ธรรมแห่งชีวิต
สามสิบ
ชือวิทยาศาสตร์ : Asparagus ra
  ่
ชือวงศ์
    ่          : ASPARAGAC
ชือสามัญ : Shatavari
      ่
ชืออื่นๆ่      : ...
cortex
                           pericy
      pit               Xyl cle
       h                em endode
epiderm        ...
โครงสร้างภายในของรากส
         ามสิบ
                          peric
 ถ่ายโดยใช้กำาลังขยาย     ycle
        40x
 xyle
    ...
โครงสร้างภายในของลำา
      ต้นสามสิบ
 ถ่ายโดยใช้กำาลังขยาย         epide
         10x                  rmis
   phlo
   em ...
โครงสร้างภายในของลำาต้นส
 ามสิบ ถ่ายโดยใช้กำาลังขยาย
            40x

       phlo
       em
     xyle
     m
epider
mis
pa...
โครงสร้างภายในของลำาต้นสา
  มสิบ ถ่ายโดยใช้กำาลังขยาย   xyle
            40x               m
        parenc
        hyma
e...
ลักษณะการเรียงตัวของใ
      บสามสิบ
ลักษณะหนามของใบ
     สามสิบ
ลักษณะการเรียงตัวขอ
    งใบสามสิบ
ลักษณะภายนอกของใ
     บสามสิบ
ลักษณะภายนอกของ
    ใบสามสิบ
โครงสร้างภายในของใ
      บสามสิบ



 Vascular
 bundle
epider
mis
ลักษณะของดอ
   กสามสิบ




ดอก สีขาว กลิ่นหอมอ่อนๆ
ออกเป็นช่อตามซอกกิ่ง
ลักษณะของดอกสา
     มสิบ
ลักษณะของโครงสร้างภายนอกของ
         ดอกสามสิบ
ลักษณะของโครงสร้างภายนอก
        ของดอกสามสิบ
   กลีบดอก


เกสรตัวเมี
   ย
    เกสรตัวผู้


กลีบเลี้ยงและกลีบดอกลักษณะเหมื...
ลักษณะของเกสรตัวผูดอ
                  ้
      กสามสิบ
                       เกสรตั
                       วผู้
ลักษณะรังไข่ของดอก
     สามสิบ          รังไข่
ลักษณะรังไข่ของดอ   รังไข่
    กสามสิบ
ลักษณะภาย     ลักษณะภาย
นอกของผล      นอกของผล
  สามสิบ      สามสิบที่สก
                        ุ
  ที่ยงอ่อน
      ั    ...
ลักษณะภายนอกของผล
     อ่อนสามสิบ
ลักษณะภายในของผลอ่อ
ลักษณะภายในของผล
ลักษณะภายนอกของผล
     แก่สามสิบ
ลักษณะภายในของผล
องค์ประกอบทางเคมีที่พบใน
     Asparagus racemosus
•   สารสำาคัญที่พบมากในรากของต้นสามสิบคือ
    steroidal saponins ที่มีนำ...
ราก
      พบสารหลักเป็นกลุ่ม steroidal saponin[6]
 ซึ่งมีในส่วนรากของพืช จำานวน 10 สาร
 ในจำานวนนี้
 สารที่เป็นองค์ประกอบห...
F

                                                                   H                            O
                     ...
ผล
•    พบ steroidal saponin[3] เช่นกัน คือ
     racemoside A (20), racemosied B (21)
     และ racemoside C (22)
         ...
สรรพสิ่งล้วนพั
   นเกี่ยว
ลักษณะทางกาย
     ภาพ
จากการส่งตัวอย่างดินให้ส่งสำานักงานพัฒนาทีดิน เขต 10 จ.ราชบุรี
                                          ่
วิเคราะห์และตรว...
สภาพดิน
     ดินในโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย
                 เพชรบุรี
มีปริมาณธาตุอาหารในดินที่วเคราะห์ได้คอ
            ...
จำานวนต้นสามสิบที่นำามาปลูกกานวน
            ผลของการปลู จำ ต้
                  10
                 นสามสิบ กจะตาย
กอพบว่...
ด้านชีวภาพของต้นส
        ามสิบ
     -วิธีการขยายพั
     นธุ์
     -วิธีการปลูก
     -สิ่งมีชีวิตอืนๆที่
                 ...
วิธีการขยายพันธุต้นสามสิบ
                ์
  ต้นสามสิบจะใช้วิธีขยายพันธุ์
  มีลักษณะสำาคัญดังนี้
  1.
  นำาต้นจากธรรมชาติ...
สิ่งมีชีวิตทีเกี่ยวข้อง
               ่
สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในบริเวณของรากต้นสาม
สิบที่พบเห็นกันได้อย่างชัดเจนคือผึงมิ...
ผึ้งมิ้ม
สามารถพบได้บริเวณดอกของต้นสา
   มสิบ
มีชื่อสามัญ: dwarf honey bee
ชื่อวงศ์ : Apidae
มีชื่อวิทยาศาสตร์: Apis flore...
ลักษณะของผึ้งมิ้มที่สำาคัญ
:เป็นผึ้งที่มีขนาดเล็กที่สุดในกลุ่ม
ผึ้งนำ้าหวาน
การช่วยผสมเกสร:เกิดขณะที่ผึ้ง
บินไปกินนำ้าหวาน...
ไส้เดือน
มีอยู่ทั่วไปตามดินชุ่มชืนร่วนซุย มันจะคืบคลานหากิ
                        ้
นอยู่ตามผิวดินและชอนไชไปตามซอกหลืบของ...
ปริมาณชั้นหน้าดินที่มีอินทรียวัตถุกั
          บไส้เดือนดิน
ประโยช
        น์แท้
       แก่มหาช
          น
ต้นสามสิบ
พระบรมราโชวาท

