Tài liệu mô tả nhiều khung cảnh và âm thanh sinh động, từ cuộc sống hàng ngày đến những khoảnh khắc cụ thể trong một cộng đồng. Một số nhân vật và sự kiện được thể hiện qua ngôn ngữ phong phú, tạo ra hình ảnh rõ nét về văn hóa và đời sống. Tác giả sử dụng những hình ảnh và âm thanh sống động để thu hút sự chú ý và cảm xúc của người đọc.

1. XUNG KÑCH 1
http://ebooks.vdcmedia.com
MUÅC LUÅC
I ............................................................................................................................................2
II...........................................................................................................................................8
III........................................................................................................................................16
IV........................................................................................................................................25
V .........................................................................................................................................34
VI........................................................................................................................................45
VII.......................................................................................................................................59
VIII .....................................................................................................................................78
IX........................................................................................................................................96
X .........................................................................................................................................98

2. Nguyïîn Àònh Thi 2
http://ebooks.vdcmedia.com
I
Trong aánh trùng suöng, gioá bêëc traân xuöëng thung luäng.
Nhûäng khu rûâng aâo aâo nhû soáng biïín. Nhûäng rùång trêíu truát laá túái
têëp. Mêëy chiïëc laá baâng cuöëi cuâng quaåt lïn quaåt xuöëng röëi loaån trïn
caânh. ÚÃ ngaä ba àûúâng vaâo laâng Chanh, caái khuön cûãa söí liïëp cuãa
àöìn cöng an luâ muâ aánh àeân hoa kyâ. Reát quaá. Anh cöng an viïn
quaâng chùn ngöìi lim dim. aánh àeân dêìu vaâng hoe toãa möåt khoanh
troân trïn mùåt baân. Caái àöìng höì baáo thûác kïu laåch taåch, tiïëng nghe
hên ró, cuä kyä. Gioá bêëc thöíi löång lïn tûâng höìi daâi. Phña xa, àïm
khuya böîng öìn aâo. Anh cöng an viïn tónh hùèn buöìn nguã, vùån to
ngoån àeân. Tiïëng öìn aâo möîi luác möåt gêìn. Nhû möåt thaác nûúác àang
tung boåt chaåy túái. Tiïëng löåc cöåc. Tiïëng veáo von. Möåt tiïëng haát nghe
roä. Anh em ú... êìm êìm tiïëng ngûúâi reo hoâ... ú...ú... Tiïëng haát böíng
lïn oãn eãn. Mêy che cho boáng trùng múâ... úâ. Ta giûä bñ mêåt ta moâ... oâ
ài àïm öëi anh chõ em úi... Caái xe boâ àaä löåc cöåc túái. AÁo túi, muä daå
raách, aáo ba-àúâ-xuaá cuä mûúáp luâng thuâng, bao gaåo, chiïëu buöåc cheáo
ngûúâi, chùn daå khoaác cheáo vai, khùn vuöng, quang, thuáng, noán,
rêìm rêåp ài qua khuön cûãa saáng trùng lúâ múâ.
- Ö tö àêy! Ö tö hai baánh cuãa Viïåt Nam àêy !
- Maát quaá, sûúáng caã ruöåt.
- Maát àïën têån tim phöíi, öng baâ öng vaãi úi.
- Hoâm gò maâ nùång boã böë thïë khöng biïët!
- Bñ mêåt, bñ mêåt...
Böîng àaám ngûúâi àûáng dûâng laåi.
- Thöi hïët àûúâng nhûåa! Àûúâng àêët àêy. Löëi reä àêy röìi!
- Chaâ! Bïn kia coá àûúâng gooâng anh em aå.
- Coá caái xe gooâng maâ àêíy möåt leâo nhó.
- Töëi om om, ài àûáng thïë naâo!
Gùåp möåt anh böå àöåi tûâ meá rûâng töëi ài ra, hoå uâa àïën.
- Àûúâng vaâo laâng Chanh àêy phaãi khöng àöìng chñ?

3. XUNG KÑCH 3
http://ebooks.vdcmedia.com
- Ài ài chûá, àûáng laåi laâm gò nhû phöîng àaá êëy!
- Coá cêìu cöëng gò khöng haã anh?
- Tûúát bú röìi. Caách böën cêy coá caái cêìu gaäy.
- Liïåu coá bùçng caái cêìu höm qua khöng?
- AÂo ài!
- Ài chuyïën dên cöng naây vïì bu chaáu tõt mêët möåt lûáa àeã àêëy
caác cuå aå.
- Anh phaãi gioá, chên vúái tay!
- Gúám chõ, nhúä möåt tñ maâ.
- Caái gò thïë?
- Thöi thöi nhanh lïn caác anh chõ úi!
Caái xe boâ chöìm lïn, reä vaâo con àûúâng nhoã, baánh göî nïån khêëc
khêëc xuöëng nhûäng öí gaâ. Laåi möåt àaám xe boâ. Möåt töëp gaánh vaä, hai
ngûúâi möåt keát göî trùæng. Coá keát to, böën ngûúâi gaánh rñu vaâo nhau.
Tiïëng thúã höìng höåc. Tiïëng xuyát xoa vò reát. Nhûäng caánh tay cuöìn
cuöån gên, nhûäng maãng sûúân phanh trêìn, aáo taã túi. "Nhanh lïn, ài
nhanh lïn, anh chõ em". Anh cöng an viïn quaâng chùn ngöìi lim
dim trûúác ngoån àeân. Ngûúâi úã àêu àöí ra lùæm thïë! Mêëy nghòn mêëy
vaån. Cûá nhû thïë naây suöët àïën saáng...
- Àêy laâ àûúâng ài Thaái Nguyïn phaãi khöng anh?
Anh cöng an viïn ngêíng mùåt lïn, giêåt mònh. Möåt boáng to lúán
àûáng lêëp caã bïn ngoaâi. Àöìng chñ böå àöåi mang muä sùæt, mùåt to vaâ
àen truäi, hai mùæt huáp lïn àoã ngêìu. Àùçng sau löë nhöë nùm saáu boáng
muä sùæt nûäa. Giêìy àinh löåp cöåp trïn àûúâng nhûåa. Anh cöng an viïn
gêåt àêìu:
- Caác àöìng chñ vïì àêu?
- Reát quaá, vaâo ngöìi nhúâ anh möåt tñ.
Anh böå àöåi keáo giaây bûúác vaâo. Böën nùm anh vaâo theo. Möåt
anh ngöìi phõch xuöëng àêët, tûåa lûng vaâo vaách, keáo caái cöí aáo "búâ-lu-
döng" lïn, guåc àêìu xuöëng hai caánh tay. Hoå bêåt lûãa, chêm thuöëc laá.
Muâi thuöëc thúm nhû dûáa bay àêìy nhaâ. Möåt anh voâ caái bao thuöëc laá
nhêëp nhoaáng trong tay, vûát ra àûúâng, êìm ûâ möåt tiïëng "hïët". Anh
cöng an viïn tónh nhû saáo, ngûåc àêåp thon thoát. Àuáng muâi thuöëc laá
ta-bo, chiïën lúåi phêím trïn Cao Bùçng, Laång Sún kyâ vûâa röìi. Kheáo

4. Nguyïîn Àònh Thi 4
http://ebooks.vdcmedia.com
caác "tûúáng" àêy! Àuáng caác "tûúáng" àêy röìi. Tûâ con àûúâng laâng
Chanh keáo ra theo haâng möåt mêëy chuåc anh böå àöåi luâi luäi, chên
bûúác moãi mïåt, suáng quaâng vai. Ra túái àûúâng nhûåa, hoå àûáng laåi
nhòn quanh, röìi laåi im lùång ài thong thaã, lûâ àûâ, vïì phña xuöi. Hai
tiïíu àöåi, ba tiïíu àöåi, doâng böå àöåi daâi ra maäi. Anh cöng an viïn
trong loâng nhû muáa lïn: böå àöåi "trïn êëy" vïì àêy! Tröng anh naâo
cuäng cöìm cöåm nhûäng suáng àaån, vai lûng to luâ luâ. Sùæp "coá chuyïån
to" dûúái xuöi röìi! Mêëy anh böå àöåi vaâo ngöìi nghó nhúâ àaä guåc àêìu lïn
caánh tay maâ nguã. Con àûúâng laâng Chanh nhoã heåp chêåt nñch nhûäng
ngûúâi chen vaâo nhau maâ ài: böå àöåi keáo ra, dên cöng keáo vaâo. Caâng
túái gêìn caái cêìu gêîy caâng ûá ngûúâi laåi. Tûâng àaám lûãa lúán rùæc taân bay
laã taã, dên cöng öm àêìu göëi ngöìi sûúãi. Tiïëng kïu, theát, cûúâi, noái vo
vo nhû trong möåt töí ong. Cêìu gêîy chûa sûãa, múái bùæc àûúåc coá hai ba
cêy göî lúán ngang qua suöëi sêu töëi om. Àaám dên cöng uân uân àïën.
- Àúåi anh em böå àöåi qua hïët àaä.
- ÚÁi trúâi úi thïë thò àúåi àïën saáng!
- Bïn kia coân àen ngoâm caã kia kòa. Suáng nhû laá tre!
- Cûá sang ài, nhúâ caác anh êëy möåt tñ.
- Coá mêëy cêy göî troân thu lu trún tuöåt sang thïë naâo àûúåc.
- Rúä caác keát göî xuöëng, cho sang trûúác röìi khiïng xe sang.
- Löåi suöëi coá àûúåc khöng?
- Caái cêìu noá ûá nûúác sêu àïën ngûåc, ûúát hïët haâng mêët.
- Tao sang àêy. Caác anh cho töi nhúâ vúái.
Möåt öng giaâ xûúng xêíu eâ möåt tiïëng, nhêëc caái keát lïn vai, xùm
xùm bûúác lïn, hai chên àaåp lïn nhûäng cêy göî. Böå àöåi dûâng laåi bïn
kia. Öng giaâ ài nhanh nùm saáu bûúác trïn cêìu. Nhûäng cêy göî rung
rung. Hai öëng chên cuäng rung rung. aánh àuöëc nhoaâi lïn phña trûúác
öng giaâ, nhûäng cêy göî àoã daâi ra, nhû cûåa quêåy. Öng giaâ laåi eâ möåt
tiïëng, ài lïn ba böën bûúác. Tiïëng öng thúã döëc, hai àêìu cêìu nghe
cuâng roä. Nhûäng dêy gên cöí keáo hïët caã lïn. Sang gêìn hïët cêìu, öng
chòa möåt caánh tay ra vúái vúái. Möåt anh böå àöåi àoán tay öng cuå keáo
lïn, àúä caái keát trïn vai öng, àùåt xuöëng. Öng laäo loâng khoâng chûa
àûáng thùèng lïn àûúåc, lêëy öëng tay aáo chuâi rêu.
- Hïì! Sang ài chûá!
Àuöëc lûãa chaáy caâng to, böën nùm ngûúâi dên cöng vaác keát nùång
rêåp rònh trïn nhûäng cêy göî. Boáng töëi bïn kia cêìu im lùång. Böå àöåi

5. XUNG KÑCH 5
http://ebooks.vdcmedia.com
àûáng haâng möåt saát vaâo nhau, chên rêåm rõch, ngûúâi sau tûåa àêìu
vaâo ba lö ngûúâi trûúác, nguã gaâ nguã gêåt. Doâng böå àöåi daâi dùçng dùåc,
khöng biïët àïën têån àêu múái hïët. Tûâng quaäng, nùm baãy anh ngöìi
hú tay chung quanh mêëy àöëng lûãa nhoã baåt gioá. Möåt tiïëng huyát saáo
vùng vùèng khi xa khi gêìn. Caâng xa dêìn caái cêìu gaäy, caâng im lùång.
Caác àún võ úã dûúái phaãi àúåi lêu, chiïën sô àaä ngöìi tûåa vaâo búâ coã maâ
nguã say. Nhiïìu trung àöåi àaä cho anh em boã chùn ra nùçm. aánh
trùng múâ xaám trïn nhûäng chiïëc chùn daå moãng. Têët caã àïìu im lòm.
Lêu lêu, lêîn vúái tiïëng gioá, truyïìn ài möåt tiïëng xò xaâo.
- Truyïìn lïn, ài nhanh khöng àûát liïn laåc.
- Ài nhanh khöng àûát liïn laåc. ÚÃ möåt luâm cêy töëi om, lêåp loâe
möåt chêëm lûãa thuöëc laá. Khoái thuöëc laá maán hùng hùæc. Chêëm lûãa
möîi lêìn àoã lïn laåi chiïëu thoaáng hai chêëm mùæt àen, àöi löng maây
rêåm vaâ hai goâ maá nhoån daâi daâi dûúái vaânh muä sùæt. Anh böå àöåi ngöìi
huát thuöëc maãi nghô àiïìu gò, möåt ngûúâi baån àïën bïn, anh vêîn khöng
àïí yá. Ngûúâi baån vöî vai anh goåi:
- Saãn, cho tao tñ lûãa.
- ÚÂ, Kha àêëy aâ?
Boáng hai ngûúâi hyá hoaáy. Chêëm lûãa biïën thaânh hai chêëm lûãa,
phò pheâo. Tiïëng Kha hoãi:
- Maây khöng nguã aâ?
Saãn traã lúâi:
- Tao mïåt quaá khöng nguã àûúåc... Kha bêëm àeân pin soi àöìng
höì tay:
- Gêìn möåt giúâ röìi. Thïë naây thò àïën saáng chûa túái núi. Taâu bay
noá laåi cuâ cho boã meå... Thùçng Àöå ngaáy khöng chõu àûúåc... Böå àöåi nguã
caã röìi...
- ÛÂ...
Saãn êìm ûâ röìi laåi ngöìi im nhû àang nghô chuyïån khaác. Trong
boáng töëi tiïëng Kha laåi böìn chöìn:
- Mïåt thïë naây àaánh àêëm ra laâm sao. Ài mûúâi möåt àïm liïìn
röìi.
Saãn vûát àiïëu thuöëc laá àaä chaáy àïën têån ngoán tay, vaâ kheä noái:
- Kha naây, tao lïn trïn kia xem thïë naâo. Sao noá khöng cho löåi
suöëi.

6. Nguyïîn Àònh Thi 6
http://ebooks.vdcmedia.com
- Reát boã meå!
- Cúãi truöìng möåt tñ thöi. Àïën súám tha höì nguã buâ.
Saãn cuái xuöëng ho mêëy tiïëng, baân tay ngûúång nghõu àûa lïn
keáo cöí aáo. Rûâng laåi aâo aâo möåt cún. Saãn àûáng lïn. aánh àuöëc hùæt túái,
tröng roä öëng tay aáo bïn phaãi loâng thoâng, khöng coá baân tay. Saãn ài
nhanh lïn meá àêìu cêìu. Trùng àaä lùån. Böå àöåi súâ vaâo lûng nhau,
giêåm chên doâ àûúâng ài lïn dêìn dûúái nhûäng voâm laá töëi mõt. Hai àêìu
cêìu àuöëc àöët buâng buâng. Dên cöng vêîn vaác nhûäng keát trùæng keáo
qua mêëy cêy göî bùæc cêìu trïn cao. Doâng suöëi öåp oaåp, loäm boäm tiïëng
ngûúâi löåi.
- "Quêín cúâi" ài thöi.
- Laâm gò maâ nhû cö dêu múái thïë.
- UÁi chaâ chaâ ruång nûãa ngûúâi röìi. Nûúác àaá, nûúác àaá.
- Kheáo ûúát suáng tao.
- Tuám aáo lïn, nûúác àïën vuá àêëy.
- Cêåu Thöng àûáng giûäa suöëi naây maâ nguã túá múái cho laâ gioãi.
- Caác chõ trïn kia àûâng cûúâi chuáng töi nheá.
Thöng veán aáo àïën ngûåc, quaâng caái quêìn vaâo cöí, buöåc hai öëng
quêìn laåi nhû phu-la. Anh bûng caã ba-lö, suáng, xeãng, nhaãy aâo
xuöëng nûúác, cûúâi nhû nùæc neã. Nûúác bùæn tung lïn têån búâ. Trïn búâ
döëc, mêëy chõ dên cöng ngöìi sûúãi quanh àöëng lûãa, khuác khñch àêëm
lûng nhau thuâm thuåp. Möåt chõ taáo baåo:
- Àûáa naâo cûúâi caác anh, chuáng em vaã vaâo möìm êëy chûá.
Thöng vûâa löåi vûâa heát:
- Hoan hö! Hoan hö! Chõ naâo àêëy!
Qua àûúåc khuác suöëi sêu, anh naâo lïn àïën búâ cuäng rùng àaánh
lêåp cêåp, xoã vöåi caái quêìn.
- Töí keo sún ta lïn caã chûa? Cöëc àêu? Mêîn àêu?
- Phi nûúác àaåi lïn! Gêìn ra àïën àûúâng nhûåa röìi.
Hoå bûng thùæt lûng, giûä xeãng bïn sûúân cùæm àêìu chaåy.
Ngoaâi ngaä ba, ngoån àeân dêìu hoãa àöìn cöng an xanh luâ muâ chó
coân bùçng haåt àêåu. Chên ngûúâi chaåy theo doåc con àûúâng gooâng,
vûúåt qua caái cêìu sùæt nhoã laâm bùçng àûúâng ray kïu cöëp, cöëp, cöëp,

7. XUNG KÑCH 7
http://ebooks.vdcmedia.com
cöëp. Gioá bêëc lay mêëy buåi tre, caânh laá cong xuöëng bêìn bêåt. Saãn qua
àöìn cöng an nhoâm vaâo möåt giêy, nhêëc caái àeân khïu to ngoån chêm
àiïëu thuöëc laá. Cöëp, cöëp, cöëp, cöëp, böå àöåi vêîn chaåy trïn àûúâng gooâng,
tûâng boáng vuát qua Luäy tre. Anh cöng an giêåt mònh, múã to hai con
mùæt àúâ àêîn buöìn nguã. Saãn nghõch ngúåm quay troân öëng tay aáo, lûäng
thûäng ài qua àûúâng nhûåa. Con àûúâng röång thïnh thang, trùng
trùæng. Gioá vu vu. Meá dûúái, mêëy nïëp nhaâ laá xiïu veåo töëi àen. Tiïëng
Kha goåi "Chúâ tao, Saãn úi". Caái àöìng höì baáo thûác trïn mùåt baân anh
cöng an chó ba giúâ saáng. Böå àöåi chaåy nhanh trïn àûúâng gooâng. Caái
cêìu sùæt nhoã run lïn, nhûäng thanh àûúâng ray chaåm vaâo nhau kïu
àïìu àïìu nhû àaánh nhõp. Cöëp, cöëp, cöëp, cöëp.

