ ช่วงก่อนสงครามโลก ระบบอัตราแลกเปลียนคงที่ ่ ครั้งที่ 2 ผูกค่าไว้กับเงินปอนด์สเตอริ (ก่อนปี พ.ศ. 2488) ง 2490 - 2498 ระบบอั ต ราแลกเปลี่ ย นคงที่ แต่ใช้ระบบอัตราแลกเปลี่ยน ห ล า ย อั ต ร า (Multiple Exchange Rates) 2498 - 2514 ใช้ระบบ Bretton Woods 2514 - 2521 ใช้ ร ะบบอั ต ราแลกเปลี่ ย น คงที่ ผู ก ค่ า เงิ น บาทกั บ เงิ น ดอลลาร์สหรัฐ 2521 - 2524 ระบบตะกร้า เงิ น (basket of currencies) โ ด ย โ ด ย ก อ ง ทุ น ร่ ว ม กั บ ธ น า ค า ร พาณิ ช ย์ กำา หนดอั ต ราแลก
  • เปลี่ ย นประจำา วั น เป็ น ระบบ ลอยตัวกึงจัดการ ่ 2524 - 2527 อัตราแลกเปลี่ยนคงที่ผูกค่า ไว้กบเงินดอลลาร์สหรัฐ ั 2527 - 2 กรกฎาคม ระบบตะกร้ า เงิ น โดยกอง 2540 ทุ น ฯ กำา ห น ด อั ต ร า แ ล ก เปลี่ ย นประจำา วั น แต่ เ พี ย งผู้ เดียว ซึ่งเป็นระบบอัตราแลก เปลียนคงที่ ่ 2 กรกฎาคม 2540 - ร ะ บ บ ลอ ย ตั ว แ บ บ จั ด ก า ร ปัจจุบน ั (Managed Float) 11.8 การเคลือนย้ายเงินทุนระหว่างประเทศ ่ เงิ น ทุ น จากต่ า งประเทศมี บ ทบาทสำา คั ญ ต่ อ เศรษฐกิ จ ของโลกเช่ น เดี ย วกั บ การค้ า ประเทศที่ กำา ลัง พั ฒ นาจำา เป็ น ต้ อ งพึ่ ง เงิ น ทุ น จากต่ า งประเทศ เนื่องจากเงินออมภายในประเทศไม่เพียงพอต่อความ ต้ อ งการของภาคธุรกิ จ และ ภาครั ฐ ดั ง นั้ น เพื่ อ สนับสนุนการเติบโตของระบบเศรษฐกิจจำา เป็ นต้อ ง พึ่งพาเงินทุนจากต่างประเทศ ประเทศไทยก็เช่น เดียวกับประเทศทีกำาลังพัฒนาอื่นๆ ที่ต้องการเงินทุน ่ จากต่างประเทศ เมื่อเศรษฐกิจไทยเริ่มขยายตัวในปี 2529 และต่ อ เนื่ อ งในระดั บ สู ง ซึ่ ง ทำา ให้ ท างการ ไทยจำา เป็นต้องเปิด เสรี ท างการเงิ น เริ่ ม จากการรั บ
  • พั น ธข้ อ 8 ของ IMF17 ในปี 2533 และผ่ อ นคลาย การควบคุ ม การเคลื่ อ นย้ า ยเงิ น ทุ น ระหว่ า งประเทศ และในปี 2536 อนุญาติให้ธนาคารพาณิชย์ของไทย และสาขาของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศที่มีสาขา ใ น ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย ทำา ธุ ร ก ร ร ม วิ เ ท ศ ธ น กิ จ ไ ด้ (international banking facilities)18 วั ต ถุ ป ระสงค์ หลักของการเปิดเสรีทางการเงินก็คือเพื่อให้เงินทุน จากต่างประเทศไหลเข้าออกอย่างเสรีมากยิงขึ้น ่ (1) ประเภทการลงทุ น จากต่ า งประเทศ การลงทุนจากต่า งประเทศแบ่ งเป็ น 2 ประเภท คือ การลงทุ น โดยตรง (direct investment) และการ ล ง ทุ น ท า ง ก า ร เ งิ น (financial investment or portfolio investment) ก า ร ล ง ทุ น ป ร ะ เ ภ ท แ ร ก หมายถึงการลงทุนเพื่อทำาการผลิตสินค้าหรือบริการ เช่ น บริ ษั ท โตโยต้ า สร้ า งโรงงานผลิ ต รถยนต์ ใ น 17 ประเทศสมาชิกของ IMF จะต้องปฎิบัติตามกฎเกณฑ์เรื่องการควบคุมการ เคลื่อนย้ายเงินทุนระหว่างประเทศให้เป็นไปอย่างเสรี แต่กรณีที่ประเทศที่ กำาลังพัฒนายังไม่พร้อมที่จะให้มีการเคลื่อนย้ายเงินทุนเสรี จึงจำาเป็นต้อง มี การควบคุมธุ รกรรมบางประเภท จึง ขอสงวนไม่ ป ฎิ บั ติ ต ามพัน ธกรณีที่ IMF กำาหนด ต่อมาเมื่อมีความพร้อมจึงประกาศที่จะทำาตามพันธกรณี เช่น ประเทศไทยประกาศยอมรับพันธะข้อ 8 ซึ่งมีสาระคือผ่อนคลายการควบคุ มธุ ร กกรมที่ มี ผ ลต่ อ การเคลื่ อ นย้ า ยเงิ น ตราระหว่ า งประเทศในส่ ว นที่ เกี่ยวข้องกับดุลบัญชีเดินสะพัด 18 กิจ การวิเทศธนกิจ แปลมาจาก International Banking Facilities (IBF) หรือเรียกหรือเรียกย่อเป็นภาษาอังกฤษว่า BIBF โดย B ตัวแรกหมายถึง Bangkok กิจการนี้มีสาระสำา คัญ คือ การรับ ฝากหรื อ ให้ กู้ยืม เงิน ตราต่า ง ประเทศได้ในประเทศ การที่ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตให้ธนาคาร พาณิชย์ดำาเนินกิจการวิเทศธนกิจได้จึงหมายความว่า ธนาคารพาณิชย์ใน ประเทศไทยสามารถรับฝากเงินในรูปเงินตราต่างประเทศจากต่างชาติได้ รวมทั้งให้กู้ยืมในรูปเงินตราต่างประเทศได้
  • ประเทศไทย หรื อ การขยายธุ ร กิ จ ของบริ ษั ท ข้ า ม ช า ติ (multinational companies) ก า ร ล ง ทุ น ประเภทนี้จึงเป็นการลงทุนในภาคการผลิตหรือภาค ที่แ ท้ จ ริ ง (real sector) เป็ น การลงทุ น ในระยะยาว และเป็นสิ่งที่พึงปรารถนาของทุกประเทศ แรงจูงใจ ของเงินทุนไหลเข้าประเภทนี้ ได้แก่ การที่ประเทศมี ราคาของปั จ จั ย การผลิ ต ตำ่า เช่ น ราคาของที่ ดิ น แรงงาน เป็นต้น นอกจากนี้ประเทศที่กำา ลังพัฒนา ได้มีนโยบายที่จะเอื้ออำานวยให้แก่นักลงทุนต่างชาติ นำา เงิ น มาลงทุ น ด้ า นนี้ เช่ น ให้ สิ ท ธิ ป ระโยชน์ ท าง ด้านภาษี เป็นต้น เงินทุนที่ไหลเข้าประเทศไทยใน ช่ ว ง ปี 2530 - 2534 ส่ ว น ใ ห ญ่ เ ป็ น เ งิ น ล ง ทุ น ประเภทนี้ สำาหรับการลงทุนทางการเงิน คือการลงทุนที่ เกิดจากนักลงทุนต่างประเทศทั้งที่เป็นบุคคลธรรมดา หรือสถาบันทำาการจัดสรรเงินทุน (portfolio) เพื่อหา ผลตอบแทนสูงสุด โดยการโยกย้ายเงินทุนไปลงทุน ในตลาดเงินหรือตลาดทุนทั่วโลก เช่น นำาเงินมาฝาก ธนาคาร หรือซื้อหุ้น เป็นต้น มักเป็นการลงทุนระยะ สั้ น และมี ผ ลกระทบต่ อ เสถี ย รภาพของอั ต ราแลก เปลี่ยน แรงจูงใจที่ทำาให้มีเงินทุนไหลเข้าประเภทนี้ มาก คื อ การที่ อั ต ราดอกเบี้ ย ภายในประเทศอยู่ ใ น ร ะ ดั บ ที่ สู ง ผ ล ต อ บ แ ท น ข อ ง ก า ร ล ง ทุ น ใ น ตลาดหลักทรัพย์สูง รวมทั้งการที่อัตราแลกเปลี่ยนมี เสถี ย รภาพ เงิ น ลงทุ น ประเภทนี้ ไ หลเข้ า มาใน ประเทศไทยมากโดยเฉพาะในช่ ว งตั้ ง แต่ ปี 2536