 “...ประโยชน์แท้นั้นมีอยู่ 2 อย่าง คือ
ประโยชน์ส่วนตัวที่ทุกคนมีสทธิจะแสวงหา
                            ิ
...
ลักษณะสำาคัญประโยชน์แท้
     1.
ผลประโยชน์นั้นเมื่อเกิดขึ้นแล้วสืบเนื่องยาวนา
นไม่รู้จบ
     2. ผลประโยชน์นั้นเมื่อเกิดขึ้...
องค์ความรู้ที่ต้องเ
     ผยแพร่
จากการที่โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย
เพชรบุรี ได้ศึกษาต้นสามสิบ
โดยการวิเคราะห์รูปลักษณ์
วิเคราะห์คุณสมบัติและวิเคราะห์พฤติ...
กิจกรรมที่จัดขึ้นภายใน
      โรงเรียน
หนึ่งหน่อ คือ หนึ่งต้นใหญ่ ในอนาคต
ที่จะแผ่กิ่งก้านสาขา ออกดอกออกผล
ใบแก่ที่รวงโรยลงบนดินก็สามารถบำารุงดินได้
         ่

เพราะตอนปลูกเราให้ปยคอกรองก้นหลุมเท่า
                      ุ๋
นั้น ...
สังเกตพบว่ารากพืชที่อวบอ้วนคล้ายรากกระ
ชาย
แต่จะยาวกว่ามีจำานวนมากเป็นร้อยๆราก
และที่รากสามสิบนี้แหละที่พบว่ามีศักยภาพด้
า...
ศักยภาพที่ปร
    ากฏ
คนภาคกลาง ภาคอีสาน ภาคใต้
ใช้รับประทานเป็นผักได้ โดยใช้ยอดอ่อน
ผลอ่อนรับประทานสด ๆ
และยังนำามาต้มหรือ
ทำาแกงอ่อม
      คนภ...
เภสัชกรหญิงสุภาภรณ์ ปิติพร
           หัวหน้ากลุ่มงานเภสัชกรรม
        โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร
 ผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไ...
วิธีใช้ โดยใช้รากมาต้มกิน
 หรือนำารากไปตากแดดให้แห้งแล้วบด
 เป็นผงปั้นเป็นลูกกลอนกินกับนำ้าผึ้ง
     หรือนำารากมาคั้นนำ้าส...
ในด้านสมุนไพร
       ตำารายาไทย ราก ขับปัสสาวะ
บำารุงทารกในครรภ์ บำารุง กำาลัง




      ตำารายาอินเดีย ราก ใบ มีอัลคาลอยด...
พืชแห่งอนาค
     ต
ประเทศไทยเป็นแหล่งผลิตสมุนไพรที่ใหญ่ที่สดแ
                                         ุ
ห่งหนึงของโลก
      ่
เพราะมีสมุนไพร...
สมุนไพรแห่งความ
      หวัง
สามสิบ
เป็นสมุนไพรชนิดหนึ่งที่มีการศึกษาวิจัยกันม
าก
การศึกษาวิจัยในห้องทดลองพบฤทธิ์ทางเภ
สัชวิทยา คือ ต้านเชื้อแบคทีเรียแ...
จากการที่เราได้ศึกษาข้อมูลด้านความเป็นพิ
ษในสัตว์ทดลองพบว่า การใช้ในขนาดสูง
2 กรัมต่อกิโลกรัม ด้วยการกินไม่พบพิษ
และการใช้...
การทดลองทางคลินิก
(การใช้ในคน)
คือการใช้ในการรักษาโรคกระเพาะ
โดยการให้รับประทานผงแห้งของราก
พบว่าได้ผลดีในการรักษาแผลที่กร...
อาหารตามภูมิปญญา
              ั
     ท้องถิ่น
ประชาชนในท้องถินส่วนหนึ่ง
                              ่
ยังมีวิถชีวิตที่เกี่ยวพันกับการนำาผักพืนบ้าน
          ี        ...
จากคำาบอกเล่าของครูสนฤดี ศรีสวัสดิ์
ที่มีบ้านตั้งอยู่ที่ตำาบลหนองตาพด
อำาเภอชะอำา เล่าว่า
“ ในหมู่บานเรารู้จักต้นสามสิบเป็...
คุณแม่ปาน เมืองงาม
ชาวนาบ้านชะอำา
มักจะแกงกะทิลูกสามสิบกับปลาทูย่าง
เมื่อต้นสามสิบออกผล เป็นอาหารประจำาฤดู
ที่มีลูกสามสิบอ...
ลูกสามสิบ ผลกลมเล็กสีเขียว ชุ่มนำ้า
รสขมอมหวาน ผลอ่อนสีเขียวรสขม
นำาไปแกงกับกะทิ ใส่กุ้ง
นำ้าแกงมีกลิ่นหอมกระชายแบบนำ้ายาข...
แกงลูกสามสิบ
ส่วนผสมแกงลูกสามสิบ