8. Nguyïîn Àònh Thi 8
http://ebooks.vdcmedia.com
II
Múâ múâ saáng, túái võ trñ truá quên, Saãn triïåu têåp caác chi uãy viïn
àïën höåi yá. Hoå ngöìi möåt voâng troân giûäa nhûäng buåi sim, trïn möåt
sûúân àöìi. Chung quanh, böå àöåi öìn aâo xïëp ba-lö, suáng àaån, raãi chùn
nùçm. Hoåp àûúåc möåt luác thò chó coân nghe tiïëng ngaáy khoâ khoâ trong
caác buåi rêåm. Àïën vêën àïì ài lêëy gaåo, Saãn àoåc xong caái thöng tri cuãa
tiïíu àoaân, caác caán böå ngöìi thùèng caã dêåy. Trung àöåi trûúãng Hiïëu
nhñu löng maây, àêåp àêåp cêy gêåy truác vaâo goát giaây, laånh luâng xoa
rêu meáp, veã chaán ngaán nhû baão:
"Àêëy tuây caác öng àêëy! Khöng nïn noái nhiïìu, noái laåi mang
tiïëng laâ khöng kyã luêåt!".
Àaåi àöåi phoá Àöå cau àöi maây rêåm, nhòn hïët ngûúâi noå àïën
ngûúâi kia, nhû sùæp chöìm lïn:
Chuáng maây xem! Chuáng maây xem!
Tön "ruâa" vêîn chêåm chaåp, boáp traán nghô maäi möåt caách khoá
khùn röìi hoãi:
- Thïë nhúä taác chiïën ngay thò lêëy àêu ra ngûúâi? Töi vêîn coân
nhúá Khau Luöng. Lo lùæm.
Àöå böîng àoã mùåt, rêu ria àöång àêåy têët caã:
- Sao laåi cûá saát àïën taác chiïën laâ böå àöåi ài vaác gaåo! Böå àöåi mïåt,
khöng àaánh àûúåc, ai chõu traách nhiïåm!
Tön dûâng laåi cho Àöå noái xong laåi vûâa nhùn traán, vûâa noái vûâa
cöë nghô thïm:
- Trung àöåi töi quaá nûãa khêåp khiïîng. Àoái nguã, anh cûá tröng
anh em thò biïët. Mùæt muäi huáp caã lïn. Mûúâi hai àïm nay haânh
quên hoãa töëc, thêåt mêëy àïm vïì sau naây ài bùçng tinh thêìn chûá
khöng phaãi ài bùçng chên nûäa.
Mùåt Saãn hiïån lïn veã nghiïm khùæc. Tröng anh chñnh trõ viïn
caâng gêìy. Saãn noái thong thaã:

9. XUNG KÑCH 9
http://ebooks.vdcmedia.com
- Àöìng chñ Àöå noái thïë khöng àûúåc. Vêën àïì cung cêëp vïì àêy coá
nhûäng khoá khùn mònh chûa biïët. Töi thêëy phaãi giaãi thñch cho anh
em hiïíu thöi. Möîi trung àöåi lêëy ài möåt tiïíu àöåi. Àaåi àöåi böå, vùn
phoâng, liïn laåc, quên y cuäng cho ài.
Höåi nghõ im lùång. Hiïìn vuöët caái gêåy truác giú lïn nhòn chûä
tïn cuãa anh khùæc úã àêìu gêåy nhùén boáng. Öng Saãn maâ tai taái mùåt
nhû thïë thò àûâng coá löi thöi. Maâ öng cuåt cuäng gúám lùæm. Àaåi àöåi böå
cuäng ài thò coân ai noái vaâo àêu! Saãn quay laåi tòm anh tiïíu àöåi
trûúãng Na. Na ngöìi xïëp bùçng troân àùçng sau, àen boáng nhû öng höå
phaáp. Saãn hoãi:
- Anh Na thêëy thïë naâo?
- Töi thêëy hïët gaåo thò phaãi ài lêëy thöi. Mïåt bêy giúâ coân hún
mêëy höm nûäa nhõn àoái.
Böå mùåt vuöng to cuãa Na dûúái vaânh muä sùæt núã ra möåt nuå cûúâi
thêåt thaâ. Möîi lêìn khoá khùn, thêëy Na, Saãn bao giúâ cuäng vûäng loâng
hún. Kha tûâ naäy khöng noái cuäng vûát mêíu thuöëc laá, nhö ra, uãng höå
cho àöìng chñ chñnh trõ viïn cuãa mònh:
- Tûâ khi bùæt àêìu ài, trung àoaân àaä nhùæc ài nhùæc laåi, tranh
thuã thúâi gian, bñ mêåt. Chuáng mònh ài ngaây àïm vïì àïën àêy röìi coá
möîi vêën àïì gaåo khöng laâm troân laâ thïë naâo?
- Laâm thò vêîn laâm troân, Hiïìn quay laåi anh àaåi àöåi trûúãng, noái
maát meã. Chuáng töi chó súå quên söë hao huåt...
Àöå gêåt maånh, lao ngay theo yá cuãa Hiïìn:
- Tröng thêëy roä hao huåt coân súå caái gò? Àöìng chñ bñ thû phaãi
laâm thïë naâo. Hoãi cho ra nïëp teã hùèn hoi chûá! Mêëy öng cung cêëp cûá
quêìn maäi böå àöåi aâ!
Saãn àêåp àêåp buát chò lïn cuöën söí tay keåp giûäa hai àêìu göëi röìi
ngêíng lïn:
- Qua vêën àïì khaác.
- Yïu cêìu àaåi àöåi phaát àuã sinh hoaåt phñ cho anh em. Gaåo thò
taåm àuã, nhûng anh em thiïëu thûác ùn. Tûâ höm ài, mêëy lêìn phaãi ùn
muöëi trùæng.
Hiïìn coân chûa hïët khoá chõu, nhûng noái vêîn nheå nhaâng:
- Töi xin nhùæc àöìng chñ bñ thû vêën àïì tiïíu àöåi trûúãng Taá.
- AÂ, Taá sao, anh Hiïìn?

10. Nguyïîn Àònh Thi 10
http://ebooks.vdcmedia.com
- Caâng vïì gêìn dûúái naây, tinh thêìn caâng xuöëng. Anh ta coá luác
nhùæc àïën chuyïån xin giaãi nguä. Àïì nghõ anh àöíi lïn àaåi àöåi böå, àïí
chöî töi súå khöng lúåi.
Àöå àêåp quyïín söí xuöëng:
- Àöíi caái gò? Thùçng naâo nhaát thò töëng vïì àaåi àöåi böå aâ!
- Àûa noá ra kyã luêåt! Caán böå gò thïë!
Saãn cuái ghi trïn söí tay: "Chuá yá gùåp cêåu Taá".
- Khöng thïí àiïìu àöång hêëp têëp nhû thïë àûúåc, anh Hiïìn coá
thêëy khöng? Trûa anh baão Taá lïn gùåp töi.
Saãn nghô:
"Àöìng chñ Hiïìn cuäng cêìn àûúåc theo doäi vaâ giuáp àúä hún nûäa.
Coân hay dïî laâm khoá boã!"
Na nhùæc:
- Àöìng chñ bñ thû chûa baân vêën àïì tiïìn ùn.
- Töi ghi caã àêy. Giaãi quyïët sau. Bêy giúâ töi nhùæc caác àöìng chñ
mêëy àiïím.
Saãn boã buát, nhòn lïn. Àaánh àöìng bùçng laâ nhêët àõnh mïåt àêëy.
Phaãi chuêín bõ ngay tinh thêìn cho böå àöåi. Chuáng mònh khöng coân
nhiïìu thò giúâ àêu. Moåi viïåc àïìu phaãi gêëp gêëp lïn. Muöën uáp àûúåc
àõch thò coân phaãi mïåt nhiïìu. Coân phaãi haânh quên àïm, coân phaãi ài
vaác gaåo, coân phaãi taác chiïën liïn miïn. Àûâng coá nghô vïì àïën àêy thïë
naâo cuäng àûúåc nghó buâ caái àaä. Vïì àïën àêy laâ gêìn nhiïåm vuå röìi,
nghôa laâ phaãi cöë gùæng gêëp àöi. Coân vêën àïì bñ mêåt, töi vêîn thêëy
nhiïìu cêåu phêët phú ngoaâi chöî truá quên, diïån aáo Myä giûäa ban ngaây,
mua baán lung tung, ài khöng nguåy trang. Ngay caán böå cuäng coi
thûúâng bñ mêåt. Àöìng chñ Hiïìn sao khöng nguåy trang? Àöìng chñ
muöën böå àöåi ùn bom dêy aâ? Caác àöìng chñ phaãi vïì hoåp töí maâ chêën
chónh ngay ài. Kha noái thïm:
- Caác caán böå trung àöåi nhúá ngaây mai dûå sa baân. Ñt ra laâ bêån
caã buöíi saáng. Chiïìu höm nay, caác trung àöåi tiïëp tuåc têåp àaâo cöng
sûå. Xong, caác anh naâo phaãi ài sa baân thò àïën àêy, chuáng mònh cuâng
ài àûúâng caái cho àúä nhoåc.
Hiïìn chöëng caái gêåy truác àûáng lïn, nghiïng àêìu chêm thuöëc
laá röìi cûúâi:
- Laâm lñnh dên chuã thêåt laâ caã möåt sûå khoá.

11. XUNG KÑCH 11
http://ebooks.vdcmedia.com
Tön luâ ruâ ài ra, mùåt vêîn khoá àùm àùm:
- Tûâng naây viïåc laâ laåi hïët nguã.
Àöå àuát söí vaâo tuái quêìn, chûa hïët caâu nhaâu. Caác caán böå ài
khoãi. Saãn quay laåi anh àaåi àöåi phoá.
- Àöìng chñ Àöå vûâa röìi laåi ùn noái lung tung quaá! Töi khöng taán
thaânh tñ naâo caã.
- Thöi thöi tao biïët röìi.
- Biïët thò phaãi sûãa...
- Thöi àaä baão tao biïët röìi maâ, tao laâ möåt thùçng löî maäng...
Gioång Àöå öìm öìm van naâi. Kha ngaáp daâi, nûúác mùæt nûúác muäi
raân ruåa, noái àúä cho Àöå:
- Duâ sao phaãi cêín thêín vïì sûác khoãe cuãa anh em. Cêu chuyïån
ùn uöëng phaãi giaãi quyïët thïë naâo múái àûúåc.
Saãn àaä àeo xùæc-cöët lïn vai:
- Tao lïn tiïíu àoaân vïì vêën àïì ùn xem thïë naâo. Chuáng maây
nguã trûúác ài.
Kha nhòn baån:
- Thùçng Saãn cûá nhû thïë naây thò ho lao mêët.
Ngaã lûng xuöëng. Kha nguã ngay. Ngoaâi suöëi, ba böën àaám khoái
bay laâ laâ. Nhûäng tiïëng heát giêåt gioång:
- Taâu bay àêëy, öng trûúãng ban khoái um úi.
- Tùæt khoái ài! Taâu bay àêëy.
Àöìng chñ Tùçng chöíng möng thöíi bïëp, miïång lêìm bêìm:
- Taâu bay coân tñt muâ úã têån àêu! Cûá nhoám vúái tùæt thïë naây thò
cúm thaânh chaáo caám.
Tiïëng maáy bay rung nùång nïì sau nhûäng ngoån nuái dûúái xa.
Möåt traâng tiïëng nöí ònh ònh.
- Meå cha noá lùæm bom thïë!
- Myä vûâa tiïëp viïån cho maâ.
Mêëy chõ gaánh gaåo xùæn quêìn löåi qua suöëi, nhûäng thuáng gaåo
xoay xoay trong quang.
- Caác chõ àïí chuáng töi gaánh cho naâo!

12. Nguyïîn Àònh Thi 12
http://ebooks.vdcmedia.com
Mêëy chõ bêëm nhau.
- Kòa caác chõ cûúâi gò böå àöåi?
- Chõ em dûúái xuöi coá khaác!
- Caác anh cûá noái, chuáng em ài chúå vïì chûá ài àêu. Coá anh naâo
gaánh höå em àïën nhaâ khöng naâo.
- Ài maånh chûá. Nhûng maâ àïën mai múái ài àûúåc chõ aå.
Mêëy chõ àaä qua suöëi, ngoaái laåi:
- Mai anh nhúá àïën àoán chuáng em nheá.
Tiïëng cûúâi ruác rñch. Mêëy anh cêëp dûúäng àêëm nhau.
- Trïu vaâo!
Chuá liïn laåc Luäy àûáng bïn caånh bïëp nhòn vïì meá coá tiïëng
bom, hai tay àuát tuái quêìn.
- Ùn thua meå gò. Chó chïët mêëy con ngan laâ cuâng.
Tiïëng bom laåi ònh ònh. Àöìng chñ Tùçng ngoaái cöí laåi:
- Chuáng maây cûá bom ài. Vaâi bûäa nûäa öng laåi vaác cúm nùæm ài
bùæt söëng Têy lï dûúng! Chuá Luäy ngöìi xuöëng caånh chaão canh, boã
muä, gaäi àêìu, hñt hñt maånh.
- Thúm gúám!
Tùçng muác cho chuá beá möåt ca:
- Àêy, huáp kheáo keão boãng.
Giaác nïån giaây àinh úã suöëi lïn, tay öm múá quêìn aáo ûúát, àêìu
toác dûång àûáng.
- Caác cêåu "keo sún" laâm gò àêëy! Kyâ naây keo sún "múã" àêëy phaãi
khöng?
Böå ba Thöng, Cöëc, Mêîn àang luái huái ngöìi khêu, nghe Giaác
goåi cuâng ngêíng lïn caã. Thöng cûúâi.
- AÂ anh Giaác, kyâ naây suáng maáy anh àûâng tùæc cho anh em
nhúâ, khöng coá thò "múã" khöng àûúåc maâ laåi vúä mùåt vúái lûåu àaån cuãa
noá àêëy.
- Àûúåc röìi, àûúåc röìi.