  • เมื่อประเทศไทยเปิดให้ธ นาคารพาณิชย์ทำา ธุ รกรรม วิ เ ทศธนกิ จ (International Banking Facilities : IBFs) (2) ผลกระทบของเงินทุนไหลเข้า ประเทศที่กำา ลังพัฒนาจำา เป็นต้อ งพึ่ งพาเงิ นทุ นจาก ต่ า งประเทศเพื่ อ สนั บ สนุ น และรองรั บ การขยายตั ว ของระบบเศรษฐกิ จ ทั้ ง นี้ เ นื่ อ งจากเงิ น ออมใน ประเทศไม่เพีย งพอต่ อการสนั บสนุ นการลงทุ น ของ ภาคเอกชนในการดำาเนินธุรกิจและการลงทุนของภาค รั ฐ ที่ จำา เ ป็ น ต้ อ ง ข ย า ย ก า ร ล ง ทุ น ใ น ก า ร ส ร้ า ง สาธารณูปโภค ดังนั้นผลประโยชน์ที่ ประเทศได้รบ ั จากการมีเงินทุนจากต่างประเทศไหลเข้าคือ ทำา ให้ ระบบเศรษฐกิจมีการขยายตั ว อย่ า งต่ อ เนื่ อ ง ซึ่ งจะ ช่วยให้มีการผลิตและการจ้างงานรวมทั้งเป็นการเพิ่ม รายได้ต่อหัวของประชากรให้สูงขึ้น นอกจากนี้การ ลงทุนโดยตรงยังมีส่วนช่วยถ่ายทอดเทคโนโลยีสมัย ใ ห ม่ จ า ก ต่ า ง ป ร ะ เ ท ศ อั น เ ป็ น ก า ร ช่ ว ย เ พิ่ ม ประสิทธิภาพการผลิตของประเทศ แต่อย่างไรก็ตาม การไหลเข้าของเงินทุนจาก ต่ า งประเทศอาจส่ ง ผลเสี ย ต่ อ ระบบเศรษฐกิ จ ได้ ทั้งนี้เพราะ บางส่วนของเงินทุนไหลเข้าก่อให้เกิดหนี้ ต่ า งประเทศ เช่ น เงิ น กู้ ภ าครั ฐ เงิ น กู้ ข องธนาคาร พาณิ ช ย์ แ ละบริ ษั ท การที่ ต่ า งประเทศมาลงทุ น ใน ตราสารหนี้ เป็นต้น19 กรณีที่เงินทุนไหลเข้ามีส่วนที่ 19 เงิน ทุน ไหลเข้าในส่วนที่ไ ม่ ก่ อ ให้ เ กิ ด หนี้จำา แนกได้ เ ป็ น 3 ประเภท คื อ เงิ น ลงทุ น โดยตรงคื อ ในรู ป ของทุ น เรื อ นหุ้ น (direct investment) เงิ น ลงทุนในหลักทรัพย์ประเภทตราสารทุน (portfolio investment - equity
  • เป็นหนี้ในสัดส่วนที่สูงและเป็นหนี้ระยะสั้นในสัดส่วน ที่ม าก ดั ง เช่ น ที่ เ กิ ด ขึ้ น กั บ ประเทศไทยในช่ ว งก่ อ น เกิดวิกฤตการณ์ เ ศรษฐกิ จ ในปี 2540 ซึ่งจะมี ค วาม เสี่ ย งต่ อ ระบบเศรษฐกิ จ คื อ ต่ อ สภาพคล่ อ งทางการ เงิน (liquidity risk) ของประเทศทั้ ง ภาครั ฐ และ เอกชน ต่อฐานะทุนสำารองระหว่างประเทศ (foreign- exchange reserve) และความมั่นคงของสถาบันการ เงิน และความเชื่อมั่นในเสถียรภาพของค่าเงิน เมื่อมี การเรียกหนี้คืน โดยเฉพาะถ้าสัดส่วนของหนี้ระยะ สั้ น อยู่ ใ นระดั บ สู ง เมื่ อ เที ย บกั บ ปริ ม าณทุ น สำา รอง ระหว่างประเทศ20 11.9 ส ห ภ า พ เ ศ ร ษ ฐ กิ จ แ ล ะ ก า ร เ งิ น ยุ โ ร ป (European Economic and Monetary Union) และบทบาทของเงิน euro21 ประเทศในยุ โ รปเป็ น กลุ่ ม ประเทศที่ มี ก าร พั ฒ นาการรวมตั ว ทางด้ า นการค้ า มาอย่ า งยาวนาน และเป็นต้นแบบการรวมตัวทางการค้าที่กำาลังเกิดขึ้น ทั่ว โลก 22 การรวมตัว ทางการค้ า ดั ง กล่ า วในที่ สุ ด ได้ พัฒนาเป็นการรวมตัวทางด้านเศรษฐกิจและการเงิน securities) และเงินฝากของต่างชาติในรูปเงินบาท (non-resident baht account) 20 รายงานของธนาคารแห่ ง ประเทศไทยระบุ ว่ า ณ สิ้ น ปี 2539 หนี้ ต่ า ง ประเทศของไทยมีมูลค่าทั้งสิ้น 90,536 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นร้อย ละ 49 ของ GDP เป็นสัดส่วนหนีระยะสันร้อยละ 42 ้ ้ 21 ผู้สนใจรายละเอียดเกี่ยวกับการจัดตั้ง ความรู้และพัฒนาการเกี่ยวกับ EMU และเงิน euro ดูได้จาก http:// www.europa.eu.int 22 ดูสรุปการพัฒนาการการวมกลุ่มทางการค้าของประเทศในยุโรปในบทที่ 10
  • คือการจัดตั้ง “สหภาพเศรษฐกิจและการเงิ นยุ โรป” (European Economic and Monetary Union) ในปี 2535 โดยมี เ ป้ า หมายที่ จ ะให้ ส มาชิ ก ใช้ เ งิ น สกุ ล เดี ย วกั น เรี ย กว่ า เงิ น euro ในปี 2543 และจั ด ตั้ ง ธ นา คา ร ก ลา งยุ โ ร ป (Euro Central Bank: ECB) เพื่อเป็นองค์กรที่กำา หนดและใช้นโยบายการเงินร่วม กัน รายละเอียดการพัฒนาการและขันตอนการดำาเนิน ้ งาน รวมทั้งบทบาทของเงิ น euro ที่มีต่ อ เศรษฐกิจ โลก สรุปได้ดงนี้ ั (1) ในปี 2535 ประเทศสมาชิ ก ของ European Union 12 ประเทศได้ ลงนามข้ อ ตกลงที่ เมื อ ง Maastricht ประเทศ Netherlands และมี ผ ล บั ง คั บ ใ ช้ ใ น เ ดื อ น พ ฤ ศ จิ ก า ย น 1993 ซึ่ ง ทำา ใ ห้ ป ร ะ ช า ค ม ยุ โ ร ป (European Community: EC)23 กลายมาเป็นสหภาพยุ โ รป (European Union: EU) การเป็ น สหภาพยุ โ รป หมายถึ ง การรวมยุ โ รปเป็ น ห นึ่ ง เดี ย ว หรื อ เรียกว่ า เป็นตลาดเดียว (Single Market) การรวมตั ว เป็ น ตลาดเดี ย ว หมายความว่ า ข้ อ กี ด กั น ระหว่ า งประเทศทางเศรษฐกิ จ ถู ก ยกเลิ ก ประชากร สิ น ค้ า และเงิ น ทุ น สามารถเคลื่ อ นย้ า ย ระหว่างประเทศอย่างเสรีไม่ มีข้อจำา กัดด้านศุลกากร ข้อตกลง Maastricht ยังได้เห็ นชอบสนธิสัญญาว่า 23 ประชาคมยุ โ รป (European Community: EC) จั ด ตั้ ง ขึ้ น ในปี 1967 เป็ น การรวมตั ว กั น ทางเศรษฐกิ จ ทางด้ า นศุ ล กากรคื อ จั ด ตั้ ง สหภาพ ศุ ล กากร (custom Union) และจั ด ตั้ ง ระบบการเงิ น ยุ โ รป (European Monetary System-EMS) และจัดตั้งกลไกอัตราแลกเปลี่ยน (Exchange Rate Mechanism- ERM) แ ล ะ ไ ด้ ใ ช้ เ งิ น ECU (European Currency Unit)