1. เนื้ออกไก่ 250 กรัม 1 ชิ้นหรือ กุ้งสด 250 กรัม          2.
   นำ้าพริกแกงเผ็ดใส่กระชา...
แกงลูกสามสิบ
                          ทีมา : ครัวผัก/Vegetable
                            ่
                      สูตรอา...
เครื่องแกง
พริกแห้งเม็ดใหญ่แกะเมล็ดออก
แช่นำ้าให้นม 5 เม็ด เกลือสมุทร
           ุ่                            1
  ช้อนชา
...
วิธีทำา
 1.
 ทำานำ้าพริกแกงโดยโขลกเครื่องปรุงทั้งหมดเข้าด้ว
 ยกันให้ละเอียด      ตักใส่ถ้วยพักไว้
 2. ล้างลูกสามสิบให้สะอา...
คุณธรรมที่ปร
   ะจักษ์
“
พืชไม่มีจิตวิญญาณแต่ก็ยังสามารถทำาประโย
ชน์ให้แก่มนุษย์ได้เราเป็นมนุษย์ที่มีจิตวิญญา
ณ อะไรบ้างทีเราทำาประโยชน์ให้กับสัง...
“
    ต้นสามสิบเป็นพืชที่มีความอดทนสูงต่อสภ
    าพดิน ฟ้า อากาศ
    สามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมที่แต
    กต่างจากถินเด...
จัดทำาโดย
นางสาวปรีญาภรณ์ อุ่นพิชัย
 นางสาวอะริยา  ปรีดาสุทธิ์
นางสาวชมพูนุช พ่วงทรัพย์สน ิ

      ชันมัธยมศึกษาปีที่ ๕
  ...
โครงสร้างต้นสามสิบ
โครงสร้างต้นสามสิบ
โครงสร้างต้นสามสิบ
โครงสร้างต้นสามสิบ
โครงสร้างต้นสามสิบ
โครงสร้างต้นสามสิบ
โครงสร้างต้นสามสิบ
โครงสร้างต้นสามสิบ
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