13. XUNG KÑCH 13
http://ebooks.vdcmedia.com
Giaác cûúâi khaâ khaâ luän cuän ài thùèng. Thöng ûúám chiïëc giaây
vaãi àen vaâo chên, buöåc dêy giêìy, buöåc hai quai múái àñnh voâng tûâ
goát giaây ra trûúác cöí chên, lùæc ài lùæc laåi baân chên coá veã ûng yá:
- Sùæp vaâo àöìn röìi àêy. Cêåu Mêîn lêëy caái dêy duâ cuãa töi maâ
àñnh vaâo giaây nhû thïë naây naây. Àang nhaãy vaâo àöìn maâ noá tuåt ra laâ
boã xaác. Töi baão thêåt àêëy. Chñnh mònh, àaánh Chêu Yïn, àaä bõ möåt
meã chïët dúã vúái àöi deáp cao su maâ laåi. Chaåy qua buân, noá tuåt meå noá úã
dûúái êëy, thïë laâ cûá chên àêët maâ dêîm chöng. Vïì boâ lï boâ caâng.
Cöëc xoa tay lïn caái àêìu troåc, thuã thó:
- Trêån Chêu Yïn, mònh bõ vïì caái àöìng buân êëy thò nhiïìu.
Mêîn àoã ûãng hai maá nhû con gaái. Mêîn múái boã nhaâ vaâo böå àöåi,
chûa quen. Thöng chûa tha:
- Búát ngùæm vuöët ài. Soi gûúng luön tröng söët ruöåt lùæm. Maâ coá
thêëy àûúåc àaân baâ con gaái àïëch àêu maâ diïån. Ban àïm thò ài nhû
gioá. Ngaây laåi ruác vaâo buåi rêåm. Caái aáo Myä êëy cuäng àûâng vaác ra ban
ngaây nûäa. Dên laâng ngûúâi ta tröng thêëy coân àïëch àêu laâ bñ mêåt.
Cöëc vuöët phùèng caái öëng quêìn vaá dúã dang, gêåt àêìu:
- Phaãi röìi, vïì àêy cêìn nhêët laâ bñ mêåt.
Mêîn lûúâm Cöëc:
- Anh naây luác choá naâo cuäng noái dûåa.
Cöëc cûúâi xoâa, vêîn ngöìi khêu. Thöng nhòn, xuyát phò cûúâi. Tñnh
Cöëc cuã mó cuâ mò, khöng caäi vúái ai, khöng phaân naân, chó laâm huâng
huåc. Khi hai ngûúâi múái gùåp nhau, Thöng khöng thïí chõu àûúåc caái
tñnh cuãa Cöëc. Vïå quöëc gò nhû noá! Thöng nghô:
"Àêìu àûúâng xoá chúå àuã khoaãnh, àem thên vaâo böå àöåi, möåt
söëng hai chïët coân chaã cêìn, thùçng naâo bùæt naåt àûúåc öng". Thöng
khöng thñch chúi vúái caái thùçng êëy. Cho nïn höìi tiïíu àoaân vïì Bònh
Gia, sau trêån Viïåt Bùæc. Caã tiïíu àoaân raách nhû töí àóa, möîi khi coá
viïåc qua phöë, anh naâo anh nêëy laåi cùæm caânh laá kñn caã ngûúâi. Möåt
buöíi saáng, Thöng vaâ Cöëc qua chúå. Möåt chõ baán haâng xinh xeão àûáng
trong nhaâ noái àöíng ra:
"ÖËi trúâi úi, sûác daâi vai röång gò maâ thïë kia. Kiïëm àêu chaã àûúåc
ngaây hai bûäa cúm. Töi maâ thïë thò ài úã quaách coân hún!".
Thöng vûâa caáu vûâa xêëu höí, àang nghô caách cho con meå möåt
vöë thò Cöëc àoã mùåt àûáng laåi.

14. Nguyïîn Àònh Thi 14
http://ebooks.vdcmedia.com
- Chõ noái gò böå àöåi?
Chõ baán haâng àanh àaá:
- Töi noái gò thò anh laâm gò töi. Böå àöåi bùæt naåt dên aâ!
Ngûúâi ài chúå thêëy to tiïëng xuám àïën. Cöëc quay laåi àöìng baâo.
- Töi xin hoãi àöìng baâo Bònh Gia, chõ naây noái xêëu böå àöåi raách.
Chuáng töi raách àêëy, caác anh em úã àêy coá tham gia böå àöåi nûäa
khöng?
- Raách vò dên chûá laâm sao. Chõ êëy khöng phaãi ngûúâi úã àêy.
Caác anh àûâng nghô chuáng töi thïë. Thanh niïn Bònh Gia coá phaãi
bêy giúâ múái ài böå àöåi àêu.
Chõ baán haâng xêëu höí, phaãi xin löîi. Vïì àïën nhaâ, öng chñnh trõ
viïn tiïíu àoaân goåi Cöëc lïn.
- Sao àöìng chñ laåi caäi nhau vúái ngûúâi ta thïë?
Cöëc xoa àêìu:
- Baáo caáo ban chó huy àoá laâ nhiïåm vuå cuãa töi phaãi caäi nhau.
Öng chñnh trõ viïn phò cûúâi.
Sau àoá Thöng vaâ Cöëc thaânh àöi baån nöëi khöë. Thùçng Mêîn àaä
laåi luãi luác naâo. Kheáo noá laåi ra chöî coá haâng keåo. Thùçng cöng tûã àaánh
chïët cuäng khöng chûâa. Noá laâm cho Thöng cûá lo ngay ngaáy. Thöng
baão Cöëc:
- Thùçng Mêîn phaãi àïí yá thïë naâo múái àûúåc. Coá leä cêåu phaãi gêìn
noá, noái chuyïån luön, nhùæc nhúã cho noá. Mònh cûá böëp chaát nhû mùæm
töm quen tñnh mêët röìi, noá súå. Cêåu thò noá gêìn hún.
Cöëc gêåt àêìu. Thöng noái tiïëp:
- Mêëy höm nay thùçng Taá hay ruã noá ài thuöëc laá thuöëc liïëc
luön. Phaãi cêín thêån caái thùçng Taá. Con öng cuå úã vùn phoâng maäi, noái
gioãi maäi, lêìn naây coân luãi vaâo àêu àûúåc. Möìm vêîn coân noái cûáng
nhûng trong buång run lùæm röìi. Mònh súå noá muöën chuöìn chûá chaã
phaãi chúi. Chaã gay maâ.
Cöëc trúã nïn trêìm ngêm.
- Lêìn naây röìi gay go nhiïìu.
- Chûá laåi. Àaánh àöìng bùçng, taâu bay, ca nöng coá phaãi àuâa aâ.
Thöng gheá àïën noái kheä:

15. XUNG KÑCH 15
http://ebooks.vdcmedia.com
- Hònh nhû tuåi Phaáp noá têåp trung túån. Kheáo chó àöå mai kia
cêåu aå.
Hai anh àöåi viïn ngûãa mùåt nghe ngoáng, tiïëng maáy bay tiïën
laåi möîi luác möåt gêìn. Nùm chiïëc khu truåc "rùæn höí mang" àen múâ lûâ
lûâ ài vaâo àaám mêy trùæng.
*
* *
Trúâi bùæt àêìu töëi. Trong nhûäng Luäy tre thûa, lao xao tiïëng
dên úã laán vïì. Mùåt ruöång löë nhöë tûâng àaám àang têåp húåp. Treã con goåi
nhau àïën xem caác anh vïå quöëc. Tûâng àaân trêu dûâng laåi úã caác ven
àöìi, nhûäng con trêu möång sûâng cong hoùæt, mùæt trúån lïn súå haäi. Möåt
àaåi àöåi àaä haâng möåt thong thaã ài trïn con àûúâng ruöång. Nhûäng
tiïëng huyát saáo veáo von. Töí cêëp dûúäng gaánh chaão nöìi löìng cöìng. Möåt
anh àoã mùåt keáo con boâ àang cûáng chên co caái dêy vïì àùçng sau.
- ÊËy hoãng, anh laâm thïë naâo boâ khöng ài thò pheâo caã.
- Anh cûá nùång nhúâi vúái noá àêëy maâ!
- Naây túá baão àùçng êëy cûá öm lêëy cöí noá hön àaánh chuåt möåt caái
laâ noá ài ngay.
- Anh cûá chiïìu quaá hoáa hoãng. Cho noá vaâi caái caânh cêy xem
thïë naâo!
Anh cêëp dûúäng keáo maäi khöng àûúåc àaânh buöng tay. Con boâ
thuãng thùèng reä xuöëng caånh àûúâng, vêîy àuöi gùåm coã. Hoå cûúâi êìm
lïn. Nhûäng ngoån àöìi thêîm dêìn. Daäy Tam Àaão bêåp bïình mêy.

16. Nguyïîn Àònh Thi 16
http://ebooks.vdcmedia.com
III
Nùm saáu anh caán böå àaåi àöåi àûáng huát thuöëc laá úã cöíng xoám,
trïn con àûúâng àêët àoã. Àaåi àöåi trûúãng Ngoåc cao lïnh khïnh nhòn
boáng möåt ngûúâi con gaái úã xa.
- Cö naâo tröng quen quen chuáng maây aå.
Kha nhòn thoaáng caái boáng aáo caánh böng xanh cuãa cö caán böå
àùçng xa, hai vai troân troân dûúái vaânh noán. Anh húi ngúå, nhûng laåi
quay ài noái chuyïån tiïëp vúái Hiïìn.
- Phaãi röìi, höm nay anh Àöå chó huy àaåi àöåi ài sau.
- Chuáng mònh cûá vûúåt ài trûúác, coân àûúåc nguã möåt tñ.
Kha böîng sûåc nhúá, quay laåi nhòn lêìn nûäa cö caán böå àang ài
túái... Caái daáng ài cùæm cuái êëy. Thöi àuáng röìi. Ö laå thêåt! Ngûúâi con
gaái àaä túái núi, cö ngêíng àêìu, nhòn mêëy anh böå àöåi, hai mùæt vui vui
nhû coân theo àuöíi möåt yá nghô bïn trong. Kha bûúác àïën:
- Chõ Lyá coá nhúá töi khöng?
- Anh Kha! - Lyá kïu kheä... - Chïët thêåt, töi khöng nhêån ra.
Lyá lau möì höi lêëm têëm trïn mùåt, vui veã:
- Mêëy nùm röìi múái gùåp laåi anh àêëy nhó. Tûâ ngaây Haãi Phoâng
anh ài nhûäng àêu?
Kha húi bûåc. Cö naây hoãi möåt thùçng böå àöåi: "Anh ài nhûäng
àêu" nhû laâ hoãi: "Anh ài chúi maát úã àêu vïì". Kha traã lúâi:
- Lung tung caã. Àaánh Têy liïn miïn. Chõ bêy giúâ cöng taác gò?
Töi chùèng àûúåc tin tûác gò cuãa chõ caã.
- Nhiïìu chuyïån daâi lùæm anh aå - Lyá ngûâng laåi, mùæt böîng
thoaáng möåt aánh lûãa, nhû muöën neán laåi nhûäng yá nghô xön xao bïn
trong. Chõ noái tiïëp: Töi rúâi Haãi Phoâng thò ra Quaãng Yïn, úã maäi
nùm ngoaái múái vïì àêy. Gùåp anh vöåi quaá, noái hïët thò daâi lùæm.
Kha khöng àïí yá àïën cêu noái cuãa Lyá, cûúâi möåt mònh.

17. XUNG KÑCH 17
http://ebooks.vdcmedia.com
- Tröng thêëy chõ höm nay töi laåi nhúá lêìn chõ àïën thùm chiïën
Luäy tuåi töi úã àûúâng ga, töi àûáng àùçng sau, ngoaáy caái muä sùæt, tuåi
Phaáp quaåt cho möåt bùng, chõ chaåy tñ chïët. Chùæc bêy giúâ chõ vêîn
chûa biïët àêëy nhó.
Lyá móm cûúâi. Mêëy anh caán böå ài àaä xa. Kha laåi nhòn ngûúâi
baån gaái cuä. Lyá tröng cuäng khaác ài nhiïìu. Coá möåt neát nhñu giûäa hai
löng maây laâm cho vêìng traán Lyá bûúáng bónh hún trûúác. Nhûng roä
raâng tröng Lyá khöng coá caái húán húã cuãa möåt ngûúâi ra àúâi gùåp may
mùæn.
- Choáng quaá. Gùåp chõ töi tûúãng nhûäng ngaây Haãi Phoâng nhû
vûâa múái ngay àêy thöi. Chõ coá nhúá höm ruát lui, boã Haãi Phoâng ra
cêìu Niïåm khöng?
Lyá nghô: anh Kha vêîn coân böìng böåt, nhiïìu tònh caãm thêåt.
Tñnh nïët anh vêîn treã thïë. Lyá gêåt àêìu:
- Vêng choáng quaá.
Nhûäng kyã niïåm caâng hiïån àïën, döìn dêåp. Kha noái:
- Nhanh ghï thêåt. AÂ thùçng Bùæc bêy giúâ caán böå cöng àoaân úã
Khu tû, chõ coá biïët khöng? Bònh chïët úã Bùæc Caån röìi. Cö Toaãn töi
gùåp möåt lêìn úã Yïn Baái, lêëy chöìng àûúåc hai con.
Kha thêëy nhû vûâa gêëp laåi möåt quyïín saách cuä.
- Coân chõ, chõ cöng taác úã àêy àêëy aâ?
- Khöng, töi ài qua àêy thöi. - Gioång Lyá dõu laåi. - Anh Kha
bêy giúâ tröng khoãe maâ to lúán, laå hùèn ài. Kha nhòn lïn con àûúâng
àang töëi nhanh.
- Töi vöåi quaá, chõ Lyá aå. Phaãi àuöíi àaám baån töi cho kõp. Chuáng
noá chùæc ra àïën àûúâng caái röìi. Chõ vaâo trong naây bêy giúâ?
- Vêng, vaâo àïën núi thò töëi mõt mêët. Giaá anh coá thò giúâ thò töi
coân phaãi hoãi anh thïm nhiïìu chuyïån nûäa. Thöi chùæc röìi laåi gùåp
anh úã mùåt trêån.
Lyá chòa tay:
- Anh ài nheá.
Kha bùæt tay chõ caán böå:

18. Nguyïîn Àònh Thi 18
http://ebooks.vdcmedia.com
- Baân tay chõ bêy giúâ àêìy chai seåo röìi nhó. Trûúác chuáng töi
trong lúáp cûá hay goåi àuâa laâ tay böåt maäi. Chõ cho töi xin caái huy
hiïåu thanh niïn kia nheá.
Lyá thaáo caái huy hiïåu gaâi trïn aáo, àûa cho Kha, nghô thêìm:
Anh Kha sùæp ra trêån àêy. Chõ húi caãm àöång.
- Chuác anh nhiïìu may mùæn.
Hai ngûúâi cuâng ài vöåi. Trúâi àaä töëi hùèn.
*
* *
Kha tröng thêëy boáng Saãn giûäa luác anh chñnh trõ viïn àang
giú caái öëng tay aáo cuåt, chó nhûäng àöìi coã lau rêåm raåp dûúái aánh
trùng, noái vúái mêëy anh caán böå trung àöåi:
"Vuâng naây laâ chöî cùng ngaây xûa Phaáp àem àaây nhûäng ngûúâi
caách maång àêy". Túái chên döëc Soãi. Tröng tûâ xa, con àûúâng trùæng
leo lïn ngoùçn ngoeâo. aánh trùng àöång àêåy trïn döëc. Tiïëng raâo raâo
nhû tùçm ùn laá, trong àïm yïn lùång. Àuáng hoå vïå haânh quên. Möåt
tiïëng ngûåa hñ vùèng àïën. Kha ài nhanh lïn. Saãn nhêån ra baån, hoãi:
- Noái chuyïån lêu thïë? Chõ Lyá quen maây thên khöng?
- AÂ, cö êëy trûúác hoåc cuâng lúáp vúái tao úã Haãi Phoâng.
Kha móm cûúâi möåt mònh nghô laåi nhûäng ngaây cuä. Höìi êëy Kha
cuäng húi yïu Lyá àêëy. Hay noái cho àuáng hún laâ thñch gêìn cö baån
nghõch ngúåm vaâ bûúáng bónh êëy. Nhûng sao bêy giúâ Lyá coá veã lo nghô
nhiïìu. Khöng ngúâ Lyá thay àöíi ài nhiïìu quaá. Saãn baão:
- Chõ êëy múái úã Quaãng Yïn vïì àêëy. Têy bùæt neám xuöëng söng
möåt lêìn. Möåt lêìn tuâ gêìn hai thaáng. Chõ êëy bõ noá tra têën daä man
lùæm. Thùçng Ngoåc vûâa kïí chuyïån tao nghe. Vúå noá cuâng cöng taác vúái
chõ êëy úã Thuãy Nguyïn. Höìi ài voä trang nùm ngoaái úã ngoaâi moã, tao
cuäng àûúåc nghe noái àïën chõ êëy möåt lêìn, höm nay múái biïët mùåt.
Kha kïu thêìm: Thaão naâo. Thaão naâo. Anh nhúá laåi caái tia lûãa
trong mùæt Lyá, khi Lyá noái: "Kïí hïët thò daâi lùæm".
Kha hoãi:
- Thïë sao laåi vïì àêy?
- Vïì lêu röìi. ÚÃ ngoaâi êëy löå khöng hoaåt àöång àûúåc nûäa,