  • ด้วย สหภาพเศรษฐกิจและการเงิน (Economic and Monetary Union: EMU) และได้กำาหนดตารางเวลา การจั ด ตั้ ง EMU และเงื่ อ นไขการที่ ป ระเทศสมาชิ ก ต้องปรับระบบเศรษฐกิจของแต่ละประเทศให้ อยู่ใน ระดั บ เดี ย วกั น ก่ อ นรวมตั ว กั น ใช้ เ งิ น euro ร่ ว มกั น 24 ดังนี้ ด พฤษภาคม 1998 ประกาศรายชือประเทศที่เข้า ่ ร่ ว ม EMU ประเทศที่ เ ป็ น สมาชิ ก EMU มี จำา นวน 15 ป ร ะ เ ท ศ คื อ Germany, France, Netherlands, Italy, Spain, Ireland, Austria, Luxembourg, Finland, Portugal, Belgium, Norway, Denmark, United Kingdom, Sweden, Greece แต่ปัจจุบันมีเพี ยง 11 ประเทศ แรกที่เข้าร่วมการใช้เงิน euro เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2542 สำาหรับ 4 ประเทศสุดท้ายยังคงสงวนสิทธิ์ที่ จะยังไม่เข้าร่วมใช้เงินยูโรในปี 2542 2 1 มกราคม 1999 EMU กำาหนดอัตราแลกเปลียน ่ เงินของเงินแต่ละประเทศสมาชิกสกุลกับ euro และ ECB เริ่มดำาเนินนโยบายการเงินร่วมกันและ เมื่อเที่ยงคืนวันที่ 31 ธันวาคม 2540/ 1 มกราคม 2542 (1999) เริ่มประกาศใช้เงินยูโร โดย The European Commission ได้กำาหนดอัตราการ 24 เกณฑ์ที่กำา หนดให้แต่ละประเทศไปปรั บได้แ ก่ การขาดดุ ล งบประมาณ ประจำาปีต้องไม่เกินร้อยละ 3 ของ GDP ยอดหนี้คงค้างภาครัฐต้องไม่เกิน ร้อยละ 60 ของ GDP อัตราเงินเฟ้อจะสูงกว่า อัตราเฉลี่ยของ 3 ประเทศ สมาชิกที่มีอั ตราเงิน เฟ้อตำ่า สุดได้ไ ม่เกินร้ อ ยละ 1.5 และอัตราดอกเบี้ ย ระยะยาวจะสูงกว่าอัตราเฉลี่ยของ 3 ประเทศสมาชิกที่มีอัตราเงินเฟ้อตำ่า สุดได้ไม่เกินร้อยละ 2 ต่อปี
  • เปลี่ยนระหว่างเงินยูโรกับเงินสกุลประเทศสมาชิก 11 ประเทศไว้คงทีไม่มีการเปลียนแปลง ่ ่ (irrevocable conversion rate) ดังนี้ ตารางที่ 11.4: แสดงอัตราการเปลียนเงินใน ่ กลุมประเทศยูโร ่ conversion Countries rate/euro 1.9558 German marks 3 6.5595 French francs 7 1936.2 Italian lire 7 166.38 Spanish 6 pesetas 2.2037 Dutch guilder 1 40.339 Belgian francs 9 13.760 Austrian 3 shillings 200.48 Portuguese 2 escudos 5.9457 Finnish 3 markka 0.7875 Irish pounds
  • 64 40.339 Luxembourg 9 francs อัตราแลกเปลียนระหว่างยูโรกับดอลลาร์สหรัฐเมือ ่ ่ วันที่ 4 มกราคม 2542 อยูที่ 1 euro = 1.16 ่ และกับเงินเยน 134 ต่อ euro อัตราแลกเปลียน ่ ยูโรกับเงินบาทวันที่ 4 มกราคม 2542 อยูที่ 42.73 ่ บาทต่อ euro e 1 มกราคม 2545 (2002) เริ่ ม ใช้ ธ นบั ต ร euro และทยอยถอนธนบัตรสกุลเงินประจำาชาติออกจาก ระบบ ในช่ว งตั้งแต่ปี 2542 - 1 มกราคม 2545 เงินสกุลท้องถิ่นยังใช้ควบคู่ไปกับเงินยูโร ดังนั้น ขณะนี้ จึ ง ยั ง ไม่ มี ธ นบั ต รหรื อ เหรี ย ญกษาปณ์ เ งิ น ยูโรออกใช้ เงินยู โรจึ ง เป็ นเพี ย งตั ว เลขเชิ งบั ญชี และเชิงราคาเปรียบเทียบ การกำาหนดราคาสินค้า จะเป็นระบบคู่ขนาน ธุรกรรมที่ไม่ใช้เงินสดจะถูก แปลงเป็ น เงิ น ยู โ ร เช่ น ธุ ร กรรมที่ เ กิ ด ขึ้ น ระหว่ า ง สถาบันการเงิน การซือขายหุ้นจะระบุเป็นเงินยูโร ้ เท่านั้น หนี้ภาครัฐจะถูกแปลงเป็นเงินยูโร ดังนั้น การใช้เงินยูโรในช่ว งการปรับตัวนี้จึงจำา กัดเฉพาะ ธุรกิจและสถาบันการเงิ นและภาครั ฐบาล ยั งไม่ มี การใช้ เ งิ น ยู โ รในกลุ่ ม ประขาชน ทั้ ง นี้ เ พราะ ต้องการให้ประชาชนได้เรียนรู้และทำาความคุ้นเคย กับระบบใหม่ 1 กรกฎาคม 2545 ยกเลิกธนบัต รสกลุเงิ นประจำา ชาติ หลั ง จากเงิ น ยู โ รพิ ม พ์ อ อกมาใช้ ใ นวั น ที่ 1
  • มกราคม 2545 เงิ น สกุ ล ท้อ งถิ่ น ยั งคงใช้ ไ ด้ ต่ อ ไป อี ก 6 เ ดื อ น ห ลั ง จ า ก นั้ น คื อ ห ลั ง จ า ก วั น ที่ 1 กรกฎาคม 2545 เงินสกุลท้องถิ่นจะถูกยกเลิกโดย สินเชิง ้ 11.10 ผลดีของการรวมกลุมทางการเงินทีมต่อ ่ ่ ี ประเทศสมาชิกในกลุมยุโร (Euro Zone) ่ (1) การใช้ เ งิ นสกุ ล เดี ย วจะช่ ว ยลดตนทุ น ใน การทำาธุรกิจระหว่างกันในกลุม ทังนี้เพราะไม่ตองเสีย ่ ้ ้ ค่า ธรรมเนี ย มในการแลกเปลี่ย นเงิ น ข้ า มสกุ ล และ เป็นการสนับ สนุนการเคลื่ อ นย้า ยเงิ นทุ น สิ นค้า และ บริการ และแรงงาน ทีเปิดเสรีภายในกลุ่ม ่ (2) ข จั ด ค ว า ม เ สี่ ย ง อั น เ นื่ อ ง ม า จ า ก ก า ร ผันผวนเรื่องอัตราแลกเปลียนในกลุม่ ่ (3) จะทำา ให้ ข นาดของตลาดเงิ น และตลาด ทุนในกลุมมีขนาดใหญ่อันจะเป็นการเอืออำานวยความ ่ ้ สะดวกและลดต้นทุนในการระดมทุน (4) ขนาดของตลาดจะใหญ่ ก่ อ ให้ เ กิ ด การ ประหยัดจากขนาด เปิ ด โอกาสให้ ผู้ผลิ ต ในกลุ่ ม นี้ มี ตลาด ขนาดใหญ่รองรับและประกอบกับต้นทุนการ ผลิตลดลง เช่ น ไม่ต้ อ งเสี ย ต้ นทุ นการแลกเปลี่ย น สกุลเงินกลับไปกลับมา ประกอบกับการเคลื่อนย้าย เงิ น ทุ น เป็ น ไปอย่ า งเสรี เป็ น ต้ น สิ่ ง เหล่ า นี้ จ ะเป็ น ปัจจัยเกือหนุนประการหนึ่งทีจะกระตุนการเติบโตของ ้ ่ ้ ประเทศสมาชิกในกลุม ่
  • (5) แรงจูงใจให้มีการหลั่งไหลเงินทุนเข้ามา ในกลุ่ ม มากขึ้ น ทั้ ง นี้ เ พราะได้ ป ระโยชน์ จ ากขนาด ของตลาดทีใหญ่ขึ้น ่ (6) เพิ่ ม อำา นาจการต่ อ รองในเวที ก ารค้ า เพราะการรวมกลุ่ ม เป็ น ประเทศเดี ย วทำา ให้ มี ข นาด เศรษฐกิ จ ใหญ่ อำา นาจการต่ อ รองสู ง ดั ง จะเห็ น ว่ า สั ด ส่ ว นของ GDP ของประเทศในกลุ่ ม ยู โ รโซนคิ ด เป็น ร้อยละ 19.4 ของ GDP ของโลก จึ ง เป็ น ระบบ เศรษฐกิ จ ที่ มี ข นาดใหญ่ ที่ ส องของโลกรองจาก ประเทศสหรัฐอเมริกา และมีสัดส่วนการค้าต่อการค้า โลกร้อยละ 18.6 ซึงถือว่าเป็นอันดับหนึ่งของโลก ่ (7) ป้ อ งกั น การถู ก โจมตี ค่ า เงิ น ของแต่ ล ะ ประเทศ ซึ่ ง เคยเกิ ด ขึ้ น ในต้ น ทศวรรษที่ 1990 เนื่ อ งจากการรวมประเทศและใช้ เ งิ น สกลุ เ ดี ย วกั น ทำาให้ธนาคารกลางยุโรป (ECB) มีทุนสำารองระหว่าง ประเทศในปี 2540 ประมาณ 400,000 ล้านดอลลาร์ สหรั ฐ หรือ คิด เป็ น ร้อ ยละ 25 ของทุ นสำา รองทั่ ว โลก ซึ่งมีปริมาณมากเมื่อเทียบกับประเทศสหรัฐอเมริกา และญี่ปุ่นซึ่ง มีทุนสำา รองประมาณร้ อ ยละ 4 และ 13 ตามลำาดับ25 (8) การรวมกั น เป็ น เงินสกุ ล เดี ย วและให้ ธนาคารกลางยุ โ รป (ECB) ดู แ ลนโยบายการเงิ น ทำา ให้ ป ระเทศสมาชิ ก แต่ ล ะประเทศต้ อ งสู ญ เสี ย อำา นาจในการใช้นโยบายการเงิ น ซึ่งโดยทั่วไปต้อง ใช้นโยบายการเงินให้สอดคล้องกับนโยบายการคลัง 25 ตัวเลขทุนสำารองนี้นำามาจากรายงานของ IMF ซึงพิจารณาแต่เฉพาะเงินสกุลหลักไม่ ่ นับทองคำา