โครงสร้างต้นสามสิบ

11,255 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

โครงสร้างต้นสามสิบ

  1. 1. ธรรมแห่งชีวิต
  2. 2. สามสิบ ชือวิทยาศาสตร์ : Asparagus ra ่ ชือวงศ์ ่ : ASPARAGAC ชือสามัญ : Shatavari ่ ชืออื่นๆ่ : สามร้อยราก(ก ผักชีชาง(หนองคาย ้ ผักหนาม(นครราชส จ๋วงเครือ(ภาคเหนือ พอควายเมาะ(เชียง สามสิบ(ภาคกลาง)
  3. 3. cortex pericy pit Xyl cle h em endode epiderm rmis is โครงสร้างภายในของรากสามสิบ ถ่ายโดยใช้กำาลังขยาย 10x
  4. 4. โครงสร้างภายในของรากส ามสิบ peric ถ่ายโดยใช้กำาลังขยาย ycle 40x xyle pith m phl oem endode
  5. 5. โครงสร้างภายในของลำา ต้นสามสิบ ถ่ายโดยใช้กำาลังขยาย epide 10x rmis phlo em pit h xyl em
  6. 6. โครงสร้างภายในของลำาต้นส ามสิบ ถ่ายโดยใช้กำาลังขยาย 40x phlo em xyle m epider mis parench yma
  7. 7. โครงสร้างภายในของลำาต้นสา มสิบ ถ่ายโดยใช้กำาลังขยาย xyle 40x m parenc hyma epider collenc mis hyma chlorenc hyma
  8. 8. ลักษณะการเรียงตัวของใ บสามสิบ
  9. 9. ลักษณะหนามของใบ สามสิบ
  10. 10. ลักษณะการเรียงตัวขอ งใบสามสิบ
  11. 11. ลักษณะภายนอกของใ บสามสิบ
  12. 12. ลักษณะภายนอกของ ใบสามสิบ
  13. 13. โครงสร้างภายในของใ บสามสิบ Vascular bundle epider mis
  14. 14. ลักษณะของดอ กสามสิบ ดอก สีขาว กลิ่นหอมอ่อนๆ ออกเป็นช่อตามซอกกิ่ง
  15. 15. ลักษณะของดอกสา มสิบ
  16. 16. ลักษณะของโครงสร้างภายนอกของ ดอกสามสิบ
  17. 17. ลักษณะของโครงสร้างภายนอก ของดอกสามสิบ กลีบดอก เกสรตัวเมี ย เกสรตัวผู้ กลีบเลี้ยงและกลีบดอกลักษณะเหมือนกัน
  18. 18. ลักษณะของเกสรตัวผูดอ ้ กสามสิบ เกสรตั วผู้
  19. 19. ลักษณะรังไข่ของดอก สามสิบ รังไข่
  20. 20. ลักษณะรังไข่ของดอ รังไข่ กสามสิบ
  21. 21. ลักษณะภาย ลักษณะภาย นอกของผล นอกของผล สามสิบ สามสิบที่สก ุ ที่ยงอ่อน ั แล้ว และเมล็ด
  22. 22. ลักษณะภายนอกของผล อ่อนสามสิบ
  23. 23. ลักษณะภายในของผลอ่อ
  24. 24. ลักษณะภายในของผล
  25. 25. ลักษณะภายนอกของผล แก่สามสิบ
  26. 26. ลักษณะภายในของผล
  27. 27. องค์ประกอบทางเคมีที่พบใน Asparagus racemosus • สารสำาคัญที่พบมากในรากของต้นสามสิบคือ steroidal saponins ที่มีนำ้าตาลเป็นองค์ประกอบ พืชสร้างสารกลุ่มนี้มาเพื่อให้มีคุณสมบัตเป็นไขเคลือ ิ บเพื่อปกป้องผิวของพืชจากสภาพแวดล้อมภายนอก สารกลุ่มนี้สามารถละลายนำ้าแล้วเกิดฟองได้มีการนำาม าทุบหรือขุดกับนำ้าทำาเป็นสบู่ซกผ้าได้ทั้งรากและผล ั • steroidal saponins จะทำาหน้าที่เลียนแบบฮอร์โมนเพศจึงเรียกสารกลุ่มนี้ อีกอย่างได้ว่า phytoestrogen[8] ซึงทำาหน้าที่คล้ายกับฮอร์โมนเอสโตรเจน ่ ซึงเป็นฮอร์โมนเพศหญิง และมีการศึกษาผลของ ่ phytoestrogen กลุ่มนี้ในสตรีวัยทอง และสตรีวยหลังหมดประจำาเดือน พบว่า ั
  28. 28. ราก พบสารหลักเป็นกลุ่ม steroidal saponin[6] ซึ่งมีในส่วนรากของพืช จำานวน 10 สาร ในจำานวนนี้ สารที่เป็นองค์ประกอบหลักของสารกลุ่มนี้ คือ shatavarin I (10) และ shatavarin IV (7) และพบว่า สารกลุ่มนีมีฤทธิทางชีวภาพมากมาย[7] ้ ์ ซึ่งเชื่อว่าการออกฤทธิทางชีวภาพของรากต้นส ์ ามสิบเป็นผลมาจากสารกลุ่มนี้