19. XUNG KÑCH 19
http://ebooks.vdcmedia.com
Saãn cûúâi.
- Nghe noái chõ êëy cuäng laâ tay àaáo àïí. AÂ Kha naây, thùçng Àöå
vûâa coá caái tin choaáng ngûúâi.
- Sao?
- Luác chiïìu noá laáng chaáng ra phöë Vên gùåp ngûúâi laâng úã
Quaãng Yïn lïn. Vúå con noá vûâa bõ mêët tñch caã trong möåt trêån caân
queát.
Kha giêåt mònh:
- Thïë naâo?
Saãn nhòn lïn àoaân böå àöåi trûúác mùåt.
- Noá cuäng mêëy nùm chûa vïì nhaâ. Mai chuáng mònh phaãi noái
chuyïån vúái noá vïì viïåc êëy. Tao thûúng noá quaá. Kha aå.
Saãn ngûâng laåi suy nghô röìi noái tiïëp:
- Têët caã caác tónh dûúái kia tuåi Phaáp àang caân queát ngaây àïm,
vò chuáng noá súå àöìng bùçng seä vúä tung lïn trong luác chuáng mònh
àaánh úã àêy.
*
* *
Àoaân böå àöåi tröng nhû möåt àoaân vêån taãi. Toaân nhûäng gaánh
àaån. Àöåi viïn gaánh bùçng àoân tre, dên cöng gaánh bùçng quang
thuáng. Hoå ài haâng möåt thong thaã. Mêëy caái aáo ca-pöët cuãa caác anh
caán böå ài ngoaâi haâng. Nhûäng chêëm thuöëc laá vêíy ài vêíy laåi. Tiïëng
sùæt lñch dñch, ti taách. Boáng möåt con ngûåa cao, àuöi phe phêíy. Möåt
àoaân lûâa tai vïính nhoån, cöí gêåt gêåt, thöì nhûäng taãng àen luâ luâ: Phaáo
binh! Àónh àöìi, möåt anh àûáng giûäa àûúâng tu bi-àöng nûúác ûâng ûåc,
caái muä sùæt kiïíu têy nùm caát toá ngûãa vïì àùçng sau. Nùm saáu boáng
aáo ca-pöët tuåm laåi möåt àaám, chuyïån rò rêìm. Möåt anh àöåi viïn nùçm
nghó, muä uáp lïn mùåt. Laân khoái phò pheâo trïn caái pñp cuãa möåt anh
ngöìi im nhû tûúång trïn taãng àaá, tay chöëng lïn cùçm. Laåi nhûäng
gaánh àaån lùæc lû, kôu kõt. Nhûäng boáng lûâa tai nhoån dûång àûáng. Tûâ
trïn àónh döëc, con àûúâng thoai thoaãi xuöëng. Doâng böå àöå thoai thoaãi
xuöëng, nhêëp nhö. Tiïëng chên ngûúâi, chên ngûåa, tiïëng xeãng àêåp
vaâo möng, tiïëng xñch sùæt lñch dñch, tiïëng xoong nöìi böìng bïnh, möåt
tiïëng huyát saáo khe kheä. Trong ngûåc Kha möåt caái gò àêìy ùæp, dêng

20. Nguyïîn Àònh Thi 20
http://ebooks.vdcmedia.com
lïn, neán xuöëng thong thaã, cuâng möåt nhõp vúái doâng ngûúâi daâi maäi,
keáo xuöëng àöìng bùçng.
*
* *
Gaâ gaáy, trung àoaân túái võ trñ truá quên. Khu rûâng phuát chöëc
naáo àöång hùèn lïn. aánh àeân bêëm loang loaáng dûúái caác voâm laá. Ba lö
boã xuöëng, nhûäng tiïëng thúã phaâo.
- Tûúãng coân ài maäi!
- Dêåy, dêåy, sao laåi ngöìi ngay àêëy maâ nguã.
- Caác öng úi, xïëp suáng vaâ àöì àaåc goån vaâo göëc cêy röìi àaâo höë caá
nhên ngay.
- Boã meå, sûác àêu maâ àaâo nûäa!
Tiïëng cuöëc àêët thònh thõch. Möåt tiïëng kïu:
- Múã mùæt ra, tñ nûäa thò böí vaâo àêìu ngûúâi ta!
Mêîn buöìn nguã quaá, khöng thïí chõu nöíi.
- Anh Thöng cho töi nguã nùm phuát thöi, röìi laåi dêåy ngay.
- Coá maâ nùm phuát. Ngaã lûng xuöëng thò trúâi lay àûúåc anh.
Thöi cöë ài. Saáng ra taâu bay nhû rûúi khöng phaãi búän àêu. Coá muöën
ùn àaån cuãa noá thò cûá viïåc nguã.
Cöëc dûâng tay cuöëc, goåi:
- Cêåu Mêîn àem xeãng laåi àêy. Túá vúái cêåu thùçng cuöëc thùçng
xuác cho choáng. Naây cho cêåu mêíu thuöëc laá, huát cho tónh nguã röìi
quaâng quaâng lïn.
Tiïíu àöåi trûúãng Thiïìng chöëng caán xeãng lau möì höi:
- Töi baáo tin cho anh em biïët saáng nay coá thõt boâ.
- Hoan hö thõt boâ.
- Gúám tónh caã ngûúâi.
Thiïìng tiïëp:
- ... Maâ bùæt àêìu tûâ höm nay chuáng mònh àûúåc ùn thïm gêëp
rûúäi.

21. XUNG KÑCH 21
http://ebooks.vdcmedia.com
- ÖËi giúâi, thïë thò hoan hö quaá coân gò. Àaâo àïën böën caái löî nhû
thïë naây cuäng àûúåc.
- Xin anh. -Thöi cuöëc khoãe lïn. Hïët giúâ àïën núi röìi.
Tiïëng cuöëc àêët döìn dêåp khùæp moåi phña. Thöng hai mùæt àen
troân baão kheä Cöëc vaâ Mêîn:
- Àiïåu naây laâ choaãng àïën núi.
Cöëc gêåt:
- Àuáng àêëy. Töí mònh höm nay laâm thang cho maâ xem.
Mêîn vûâa hñ hûãng, vûâa lo lùæng:
- Àöå bao giúâ haã caác anh?
- Biïët thïë naâo àûúåc... Nhûng maâ nhêët àõnh laâ choaãng ngay.
Cöëc vûâa cuöëc vûâa giaãng cho Mêîn:
- Khoá gò maâ chùèng àoaán ra. Ài hoãa töëc nhû thïë, chaã nheä àïën
àêy nùçm ùn hai bûäa thõt boâ.
Cöëc ngoaái cöí nhòn lïn daäy Tam Àaão:
- Coân xa gò, noá úã bïn kia kòa.
Mêîn quay laåi nhòn lïn daäy nuái àûáng chùçn chùån, hònh nhû àaä
nghe thêëy tiïëng suáng.
*
* *
Buöíi saáng nhiïìu sûúng. Caác caán böå tûâng àaåi àöåi bùæt àêìu àïën
dêìn. Khu sa baân thiïët lêåp trïn möåt àónh àöìi bùçng phùèng. Noá laâ ba
caái sa baân thò àuáng hún. Ba caái àöìn thu nhoã àaä àûúåc àùæp úã ba phña.
Mêëy anh caán böå cuãa àaåi àöåi Trêìn Phuá bûúác lïn àónh àöìi, àûáng laåi
nhòn quanh nhûäng nêëm àêët, nhûäng àûúâng vöi ngoùçn ngoeâo.
- Àaánh àöìn caác cêåu aå.
Hoå yïn lùång ài vaâo. Tûâ höm bùæt àêìu ài, hoå vêîn xò xaâo vúái
nhau:
"Chuyïën naây Têy àïì phoâng dûä lùæm, noá têåp trung lúán úã àöìng
bùçng". Vaâ hoå baân taán vúái nhau "coá leä àaánh nhiïìu àöìn". Nhûng trïn
àûúâng ài, àoá vêîn laâ chuyïån àoaán trûúác, chúâ àúåi xa xöi. Höm nay roä
hùèn: hoå seä àaánh àöìn.

22. Nguyïîn Àònh Thi 22
http://ebooks.vdcmedia.com
Trong àêìu möîi anh caán böå hiïån lïn nhûäng trêån àaánh àöìn
nùm ngoaái, nùm trûúác, nhûäng caái àöìn Têy tua tuãa haâng raâo löng
dñm nhû nhûäng con vêåt söëng biïët löìng löån khi bõ vêy, vaâ biïët caâo xeá
chöëng choåi àïën cuâng. Trong möåt trêån àaánh vêån àöång, moåi ngûúâi aâo
aâo cuöën ài, nhû trong möåt cún nûúác luä. Àaánh àöìn khaác naâo nhaãy
vaâo möåt voâng troân, trûúác möåt con thuá dûä gêìm gheâ vaâ tuyïåt voång.
Quang caãnh sa baân höm nay giöëng nhû bao nhiïu sa baân nhûäng
àöìn Àöng Bùæc, muâa àöng 48, muâa xuên 49, trong nhûäng bûúác àêìu
xêy dûång àún võ, nhûäng ngaây xung kñch toaân cêìm maác lao lïn döëc,
chên giêîm àêët vûúåt qua chöng, mòn, dêy theáp gai, nhaãy vaâo sên võ
trñ Phaáp böëc lûãa nguân nguåt, nhûäng ngaây àoái, lúã, reát, öëm, mûa phuân
liïn miïn trïn nuái rûâng truâng àiïåp. Caái sa baân höm nay laåi giöëng
nhûäng sa baân daåo êëy. Nhûng lêìn naây ba àöìn möåt luác trïn möåt sa
baân chung. Ngoåc goåi Saãn laåi, baão:
- Phêìn chuáng mònh caái naây.
Saãn ngöìi xöím xuöëng, baân tay traái nùæm lêëy öëng tay aáo cuåt bïn
kia. Kha hêët vaânh muä sùæt ra sau gaáy, nhùn mùåt gaäi gaäi trïn traán.
Ngoåc noái kheä:
- Ngaây mai àêëy. Chuáng mònh múã àêìu "xï deát'. Ngaây kia tuåi
hai mûúi hai àaánh tiïëp luön.
Hoå nhòn sang mêëy anh caán böå cuãa tiïíu àoaân hai mûúi hai
àûáng ngöìi baân taán chung quanh caái àöìn bïn caånh. Ngoåc laåi gheá lïn
trïn caái àöìn nhoã vuöng nhû caái höåp dûång àûáng.
- Caái naây laâ goâ Baãng maây coá nhêån ra khöng?
Kha lêím bêím:
- Àuáng röìi, àuáng röìi. Mêëy anh caán böå trung àöåi laâo xaâo.
- Quaái, noá laâm kiïíu laå nhó. Sao laåi nhû caái giïëng thïë naây.
- Khöng biïët tûúâng àêët hay tûúâng àaá.
- Chung quanh àöìi troåc thêëp thïë naây, àaåi baác àùåt àêu?
Saãn àïëm thêìm "hai, ba, böën lêìn haâng raâo, ba lêìn dêy theáp
gai, möåt haâo sêu cùæm chöng". Caái àöìn naây aác àêy. Chûa kïí hêìm
ngêìm chùæc thïë naâo cuäng coá. Khöng biïët coân àûúåc bao nhiïu thúâi giúâ
àïí chuêín bõ. Laâm vöåi thò coá thïí "àöí" nhiïìu. Trong loâng Saãn húi se
laåi. Phaãi àïì nghõ tiïíu àoaân cho chñnh boån mònh cêëp töëc xuöëng têån
núi nghiïn cûáu xem thïë naâo. Kha àûáng sau lûng Saãn xoâe tay viïët
möåt con söë 3. Kha nghô: ba giúâ ài. Möåt con söë 3 nûäa: ba giúâ vïì. Möåt

23. XUNG KÑCH 23
http://ebooks.vdcmedia.com
con söë 1: möåt giúâ böë trñ. Ba, ba, vúái möåt laâ baãy. Coân nùm giúâ àïí
àaánh. Kha viïët möåt con söë 5 röìi nùæm baân tay laåi. Hai anh caán böå
cuâng tñnh toaán nhû àaä nhêët àõnh àaåi àöåi Trêìn Phuá seä laâm nhiïåm
vuå chuã cöng. Hoå biïët chùæc nhû thïë. Tiïíu àoaân trûúãng Cûúâng tûâ
àùçng sau, cûúâi cûúâi ài túái, caái seåo daâi ruám laåi bïn maá. Túái giûäa àaám
caán böå, anh nhòn quanh hoãi:
- Àöng àuã chûa? Thïë naâo caác anh thêëy noá ra laâm sao?
Quay vïì meá Kha, Cûúâng vêîn cûúâi nhoeãn.
- Caác cêåu laâm àûúåc khöng?
Caác caán böå àûáng àoá àïìu biïët: thïë laâ àaåi àöåi Kha chuã cöng.
Kha khöng traã lúâi anh tiïíu àoaân trûúãng, gaäi traán hoãi:
- Töëi mai haã anh?
Cûúâng gêåt. Saãn àûáng dêåy:
- Àïì nghõ anh cho chuáng töi töëi höm nay xuöëng àêëy súâ haâng
raâo trûúác xem sao. Nhòn àêy lú mú quaá.
Anh tiïíu àoaân trûúãng cûúâi:
- Noáng ruöåt thïë? Nhûng maâ àuáng àêëy. Xong buöíi saáng nay,
caác caán böå ài ngay vúái töi. Riïng Trêìn Phuá, cho caã caác caán böå trung
àöåi ài. Thöi àûáng vaâo haâng. Khi ban chó huy trung àoaân vûâa bûúác
lïn àónh àöìi, thò coá nhûäng tiïëng àaåi baác nöí. Trong tiïëng theát
nghiïm, khu sa baân im phùng phùæc.
Nhûäng tiïëng àaåi baác uâ uâ nhû sêëm chuyïín bïn kia Tam Àaão.
aánh nùæng bùæt àêìu le loái qua sûúng muâ. Trung àoaân trûúãng Huy,
hai mùæt hoäm sêu, toác bú phúâ, nhòn vöåi möåt lûúåt röìi ài vaâo. Anh
chaâo vaâ bùæt àêìu noái nhanh.
- Thûa caác àöìng chñ, töi thay mùåt Àaãng uãy trung àoaân trònh
baây kïë hoaåch chung cuãa àúåt möåt.
Möåt traâng àaåi baác laåi nöí bïn kia nuái. Tiïëng nöí keáo daâi maäi,
tûâng luác bêåt lïn to hún. Tiïëng noái khaân khaân cuãa ngûúâi trung àoaân
trûúãng khöng luác naâo to lïn hay beá ài. Muä sùæt cuái xuöëng söí tay, caác
caán böå hñ hoaáy ghi cheáp.
- Chuáng ta seä vaâo sêu vuâng àõch, àaánh àïm, tiïën nhanh, giaãi
quyïët nhanh, ruát nhanh. Bñ mêåt, àaánh vuä baäo. Chaåy maâ túái. Mïåt
thïë naâo cuäng cûá chaåy.

24. Nguyïîn Àònh Thi 24
http://ebooks.vdcmedia.com
Nhûäng tiïëng noái àïìu àïìu hiïån lïn dêìn trong àêìu oác möîi anh
caán böå thaânh nhûäng hònh aãnh loang loaáng, àûúâng ài, boáng töëi,
haâng raâo, lö cöët, khoái àaån, têët caã nùång trôu suy nghô, lo lùæng. Hoå
vûâa ghi cheáp vûâa luön luön nhòn xuöëng nhûäng caái àöìn thu nhoã
trûúác mùåt, nhûäng nuái àöìi söng nhoã nhoã cuãa caái sa baân. Bïn kia
nuái, tiïëng àaåi baác thûa dêìn, im ài, laåi bêåt lïn. Coá nhûäng tiïëng rung
nùång nïì, ònh ònh thong thaã. Maáy bay neám bom cuãa Phaáp. Kha gheá
vaâo tai Saãn thò thêìm:
"Bïn kia àang àaánh to röìi". AÁnh nùæng àaä soi noáng àùçng sau
gaáy nhûäng anh caán böå im lùång ghi cheáp.