  • หรืออย่างน้อยต้องไม่ให้ขดแย้งหรือขัดขวางนโยบาย ั การคลัง กรณีนี้เป็นเหตุผลทางเศรษฐกิจประการหนึ่ง ทีทำาให้องกฤษยังไม่ยอมเข้า ่ ั ตารางที่ 11.5 เศรษฐกิจยูโรโซนเทียบกับ ประเทศสหรัฐอเมริกาและญีปุ่น ่ index Euro United Jap Zone States an สัดส่วนของ 5 4.6 2.5 ประชากร % % % โลก (29 0) สัดส่วนของ 19.4 % 19.6 % 7.7 % GDP (6,309 (7,189 (4,223 billion $) billion billion $) $) สัดส่วนการ 18.6 16 8.2 ค้าต่าง % .6 % % ประเทศ สัดส่วนการ 20.0 16 10.0 ส่งออก % .0 % % สัดส่วน 16.0 19 7.0 การนำาเข้า % .0 % % ดุลบัญชีเดิน 104 - 166 94 สะพัด billion $ billion $ billion $
  • index Euro United Jap Zone States an inflation 2.3 1.7 1.7 (1997) มูลค่าตลาด 2,712 10,879 2,063 หุ้น billion $ billion $ billion $ 3,157 billion for U.K ตลาด พันธบัตร 2,132 2,201 1,844 - billion $ billion $ billion $ รัฐบาล 1,691 2,956 906 - billion $ billion $ billion $ เอกชน ทุนสำารอง 402.2 64 216. ระหว่าง billion $ billion $ 7 billion $ ประเทศ (ไม่ รวมทองคำา) (1) การสถาปนา EMU นั บ เป็ น การพั ฒ นา ทางการเงินที่สำา คัญ และเมื่อได้มีการใช้เงิ นยูโร จะ ทำา ให้ เ ป็ น “เงิ น ระหว่ า งประเทศ” (international currency) ที่สำา คั ญอั น ดั บ สองรองจากเงิ น ดอลลาร์ สหรั ฐ เช่ น เดี ย วกั บ ธนาคารกลางยู โ ร (European Central Bank: ECB) จะเป็ น สถาบั น การเงิ น ที่ ท รง
  • อิ ท ธิ พ ลต่ อ เศรษฐกิ จ การเงิ น ของโลกเช่ น เดี ย วกั บ ธนา คา ร กลา งข องส ห รัฐอ เม ริกา (The Federal Reserve System) เงินยูโรจะถูกใช้เป็น เงินระหว่าง ประเทศ เพื่อใช้ในการค้า ระหว่า งประเทศ ธุ ร กรรม การโอนเงินระหว่างประเทศ ซึ่งมีการประมาณว่าเงิน ยูโรจะมีสัดส่วนประมาณร้อยละ 35 ในช่วง 10 ปีข้าง หน้า (จากรายงานของ IMF พบว่ า การค้ า ระหว่ า ง ประเทศของโลกใช้เงินสกุลดอลลาร์สหรัฐประมาณ 48% เงิ น สกลุ ใ นกลุ่ ม ประเทศยู โ ร 11 ประเทศ ประมาณ 31% และเงินเยน ประมาณ 5%) และเงิน ยูโรจะถูก ใช้เป็นทุนสำา รองเงิ นตราระหว่า งประเทศ ของประเทศต่าง ๆ ทัวโลก 26 ่ (2) ผ ล ก ร ะ ท บ ต่อ อั ต ร า แ ล ก เ ป ลี่ ย น ข อ ง ดอลลาร์ ในช่วงของการเปลี่ยนแปลง ธนาคารกลาง ของประเทศในยุโรปและประเทศอื่นๆ จะปรับสัดส่วน การถือครองเงินสกุลดอลลาร์ลดลงแล้วแทนด้วยเงิน ยูโร ซึงจะมีผลทำาให้มการระบายดอลลาร์ออกมา ซึง ่ ี ่ อาจจะมี ผ ลกระทบต่ อ ค่ า เงิ น ดอลลาร์ ร วมทั้ ง อั ต รา ดอกเบียสกุลดอลลาร์ จำานวนเงินทุนของภาคเอกชน ้ ทวีอเมริกาเหนือ ญี่ปุ่ น และใน EU รวมกันประมาณ 70 ล้านล้านดอลลาร์ (ในช่วงที่ผ่านมา มีความเห็น ว่า ก่อนรวมตัวเป็นเงินยูโร ความไม่แน่นอนในเรื่อง 26 ธนาคารชาติของไทยระบุวา ปัจจุบันถือเงินทุนสำารองของเงินสกุลในกลุ่ม ่ ประเทศยุโรปประมาณร้อยละ 10 ซึ่งคาดว่าในระยะต่อไปจำาเป็นต้องถือ ครองเงินสกุลยูโรเพิ่มขึนเพือรองรับธุรกรรมที่จะใช้งินยูโร โดยเฉพาะการ ้ ่ ค้ากับกลุ่มยูโรโซน
  • ค่าเงินทำาให้คนหันไปถือดอลลาร์สหรัฐแทนเงินสกุล ในยุโรป เช่น ดอยช์มาร์ค (3) เงินยูโรจะเป็นคู่แข่งกับดอลลาร์สหรัฐ ซึ่ง สามารถทำา หน้าที่ได้สองอย่างเช่นเดียวกับดอลลาร์ คื อ store of value ( เพราะได้ ด อกเบี้ ย ประมาณ 3%) และใช้เป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยนระหว่าง ประเทศ (medium for international transaction) ซึ่งจะช่วยเพิ่มสภาพคล่องของเงินระหว่างประเทศให้ มากขึ้น อันเป็นการช่วยธุรกิจและรัฐบาลของประเทศ ในเอเซียที่ประสบปัญหาเศรษฐกิจในการระดมทุนมา ใช้ ซึ่ ง นอกจากดอลลาร์ แ ละยั ง มี ส กุ ล ยู โ รเพิ่ ม ขึ้ น ปั จ จุ บั น ปั ญ ห า ก า ร ข า ด ส ภ า พ ค ล่ อ ง (liquidity problem) เกิดขึ้นในแถบเอเซีย เนื่องจากดอลลาร์ ถูกดึงกลับ การค้าของโลกใช้เงินเยน ประมาณ 5% ใช้ดอลลาร์สหรัฐ 55% (4) มีการตั้งข้อสังเกตุว่าเงินระหว่างประเทศ (international money) ด อ ล ล า ร์ เ ป็ น ห ลั ก ใ ห้ ประเทศสหรั ฐกลุ่ม ประเทศทวี ป อเมริ ก ารเหนื อ และ อเมริกาใต้เป็นหลัก ส่วนในยุ โรปมี เงิ นยู โรเป็ นหลั ก สำาหรับประเทศในเอเซียยังไม่มีเงินอ้างอิง มีบางท่าน เสนอ เงิน เยน แต่มี ปั ญหาคื อ ระบบเศรษฐกิจญี่ ปุ่ น อ่อนแอ อาจยากที่จะรัก ษามี เสถี ย รภาพ ไม่ เหมื อ น กับกลุม EMU ่ (5) อั ต ร า ด อ ก เ บี้ ย ข อ ง เ งิ น ส กุ ล ยู โ ร จ ะ มี เสถียรภาพมาก เนื่อ งจากบริหารโดยคณะกรรมการ ECB ซึ่งมีตัวแทนของประเทศสมาชิกเข้าร่วม ดังนั้น