  29. 29. F H O E O O H C D H O A B H R 3O H O H R 3O H O R 2O HO OR1 H I R 2O HO OR1 II 27 21 OH O 26 25 18 H 20 O 12 22 23 24 OH O OH 11 17 19 13 O OH HO 16 H 14 1 9 H 2 10 8 15 O H R3O 3 5 O 4 7 H 6 H H R3O R 2O O HO OR1 III H IV R 2O HO ภาพแสดงโครงสร้างของสารกลุ่ม OR1 steroidal saponin ที่พบในรากของ Asparagus
  30. 30. ผล • พบ steroidal saponin[3] เช่นกัน คือ racemoside A (20), racemosied B (21) และ racemoside C (22) 20. Racemoside A : R = S1 21. Racemoside A : R = S2 O 22. Racemoside A : R = S2 glc = glucose O rha = rhamnose H H H H RO H
  31. 31. สรรพสิ่งล้วนพั นเกี่ยว
  32. 32. ลักษณะทางกาย ภาพ
  33. 33. จากการส่งตัวอย่างดินให้ส่งสำานักงานพัฒนาทีดิน เขต 10 จ.ราชบุรี ่ วิเคราะห์และตรวจสอบพบว่า ตาราง แสดงค่าการตรวจสอบปริมาณธาตุอาหาร ค่าความเป็นกรด – ด่าง และความเค็มของดิน ค่าการตรวจสอบ ดินตัวอย่างบ อินทรี ฟอส โพแ ริเวณ แอมโมเนีย ไนเตร แคลเซี ความ ย์ ฟอรั ทสเ pH ม ต วัตถุ ส ซียม ยม เค็ม โรงเรียนจุฬา ภรณราชวิท เป็น ปกติ ยาลัย สูง สูง สูง กลา (0.1 เพชรบุรี 48 70 ง - - ไม่มี 640 7 ต.เขาใหญ่ pp pp ppm (6. ms/ อ.ชะอำา m m 7) cm) จ.เพชรบุรี
  34. 34. สภาพดิน ดินในโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย เพชรบุรี มีปริมาณธาตุอาหารในดินที่วเคราะห์ได้คอ ิ ื มีปริมาณแอมโมเนียมตำ่า - ตำ่ามาก ปริมาณไนเตรตตำ่ามาก - สูง ปริมาณฟอสฟอรัสตำ่า - สูงมาก ปริมาณโพแทสเซียมสูง ค่าความเป็นกรด - ด่าง ในดินที่ตนสามสิบสามารถเจริญเติบโตได้ ้ อยู่ระหว่าง 7 - 8 (ปานกลาง - ด่างอ่อน)
  35. 35. จำานวนต้นสามสิบที่นำามาปลูกกานวน ผลของการปลู จำ ต้ 10 นสามสิบ กจะตาย กอพบว่ากอที่มขนาดเล็กรากเล็ ี แต่กอใหญ่จะรอดเป็นส่วนใหญ่ จะพบปัญหาตอนนักการตัดหญ้ามักจะตั ดต้นสามสิบเสียหาย แต่ปัจจุบันต้นสามสิบ 2 ก่อใหญ่ มีการเจริญเติบโตขึนบนค้างได้แล้ว ้ แต่การออกดอกยังไม่คอยติดผล ่ จึงสามารถสรุปได้ว่าต้นสามสิบสามารถป ลูกในพืนที่โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลั ้ ย เพชรบุรีได้
  36. 36. ด้านชีวภาพของต้นส ามสิบ -วิธีการขยายพั นธุ์ -วิธีการปลูก -สิ่งมีชีวิตอืนๆที่ ่ เกี่ยวข้อง
  37. 37. วิธีการขยายพันธุต้นสามสิบ ์ ต้นสามสิบจะใช้วิธีขยายพันธุ์ มีลักษณะสำาคัญดังนี้ 1. นำาต้นจากธรรมชาติมาปลูกภายในโรงเรียน 2. ขุดหลุมให้มีขนาดประมาณ 50 ซม. นำาปุ๋ยคอกผสมดิน รองก้นหลุม 3. นำาต้นสามสิบมากจัดวางรากให้มีลักษณะกร ะจายออก
  38. 38. สิ่งมีชีวิตทีเกี่ยวข้อง ่ สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในบริเวณของรากต้นสาม สิบที่พบเห็นกันได้อย่างชัดเจนคือผึงมิ้มและ ้ ไส้เดือน
  39. 39. ผึ้งมิ้ม สามารถพบได้บริเวณดอกของต้นสา มสิบ มีชื่อสามัญ: dwarf honey bee ชื่อวงศ์ : Apidae มีชื่อวิทยาศาสตร์: Apis florea F.