25. XUNG KÑCH 25
http://ebooks.vdcmedia.com
IV
Rúâi khoãi sa baân, Kha vaâ Saãn ài miïët vïì àaåi àöåi. Kha chui vaâo
lïìu, lay chuá liïn laåc Luäy àang nguã say:
- Dêåy. Chuá baão anh Tùçng cho töi ùn cúm ngay. Nùm phuát
àem lïn. Chuá mûúån höå töi böå quêìn aáo nêu. Anh Àöå àêu?
- Baáo caáo anh, anh Àöå lïn tiïíu àoaân. Anh coá caái thû. Chuá liïn
laåc chui ra ngoaâi lïìu vúá caái muä sùæt chuåp lïn àêìu. Kha goåi vúái theo:
- Naây! Mûúån hai böå quêìn aáo nêu chûá khöng phaãi möåt böå.
Kha xeá caái phong bò.
- Quaái, thùçng Àöå ài àêu laå thêåt. Saãn nùçm vêåt ngay xuöëng
ngoaâi lïìu, mùæt nhùæm chùåt.
- Kha naây, phaãi böën cêìu nhó? Kha vûâa àoåc thû vûâa traã lúâi:
- ÛÂ. Caái cêìu qua haâo phaãi ba thûúác. Maây cêín thêån, caái baánh
khaão phaá tûúâng nheá. Noá maâ tõt thò boã meå caã nuát àêëy.
Saãn múã mùæt ra, laåi nhùæm mùæt laåi. Sao thùçng Kha khoãe thïë.
Luác naây, Saãn theâm caái sûác khoãe cuãa noá quaá.
- Àûúåc röìi, tao seä xuöëng têån tiïíu àöåi Thiïìng xem anh em hoå
laâm. Khöng biïët boån ài lêëy gaåo nûúác ra laâm sao. Ruöåt ta cûá nhû lûãa
àöët. Chuáng noá khöng vïì kõp thò thêåt khöng biïët xoay ra sao!
Kha cêìm laá thû reo lïn:
- A! Thùçng Phan tûúi lùæm. Khoãi röìi. Sùæp cûúái vúå maây aå. Noá
xin tiïìn chuáng mònh.
Saãn chöëng khuyãu tay ngöìi dêåy:
- Àûa tao xem naâo. Àöìng chñ Tùçng mang cúm àïën.
Saãn vûâa ùn vûâa xem thû. Kha ùn nhû gioá cuöën.
- Tiïìn thò coân moi àêu ra nûäa. Maây coá coân àöìng naâo khöng?
- Àûúåc àïí tao xoay cho noá möåt hai nghòn.
- Tao coân àûúåc caái aáo ka-ki diïån trong ba lö, maây gûãi cho noá
höå tao.

26. Nguyïîn Àònh Thi 26
http://ebooks.vdcmedia.com
Saãn nuöët hïët baát cúm, muöën ngheån àïën cöí. Anh cöë ùn baát
nûäa. Khöng ùn thò chiïìu höm nay khöng coân húi àêu maâ hoåp. Àöìng
chñ Tùçng bûng hai caái baát àïën.
- Baáo caáo ban chó huy ùn chaáo àûúâng.
Kha quay laåi:
- Àûúâng kia aâ? Cêåu naây khaá nhó. Kiïëm àêu ra thïë?
Saãn biïët baát chaáo àûúâng trûúác hïët laâ Tùçng àem àïën cho
mònh. Vaâ trong khi Tùçng àûáng möåt goác giaã vúâ quay ra noái chuyïån
vúái chuá Luäy thò thûåc anh ta àang nhòn xem Saãn ùn thïë naâo, Saãn
huáp hïët baát chaáo noáng. Àöå úã ngoaâi ven àûúâng ài vaâo, mùåt àoã gay,
möì höi möì kï nhïî nhaåi. Anh vûát caái muä sùæt, ngöìi phõch xuöëng.
- Khöng coá böåc phaá!
Kha vaâ Saãn giêåt bùæn ngûúâi lïn nhû loâ xo.
- Thïë naâo?
- Khöng coá böåc phaá tûúâng.
Mùåt Àöå caâng àoã lïn, rêu ria anh àöång àêåy möåt caách dûä túån.
Saáng nay àïën, tao nghe lúâi thùçng Saãn lïn tiïíu àoaân böå hoãi ngay.
Traã lúâi: chûa coá. Tï-lï-phön lïn trung àoaân. Chûa coá. Bêy giúâ thò
àaánh bùçng nùæm cúm aâ! Kha nghiïën rùng:
- Chuêín bõ thïë naây laâ thïë naâo?
Saãn cuäng khöng hiïíu thïë naâo. Coá caái gò khoá khùn truåc trùåc
hay laâ caái thoái êíu cuãa möåt thùçng cha naâo chó biïët coá tònh hònh trïn
giêëy maá. Saãn cöë bònh tônh:
- Chuáng maây thay quêìn aáo nêu coân ài cho kõp giúâ. Coân tûâ bêy
giúâ àïën mai kia maâ. Chó vöåi cho tuåi mònh chûá phaãi cöë xoay kyâ cuâng
cho àïën phaãi coá.
Thêëy Hiïìn húát haãi, àêìu trêìn chaåy vaâo, Saãn hoãi:
- Coá viïåc gò thïë anh Hiïìn?
- Thùçng Taá àaâo nguä röìi anh aå.
Hai bïn thaái dûúng Saãn giêåt giêåt, gên xanh nöíi lïn dûúái maái
toác súám lêëm têëm nhûäng súåi baåc.
- Laåi thïë nûäa! Noá tröën bao giúâ?
Hiïìn taái ngûúâi liïëc nhòn mùæt Saãn laånh sùæc.

27. XUNG KÑCH 27
http://ebooks.vdcmedia.com
- Àïm höm qua, trong khi haânh quên, noá tuåt laåi, kïu söët.
Saáng àúåi maäi khöng thêëy, cho ngûúâi quay laåi tòm, noá biïën röìi...
Höm qua, töi cuäng quïn khöng baão noá lïn gùåp anh. Töi cuäng noái
vúái noá mêëy cêu húi maånh.
Mùæt Àöå nhû muöën nöí ra:
- Thùçng khöën naån!
Nûúác mùæt chaãy tûâ tûâ xuöëng maá, xuöëng cùçm, àoång trïn rêu
anh àaåi àöåi phoá. Chung quanh im lùång. Kha nhòn Àöå luác êëy múái
nhû nhêån ra Àöå àaä àûáng tuöíi, àaáng tuöíi anh caã mònh. Kha nhúá laåi
cêu chuyïån gia àònh cuãa Àöå, vûâa höëi hêån vïì thaái àöå vö tû haâng
ngaây cuãa mònh àöëi vúái anh àaåi àöåi phoá, vûâa uêët ûác ngheån ngaâo.
Saãn nghô: Thöi, öng Hiïìn laåi doåa noá röìi! "Mêëy cêu húi maånh" cuãa
öng êëy laåi laâ caái thûá xoa rêu meáp cûúâi nhaåt: "Chuyïën naây anh cûá
luâi thò hay lùæm". Nhòn Àöå röìi laåi nhòn Hiïìn, Saãn vûâa caãm àöång,
vûâa bûåc tûác, vûâa lo. Àaä biïët thùçng Taá nhû thïë, sao Saãn khöng cêín
thêån hún!
- Böå àöåi àöëi vúái viïåc êëy thïë naâo, anh Hiïìn?
- Baân taán nhiïìu nhûng khöng xao xuyïën lùæm, vò cuäng àoaán
trûúác möåt phêìn röìi.
Saãn gêåt.
- Cuäng may noá chûa biïët roä gò vïì xï deát. Thöi anh vïì coân
chuêín bõ ài vúái anh Kha cho kõp giúâ. Gêåy vúái ghiïëc vûát àêu caã röìi?
Hiïìn cûúâi gûúång ài ra. Saãn nhòn theo. Sau meã naây thò chùæc
bùæt àêìu chûâa. Noá vêîn chûa hoaân höìn hùèn. Kha vûát bao suáng luåc
xuöëng ba lö, thay aáo nêu. Àaåi àöåi Kha chûa bao giúâ bõ möåt vïët nhû
thïë naây. Caái Xï deát: chiïën dõch. viïåc àaâo nguä cuãa thùçng Taá nhû
möåt caái taát vaâo mùåt Kha.
- Àaánh khöng ra höìn chuyïën naây thò chui xuöëng àêët.
Saãn ön töìn:
- Chuáng maây khöng mang chùn ài aâ? Àïm chïët reát àêëy. Caái
sú-mi cuãa maây àõnh cho thùçng Phan úã ba lö naây phaãi khöng?
Thùçng Àöå coá àöìng naâo cho thùçng Phan gûãi tao. Noá sùæp lêëy vúå àêëy.
Kha vaâ Àöå ài röìi, Saãn nùçm lùn trong lïìu. Phaãi nguã caái àaä.
Chiïìu höm nay bao nhiïu viïåc. Saãn nhùæm mùæt laåi, nguã yïn nhû
möåt àûáa beá.
*
* *

28. Nguyïîn Àònh Thi 28
http://ebooks.vdcmedia.com
Buöíi chiïìu, Saãn ài möåt lûúåt caác trung àöåi. Khùæp doåc búâ suöëi,
àaám ba ngûúâi, àaám möåt tiïíu àöåi, àaám caã trung àöåi, têëp nêåp hoåp.
Chiïën dõch àúåt möåt, chiïën thuêåt múái, bñ mêåt, nhanh choáng, kiïn
quyïët, àaánh vuä baäo, chaåy àïën maâ àaánh, khöng ngaåi taâu bay, àaåi
baác, nhûäng tiïëng nhùæc ài nhùæc laåi, luác rò rêìm, luác oang oang. Saãn
laåi noái, laåi giaãi thñch, kiïn nhêîn, bïìn bó. Nùæng xïë, trúã vïì lïìu àaåi
àöåi, àêìu anh noáng bûâng maâ ngûåc boáp laåi. Sao boån ài gaánh gaåo chûa
vïì? Àöìng chñ Ruöång lïn tiïíu àoaân hai ba lûúåt, lûúåt naâo vïì cuäng vêîn
"Baáo caáo anh, chûa coá baánh khaão". Röìi möåt lûúåt cuöëi: "Baáo caáo anh
tiïíu àoaân baão khöng phaãi lïn nûäa, luác naâo coá seä baáo cho biïët".
Quaãn trõ trûúãng àïën gùåp:
"Baáo caáo anh gaåo chó coân möåt bûäa". Tiïíu àöåi Thiïìng yïu cêìu
phaát gêëp ngay mòn baánh àïí kõp laâm kñp. Trung àöåi Hiïìn baáo caáo:
yïu cêìu chó àõnh ngûúâi thay tiïíu àöåi trûúãng Taá. Trung àöåi Tön baáo
caáo: tiïíu àöåi ài gaánh gaåo chûa vïì, khöng thïí töí chûác àuã àöåi àöåt
kñch. Saãn ngöìi vúái cuöën söí tay. Ngûúâi ra vaâo gùåp anh khöng luác
naâo ngúát. Tiïëng àaåi baác thûa thúát thónh thoaãng coân vang laåi. Trong
rûâng vêìu bïn kia suöëi, dao chùåt cêy chan chaát rêm ran. Anh em àaä
bùæt àêìu laâm thang vaâ cêìu. "Àöìng chñ quên trang cho töi biïët coân
bao nhiïu xeãng. Coá nùm mûúi bao gaåo múái cuãa tiïíu àoaân phaát, àaä
chia cho caác trung àöåi chûa?" "Àöìng chñ y taá xuöëng trung àöåi Phuá
xem anh saáng ngaây ngaä thuãng chên thïë naâo". Trong oác Saãn vaâ trïn
cuöën söí tay nhûäng con söë biïn, xoáa, nhûäng con tñnh cöång, trûâ, nöëi
tiïëp nhau liïn miïn. Töí lûåu àaån yïím höå úã haâng raâo phaãi möåt trùm
hai mûúi quaã.
Àöåt kñch möåt thiïëu tiïíu liïn. Àöåt kñch hai, trung liïn thiïëu
àaån. Dao töng phaá raâo coá bao nhiïu con? Khöng coá baánh khaão phaãi
chuêín bõ chùåt bùçng dao. Hoãi tiïíu àoaân coá dêìu têy khöng? Tiïíu àöåi
Thiïìng chuêín bõ chùn àïí têím dêìu àöët. Tiïíu àoaân coá thïí cung cêëp
cho chuáng töi möåt thuâng dêìu àïí àaánh hêìm ngêìm khöng? Trung àöåi
Hiïìn phaãi têåp laåi lao cêìu vaâ àùåt thang. Vêën àïì thûúng binh, trong
àöìn möîi trung àöåi phaãi phuå traách thûúng binh cuãa mònh. Ghi laåi
chiïìu nay thaão luêån. Vêën àïì tûã sô. Nhêët quyïët khöng àïí laåi möåt
xaác tûã sô. Lïn tiïíu àoaân àïì nghõ chuêín bõ aáo quan. Vêën àïì chön cêët
vïì àöìng bùçng rêët quan troång, dên rêët chuá yá. Boån ài lêëy gaåo bao giúâ
múái vïì? Àöìng chñ trûúãng ban quaãn trõ, ngaây mai coá rau thõt gò cho
anh em khöng? Khöng phaãi àúåi tiïíu àoaân, anh xem quyä coân bao
nhiïu, mua ngay úã àêy cho kõp. Saáng mai cho anh em ùn gêëp àöi.
Hïët tiïìn vay sau. Trong caái lïìu àaåi àöåi böå, Saãn ngöìi vúái cuöën söí tay

29. XUNG KÑCH 29
http://ebooks.vdcmedia.com
àùåt giûäa àêìu göëi. Hai vai anh cuái eáp xuöëng löìng ngûåc. Nhûäng doâng
con söë, nhûäng doâng chûä àêìy maäi trang giêëy. Chiïìu dêìn dêìn. Tiïëng
àaåi baác bïn kia nuái àaä im. Nùæng àaä dõu. Tûâng khoaãng boáng maát
röång lúán ngaã xuöëng caác thung luäng. Gaâ gaáy trong caác Luäy tre.
Tiïëng cöëi giaä gaåo thònh thõch. Treã con dûúái xoám àang reo. Tiïëng
maáy bay thoi thoáp úã chên trúâi. Dûúái nhûäng buåi vêìu to ngaã caânh
xuöëng suöëi, nan tre múái voát tuãa lïn trùæng xoáa. Con chim rûâng huyát
daâi hai tiïëng möåt... tuâ uá... tuâ uá... Cöëc àùåt con dao trïn àuâi, viïët lïìu
nghïìu trïn cuöën söí giêëy baãn bùçng baân tay. Ra ài dên chuáng tröng
theo. Ba lö suáng àaån gaåo àeâo trïn lûng. Ra ài dên chuáng thûúng
thêìm. Goái xöi goái thõt laåi cêìm ra cho. Ra ài dên chuáng dùån doâ. Anh
ài chiïën thùæng gûãi thû trúã vïì. Cöëc thuá võ lùæm. Thïë naây laâ coá baâi cho
baáo trung àöåi. Thöng ngöìi trïn möåt taãng àaá, maâi dao dûúái suöëi, cöë
nñn noái chuyïån cho thùçng Cöëc laâm ca dao. Trong xoám àûa ra tiïëng
möåt ngûúâi àaân baâ the theá:
"Trúâi úi, noá böëc gio böëc àêët boã lïn àêìu thïë naây. Tiïn nhên böë
maây, ra àêy".
Thöng cûúâi röå.
- Tûâ höm vïì Thaái, múái laåi àûúåc nghe caác meå miïìn xuöi chûãi.
Lêu ngaây nghe cuäng hay hay.
Cöëc cêët mêíu buát chò vaâo tuái aáo sú mi, tuãm tóm:
- Kïí ra vïì àêy maâ cûá úã rûâng cuäng buöìn thêåt. Chaã thêëy dên
àêu caã.
Veã mùåt böîng nghô ngúåi, Cöëc baão Mêîn:
- Naây mònh muöën hoåc tñnh thò hoåc caách naâo cho nhanh nhó.
Mònh tñnh nhêím thò ra nhûng biïn con söë laâ chùèng biïët àùçng naâo
maâ lêìn.
Mêîn ngêíng àêìu, hñ hûãng nhû vûâa bùæt àûúåc caái gò. ñt ra Mêîn
cuäng coá möåt caái àïí cho thùçng Cöëc nhúâ chûá.
- Àûúåc röìi, àïí túá baão cêåu, khoá àïëch gò.
- ÛÂ nheá, cêåu chõu khoá baão dêìn túá caái mön tñnh vúái laåi vaâi mön
vùn hoáa.
Thöng neám con dao cho Mêîn voát nan trïn búâ, laåi maâi con
khaác. Anh ngoaái cöí lïn, nghõch ngúåm.
- Naây cêåu Mêîn coá biïët con chim kïu gò khöng? Noá baão coân
khöí... coân khöí... Öí... àêëy.