  • จึงเป็นการยากทีจะมีการปรับเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยดัง ่ เช่นที่แยกประเทศ ผลกระทบต่อตลาดทุน ปัจจุบันนักลงทุนทั่วโลกมักจะเลือกลงทุนใน ตลาดทุนและตลาดพั นธบั ต รในประเทศสหรั ฐ ซึ่ง มี มูลค่าตลาดสูงสุดในโลกถึ ง 12.9 และ 10.9 ล้า น ล้ า นดอลลาร์ส หรั ฐ ตามลำา ดั บ เมื่ อ ประเทศกลุ่ ม ยุ โ รป 11 ประเทศ ( Austria, Belgium, Finland, France, Germany, Ireland, Italy, Luxembourg, Netherlands, Portugal and Spain) เริ่ ม ใช้ เ งิ น ยู โ ร ต้นปี 2542 แต่ยังคงใช้เงินคู่ขนานกับเงินสกุลยุโรป ข อ ง แ ต่ ล ะ ป ร ะ เ ท ศ จ น ถึ ง ปี 2002 เ งิ น ส กุ ล ข อ ง ประเทศต่างๆ จะถูกยกเลิก พร้อมกับการรวมตัวของ ตลาดหลักทรัพย์และตลาดพันธบัตรของ 11 ประเทศ เป็นหนึ่งเดียว จะมีมูลค่าตลาดสูงเป็นอันดับสองของ โลก โดยตลาดหลั ก ทรั พ ย์ ข องยุ โ รปจะมี บ ริ ษั ท จด ทะเบี ย นจำา นวน 2,700 ราย มู ล ค่ า 94.5 ล้ า นล้ า น บาท (ของสหรัฐ 451.5 ล้า นล้า นบาท) ส่ว นตลาด พั น ธบั ต รมี มู ล ค่ า ตลาด 259 ล้ า นล้ า นบาท (ของ สหรั ฐ มี มู ล ค่ า 381.5 ล้ า นล้ า นบาท) ซึ่ ง ถ้ า รวม ประเทศสมาชิก 4 ประเทศที่เหลือของสหภาพยุโรป (EU) โดยเฉพาะอังกฤษจะทำา ให้ ข นาดตลาดเพิ่ ม ขึ้ น (อี ก 3 ประเทศได้ แ ก่ สวี เ ดน กรี ซ เดนมาร์ ก สำาหรับประเทศที่คาดว่าจะเข้าร่วมต่อไปคือ สาธารณ รัฐเชค โปแลนด์ และฮังการีในปี 2002) นักลงทุน
  • จะเคลื่ อ นย้ า ยเงิ น ทุ น มายั ง ตลาดทุ น และตลาด พันธบัตรในยุโรปมากขึ้น เนื่ องจาก (1) มีสินค้า ให้ เลื อกมากและไม่ต้อ งกั งวลเรื่ อ งการศึ ก ษานโยบาย และติดตามภาวะเศรษฐกิจของแต่ละประเทศ (2) ไม่ ต้องกังวลเรื่องการผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน (3) ลดต้ น ทุ น ในการแลกเปลี่ ย นเงิ น ยุ โ รปสกุ ล ต่ า ง ๆ (4) ลดความเสี่ ย งจากการผั น ผวนของอั ต ราแลก เปลียน ่ จากการสำารวจความคิดเห็นของนักลงทุน ประเภทสถาบัน 193 รายจากยุโรป อเมริกาและ เอเซีย ระบุวา บรรดาผูจดการกองทุนกำาลังเพิ่ม ่ ้ ั สัดส่วนพันธบัตรของประเทศทีกำาลังเตรียมเข้าเงิน ่ สกุลยูโร ส การทีประเทศในกลุ่มยูโรใช้เงินสกุลเดียวกันและ ่ เงินที่ใช้กลายมาเป็น เงินระหว่างประเทศ (international money) ซึงเท่ากับเป็นการแก้ ่ ปัญหา international liquidity และปัญหา anchor problem ไปพร้อม ๆ กัน ซึงการแก้ปญหาทังสอง ่ ั ้ นีได้เท่ากับเป็นประโยชน์ทตกแก่ประเทศต่างๆ ทัว ้ ี่ ่ โลก เช่น สามารถกูเงินจากต่างประเทศได้หลาย ้ สกุลมากขึน ไม่ตองแย่งกันกู้เงินสกุลเดียว ความ ้ ้ เสียงจากการผันผวนอาจลดลง ประเทศสามารถ ่ กระจายความเสียงได้มาก นอกจากนีเนื่องจาก ่ ้ จำานวนประเทศที่ เข้าร่วมและขนาดเศรษฐกิจ ใหญ่จะทำาให้ปริมาณเงินยูโรเพิ่มมาก การสร้าง
  • เงินยูโร ECB อาจสร้างเงินบนพื้นฐานของความ เชือถือเป็น ปัจจัยเสริมนอกจากทองคำาเหมือนกับ ่ ประเทศสหรัฐทีทุนสำารองของตนเองในทุกรูปโดย ่ เฉพาะดอลลาร์กนบว่าน้อย เพราะขึ้นกับความเชือ ็ ั ่ มั่น ผลกระทบต่อการค้าระหว่างประเทศ การค้ากับประเทศในแถบเอเซียมักต้องการค้า ด้วยเงินดอลลาร์ แต่จากนีไปการค้าในกลุมยูโรจะหัน ้ ่ มาใช้เงินยูโร ซึงประเทศคูคาก็จะเต็มใจ ซึงปริมาณ ่ ่ ้ ่ การค้ากับยุโรป ต่อไปจะมาใช้ยูโรมากขึน้ ตารางที่ 11. 6 สัดส่วนสกุลเงินทีใช้ชำาระค่า ่ สินค้าออกและสินค้าเข้าระหว่างไทยกับ สหภาพยุโรป สกุลเงิน ส่ง นำาเข้า ออก 2540 2540 jan-july 2541 jan-july 2541
  • US$ 90.91 58.99 89.81 58.10 DEM 2.73 22.63 3.57 21.27 GBP 2.45 4.83 2.36 3.22 NLG 0.45 1.41 0.64 1.96 F. France 0.49 2.66 0.60 4.98 BEC 0.16 0.39 0.09 0.26 Bht 1.27 3.27 1.23 4.52 others 1.98 7.23 2.34 7.66 total 100.00 100.0 100.00 100.00 ทีมา ธนาคารแห่งประเทศไทย ่
  • ภาคผนวก 1. บทบาทของการเปลียนแปลงของอัตราแลก ่ เปลียนต่อการแข่งขันระหว่างประเทศ ่ พิจารณาการแข่งขันทางการค้าระหว่าง ประเทศไทยและประเทศจีนในการ ส่งเสือผ้าขายใน ้ ตลาดโลก กำาหนดให้เสื้อทีผลิตจากประเทศจีน ่ ราคาตัวละ 160 yuan เสือผ้าทีผลิตในเมืองไทย ้ ่ ราคาตัวละ 400 บาท สภาพการแข่งขันทางการค้า ระหว่างไทยกับจีนในปี 2539 ประเทศ ผลิตและ อัตราแลก ราคาขาย ขายใน เปลี่ยน ในตลาด ประเทศ โลก ไทย 400 25 บาท 16 บาท ต่อดอลลาร์ ดอลลาร์ จีน 160 10 หยวน 16 หยวน ต่อ ดอลลาร์ ดอลลา ร์ กำาหนดให้ในปี 2540 หลังจากที่ ประเทศไทยหันมาใช้ระบบอัตราแลกเปลียนลอยตัว ่ ทำาให้ ค่าเงินบาทเสือมค่าลงเมือเทียบกัลดอลลาร์ ่ ่ สหรัฐจาก 25 เป็น 40 บาทต่อดอลลาร์ หรือคิดเป็น
  • เสือมค่าร้อยละ 60 จากระดับอัตราแลกเปลียนในปี ่ ่ 2539 ในขณะทีประเทศจีนซึงใช้ระบบอัตราแลก ่ ่ เปลียนคงโดยผูกค่าไว้กบเงินดอลลาร์สหรัฐ ณ ระดับ ั 10 หยวนต่อดอลลาร์สหรัฐ ภายใต้สถานการณ์ที่ กำาหนด นักธุรกิจไทยสามารถดำาเนินการกลยุทธ์ ทางการค้า 2 ทางคือ ท กลยุทธ์แรก คงราคาขายในรูปดอลลาร์ เท่ากับปี 2539 คือ 16 ดอลลาร์ กลยุทธ์ทสอง คงราคาขายในรูปเงินบาท ี่ เท่ากับปี 2539 คือ 400 บาท ผลลัพธ์ทได้จากการเลือกแต่ละกลยุทธ์ แสดงใน ี่ ตาราง สภาพการแข่งขันทางการค้าระหว่างไทยกับ จีนในปี 2540 สำาหรับกลยุทธ์แรก คงราคาขายในรูปดอลลาร์ เท่ากับปี 2539 คือ 16 ดอลลาร์ ประเทศ ผลิตและ อัตราแลก ราคาขาย ขายใน เปลียน ่ ในตลาด
  • ประเทศ โลก ไทย 640 40 บาท 16 บาท ต่อดอลลาร์ ดอลลาร์ จีน 160 10 หยวน 16 หยวน ต่อ ดอลลาร์ ดอลล าร์ ในกรณีนี้นักธุรกิจไทยจะมีกำาไรต่อหน่วยหรืออัตรา กำาไรเพิ่มขึ้น เพราะ ณ อัตราแลกเปลียนในปี ่ 2540 เมื่อผูขายยังคงกำาหนดราคา 16 ดอลลาร์จะ ้ ได้เงินบาทจำานวน 640 บาท แต่อย่างไรก็ตาม เนื่องจากนักธุรกิจไทยไม่ได้ลดราคาขายในรูป ดอลลาร์ลง ส่วนแบ่งตลาด (market share) ของ ตลาดเสือของไทยจะยังคงเดิม ้ สภาพการแข่งขันทางการค้าระหว่างไทยกับจีน ในปี 2540 สำาหรับกลยุทธ์ทสอง คงราคาขายในรูปเงินบาท ี่ เท่ากับปี 2539 คือ 400 บาท ประเทศ ผลิตและ อัตราแลก ราคาขาย ขายใน เปลียน ่ ในตลาด ประเทศ โลก ไทย 400 40 บาท 10 บาท ต่อดอลลาร์ ดอลลาร์ จีน 160 10 หยวน 16