  40. 40. ลักษณะของผึ้งมิ้มที่สำาคัญ :เป็นผึ้งที่มีขนาดเล็กที่สุดในกลุ่ม ผึ้งนำ้าหวาน การช่วยผสมเกสร:เกิดขณะที่ผึ้ง บินไปกินนำ้าหวานเกสรจะติดตาม หนวดหน้า ลำาตัว และขาของผึ้งไปเมื่อไปกินนำ้าหว านที่ดอกไม้ใหม่ ละอองเกสรจะตกลงบนดอกไม้ ทำาให้เกิดการผสมเกสร
  41. 41. ไส้เดือน มีอยู่ทั่วไปตามดินชุ่มชืนร่วนซุย มันจะคืบคลานหากิ ้ นอยู่ตามผิวดินและชอนไชไปตามซอกหลืบของเม็ด ดิน ปกติมันจะกินเศษใบไม้และพืชผักเป็นอาหารการชอ นไชของไส้เดือนทำาคุณสมบัตทางกายภาพของดินใ ิ ห้ดีขน โดยดิน ซากพืชซากสัตว์ เศษอาหาร ึ้ และอินทรียวัตถุต่าง ๆ ที่ไส้เดือนกินเข้าไป จะถูกย่อยสลายและถูกขับถ่ายออกมาเป็นมูล(cast) ซึงมีธาตุอาหารที่พืชต้องการในปริมาณมากและอยู่ใ ่ นรูปที่ละลายนำ้าได้ดี
  42. 42. ปริมาณชั้นหน้าดินที่มีอินทรียวัตถุกั บไส้เดือนดิน
  43. 43. ประโยช น์แท้ แก่มหาช น ต้นสามสิบ
  44. 44. พระบรมราโชวาท “...ประโยชน์แท้นั้นมีอยู่ 2 อย่าง คือ ประโยชน์ส่วนตัวที่ทุกคนมีสทธิจะแสวงหา ิ และได้รับ แต่ต้องด้วยวิถทางที่สุจริตและเป็นธรรมกับ ี ประโยชน์ส่วนรวม ซึงเป็นประโยชน์ของชาติที่แต่ละคนมีสวนร่ ่ ่ วมอยู่ การทำางานทุกอย่าง จะต้องได้ประโยชน์แท้
  45. 45. ลักษณะสำาคัญประโยชน์แท้ 1. ผลประโยชน์นั้นเมื่อเกิดขึ้นแล้วสืบเนื่องยาวนา นไม่รู้จบ 2. ผลประโยชน์นั้นเมื่อเกิดขึ้นแล้ว ช่วยให้กายดำารงอยู่ได้ ขจัดความขาดแคลนทางกาย ถ้าขาดแคลนแล้วกายอยู่ไม่ได้ ถ้าอากาศเต็มไปด้วยสิงมีพษก็อยู่ไม่ได้ ่ ิ 3. ผลประโยชน์นั้นเมื่อเกิดขึ้นแล้ว จรรโลงจิตให้เบิกบาน
  46. 46. องค์ความรู้ที่ต้องเ ผยแพร่
  47. 47. จากการที่โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย เพชรบุรี ได้ศึกษาต้นสามสิบ โดยการวิเคราะห์รูปลักษณ์ วิเคราะห์คุณสมบัติและวิเคราะห์พฤติกรรมของต้นสา มสิบ พวกเราได้เราได้เริ่มปลูกต้นสามสิบเมื่อปี 2549 โดยการนำาต้นพืชจากป่าธรรมชาติเข้ามาปลูก บางต้นก็เติบโตดี บางต้นแกล้งตาย บางต้นก็ตาย
  48. 48. กิจกรรมที่จัดขึ้นภายใน โรงเรียน
  49. 49. หนึ่งหน่อ คือ หนึ่งต้นใหญ่ ในอนาคต ที่จะแผ่กิ่งก้านสาขา ออกดอกออกผล
  50. 50. ใบแก่ที่รวงโรยลงบนดินก็สามารถบำารุงดินได้ ่ เพราะตอนปลูกเราให้ปยคอกรองก้นหลุมเท่า ุ๋ นั้น ต่อมาเราไม่ได้ให้ปุ๋ยชนิดใดอีกเลย เพราะเราต้องการให้ต้นสามสิบพึงตนเองให้ไ ่ ด้
  51. 51. สังเกตพบว่ารากพืชที่อวบอ้วนคล้ายรากกระ ชาย แต่จะยาวกว่ามีจำานวนมากเป็นร้อยๆราก และที่รากสามสิบนี้แหละที่พบว่ามีศักยภาพด้ านยาสมุนไพรสูงมาก
  52. 52. ศักยภาพที่ปร ากฏ
  53. 53. คนภาคกลาง ภาคอีสาน ภาคใต้ ใช้รับประทานเป็นผักได้ โดยใช้ยอดอ่อน ผลอ่อนรับประทานสด ๆ และยังนำามาต้มหรือ ทำาแกงอ่อม คนภาคเหนือ ใช้เป็นยาดอง ยาบำารุง สำาหรับเพศชาย เพราะกินแล้วทำาให้เพิ่มสมรรถภาพ ที่เรียกว่า ม้าสามต๋อน
  54. 54. เภสัชกรหญิงสุภาภรณ์ ปิติพร หัวหน้ากลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร ผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไพรไทย กล่าวว่า “ สาวร้อยผัวเป็นยาบำารุงกำาลังสำาหรับสตรี จึงมีชื่อว่า สาวร้อยผัวกล่าวคือไม่ว่าจะอายุเท่าไรก็ยังสา มารถมีลูกมีผัวได้ ความหมายคล้าย ๆ กับสาวสองพันปีที่ยังดูสาวเสมอ ”