30. Nguyïîn Àònh Thi 30
http://ebooks.vdcmedia.com
Mêîn biïët Thöng trïu nhûng lùæng tai nghe àuáng coân khöí, coân
khöí thêåt. Tay vêîn àûa dao tûúác nhûäng cêy tre. Mêîn húi thêìn ngûúâi
ra. Chiïìu nhû thïë naây, tûâ nhaâ Mêîn nhòn ra söng Thao, àoâ bùæt àêìu
xuöi àêy. Chõ Cuác tûâ dûúái söng lïn, möåt tay cùæp raá quêìn aáo ûúát,
trïn laâ raá gaåo múái vo, möåt tay xaách öëng nûúác.
- Anh Thöng naây, úã sên nhaâ mònh coá cêy huyïët duå y nhû thïë
kia, öng cuå töi quyá nhû vaâng. Con caái chaåm phaãi laâ nïån luön.
Thöng vûâa maâi dao vûâa liïëc mùæt nhòn Mêîn. Biïët ngay laâ cêåu
töi àang muöën nhúá nhaâ. Chûa vïì quï àûúåc cêåu úi. Coân laâ àaánh.
Bao giúâ hïët Têy röìi tha höì. Khöng àaánh noá cêín thêån thò coá coân quï
maâ vïì. Tay Thöng maâi dao lú àaäng. Mònh thò àïëch bao giúâ coá nhaâ
maâ nhúá, chó coá nhúá caái taâu àiïån. Giúâ naây laâ phaãi biïët, àöng nhû
kiïën, caác súã nhaâ maáy keáo ra, leng keng, leng keng, àeân bêåt lïn röìi,
ngûúâi àûáng baám àen caã chung quanh toa. ...Nhûäng chuyïën taâu
àiïån ngaây caách maång, cúâ cùæm tûâng chuâm àoã caác ö cûãa. Bêy giúâ thò
chùæc möîi chuyïën laåi möåt thùçng xú-vú Têy lai, roán reán àïën chöåp caác
loãi tò baán laåc rang hay laâ àaánh giaây. Thêëy baão noá coá àem àêìu taâu
àiïån múái sang. Nûúác meå gò, noá laåi cho vaâi caái àêìu taâu thaãi úã caác xoá
naâo bïn Têy chûá gò.
Sau naây Haâ Nöåi thïë naâo chaã coá taâu àiïån. Àaánh Têy tiïëc xong,
chó xin àoaân thïí cho vïì Haâ Nöåi laái taâu àiïån laâ sûúáng nhêët. Trùng
lïn, trung àoaân trûúãng Huy dùæt ngûåa ra àûúâng caái, nhaãy lïn ra roi
cho chaåy miïët. Con ngûåa cuãa àöìng chñ höå vïå theo saát àùçng sau. Hai
ngûúâi phi nhanh. Àûúâng caâng xuöëng caâng vùæng. Phong caãnh àaä roä
dêìn veã àöìng bùçng, nhûäng boáng nuái vêîn coân nhûng hiïìn laânh hún.
Àöi luác àûúâng qua nhûäng quaäng àöìng ruöång boã hoang. Qua möåt
con àeâo ngùæn xuöëng möåt thung luäng röång. Hai con ngûåa chaåy thïm
chûâng möåt cêy söë röìi reä quùåt vaâo möåt thûãa rûâng. Huy keáo maånh
cûúng, xuöëng ngûåa, giao cho àöìng chñ höå vïå. Löåi qua möåt con suöëi,
Huy ài sêu maäi vaâo trong rûâng töëi. Con àûúâng moân dêîn àïën möåt
khu laán, lêåp loâe aánh lûãa. Laán öng uãy nhiïåm thön nhiïìu tiïëng cûúâi
noái. Chung quanh bïëp, nùm saáu ngûúâi àang ngöìi chuyïån gêîu. Coá
möåt chõ tröng ra daáng caán böå. Öng chuã tõch huyïån àûáng dêåy, àoán
Huy vaâo, giúái thiïåu:
- Öng Huy trung àoaân trûúãng... Öng uãy nhiïåm thön
- Öng uãy viïn khaáng chiïën huyïån
- Chõ úã chi höåi liïn hiïåp phuå nûä Thaái Nguyïn vïì huyïån giuáp
tuyïn truyïìn trong chiïën dõch.

31. XUNG KÑCH 31
http://ebooks.vdcmedia.com
Huy nhòn nhanh chõ caán böå. ÚÃ àêy maâ gùåp phuå nûä cuäng laâ
hiïëm. Bêy giúâ caác cö cuäng ài chiïën dõch. Chõ caán böå gùåp mùæt anh
trung àoaân trûúãng nhòn nhanh nhûng soi moái. Quaái öng naây laâm
gò maâ dûä thïë. Mùæt chõ lêëp laánh nhû húi cûúâi chïë giïîu. Anh trung
àoaân trûúãng húi khoá chõu ngöìi xuöëng, quay sang öng chuã tõch.
- Coá tin gò múái khöng öng?
- Noá vêîn chûa biïët gò. Àïm qua múái vïì möåt tiïíu àöåi da trùæng.
- Laâng Baãng chùæc nùm nay ùn tïët nö-en to àêëy öng nhó?
- Têy trïn àöìn ùn to chûá öng tñnh dên thò nhû caá nùçm thúát,
tïët nhêët gò.
- Laâng êëy coá mêëy tïn tïì phaãn àöång haång A bïn kia maâ?
- ÊËy àñch àêëy. Töi àaä chuêín bõ ngûúâi biïët àñch nhaâ tûâng
thùçng.
Huy gêåt àêìu.
- Vêën àïì êëy, chuáng töi àaä thaão luêån vúái nhau. Saáng mai chùæc
anh Xuên seä gùåp öng noái chuyïån kyä. Chuáng töi thêëy chó cêìn bùæt
tïn phoâng nhò thöi.
Huy liïëc nhòn chõ caán böå. Chõ ta ngöìi chùm chuá, coá veã theo
doäi cêu chuyïån cuãa Huy. Luác nghe noái chuã trûúng cuãa trung àoaân,
chõ ta thoaáng gêåt àêìu nhû taán thaânh. Cö naây tinh àêy. Huy laåi hoãi:
- Ngoaâi àûúâng nhûåa thïë naâo öng?
Möåt tiïëng suáng àaåi baác nöí daâi vùng vùèng. Trong laán im lùång.
Möåt tiïëng àaåi baác thûá hai rïìn rô theo. Öng chuã tõch huyïån traã lúâi:
- Àïm höm qua noá lïn nhiïìu ö-tö lùæm, suöët tûâ Hûúng Canh
àïën Vônh Yïn. Gêìn saáng laåi chaåy xuöëng. Àaåi baác bùæn cêìm canh
àïìu àïìu nhû thïë naây.
Huy ngêíng àêìu noái vúái moåi ngûúâi. Anh coá caãm giaác chõ caán böå
àang àïí yá nghe.
- ÚÃ àêy ta biïët tin bïn Lêåp Thaåch chûa nhó? Töi vûâa àûúåc
àiïån buöíi töëi. Bïn êëy àaánh to lùæm. Noá lïn caân tûâ höm qua, khöng
ngúâ chaåm ngay phaãi mònh. Anh em vêy cho hai ngaây. Suáng höm
nay laâ chuyïån êëy àêëy.
- Thaão naâo! Trong laán öìn aâo hùèn lïn.

32. Nguyïîn Àònh Thi 32
http://ebooks.vdcmedia.com
Möîi ngûúâi möåt cêu khöng ai kõp nghe ai. Öng uãy nhiïåm thön
rñt àiïëu caây, vûâa thúã khoái vûâa quay sang chõ caán böå.
- Chõ Lyá xem töi àoaán coá àuáng khöng? Chõ caán böå tuãm tóm röìi
hoãi Huy:
- Thûa öng thïë àaä roä kïët quaã chûa?
Huy nhêån xeát thêìm: chõ naây coá tñnh nghe chuyïån phaãi vùån
hoãi àïën núi àïën chöën. Huy ûa nhûäng ngûúâi nhû thïë: laâm viïåc
khöng bao giúâ nïn àaåi khaái chuã nghôa. Tûå nhiïn anh traã lúâi chõ caán
böå möåt caách cùån keä, nhû traã lúâi möåt ngûúâi ngang cöng taác.
- Theo tin àêìu tiïn thò ta tiïu diïåt hoaân toaân möåt tiïíu àoaân
êu Phi vaâ àaánh vúä möåt tiïíu àoaân, diïåt böå phêån lúán. Coân möåt tiïíu
àoaân thûá ba chaåy laåc loäng.
Öng uãy viïn khaáng chiïën toác àaä baåc, àöi kñnh trùæng lêëp loaáng
aánh lûãa.
- Chùæc laâ ö-tö noá lïn nhiïìu vïì chuyïån êëy. Thöi dên Lêåp
Thaåch chuyïën naây tha höì sûúáng. Huy àöång dên cöng chùèng coân
phaãi giaãi thñch gò nhiïìu löi thöi. Nhûng maâ phaãi cêín thêån maáy bay
noá khuãng böë traã thuâ.
Chõ caán böå tiïëp lúâi öng.
- Töi àïì nghõ úã àêy ta cuäng tùng cûúâng sûå kiïím soaát lïn.
Nhêët laâ àöëi vúái nhûäng àaám leã teã úã vuâng àõch tröën ra mêëy höm nay.
Töi súå coá Viïåt gian traâ tröån vaâo. Nïëu cêìn mònh cûá giûä laåi möåt ñt
ngaây trong thúâi gian coá böå àöåi. Àöëi àaäi vúái àöìng baâo cho chu àaáo vaâ
giaãi thñch kyä laâ àûúåc.
Caái naây Huy cuäng khöng àïí yá. Phaãi kiïím tra laåi vêën àïì
phoâng gian múái àûúåc. Anh quay laåi öng chuã tõch.
- Coá leä öng cuäng nïn chuá yá àïën àiïìu êëy. Thöi töi xin pheáp vïì.
Huy àûáng dêåy.
- Coá viïåc gò cêìn, öng chuã tõch cûá sang tòm töi bêët cûá luác naâo.
Saáng mai öng nhúá cho anh em du kñch têåp trung àuã. Chaâo öng.
Chaâo caác àöìng chñ. Chaâo chõ.
*
* *

33. XUNG KÑCH 33
http://ebooks.vdcmedia.com
Gêìn saáng tiïíu àoaân trûúãng Cûúâng vaâ àaåi àöåi trûúãng Kha vïì
àïën laán. Anh trung àoaân trûúãng nguã guåc trïn têëm baãn àöì traãi
röång, ngoån àeân baäo vêîn chaáy voâ voâ bïn caånh. Cûúâng vaâ Kha möì höi
möì kï, quêìn aáo nêu cuän cúän. Vûâa chaåm tay vaâo ngûúâi anh trung
àoaân trûúãng, anh àaä choaâng dêåy. Cûúâng ngöìi xuöëng.
- Àïì nghõ anh möåt hai àiïím thay àöíi vïì kïë hoaåch. Àõch laåi
múái lïn möåt trung àöåi nûäa.
- Noá thêëy àöång röìi aâ?
- Theo chuáng töi thò khöng phaãi. Do viïåc nöí úã Lêåp Thaåch,
àõch tùng cûúâng cho têët caã caác võ trñ nhö ra voâng ngoaâi. Coân tuåi goâ
Baãng thò chuáng noá cuäng chûa biïët gò roä rïåt.
Huy cuái àêìu nghô:
- Noá múái lïn möåt binh àoaân Bùæc Phi úã Cöí Loa. Thïm möåt tiïíu
àoaân vïì Hûúng Canh. Vûâa coá tin àiïån luác àïm.
Kha gheá vaâo chöî àeân saáng.
- Coá baánh khaão chûa anh?
- AÂ! Coá möåt ñt cuãa bïn cöng binh. Nhûng ñt lùæm, kheáo chó àuã
phaá tûúâng. Töi àaä cho ngûåa vïì hoãa töëc lêëy thïm. Nïëu khöng kõp thò
duâng söë böåc phaá cuãa cöng binh phöëi húåp vúái suáng nùång.
Cûúâng keáo têëm baãn àöì cuãa anh trung àoaân trûúãng túái aánh
àeân. Huy chó tay vaâo möåt chêëm àoã noái:
- Quên ûáng chiïën noá úã àêy. Àûúâng ra goâ Baãng qua cêìu Khaã
ài ö-tö rêët töët. Töi xem ra phaãi chuá yá nhiïìu àïën tiïëp viïån cuãa noá.
Caái àöìn àöìng bùçng noá nhû caái nuát àiïån, mònh chaåm vaâo laâ àöång
àïën têët caã hïå thöëng phoâng ngûå cuãa Phaáp úã bùæc Höìng Haâ. Mònh seä
phaá caái cêìu naây. Cho phaáo binh ài riïng theo löëi coá sûãa sang laåi
trûúác, khöng súå chêåm.
Ba ngûúâi cuái xuöëng baãn àöì. Möåt tiïëng gaâ gaáy le te ngay dûúái
gêìm laán laâm hoå giêåt mònh.

34. Nguyïîn Àònh Thi 34
http://ebooks.vdcmedia.com
V
Trong cuöåc àúâi chiïën àêëu vêët vaã, söëng chïët cuãa ngûúâi böå àöåi
caách maång, nhûäng luác têm höìn röång lúán, suy nghô nhêët, coá leä laâ
nhûäng phuát trûúác giúâ ra trêån. Giûäa cuöåc chuêín bõ bêån röån khöng
múã àûúåc mùæt, möåt caái gò àïën dêìn dêìn trong têm höìn anh böå àöåi,
nhû baáo hiïåu: trêån àaánh bùæt àêìu tûâ luác naây. Trong luác tay chên,
àêìu oác àïìu tuái buåi vò cöng viïåc, trong loâng anh coá caái gò höìi höåp vaâ
suy nghô hún ngaây thûúâng. Ngûúâi böå àöåi tòm hiïíu yá nghôa cöng viïåc
anh laâm, anh nghô vïì àúâi söëng cuãa anh. Anh tòm hiïíu trêån àaánh
mêëy giúâ nûäa, anh sûãa soaån têm höìn àïí nhêån cuöåc thûã thaách cao
nhêët sùæp àïën. Hònh nhû trong têm höìn anh coá hai con mùæt nhòn
bònh tônh maâ thêëu suöët, toãa ra möåt aánh saáng khöng thïí loåt möåt
ngoác ngaách naâo. aánh saáng êëy nhiïìu khi bêåt lïn chó trong möåt giêy
phuát trûúác khi nöí suáng, maâ chiïëu roåi têët caã möåt àúâi ngûúâi. Buöíi
hoåp cuãa chi uãy múã röång saáng súám höm êëy quyïët àõnh hùèn kïë hoaåch
taác chiïën cuãa àaåi àöåi Trêìn Phuá. Caác caán böå giaãi taán vöåi vaä, Saãn laåi
quaâng caái xùæc cöët, lïn tiïíu àoaân höåi yá vïì nhûäng vêën àïì kyã luêåt
chiïën trûúâng. Kha lùæc àêìu tröng theo caái öëng tay aáo loâng thoâng cuãa
anh chñnh trõ viïn, röìi goåi:
- Àoái lùæm röìi, àöìng chñ Tùçng úi.
Àöå àûáng dêåy baão:
- Maây àïí phêìn cúm cho tao. Tao phaãi lïn tiïíu àoaân giuåc xem
baánh khaão vïì chûa. Caái chöî lônh vïì thò chó àûúåc möåt möìi.
- Viïåc gò phaãi giuåc. Tiïíu àoaân cuäng àang lo söët voá. Öng Cûúâng
öng êëy laåi saåc cho.
- Àûúåc röìi, maây cûá mùåc tao.
Kha coân laåi möåt mònh. Cöng viïåc àêìu tiïn cuãa anh laâ lau caái
suáng luåc.
Anh thaáo bao, ruát khêíu suáng ra ngùæm nghña, chuâi möåt vïët
ngoán tay trïn noâng suáng, lïn àaån, haäm khoaá röìi cêín thêån boåc vaâo
miïëng vaãi àoã. Anh múã ba-lö, tòm böå quêìn aáo múái, vaãi thúm saåch,
thay vaâo böå nêu vêîn coân mùåc trïn ngûúâi. Kha thùæt laåi bao suáng cho