  • หยวน ต่อ ดอลลาร์ ดอลลา ร์ กลยุทธ์นี้นักธุรกิจไทยจะลดราคาขายในรูปของ ดอลลาร์ลง คือในปี 2540 จะขายที่ 10 ดอลลาร์ เพราะจะได้เงินบาทเท่าเดิมคือ 400 บาท หรือ เท่ากับลดราคาสินค้าในตลาดโลกลงร้อยละ 37.5 การดำาเนินกลยุทธ์เช่นนี้จะทำาให้นกธุรกิจไทยได้รบ ั ั ส่วนแบ่งตลาด (market share) เพิ่มขึ้น แต่มอตรา ี ั กำาไรเท่าเดิม ทังนี้เพราะราคารายได้ในรูปเงินบาทคง ้ เดิม
  • ข้อสังเกตุเกียวกับวิเคราะห์ ่ (1) ในทางปฎิบติ นักธุรกิจไทยอาจเลือก ั กลยุทธ์ทสาม คือ ผสมทังสองกลยุทธ์ นั่นคือ ี่ ้ ราคาขายในรูปดอลลาร์สหรัฐจะอยูในช่วง 16 - 10 ่ ดอลลาร์ ทังนี้ขึ้นอยูกบนโยบายของนักธุรกิจไทย ้ ่ ั และขึนอยูกบอำานาจการต่อรองของนักธุรกิจต่าง ้ ่ ั ประเทศทีสงซือสินค้าจากไทย ่ ั่ ้ (2) ผลกระทบต่อการเลือกกลยุทธ์ของไทย ต่อนักธุรกิจจีน ถ้านักธุรกิจ ไทยเลือกกลยุทธ์แรก ก็ จะไม่กระเทือนนักธุรกิจจีน แต่ถ้าเลือกกลยุทธ์ที่ สอง หรือ สามจะกระเทือนการส่งออก เสือผ้าของ้ นักธุรกิจจีน (3) ประเด็นทีควรพิจารณาเพิ่มเติมคือ ใน ่ กรณีทเกิดภาวะเงินเฟ้อขึนในแต่ ละประเทศผลจะ ี่ ้ เกิดอะไรขึนต่อการแข่งขันทางการค้า คำาตอบคือ ้ การพิจารณา ต้องเปรียบเทียบ อัตราแลกเปลียน ่ ทีแท้จริง (real exchange rate) ระหว่างของไทย ่ และจีน
  • 2. เอกสารอ่านประกอบเรื่อง ระบบอัตราแลก เปลียนแบบลอยตัวแบบกึงจัดการ ่ ่ "จัตมงคล"รับธปท.แทรกแซงบาท ทังตลาด ุ ้ ออฟชอร์-ออนชอร์ เมอร์รล ลินช์คาด ก.ย.ไหลแตะ 48 ิ ที่มา หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ 6 เมษายน 2544 "จัตุมงคล" ยอมรับ ธปท.เข้าแทรกแซงสกุล เงินบาท ทังในตลาดออฟชอร์ และออนชอร์เพื่อลด ้ แรงผันผวนของค่าบาททีเคลือนไหวเร็วเกินไป โดย ่ ่ เข้าดำาเนินการในตลาดลอนดอนถึง 2 ครั้ง พร้อมส่ง สัญญาณเข้าจัดการอีกหากจำาเป็น เผยรายงานนายก รัฐมนตรี และ รมว.คลัง ให้รับทราบแล้ว ด้าน "เมอร์ ริล ลินช์" คาดเดือน ก.ย.พุงถึง 48 ่
  • ม.ร.ว.จัตุมงคล โสณกุล ผู้ว่าการธนาคารแห่ง ประเทศไทย (ธปท.) ยอมรั บ ว่ า ขณะนี้ อั ต ราแลก เปลี่ ย นเงิ น บาทค่ อ นข้ า งผั น ผวน และ ธปท.ได้ เข้ า ไปดู แ ลตลาดเพื่ อ ลดความผั น ผวนลงบ้ า ง โดย กรณีที่เงินบาทเคลื่อนไหวเร็ว เมื่อมีผู้เล่นรายใดขาย เงินบาทหากไม่มใครรับซือ ธปท.ก็จะเข้าไปรับซือไว้ ี ้ ้ และเมื่อตลาดเงินตราต่างประเทศนิ่ง ธปท.ก็จะขาย เงินบาทออกกลับไป ทังนี้ ธปท.ได้ซอขายเงินบาทในตลาดเงินตรา ้ ื้ ต่างประเทศภายนอกประเทศ (ออฟชอร์ ) ซึ่ ง มี คู่ ค้ า ของ ธปท.อยู่ และทำาธุรกรรมทังด้าน swap forward ้ และ spot แต่ไม่ได้ทำา ในเชิงที่จะนำา เงินไปสู้กับคู่ค้า เหล่านั้น "เงินบาทที่ออนค่าลงแบงก์ชาติได้เข้าไป ่ จัดการ เพื่อไม่ให้อ่อนเร็วเกินไป โดยไม่ได้กำาหนดว่า ต้ อ งเป็ น ระดั บ ใด และการจั ด การอี ก ส่ ว นหนึ่ ง คื อ ออกกฎเกณฑ์การรายงานธุรกรรมซือขายเงินตราต่าง ้ ประเทศของธนาคารพาณิ ช ย์ ซึ่ ง ทำา ให้ เ งิ น บาทที่ ไหลออกไปเก็งกำาไรทำาได้ยากมากขึน นอกจากนี้ ยัง ้ มีการตรวจสอบการรายงานข้อมูล โดยขณะนี้มีความ ผิ ด พลาดเหลื อ น้ อ ยมาก" ม.ร.ว.จั ตุ ม งคล กล่ า ว ทั้งนี้ การที่ ธปท.เข้าไปซื้อขายเงินตราต่างประเทศ นั้ น ม.ร.ว.จั ตุ ม งคล กล่ า วว่ า ธปท.ดำา เนิ น การทั้ ง ตลาดเงินตราในประเทศ (ออนชอร์) และออฟชอร์ แต่ ส่ว นใหญ่ ดำา เนิ น การในออฟชอร์ ซึ่ ง ต้ อ งซื้ อ เงิ น โดยการซื้ อ ขายเงิ น ตราต่ า งประเทศแต่ ล ะครั้ ง ของ ธปท.จะมีการกำา หนดวงเงินสำา หรับการซื้อขาย ซึ่งที่
  • ผ่ า นมาใช้ เ งิ น ไม่ ม ากยั ง ไม่ ใ กล้ เ พดานที่ กำา หนดไว้ สำา หรับในตลาดออนชอร์ ธปท.ก็ดูแลหากมีการซื้อ ขายมากเกินไป ก็จะเข้าไปดูแล อย่างไรก็ตาม ใน ช่วงทีเงินบาทแข็งค่าขึ้น ธปท.ได้ซอดอลลาร์ไว้ เพื่อ ่ ื้ ชำาระหนี้เงินกูกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็ม ้ เอฟ) ที่ต้องทยอยชำา ระเป็นระยะเวลา 5 ปี และการ ที่ ธปท.เข้าไปซื้อขายเงินตราต่างประเทศ พยายาม ไม่ ใ ห้ มี ผ ลกระทบต่ อ ตลาด โดย ธปท.ได้ มี ก าร ทดสอบในเชิงเศรษฐมิติ ว่า การซื้อขายเงินบาทของ ธปท.มีผลกระทบต่อตลาดหรือไม่ ซึ่งผลออกมาไม่มี แต่การทีมคนเข้าไปซือขายเกิดขึนจริง จะบอกว่าไม่มี ่ ี ้ ้ ผลกระทบคงไม่ได้ "ระยะนี้เงินบาทอ่อนลงค่อนข้าง เร็วจริงๆ ซึ่งแบงก์ชาติไม่ห่วงว่าบาทจะอ่อนหรือแข็ง แค่ไหน เพราะจากเป้าหมายเงินเฟ้อ พิจารณาแล้ว ไม่ มี ปั ญ หา และไม่ ไ ด้ รั บ ผลกระทบจากอั ต ราแลก เปลี่ย น แต่แ บงก์ ช าติ จ ะดู แ ลไม่ ใ ห้ เ งิ น บาทผั น ผวน เ พื่ อ ช่ ว ย ก ลุ่ ม ธุ ร กิ จ ข น า ด ก ล า ง แ ล ะ ข น า ด ย่ อ ม สามารถนำา เข้าวัตถุดิบโดยอัตราแลกเปลี่ยนไม่ หวือ หวา และมี ค วามเสี่ ย งไม่ ม าก ต้ น ทุ น จะได้ ตำ่า ลง หน่ อย" ม.ร.ว.จัตุ ม งคล กล่ า วยอมรั บ บาทอ่ อ นส่ ว น หนึ่งเกิดจากแรงเก็งกำาไร สำาหรับอัตราแลกเปลี่ยนเงินบาท ทีอ่อนค่าลง ่ สอดคล้ อ งกั บ ปั จ จั ย พื้ น ฐานหรื อ ไม่ นั้ น ผู้ ว่ า การ ธป ท.กล่ า วว่ า ไม่ มีใ คร ตอบได้ เนื่ อง จา กกา ร เคลื่อนไหวเป็นไปตามการคาดการณ์ของนักลงทุนที่ มองเศรษฐกิ จ ไทยแล้ ว ทำา การซื้ อ ขายกั น อย่ า งไร