  55. 55. วิธีใช้ โดยใช้รากมาต้มกิน หรือนำารากไปตากแดดให้แห้งแล้วบด เป็นผงปั้นเป็นลูกกลอนกินกับนำ้าผึ้ง หรือนำารากมาคั้นนำ้าสดๆ ผสมนำ้าผึ้ง ให้สตรีดื่มแล้วจะ ทำาให้เป็นสาวตลอดกาล
  56. 56. ในด้านสมุนไพร ตำารายาไทย ราก ขับปัสสาวะ บำารุงทารกในครรภ์ บำารุง กำาลัง ตำารายาอินเดีย ราก ใบ มีอัลคาลอยด์ ซาโปนิน กลัยโคไซด์ ใช้ขับ นำ้านม เจริญอาหาร เพิ่มกำาหนัด ราก รักษาอาการ ประจำาเดือน
  57. 57. พืชแห่งอนาค ต
  58. 58. ประเทศไทยเป็นแหล่งผลิตสมุนไพรที่ใหญ่ที่สดแ ุ ห่งหนึงของโลก ่ เพราะมีสมุนไพรอยู่หลากหลายชนิด ต้นสามสิบก็เป็นหนึ่งในพืชสมุนไพรไทยที่ควรนำาก ลับมาฟื้นฟู (ทีมข่าวเฉพาะกิจ, 2549: 34)
  59. 59. สมุนไพรแห่งความ หวัง
  60. 60. สามสิบ เป็นสมุนไพรชนิดหนึ่งที่มีการศึกษาวิจัยกันม าก การศึกษาวิจัยในห้องทดลองพบฤทธิ์ทางเภ สัชวิทยา คือ ต้านเชื้อแบคทีเรียและเชื้อรา คลายกล้ามเนื้อของมดลูก บำารุงหัวใจ แก้การอักเสบ แก้ปวด มีฤทธิ์เหมือนฮอร์โมนเอสโตรเจน ยับยั้งเบาหวาน เป็นพิษต่อเซลล์มะเร็ง กระตุ้นภูมิคุ้มกัน ต้านอาการเม็ดเลือดขาวตำ่า
  61. 61. จากการที่เราได้ศึกษาข้อมูลด้านความเป็นพิ ษในสัตว์ทดลองพบว่า การใช้ในขนาดสูง 2 กรัมต่อกิโลกรัม ด้วยการกินไม่พบพิษ และการใช้ในระยะยาวด้วยการต้มนำ้า ความเข้มข้น 100 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ให้กินทั้งเนื้อและนำ้านาน 4 - 32 สัปดาห์ไม่พบความผิดปกติเมื่อเปรียบเทียบ กับหนูในกลุ่มควบคุม
  62. 62. การทดลองทางคลินิก (การใช้ในคน) คือการใช้ในการรักษาโรคกระเพาะ โดยการให้รับประทานผงแห้งของราก พบว่าได้ผลดีในการรักษาแผลที่กระเพาะอ าหารและลำาไส้เล็กที่กรดเกิน **เนื่องจากเป็นสมุนไพรที่ออกฤทธิ์คล้ายเ อสโตรเจน จึงห้ามใช้ในสตรีที่มีความเสี่ยงต่อการเป็น มะเร็ง
  63. 63. อาหารตามภูมิปญญา ั ท้องถิ่น
  64. 64. ประชาชนในท้องถินส่วนหนึ่ง ่ ยังมีวิถชีวิตที่เกี่ยวพันกับการนำาผักพืนบ้าน ี ้ มาบริโภค ทั้งการเก็บจากป่าชายเลน ป่าเขา ทุ่งนา หรือนำามาปลูกในบริเวณบ้าน ผักพืนบ้านมีมากมายหลายชนิดหมุนเวียนไ ้ ปตามฤดูกาล ปัจจุบนผักพืนบ้านบางชนิดเริ่มมีน้อยลง ั ้ หายากมากขึน โดยเฉพาะ ต้นสามสิบ ้ หรือลูกสามสิบที่ชาวบ้านสามารถเก็บยอด ต้นอ่อน หรือผลของต้นสามสิบ
  65. 65. จากคำาบอกเล่าของครูสนฤดี ศรีสวัสดิ์ ที่มีบ้านตั้งอยู่ที่ตำาบลหนองตาพด อำาเภอชะอำา เล่าว่า “ ในหมู่บานเรารู้จักต้นสามสิบเป็นอย่างดี ้ บางคนก็เรียกสมสิบ พอถึงฤดูที่สามสิบแตกยอดแตกใบ เราจะเก็บยอดอ่อนๆ ของต้นสามสิบมาหั่นเป็นชิ้นฝอยนำาไข่มาต่อย ใส่แล้วนำาไปเจียว หรือจะนำามาผัดใส่กุ้ง ใส่หมูเหมือนผัดหน่อไม้ฝรั่ง
  66. 66. คุณแม่ปาน เมืองงาม ชาวนาบ้านชะอำา มักจะแกงกะทิลูกสามสิบกับปลาทูย่าง เมื่อต้นสามสิบออกผล เป็นอาหารประจำาฤดู ที่มีลูกสามสิบออกมาก ช่วงปลายเดือน กรกฎาคม - ต้นเดือนสิงหาคม และมีจำาหน่ายในตลาดชะอำา โดยชาวบ้านจะเก็บจากป่าเสมา