35. XUNG KÑCH 35
http://ebooks.vdcmedia.com
noá húi trïî bïn höng. Nhû thïë laâ xong con ngûúâi. Chó coân viïåc ài.
Möîi lêìn sùæp ra trêån, thïë naâo Kha cuäng phaãi cöë thay àûúåc böå quêìn
aáo. Trûúác, Kha coân daânh riïng caái muä ca-lö xanh tûâ Haãi Phoâng,
höm naâo ài àaánh nhau múái àöåi. Caái muä êëy rúi mêët trong trêån ruát
lui úã Chêu Yïn, Kha tiïëc maäi. Kha nghô: "Coá chïët mònh cuäng chïët
cho àeåp". Thùçng Saãn noá cuäng biïët yá nghô êëy cuãa Kha. Coá lêìn noá
baão: "Maây coân löi thöi lùæm". Kha móm cûúâi. Chó coá möåt àiïím noá coân
nhûúång böå möåt caái "löi thöi" cuãa Kha chñnh laâ àiïím êëy. Ai nhû noá
àûúåc. Muâa reát nùm nay, caái aáo bú-lu-döng cuä cuãa Saãn laåi röång
thïm, hai maá noá laåi nhoån thïm. Caái múá toác sau gaáy thïm nhiïìu súåi
baåc. Noá hún Kha hai, ba tuöíi chûá mêëy. Coá leä noá chûa biïët tuöíi treã
laâ caái gò. Kha húi buöìn, nghiïm trang laåi trong loâng. Nhiïìu luác,
biïët tñnh Saãn laâm chïët thöi, Kha coân mùåc kïå, truát hïët viïåc cho noá.
Noái gò àïën àúä noá möåt phêìn. Luác saáng, úã trung àoaân vïì, nhòn thêëy
Saãn nguã, mùåt hoáp laåi, mùæt nhùæm im, Kha giêåt mònh. Noá múã hai
mùæt àúâ ra nhòn Kha mêëy giêy nhû khöng nhêån ra, röìi múái chúáp
chúáp mêëy caái. Kha nhúá möåt lêìn noá chónh thùçng Àöå: "Caãm tònh
suöng khöng phaãi caãm tònh cuãa möåt thùçng àöìng chñ. Caãm tònh vúái
noá thò phaãi laâm cho noá tiïën böå. Anh caãm tònh maâ cûá nhû àaánh vúä
mùåt ngûúâi ta röìi laåi nõnh theo noá, thò laâm gò? "Thùçng Saãn noái àuáng.
Kha seä phaãi cöë giuáp noá hùèn hoi tûâ bêy giúâ. Tiïëng àöìng chñ Tùçng
vùèng àïën: "Chuá àem höå töi lïn. Töi coân phaãi nùæm cúm". Tiïëng Luäy
laáu taáu: "Miïëng gan kia àïí laâm thûác ùn bûäa chiïìu cho anh êëy hún".
Kha ngaã vaâo lïìu lêëy caái aáo bú-lu-döng khoaác ngoaâi. Cêìm caái aáo lïn
anh böîng nhòn thêëy caái huy hiïåu thanh niïn dên chuã quöëc tïë. Kha
thaáo caái huy hiïåu, àïí yá xem kyä: möåt quaã àõa cêìu vaâ mùåt ba ngûúâi
thanh niïn trùæng àen vaâng. Chiïìu höm nay úã àêy seä laåi coá nhûäng
ngûúâi thanh niïn Viïåt Nam chïët cho thûåc hiïån caái caãnh hoâa bònh
thên aái ghi trïn têëm huy hiïåu naây. Kha mên mï caái huy hiïåu trïn
tay. Vûâa múái gùåp Lyá mêëy ngaây maâ nhû àaä xa lùæm röìi. Möîi ngaây
bêy giúâ nhiïìu viïåc quaá. Höm sau khöng kõp nhúá laåi höm trûúác nûäa.
Khöng kõp dûâng laåi vúái tònh caãm naâo. Kha lêëy trong ba-lö ra caái
höåp thuöëc laá cuä bùçng sùæt. Anh múã nùæp höåp, boã caái huy hiïåu vaâo.
Trong höåp, loaáng möåt ngöi sao baåc trïn cuöëng vaãi xanh. Kha cêìm
möåt têëm aãnh cuä vaâng trong höåp àûa lïn xem. Höm nay laåi nhòn laåi
aãnh meå cuäng nhû möîi lêìn sùæp ra trêån. Gia taâi riïng cuãa Kha têët caã
chûâng nêëy: aãnh meå, têëm huên chûúng, bêy giúâ thïm caái huy hiïåu.
Kha gêëp nùæp höåp, boã vaâo trong àaáy ba-lö, àùåt goån gaâng vaâo möåt goác
lïìu. Nghe àoái röìi àêy. "Cúm àêu anh Tùçng úi?". Chuá Luäy mang
cúm lïn cho anh Kha röìi luãi ngay xuöëng bïëp. Bïn caånh nöìi ba mûúi

36. Nguyïîn Àònh Thi 36
http://ebooks.vdcmedia.com
cúm nghi nguát húi trïn ba hoân àaá to, àöìng chñ Tùçng, nhûäng gioåt
möì höi bùçng haåt ngö möåt, àang boâ trïn möåt miïëng vaãi baåt röång.
Nhûäng ngoán tay xuâ xò khum khum nùæm vaâo caái khùn vaãi hai ba
caái, giúã ra àûúåc möåt nùæm cúm mõn.
- Coá mêëy miïëng thõt bùæp àïí cho chuá trong caái baát kia kòa, ùn
ài. Coân cúm kia.
Luäy cêìm baát thõt àûa lïn muäi:
- AÂ, ûu àiïím.
- Chuá kïí nöët ài. Qua caái cêìu röìi sao? Coá boâ vaâo àïën haâng raâo
khöng?
- Laåi chaã vaâo! Öng du kñch ài vúái mònh cûá taái caã mùåt.
Tùçng phò cûúâi:
- Anh naây noái pheát. Töëi boã meå nhòn thêëy ngûúâi ta taái mùåt thïë
naâo.
Luäy àúâ ra röìi gên cöí:
- Thêëy chûá lõ. Laâm gò chaã thêëy.
- ÛÂ thò thêëy. Thöi kïí nûäa ài. Haâng raâo noá thïë naâo?
- Nhû haâng raâo baãn Traåi êëy. Töi vaâo súâ thûã thò nhiïìu chöî
muåc röìi. Choá laâng tïì noá cûá cùæn öng öíng, chöëc laåi cöëc möåt tiïëng,
boong möåt tiïëng, kinh boã cha.
- Mêëy lêìn haâng raâo?
- Chaã biïët. Chó thêëy tua tuãa. Anh Kha baão baãy lêìn.
- Baãy lêìn? Tùçng quay hùèn laåi, möì höi vêîn roâng roâng.
- ÛÂ, caã raâo vúái dêy theáp gai. Maâ caái tûúâng noá nhû laâ caái
thaânh Sún Têy êëy. Noá cuäng vuöng àen luâ luâ nhû thïë. Naây uå vïå tinh
laâ caái gò anh Tùçng?
Anh cêëp dûúäng laåi ngêíng lïn:
- ÚÂ... chùæc noá laâ caái uå suáng chûá caái gò. Noá thïë naâo?
- Coá hai caái úã trûúác cöíng àöìn. Noá úã ngoaâi haâng raâo kia, thaânh
ra mònh khöng daám boâ lïn löëi êëy. Thöi anh nùæm cúm. Töi phaãi lïn
àêy. Caái muä sùæt cuãa chuá beá biïën thoùæt. Àöìng chñ Tùçng thêìn ngûúâi
ra mêëy phuát lau möì höi. Caái àöìn noá thïë, thaão naâo!

37. XUNG KÑCH 37
http://ebooks.vdcmedia.com
Tùçng biïët roä têët caã moåi chuyïån trong àaåi àöåi mêëy höm nay.
Caái bïëp cuãa anh laâ caái choâi phaát thanh, cêåu naâo xuöëng cuäng coá möåt
cêu chuyïån baân taán. Nghô àïën trêån sùæp túái, Tùçng böìn chöìn caã ruöåt
gan, cuái xuöëng caái nöìi ba mûúi cúm xúái hai baát to vaâo miïëng vaãi,
nùæm quaâng lïn.
*
* *
Tiïëng maáy bay êm ó phña Lêåp Thaåch khöng luác naâo ngúát.
Ngoaâi àûúâng caái, laác àaác nhûäng anh vaác gaåo chaåy vöåi tûâ meá àeâo
xuöëng. Bò gaåo truâng truåc nhû con lúån vùæt trïn vai, hoå khêåp khiïîng
àuöíi nhau trïn àûúâng.
- Caác öng vaác gaåo, nguåy trang vaâo! Ài àêu maâ nghïnh ngang
nhû àaám rûúác êëy.
- Coá phaãi tuåi nhaâ mònh khöng nhó. Naây caác anh àún võ naâo
thïë?
Mêëy anh vaác gaåo vêîn cùæm àêìu chaåy. Möåt töëp thûá hai túái.
Thöng chaåy hùèn ra àûúâng, giûä möåt anh laåi.
- Caác àöìng chñ úã àún võ naâo?
- Hai mûúi hai. Buöng ra cho ngûúâi ta ài, àaä vöåi boã meå laåi
coân.
- Anh coá thêëy boån chuáng töi vïì sau khöng?
- Boån naâo?
- Àaåi àöåi Trêìn Phuá.
- Khöng biïët. Anh vaác gaåo cùæm àêìu àõnh chaåy.
Thöng tuám lêëy thùæt lûng.
- Chaåy àêu!
- Boã ra, anh naây hay nhó.
Thöng cûúâi hò hò.
- Cho túá hoãi àaä. Tiïíu àoaân chñn êëy maâ.
Anh vaác gaåo giùçng ra, chaåy miïët, caânh laá trïn lûng rung tñt,
noái voång laåi:
- Chñn thò coân xa. Saáng coân bïn kia àeâo.

38. Nguyïîn Àònh Thi 38
http://ebooks.vdcmedia.com
Thöng trúã vaâo trong buåi cêy. Tiïíu àöåi trûúãng Thiïìng lùæc àêìu.
- Khoá maâ vïì kõp, maâ coá vïì àïën núi cuäng chùèng coân húi sûác
àêu. Thöng xeá möåt caái öëng quêìn cuä xoaân xoaåt laâm gieã.
- Vïì kõp thò ài maånh. Hïët húi cuäng ài àaánh àûúåc!
Caái àêìu troåc cuãa Cöëc luái huái trïn thoãi mòn baánh vúái mêëy caái
dêy ngoâi, Cöëc vûâa khoeát löî nheát kñp vûâa luön ngêíng mùæt lïn theo
caái keáo àang luáng tuáng trïn tay Mêîn.
- Cêåu Mêîn cùæt cheáo ài, khöng phaãi, cheáo nhoån ài thïë naây kia
maâ. Lêëy dao dñp cheã àêìu ngoâi ra. Kheáo khöng vaäi thuöëc. Thïë àöët noá
múái bùæt nhanh. Phaãi àúåi noá beán hùèn vaâo thuöëc, xò khoái ra, hùéng
chaåy.
Mêîn mñm möi cöë gùæng laâm theo àuáng lúâi chó dêîn. Cöëc nhúá
àïën nhûäng ngaây mònh múái vaâo böå àöåi. Ngaây êëy, Cöëc cuäng luáng
tuáng nhû Mêîn bêy giúâ, nhûng Cöëc choáng quen hún. Lêìn àaánh trêån
àêìu, thùçng Hoaán cuäng ngöìi chó dêîn cho Cöëc tûâng tñ möåt. Chiïìu
höm trûúác, noá coân nghïu ngao... Àêy con trùng chiïëu trïn àöìi cao...
röìi baão Cöëc: "Maây cöë ài, tao gaã em gaái cho", saáng höm sau Hoaán àaä
chïët röìi. Noá cuäng quï gêìn vuâng naây. Tûå nhiïn Cöëc hoãi Thöng:
- Naây caái aáo súåi trùæng cuãa mònh liïåu cêåu mùåc coá vûâa khöng?
Thöng nhòn baån, lo lo. Quaái, mùåt thùçng Cöëc höm nay tröng
thïë naâo! Sao noá hoãi buöìn cûúâi. Kheáo noá àöí mêët. Trong ruöåt Thöng
nön nao. Höm nay àaánh chó coá möåt möìi baánh khaão naây. Maâ laåi
thiïëu àûát ài möåt tiïíu àöåi. Thöng phaãi lïn chêm lêëy múái àûúåc. Möåt
tiïëng oaâng laâm caã moåi ngûúâi giêåt mònh. Möåt tiïëng oaâng thûá hai.
Oaâng oaâng oaâng liïn tiïëp. Laá cêy raâo raâo trïn àêìu.
- Caác àöìng chñ nhanh tay lïn - tiïëng anh tiïíu àöåi trûúãng
Thiïìng heát giûäa nhûäng tiïëng nöí vêîn êìm êìm àêåp vaâo vaách nuái.
Mïånh lïånh cuãa tiïíu àoaân: mûúâi hai giúâ, têåp trung toaân thïí böå àöåi úã
khu rûâng thöng. Àöå nhòn àöìng höì.
- Mûúâi möåt giúâ rûúäi coân gò! Toaân nhûäng mïånh lïånh khöng coân
àïí cho thúã nûäa!
Kha àûáng dêåy, buöåc quai muä sùæt goåi to:
- Àöìng chñ Ruöång baáo cho caác trung àöåi têåp húåp toaân thïí,
trong nùm phuát ra àûúâng caái.
Saãn giêåm chên.

39. XUNG KÑCH 39
http://ebooks.vdcmedia.com
- Thïë laâ boån lêëy gaåo khöng vïì kõp. Chuá Luäy cho töi caái muä
sùæt. Àöìng chñ Tùçng àeo vaâo ngûúâi chuá liïn laåc caái bi-àöng, êën vaâo
tay chuá möåt goái troân: "Thûác ùn chiïìu àêy". Chuá Luäy uáp hai caái muä
sùæt lïn àêìu, chaåy theo ban chó huy. Trong mêëy phuát, tûâ caác buåi cêy
búâ suöëi, böå àöåi àöí ra àûúâng caái. Nhûäng töëp vaác gaåo vêîn tiïëp tuåc
chaåy vïì, caâng ngaây caâng vöåi vaä, cuöën theo sau chên tûâng àaám buåi
àoã. Thang, cêìu, soåt, caáng, àoân öëng quay ngang quay doåc, giûäa
nhûäng muä sùæt, noâng suáng chaåy lïn, chaåy xuöëng, goåi heát úi úái.
- Àûáng vaâo hai haâng doåc.
- Têët caã anh em xaä àöåi hai ngöìi xuöëng, ngöìi xuöëng hïët. Têët caã
caác böå phêån ngöìi xuöëng ngoaãnh mùåt vïì àùçng naây.
Kha chöëng tay vaâo bao suáng, àûáng giûäa àûúâng nhòn böå àöåi
keáo ra.
- Baánh khaão phaá tûúâng àêy phaãi khöng? Coá caái phaá haâng raâo
chûa?
- Öng tiïíu àoaân trûúãng baão cho Trêìn Phuá sang bïn naây.
- Baáo caáo anh, chuáng töi chûa coá giao thöng.
Möåt anh cêëp dûúäng àeo röí cúm nùæm len loãi giûäa nhûäng haâng
böå àöåi. "Tiïíu àöåi ba coá cúm chûa? Ai chûa coá lêëy ài: coân mêëy nùæm
nûäa thöi!". Trïn möåt thûãa ruöång phña trong, àaåi àöåi trûúãng Ngoåc
cêìm söí tay vûâa nhùn mùåt vûâa ghi. Tiïëng möåt anh chñnh trõ viïn
gaâo lïn:
"Caác àöìng chñ mïåt nhû thïë naây maâ phaãi ài ngay bêy giúâ laâ vò
chuáng ta cêìn tranh thuã thúâi gian. Ngaây höm nay...", tiïëng noái laåc
vaâo nhûäng tiïëng öìn aâo.
- Gaåo àún võ naâo vïì àêëy?
- Vêîn hai mûúi hai àêëy aâ?
- Traánh ra, traánh ra.
Möåt khêíu àaåi liïn lùåc leâ ài qua, noâng boåc vaãi baåt, ba chên sùæt
àeâ lïn vai anh àöåi viïn beáo luân. Laåi suáng maáy. Hoâm àaån sùæt chaåy
laåch xaåch. Hoâm àaån göî. Möåt anh vûâa öm ngûåc ho vûâa chaåy. Tiïëng
thúã vöåi. Laá nguåy trang rung. Nhûäng soåt tre nhêëp nhöím. Möåt caái
cêìu daâi luäng lùéng trïn vai hai ngûúâi dên cöng, dêîn àêìu möåt àoaân
caáng.
- Naây, öng cuå, ài vúái böå àöåi thuá khöng?