  • ก็ตาม เงิ นบาทที่อ่อ นลงส่ ว นหนึ่ งก็ เ กิ ด จากการเก็ ง กำาไร แต่มีน้อยมาก ส่วนการจะดำาเนินการเข้าไปซื้อ ขายเงินตราต่างประเทศในตลาดออฟชอร์อีกหรือไม่ ธปท.มีร ะบบดูแลอยู่ ส่ว นจะทำา หรื อ ไม่ ทำา ขึ้น อยู่ กั บ ตลาดเงินตราต่างประเทศเคลื่อนไหวหรือไม่ อีกส่วน หนึ่งเป็นเพราะว่าเรายังมีปัญหาการเมืองอยู่บ้าง แต่ รัฐบาลก็เป็นรัฐบาลที่มีความแน่นอน ด้านมาตรการ แก้ปัญหาเศรษฐกิจก็กำา ลังออกมาตามขั้นตอน โดย โครงการต่างๆ ค่อนข้างเป็นการวางพื้นฐานระยะยาว จึงทำา ให้โอกาสฟื้นตัวของประเทศในระยะสั้นมีน้อย กว่ า ประเทศอื่ น ๆ แต่ มี โ อกาสในระยะยาว "เรา พยายามแก้พื้นฐานเพื่อให้อยู่ได้ ในช่วงนี้รัฐบาลก็มี มาตรการใหม่ออกมามีผู้บริหารใหม่ ของที่ออกใหม่ก็ ต้องเข้าใจเรื่องใหม่ ซึ่งรัฐบาลก็รู้เรื่องเศรษฐกิจพื้น ฐานอยู่ ส มควร และนั ก ลงทุ น เขาก็ อ่ า นการเมื อ ง" ม.ร.ว.จัตุมงคล กล่าว รายงานนายกฯ-รมว.คลังเรียบร้อยแล้ว ผู้ว่าการ ธปท.กล่าวอีกว่า การดำาเนินการดูแล ค่าเงินบาทและการทำาธุรกรรมของ ธปท.นั้น ได้เรียน ให้นายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่ าการกระทรวงการ คลัง ทราบแล้ว โดยนายกรัฐมนตรีก็แสดงความเป็น ห่วง เพราะต้องการให้เงินบาทมีเสถียรภาพ ซึ่งเป็น ทิศทางเดียวกันกับ ธปท.นั่นคือ อัตราแลกเปลียนเงิน ่ บาทเคลื่ อ นไหวได้ โดยนั ก ธุ ร กิ จ ที่ ไ ม่ ใ ช่ นั ก ค้ า เงิ น พอที่จะติดตามได้ และรับความเสี่ยงได้ในระดับไม่
  • สูงนัก เขากล่า วอีกว่า ทุกฝ่ายทราบดีว่ า ในระยะนี้ สหรัฐอเมริกามีปัญหา การดำา เนินนโยบายการเงินที่ จ ะ ต้ อ ง ดึ ง อั ต ร า ด อ ก เ บี้ ย ใ ห้ อ ยู่ ร ะ ดั บ พ อ ดี ไ ม่ สนั บ สนุ น หรื อ ไม่ เ ป็ น การผลั ก ดั น เกิ น ไป เป็ น การ ทำาได้ยาก เพราะกว่ามาตรการจะมีผลก็ใช้เวลา 6-12 เดือน อย่างไรก็ตาม เมื่อ เวลาที่ส หรั ฐดึ งเศรษฐกิจ ให้ชะลอตัว เพื่อให้เศรษฐกิจไล่ทันการลงทุน ประเท ศอื่นๆค่อนข้า งเดื อดร้ อ นมากกว่ า สหรั ฐ โดยเฉพาะ ญีปุ่น เนื่องจากค่าเงินดอลลาร์เป็นพื้นฐานของการค้า ่ โลก และอีกส่วนหนึ่งเพราะสหรัฐเป็นผู้ซื้อรายใหญ่ ประมาณ 300-400 พั น ล้ า นดอลลาร์ ส หรั ฐ ดั ง นั้ น หากเศรษฐกิจสหรัฐชะลอก็จะกระทบการส่งออกของ ประเทศอืนๆ ส่วนญีปน ่ ่ ุ่ การปรั บ ตั ว รุ น แรงมาจากปั ญ หาหนี้ เ สี ย ราคาที่ ดิ น และสิ น ทรั พ ย์ ต ก "นั ก การเงิ น เก็ ง กั น ว่ า เศรษฐกิ จ สหรัฐจะปรับตัวดีขึ้น เพราะพื้นฐานด้านเทคโนโลยีดี และการปรั บ ปรุ ง การเพิ่ ม พู น ประสิ ท ธิ ภ าพการใช้ วัตถุดิบ และสินค้าคงเหลือในสต็อกก็ยังดำาเนินไปได้ ดีต่อเนื่อ ง ทางด้า นหุ้ น และอสังหาริ ม ทรั พ ย์ ก็ เริ่ ม ดี ดังนั้น เมื่อสหรัฐมีปัญหาแทนทีดอลลาร์จะอ่อนลงกับ ่ แข็งขึ้น เพราะคิดว่าสหรัฐมีปัญหาน้อยกว่าประเทศ อื่ น แต่ ค าดว่ า จะอยู่ แ บบ นี้ ไ ม่นา นนัก แนวโน้ม ดอลลาร์ไม่ใช่แนวโน้ ม เศรษฐกิจที่กำา ลังแข็ งใน 15 ปี แต่ที่เศรษฐกิจแข็งเพราะมีเทคโนโลยีมาช่วย ใน
  • ร ะ ย ะ ย า ว เ งิ น ส กุ ล อื่ น ๆ จึ ง อ่ อ น ล ง " ผู้ ว่ า ก า ร ธปท.กล่าว บาทกระเตืองขานรับตลาดต่างประเทศ ้ สำาหรับความเคลื่อนไหวของค่าเงินบาทวานนี้ (5) แข็ ง ค่ า ขึ้ น ตามลำา ดั บ ซื้ อ ขายระหว่ า งวั น อยู่ ที่ 45.25-45.45 บาทต่ อ ดอลลาร์ เปิ ด ตลาดที่ ร ะดั บ 45.30-45.35 บาทต่อดอลลาร์ และปิดตลาดที่ระดับ 45.25 บาทต่ อ ดอลลา ร์ นั ก ค้ า เงินจ า กธนา คา ร พาณิชย์ไทยรายหนึ่ง เปิดเผยว่า ปัจจัยหลักมาจาก การแข็งค่าของเงินเยนญี่ ปุ่น หลั งจากอ่อนค่าลงไป 126 เ ย น ต่ อ ด อ ล ล า ร์ ม า อ ยู่ ที่ 123.60 เ ย น ต่ อ ด อ ล ล า ร์ ซึ่ ง เ ป็ น ก า ร ข า น รั บ ม า ต ร ก า ร ก ร ะ ตุ้ น เศรษฐกิจฉุกเฉินของพรรคแอลดีพีทจะประกาศในวัน ี่ นี้ ประกอบกับเป็นช่วงวันหยุดยาวของไทย ทำาให้นัก ลงทุนส่วนหนึ่งเทขายดอลลาร์เพื่อถือเงินบาทไว้ใช้ จ่ า ยในช่ ว งวั น หยุ ด รวมทั้ ง การที่ ผู้ ว่ า การ ธปท. ออกมายอมรับว่า ธปท.เข้าแทรกแซงตลาดเงินทั้งใน ตลาดในประเทศและตลาดต่างประเทศ เพื่อป้องกัน ไม่ ใ ห้ เ งิ น บาทผั น ผวนมากเกิ น ไป โดยรายงานให้ นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรี ว่ า การกระทรวงการคลั ง ทราบตลอดเวลา ทำา ให้ ต ลาดมั่ นใจว่ า ธปท.ได้ เข้า มาดู แ ลตลาดเงิ น อย่ า งใกล้ ชิ ด นั ก ค้ า เงิ น อี ก ราย หนึ่งให้ความเห็นว่า ค่าเงินแข็งขึ้นตามค่าเงินภูมิภาค และส่ว นหนึ่ ง เป็ น การเข้ า พยุ ง เงิ น บาทจากทางการ เงินบาทอ่อนค่าสุดในช่วงเช้าที่ระดับ 45.48 บาทต่อ
  • ด อล ลา ร์แ ละ แข็ ง ค่ า สุด ที่ ร ะ ดับ 45.25 บ า ทต่อ ดอลลาร์ "วงการตลาดเงินมองว่าเงินบาทที่แข็งค่าขึ้น เป็นเพราะแบงก์ชาติเข้าแทรกแซงที่ 45.48 บาทต่อ ดอลลาร์ ซึ่ ง สั ง เกตได้ ว่ า ในช่ ว งเช้ า ได้ เ ข้ า มา แทรกแซงผ่านธนาคารรัฐภายในประเทศ จึงทำา ให้ นั ก ลงทุ น ในตลาดต่ า งประเทศไม่ ก ล้ า ถื อ ครองเงิ น ดอลลาร์ และกลับเข้าซื้อเงินบาทมากขึ้น" นักค้าเงิน รายนี้กล่าว เงินบาทที่แข็งค่าขึ้นวานนี้ไม่เป็นที่ผิด สั ง เกตมากนั ก เนื่ อ งจากเป็ น ช่ ว งปลายสั ป ดาห์ นั ก ลงทุนจึงลดการถือครองดอลลาร์ ประกอบกับค่าเงิน ในภูมิภาคโดยเฉพาะค่าเงินเยนปรับค่าแข็งขึ้น จาก ระดับ 124.75 เยนต่อดอลลาร์ในช่วงเช้ามาปิดตลาด ที่ 123.92 เยนต่อดอลลาร์ ธปท.ส่งสัญญาณแทรกแซงค่าเงินอีกหาก จำาเป็น สำา นักข่าวดาวโจนส์รายงานวานนี้ว่า ผู้ว่าการ ธ ป ท .ไ ม่ ไ ด้ ร ะ บุ เ ว ล า ห รื อ จำา น ว น ค รั้ ง ที่ เ ข้ า ไ ป แทรกแซง แต่ทางไอดีอีเอ โกลบอล (IDEA global) ให้ข้อมูลว่า ธปท.ได้เข้าไปแทรกแซงการซื้อขายใน ตลาดลอนดอน 2 ครั้ง ในช่วงสายของวันอังคาร (3) เมื่อค่า เงิน บาทอยู่ที่ 45.45 บาทต่อ ดอลลาร์ ส หรั ฐ และวันพุธ (4)ดอลลาร์เทียบบาทแข็งค่าขึ้นทำา สถิติ สู ง สุ ด รอบ 37 เดื อ น โดยเงิ น บาทอ่ อ นตั ว ลงอยู่ ที่ 45.50 บาทต่ อ ดอลลาร์ คาดว่ า การแข็ ง ค่ า ของ