  67. 67. ลูกสามสิบ ผลกลมเล็กสีเขียว ชุ่มนำ้า รสขมอมหวาน ผลอ่อนสีเขียวรสขม นำาไปแกงกับกะทิ ใส่กุ้ง นำ้าแกงมีกลิ่นหอมกระชายแบบนำ้ายาขนมจีน รสขมของลูกสามสิบจะลดน้อยลง จึงทำาให้ได้รสขมมันที่อร่อยลงตัว ส่วนผลอ่อนสดๆ กับยอดอ่อนก็นำามากินเป็นผักสดหรือจะนำาไปลว กจิ้มนำ้าพริกชนิดต่างๆ ก็ได้
  68. 68. แกงลูกสามสิบ ส่วนผสมแกงลูกสามสิบ 1. เนื้ออกไก่ 250 กรัม 1 ชิ้นหรือ กุ้งสด 250 กรัม 2. นำ้าพริกแกงเผ็ดใส่กระชาย 1/4 ถ้วย 3. นำ้าปลา 2 ช้อนโต๊ะ 4. นำ้าตาลปี๊บ 1/2 ช้อนโต๊ะ 5. หัวกะทิ 1 ถ้วย 6. กะทิ 2 ถ้วย 7. เกลือป่น 3 ช้อนชา 8. ลูกสามสิบ 300 กรัม 9. ใบมะกรูดฉีก 5 ใบ วิธีทำา 1. ล้างเนื้ออกไก่ หั่นเป็นชิ้นพอคำาใส่จาน พักไว้ หรือถ้าเป็นกุงปลอกเปลือกกุ้งออก พักไว้ ้ 2. เคี่ยวหัวกะทิ ถ้วย ในกระทะด้วยไฟอ่อนจนกะทิแตกมัน ใส่นำ้าพริกลงผัดจนมีกลิ่นหอม และมีมันสีส้ม ลอยหน้าเล็กน้อย จึงใส่กะทิและหัวกะทิที่เหลือ คนให้เข้ากัน พอเดือดใส่เนื้อไก่ที่หั่นไว้ ใส่ลูกสามสิบ ปรุงรสด้วยนำ้าปลา เกลือ และนำ้าตาล คนให้ทั่ว ตามด้วยใบมะกรูด 3. ตักใส่ถ้วยตกแต่งด้วยใบมะกรูด
  69. 69. แกงลูกสามสิบ ทีมา : ครัวผัก/Vegetable ่ สูตรอาหาร : เยาวภา ขวัญดุษฎี ส่วนผสม ลูกสามสิบ 11/2 ถ้วย นำ้าพริกแกง ¼ ถ้วย + 2 ช้อนโต๊ะ เนื้อปลาช่อนย่าง ½ ถ้วย กะทิ 3 ถ้วย กุ้งชีแฮ้ ( ตัวละ25-30 กรัม ) แกะเปลือกไม่ผ่าหลัง 5 ตัว นำ้าปลา 3 ช้อนโต๊ะ +
  70. 70. เครื่องแกง พริกแห้งเม็ดใหญ่แกะเมล็ดออก แช่นำ้าให้นม 5 เม็ด เกลือสมุทร ุ่ 1 ช้อนชา ข่าแก่หั่นละเอียด 1 ช้อนชา ตะไคร้ซอย 1 ช้อนชา ผิวมะกรูดหั่นละเอียด 1 ช้อนชา พริกไทยเม็ด 5 เม็ด รากผักชีหั่น 2 ช้อนชา
  71. 71. วิธีทำา 1. ทำานำ้าพริกแกงโดยโขลกเครื่องปรุงทั้งหมดเข้าด้ว ยกันให้ละเอียด ตักใส่ถ้วยพักไว้ 2. ล้างลูกสามสิบให้สะอาด ใส่ตะแกรงพักให้สะเด็ดนำ้า 3. โขลกนำ้าพริกแกงที่โขลกกับเนื้อปลาย่าง เข้าด้วยกันจนละเอียด ตักใส่ถ้วยพักไว้ 4. เคียวกะทิ ½ ถ้วย ่ ในกระทะด้วยไฟอ่อนจนแตกมัน ใส่นำ้าพริกแกงที่โขลงลงผัดจนมีกลิ่นหอมและมีมั นสีแดงลอยหน้า ใส่กะทิ 1 ถ้วย ผัดให้ทั่ว ใส่กุ้ง พอกุ้งสุก ตักใส่หม้อ ยกขึ้นตั้งบนไฟกลาง ใส่กะทิที่เหลือ คนให้ทั่วพอเดือด ใส่ลูกสามสิบ
  72. 72. คุณธรรมที่ปร ะจักษ์
  73. 73. “ พืชไม่มีจิตวิญญาณแต่ก็ยังสามารถทำาประโย ชน์ให้แก่มนุษย์ได้เราเป็นมนุษย์ที่มีจิตวิญญา ณ อะไรบ้างทีเราทำาประโยชน์ให้กับสังคม ” ่ “ ลูกสามสิบมีความสมบูรณ์ของผลที่ต่างกันออ กไป บางผลมีความสมบูรณ์คุณภาพดี แต่บางผลก็บิดเบี้ยวเสียหาย เปรียบได้กับมนุษย์เราในสังคมที่มีทั้งคนดี คนชั่วปะปนกันไป
  74. 74. “ ต้นสามสิบเป็นพืชที่มีความอดทนสูงต่อสภ าพดิน ฟ้า อากาศ สามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมที่แต กต่างจากถินเดิมได้ดีมาก ่ การเติบโตที่มั่นคง เปรียบเสมือนชีวตของเราที่ต้องปรับตัว ิ สร้างภูมิคุ้มกันเพื่อการอยู่รอด ” “ ในป่าธรรมชาติ ต้นสามสิบเป็นไม้เถาเลื้อยขนาดเล็ก ชอบพาดพันต้นไม้อื่น
  75. 75. จัดทำาโดย นางสาวปรีญาภรณ์ อุ่นพิชัย นางสาวอะริยา ปรีดาสุทธิ์ นางสาวชมพูนุช พ่วงทรัพย์สน ิ ชันมัธยมศึกษาปีที่ ๕ ้ โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย เพชรบุรี

×