  • ดอลลาร์ มีแนวโน้มทรงตัวระดับนี้ช่วงปลายสัปดาห์ ซึ่ ง เป็ น วั น หยุ ด ติ ด ต่ อ กั น หลายวั น และค่ า เงิ น เป้ า หมายแท้จริงในระยะยาวอยู่ที่ 46 บาท สำาหรับไอดีอี เอ โกลบอล เป็นองค์กรอิสระและเป็นโฮลดิ้ง คอมปา นี เชี่ยวชาญการวิเคราะห์เศรษฐกิจ จัดหาข้อมูลโลก การเงินมีเครือข่ายทั่ว โลก และมีลูกค้า 42 รายจาก กลุ่ ม สถาบั น การเงิ น ใหญ่ สุ ด ของโลกจากการจั ด อันดับของนิตยสารยูโรมันนี่ 50 อันดับแรก โดยไอดี อีเอก่อตังมาตังแต่ปี 2532 ทังนี้ บาทเทียบดอลลาร์ ้ ้ ้ ปรั บ ตั ว ลงจาก 45.38 บาท เป็ น 45.32 บาท หลั ง จาก ม.ร.ว.จัตุมงคล ยืนยันว่า ขายดอลลาร์สหรัฐใน จำา นวนไม่มาก เพื่อควบคุมการเคลื่อนไหวของบาท เที ย บดอลลาร์ ใ นตลาดต่ า งประเทศ และกล่ า วถึ ง ความเคลื่อนไหวมุ่งจะชะลอการอ่อนตัวลงของค่าเงิน และไม่ใช่เป็นการหยุดไว้ โดยเสริมว่า ธปท.จะปฏิบัติ การอีกหากจำาเป็น ขณะที่ บริษัทเอกชนไทยยังเร่งรีบ เข้าไปซื้อ เพื่อชำา ระคืนหนี้ต่างประเทศ โดยเกรงว่า เงินบาทยังอ่อนค่าลงอย่างต่อเนื่อง เมอร์ริล ลินช์คาดเดือนก.ย.บาทพุงถึง 48 ่ ทางด้า น เมอร์ ริล ลินช์ ภัทร ซิเคียวริตีส์ ได้ วิ เ คราะห์ ถึ ง แนวโน้ ม ค่ า เงิ น บาท โดยอิ ง จากความ เคลื่ อ นไหวของเงิ น เยน ในช่ ว ง 12 เดื อ นข้ า งหน้ า โดยคาดว่า ค่าเงินบาทจะอยู่ระหว่าง 45-48 บาทต่อ ดอลลาร์ ทังนี้ เมอร์ริล ลินช์ ระบุวา เนืองจากญีปน มี ้ ่ ่ ่ ุ่ ความสำาคัญอย่างยิงต่อเศรษฐกิจไทย และเศรษฐกิจ ่ ของภูมิภาค ทั้งในฐานะของประเทศคู่ค้า นักลงทุน
  • และผู้ปล่อยกู้ ดังนั้น การอ่อนค่าของเงินเยน น่าจะมี ผลให้ ค่ า เงิ น บาทอ่ อ นลงตามไปด้ ว ย โดยคาดว่ า ภายในสิ้ น ปี นี้ เงิ น เยนจะเคลื่ อ นไหวอยู่ ใ นช่ ว ง 130-140 เยนต่อดอลลาร์ ทำาให้คาเงินบาทในช่วงดัง ่ กล่าว น่าจะอยูทระดับ 46-48 บาทต่อดอลลาร์ พร้อม ่ ี่ กันนั้น เมอร์ริล ลินช์ ได้ปรับตัวเลขคาดการณ์ค่าเงิน บาทในช่ว งสิ้น เดือ น ก.ย.จาก 43 บาทต่อ ดอลลาร์ เป็น 48 บาทต่อดอลลาร์ และ 47.3 บาทต่อดอลลาร์ ใ น ช่ ว ง สิ้ น ปี อ ย่ า ง ไ ร ก็ ดี ห า ก ธ น า ค า ร แ ห่ ง ประเทศไทย (ธปท.) ตัดสินใจเพิ่มทุนสำารองเงินตรา ต่างประเทศ เพื่อชดเชยกับการชำาระหนีของกองทุน ้ การเงินระหว่า งประเทศ (ไอเอ็ม เอฟ) ค่า เงินบาทก็ อาจจะอ่อนลงกว่าทีคาดการณ์ไว้ได้ ในขณะนี้ ตัวเลข ่ ทุ น สำา รองเงิ น ตราต่ า งป ร ะ เทศข อง ธป ท .อยู่ ที่ 30,000 ล้านดอลลาร์ ขณะที่ ธปท.จำา เป็นต้องชำา ระ หนี้ของไอเอ็มเอฟ ในปีนี้ และอีก 2 ปีข้างหน้า เป็น ตัวเลขรวม 9,000-9,500 ล้านดอลลาร์
  • 3. เอกสารอ่านประกอบ ระบบอัตราแลกเปลียน ่ แบบไหนดี หม่อมอุ๋ย"แย้ง"วีรพงษ์" ยันใช้คาเงินบาท ่ ลอยตัว ที่มา: หนังสือพิมพ์ ผู้จัดการรายวันฉบับวันที่ 3 กรกฎาคม 2544 ผูจดการออนไลน์ ผูวาการธปท.ยันนโยบาย ้ ั ้ ่ อัตราแลกเปลียนแบบลอยตัวถูกต้องแล้ว จะไม่ ่ กลับไปใช้อตราแลกเปลียนแบบคงทีอกต่อไป โดย ั ่ ่ ี จะเน้นเสถียรภาพของอัตราแลกเปลียน "อัมมาร" ่ หนุนปล่อยค่าบาทลอยตามตลาดแท้จริง ในระหว่างการเปิดสัมมนาเรืองนโยบายการเงิน ่ ภายใต้สภาวะแวดล้อมการเงินใหม่ซงมีบรรดานักการ ึ่ เงิ น นั ก การธนาคารและนั ก วิ ช าการเข้ า ร่ ว มนั้ น ม.ร.ว.ปรีดยาธร เทวกุล ผูวาธปท. ได้ปฏิเสธข้อเสนอ ี ้ ่ แนะของนายวีรพงษ์ รามางกูร อดีตรองนายกฯทีให้ ่ รัฐบาลยกเลิกระบบอัตราแลกเปลียนแบบลอยตัว โดย่ ให้เหตุผลว่าระบบทีใช้กันอยูในขณะนีเหมาะสมแล้ว ่ ่ ้ เพราะว่าไทยได้เปิดเสรีทางการเงิน ดังนันการผูกค่า ้ เงิ น บาทกับ เงิน สกุล ดอลลาร์เ หมื อ นในอดี ต อาจจะ ทำา ให้ไทยถูกโจมตีค่าเงินบาทได้อีก ส่วนการดูแลผู้ ประกอบการส่งออกและนำา เข้า นัน ปัจจุบันธปท.ได้ ้ พยายามดูแลให้อตราแลกเปลียนมีเสถียรภาพโดยให้ ั ่ อยูระดับใกล้เคียงกับกลุมประเทศทีไทยวางเป้าหมาย ่ ่ ่ ไว้ ซึงวิธการนีจะช่วยลดความผันผวนของค่าเงินได้ใน ่ ี ้ ระดับหนึง่
  • ม.ร.ว.ปรีดยาธร ยังยืนยันว่าจะไม่กลับไปใช้ ิ อัตราแลกเปลียนแบบคงทีอกต่อไป เพราะเชือมัน ่ ่ ี ่ ่ ว่าการดำาเนินนโยบายอัตราแลกเปลียนแบบลอยตัวเป็น ่ สิงทีเหมาะสมแล้ว โดยธนาคารแห่งประเทศไทยจะ ่ ่ ดูแลเงินบาทด้วยการเน้นเสถียรภาพของอัตราแลก เปลียนไม่ให้เปลียนแปลงวันต่อวันโดยยึดการ ่ ่ เคลือนไหวของเงินสกุลหลัก เพือให้อตราแลก ่ ่ ั เปลียนอยูในระดับทีสงเสริมการค้าระหว่างประเทศ ่ ่ ่ ่ และไม่จงใจให้เอกชนเร่งชำาระคืนหนีตางประเทศ ู ้ ่ รวมถึงการป้องกันการเก็งกำาไรค่าเงินบาท นายอัมมาร์ สยามวาลา นักวิชาการเกียรติคณ ุ จากสถาบั น วิ จั ย เพื่อ การพั ฒ นาประเทศไทย หรื อ TDRI กล่าวว่า ระบบอัตราแลกเปลียนทีใช้กนอยูทกวัน ่ ่ ั ่ ุ นี้มี ค วามเหมาะสมกั บ ไทยแล้ ว แต่ ธ นาคารแห่ ง ประเทศไทยไม่ควรจะเข้าแทรกแซงค่าเงินมาก โดย เฉพาะผูวาการธนาคารแห่งประเทศไทยไม่ควรจะออก ้ ่ มาระบุว่า ค่า เงิน บาทควรจะอยู่ใ นตำา แหน่ ง ใดจึ ง จะ เหมาะสม เพราะจะทำาให้นกเก็งกำาไรคาดการณ์ทศทาง ั ิ ค่าเงินบาทได้ถกต้อง และเกิดปัญหาการเก็งกำาไรค่า ู เงินบาทง่ายขึน ้ นายนิพนธ์ พัวพงศกร อาจารย์คณะ เศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่า รัฐบาลควรมีมาตรการทีชัดเจนในการดูแลไม่ให้มีการ ่ เก็งกำาไรค่าเงินบาท ซึงผูวาการธนาคารแห่ง ่ ้ ่ ประเทศไทยคนใหม่ยังไม่มีมาตรการชัดเจนในการ
  • สกัดกันการเก็งกำาไรค่าเงินบาทในตลาดเงินนอก ้ ประเทศ ทำาให้ค่าเงินบาทอ่อนค่ามากเกินไป