40. Nguyïîn Àònh Thi 40
http://ebooks.vdcmedia.com
- Ta úã àêu àêëy?
- Bùæc Ninh àêy! Bùæc Ninh àêy!
- Anh dên cöng gaánh caáng cûúâi nhe rùng àen, vûâa ài vûâa
quay sang traái, sang phaãi.
- Khöng coá phuå nûä nhó. Caác chõ Trung Du khöng ài aâ?
- Hoan hö thanh niïn xung phong taãi thûúng.
- Phuå nûä coân úã nhaâ gaánh gaåo qua söng caác anh aå.
- Traánh giaåt vaâo! Maáy bay àêëy.
Tiïëng theát truyïìn ài. Möåt anh àeo caái loa to tûúáng sau lûng
chaåy höët hoaãng qua. Dên cöng vêîn keáo túái. Mêëy öng cuå tay cêìm laá
coå che àêìu, vai gaánh caáng. Möåt chuá beá mûúâi ba mûúâi böën àeo tay
naãi. Möåt àoaân aáo têy, kñnh rêm, àêìu chñt khùn súåi keã ö vuöng vuâng
tïì. Laåi möåt töëp böå àöåi vaác gaåo hñch vai chen lïn.
- Traánh ra cho chuáng töi ài.
- Kheä caái möìm chûá. Khöng nghe taâu bay aâ.
- Noá bay xa röìi. Ài ài thöi anh em.
- Toaân àaåi àöåi chuêín bõ.
- Huác úi, maây úã nhaâ mùæm muöëi dûa caâ khöng nïn thò liïåu
höìn! Con àûúâng caái nghòn nghõt böå àöåi dên cöng lêîn löån trong buåi
àêët àoã. Nhûäng cêy con hai bïn àûúâng bõ giêîm naát nhûâ raåp xuöëng.
Laá nguåy trang ruång àêìy àûúâng. Trïn möåt caái bïëp lúán, möåt chaão
nûúác vêîn söi suâng suåc. Ngûåa hñ êìm ô trong caác buåi cêy.
- Voi kòa, voi kòa, reä sang cho voi vaâo!
Huych huych nhûäng taãng sùæt ài qua. Möåt caái muä nan nhoi
nhoi àùçng sau nhûäng soåt tre to lêëp ngûúâi. Àaåi àöåi trûúãng phaáo
binh, vai guâ guâ khua gêåy ra lïånh:
- Liïn àöåi ài quaá lïn nùm trùm thûúác röìi reä vaâo bïn caånh.
Nhûäng tiïëng khuác khñch.
- Naây ài àêu àêëy, vaâo àêy kia maâ. Chûa ra trêån àaä àõnh ài
chúi!
Dûúái göëc thöng, hai ba con boâ vêîy àuöi gùåm coã. Àöåi du kñch
huyïån àaä têåp húåp riïng möåt goác. Öng chuã tõch huyïån tay giûä vaânh

41. XUNG KÑCH 41
http://ebooks.vdcmedia.com
muä laá chaåy ài chaåy laåi, caái xaâ cöåt loåc xoåc. Tiïëng noái anh àöåi trûúãng
du kñch the theá:
"Caác àöìng chñ àûâng nghïnh nûäa. Chuá yá vaâo àêy". Muä sùæt, muä
nan, thang, soåt, caáng vêîn keáo vaâo rûâng thöng. Búâ àûúâng, hai ba
chuåc àöìng baâo Maán Cao lan, àaân öng, àaân baâ, treã con, àûáng hai
haâng trûúác têëm bùng giêëy viïët chûä mûåc tñm loâng ngoâng:
"Hoan hö böå àöåi". Öng uãy nhiïåm thön tay cêìm muä, nhai trêìu
àûáng àêìu haâng. Nhûäng chõ Maán, vaáy lêët phêët, húã àuâi to mêåp. Möåt
àûáa beá cúãi truöìng tay chùæp àñt. Àaân öng toác buái, caái têíu thuöëc laá
daâi phò pheâo. Chõ caán böå ngûúâi xuöi vuöët mêëy súåi toác bïn maá,
miïång nhêëm nhêëm.
- Chaåy lïn khöng àûát liïn laåc.
- Chaåy lïn, chaåy lïn. Chên rêìm rêåp, buåi àoã caâng muâ mõt.
Mêëy anh caán böå àûáng chêm thuöëc laá úã goác àûúâng reä, xò xaâo
troã möåt àaåi àöåi àang ài qua.
- Chuã cöng höm nay àêy.
- Chuáng noá ài lanh thêåt. Lñnh noá tónh lùæm maây aå.
- Naây caái cêìu noá àan kyä lùæm. Trïn neåp, dûúái neåp.
Àöå khoaác aáo mûa söåt soaåt, cûáng thùèng. Saãn cuái àêìu ài
nhanh. Kha bûúác mïìm maåi, ngoaái cöí cûúâi vöåi vúái mêëy thùçng baån.
Muä sùæt, suáng tua tuãa, xung kñch im lùång ài. Qua caái bùng giêëy,
Kha böîng nhòn thêëy Lyá bïn kia àûúâng. Lyá cuäng úã àêy aâ? Kha toan
chaåy qua haâng böå àöåi sang laåi thöi. Vöåi lùæm. Àùçng sau, nhûäng
tiïëng aâo aâo nhû soáng laâm Kha ngoaãnh laåi. Böå àöåi vêîn qua. Tiïëng
aâo aâo tuái buåi. Nhûäng anh caán böå nghïín lïn nhòn.
- Ài vaâo haâng caác àöìng chñ. Caái gò maâ nhöím lïn nhöím xuöëng
caã thïë!
- Caái gò maâ êìm thïë nhó!
Nhûäng boáng muä sùæt phña sau röëi loaån. Tiïëng aâo aâo lïn túái
gêìn, röìi bêåt lïn.
- Gaåo, gaåo.
- Baánh khaão vïì luön chuáng maây úi!
- Thöi chïët Têy röìi. Hoå nhaãy lïn la heát.

42. Nguyïîn Àònh Thi 42
http://ebooks.vdcmedia.com
Tim Kha cuäng àêåp thònh thõch. Möì höi ûúát àêîm ngûåc aáo
nhûäng anh múái túái. Caánh muäi hoå phêåp phöìng, miïång haá ra höín
hïín.
- Baáo caáo ban chó huy chuáng töi àaä vïì àuã.
- Caác anh ùn cúm chûa?
- Chuáng töi truát gaåo lêëy suáng theo ngay, chûa ùn.
- Àöìng chñ Taåi vïì goåi cêëp dûúäng caác trung àöåi àem cúm ra
ngay cho anh em.
Möåt àoaân àêìu ngûåa cêët cao, boåt meáp suâi trùæng, giûäa nhûäng
caánh tay giú lïn xuám xñt. Nhûäng anh ngöìi ngûåa, lûng àeo ba-lö,
tay giêåt cûúng, tay kia cêìm muä muáa hoa lïn.
- Baánh khaão nhiïìu khöng?
- Àuã duâng àuã duâng.
- Ngûåa chaåy suöët àïm àêëy. Vaâo trong naây maâ lônh.
Àöå cûúâi khaâ khaâ.
- Thöi àûúåc. Vaâo trûúác ài, nhanh lïn. Khöng coá cuäng khöí. Coá
cuäng khöí. Bêy giúâ laåi töí chûác laåi têët caã àaåi àöåi.
Ngûåa qua, ngûúâi kheáp laåi sau chaåy cuöën theo.
- Nhanh lïn, trïn àûát röìi.
- Caác anh úã àún võ naâo laåi àêm quaâng vaâo àêy!
- Àaåi àöåi nùm mûúi hai aâ. Àùçng sau. Àúåi àêëy thò gùåp. Traánh
ra.
- Caác cêåu mïåt lùæm haã?
- Chuáng tao ài nhû gioá caã àïm caã buöíi saáng. Vïì àïën nhaâ,
chuáng maây ài röìi.
Tûúãng khöng kõp, chaåy nhû chïët.
- Döìn lïn. Laá nguåy trang rung nghiïng ngaã. Àoaân böå àöåi
tröng nhû khu rûâng trong cún gioá to. Caáng tre, cêìu, soåt, thang
nhêëp nhö, luác lùæc.
- AÁi chaâ dên cöng chaåy khoãe nhó.
- AÂ, öng cuå naây töi àoán tay höm úã caái cêìu gaäy àêy maâ.
- Hoan hö àöìng chñ böë. Böë chaåy coá tûúát khöng haã böë?

43. XUNG KÑCH 43
http://ebooks.vdcmedia.com
- Kòa cuå Thuáy, böå àöåi hoan hö kòa!
- Höm nay coá àûúåc xem suáng nöí têån mùæt khöng naâo!
- Mònh àûúåc vaâo àöìn möåt caái khöng nhó.
- Chaåy lïn! Chaåy lïn!
Trong rûâng thöng nhûäng àún võ túái trûúác àûáng tûâng khöëi
vuöng öìn aâo. Ngûåa chaåy giûäa nhûäng haâng ngûúâi. Giêëy trùæng nhoã
bay túái têëp nhû caánh bûúám trïn nhûäng baân tay tranh nhau giú ra.
- Caái gò thïë?
- Thû Baác.
- Àêu àêu? Àûa tao. Chuáng tao chûa coá thêåt maâ.
- Caâi lïn muä caái àaä.
Khu rûâng dêìn im xuöëng. "... Chiïën dõch naây laâ lêìn àêìu tiïn
àaánh àöìng bùçng maâ àõch thò coá chuêín bõ. Chñnh vò leä àoá maâ ta
quyïët phaãi thùæng". Buöíi chiïìu êm u. Anh chñnh trõ viïn trung àoaân
àoåc möîi cêu laåi ngûâng laåi, nhòn nhûäng khöëi ngûúâi im phùng phùæc.
Tiïëng àaåi baác àaä xa dêìn. "... Naâo àún võ naâo hûáa vúái Baác vaâ Chñnh
phuã seä lêåp nhiïìu cöng nhêët naâo? Chñnh phuã, àoaân thïí vaâ Baác àang
chuêín bõ sùén saâng thûúãng cho nhûäng chiïën sô, caán böå vaâ àún võ lêåp
cöng to nhêët..." Àöìng chñ Thöng àûáng ngêy ngûúâi nghe, chúáp chúáp
mùæt àuöíi möåt con muöîi àang àöët trïn mùåt. "... Caác chuá phaãi cöë
gùæng diïåt nhiïìu àõch, lêåp cho nhiïìu cöng àïí giaânh lêëy giaãi thûúãng
töëi cao... Chaâo thên aái vaâ quyïët thùæng. Höì Chñ Minh". Möåt laân soáng
chaåy trïn nhûäng muä sùæt, nhûäng noâng suáng, nhûäng vai aáo nêu,
nhûäng khùn bõt àêìu, nhûäng àoân öëng dûång àûáng. Tiïëng hoan hö
laâm nhûäng àaân chim bay vuâ lïn cao toaán loaån. Anh trung àoaân
trûúãng bûúác lïn.
- Thûa caác àöìng chñ, trong luác gêëp ruát naây, caác àöìng chñ coá
cho pheáp töi thay mùåt trung àoaân hûáa vúái Baác khöng?
- Coá!
Anh trung àoaân trûúãng nhòn böå àöåi, dên cöng trûúác mùåt. Múái
nùm ngoaái, nhûäng buöíi xuêët phaát, toaân nhûäng lûúäi maác, baân tay
anh em tñm ài vò reát, aáo, quêìn toaåc tûâng maãng húã nhûäng khoaãng
da thõt nöíi gai gaâ. Höm nay chuáng ta àaä khaác. Tiïëng anh trung
àoaân trûúãng vûäng lïn.

44. Nguyïîn Àònh Thi 44
http://ebooks.vdcmedia.com
- Chuáng ta hûáa vúái Baác höm nay khöng thùæng khöng vïì.
Àûúâng ruát lui cuãa chuáng ta laâ baåt caái cûá àiïím cuãa noá maâ vïì...
Chuá Luäy àûáng bïn caånh Kha che möìm quay laåi àùçng sau noái
kheä:
"Khöng thùæng thò khöng vïì ài..." Kha nùæm baáng suáng luåc bïn
höng, mùåt àoã bûâng. Khöng thùæng thò khöng vïì àûúåc thûåc sûå. Caái aáo
mûa cuãa Àöå söåt soaåt. Saãn nhòn nhanh nhûäng àaám mêy àen àang
àuân ra giûäa trúâi. Mêy naây, töëi trúâi, haânh quên töët. Àïën súám, giaãi
quyïët àûúåc nhanh. Tiïëng àaåi baác àaä im. Gioá thöíi caâng ngaây caâng
maånh. Tiïëng anh trung àoaân trûúãng khaân khaân.
- Mïånh lïånh haânh quên. Thû Baác caâi trïn muä, böå àöåi bùæt àêìu
ra khoãi rûâng.

45. XUNG KÑCH 45
http://ebooks.vdcmedia.com
VI
Nhûäng boáng muä sùæt múâ vaâo boáng töëi, hiïån roä lïn, hoa hoa
mêët ài, laåi múâ múâ troân troân nhö lïn, thêëp xuöëng. Gioá thöíi trïn
caánh àöìng. Möåt chêëm hoãa phaáo voåt lïn cao röìi rúát xuöëng laã taã tûâng
gioåt, soi roä möåt boáng àöìi daâi. Böå àöåi bûúác àïìu àïìu, sêu maäi vaâo
àïm töëi. Kha giêåt öëng tay aáo cuãa Saãn chó vïì àùçng trûúác. Nùm saáu
vïåt saáng lung lay nöëi tiïëp nhau. "Àûúâng nhûåa kia". Öng chuã tõch
huyïån vöî vai Àöå, gheá àïën thò thaâo: “öng Huy àêu?". Àöå chó vïì àùçng
sau. Öng laåi gheá àïën: "Chöî naây trûúác laâ êëp cuãa thùçng Àöî Quöëc dên
àaãng. Ruöång töët nhêët haång". Qua möåt buåi gùng troân, öng chaåy túái
êën caái muä laá vaâo búâ coã röìi chaåy theo Àöå. "Saáng mai vïì lêëy". Keng
keng keng, nhûäng tiïëng keãng truyïìn ài trong khoaãng töëi.
Tiïëng choá suãa ùng ùèng. Xung kñch àöí ra caánh àöìng, nhiïìu
maäi. Gêìn túái chên àöìi, àoaân quên tiïën nhanh qua ruöång. Àêët trùæng
löín nhöín dûúái chên. Tiïëng keãng rúâi raåc buöìn nguã. Àöå vuåt lïn trïn
àêìu, tay lùm lùm khêíu suáng ngùæn. Nhûäng anh àöåi viïn, caã khuön
mùåt töëi thêîm dûúái vaânh muä sùæt, tay nùæm suáng, cuái mònh bûúác
nhanh. Töí doâ mòn taách ra ngoaâi haâng reä lïn àöìi. Xung kñch daân
ngang ra röìi lêîn vaâo coã. Gioá thöíi lay àöång aánh saáng baâng baåc trïn
mùåt àêët. Boâ lïn túái möåt buåi cêy nhoã, Kha nùçm xuöëng. Anh àöåi viïn
thöng tin öm caái maáy àiïån thoaåi nùçm dûúái. Trung àöåi trûúãng Phuá
lom khom "Baáo caáo, xung kñch àaä túái". Kha gêåt àêìu thò thaâo "Àûúåc,
anh cho nùçm yïn. Laâm cöng sûå thêåt kheä". AÁnh trùng àöi khi roä lïn,
laåi múâ ài.
*
* *
Chñn giúâ. Chñn giúâ rûúäi. Mûúâi giúâ. Mûúâi giúâ rûúäi. Trïn àöìi im
nhû túâ. Sao lêu thïë naây. Kha kheä keáo cöí aáo lïn cho àúä coáng, quay
sang chuá Luäy lêëy nùæm cúm ra nhai, vaâ dùån chuá liïn laåc:
"Caái laâng tïì khuêët àöìi mònh khöng tröng thêëy. Ban chó huy
trung àoaân úã meá êëy, chuá nhúá àêëy".

46. Nguyïîn Àònh Thi 46
http://ebooks.vdcmedia.com
Saãn nùçm uáp mùåt bïn maáy àiïån thoaåi bõt chùåt miïång, ngûåc
nêëc lïn nhõn cún ho. Möåt luác, anh nhoãm dêåy, boâ lïn chöî Kha. Hai
caái muä sùæt gheá vaâo nhau.
- Thïë naâo?
- Phaáo chûa xong, bïn Àöå xong chûa?
- Xong.
- Tin trung àoaân: höm qua diïåt Bònh Liïu. Bïn Àöng-bùæc,
phöëi húåp thïë laâ cuäng thùæng to. Ban chó huy àaåi àoaân nhùæn cöë gùæng.
Maây nùçm àêy, tao ài baáo tin cho anh em.
Saãn boâ lïn töí "keo sún" trïn saát haâng raâo. Tiïëng xe chaåy böîng
röå hùèn lïn. Möåt höìi keãng lanh laãnh bïn kia àöìi. Kha lùæng tai, tay
nùæm chùåt. Meá àûúâng nhûåa, nhûäng vïåt saáng quïåt trïn voâm trúâi, doâ
dêîm. Lêu quaá thêåt. Möåt aánh chúáp chên trúâi thêîm nhû àöìng hun
gêìm lïn möåt tiïëng. Möåt aánh chúáp thûá hai. Àa Phuác àaánh röìi!
Nhûäng taãng mêy àen nùång phña chên trúâi êìm uâ hiïån lïn
loang loaáng röìi söi uâng uåc. Khoaãng àoã höìng le loái lan dêìn, àoã thïm
röìi böîng traân röång nhanh choáng. Chaáy. Chên tay Kha dêåm dêåt.
Nhûäng vïåt saáng ngoaâi àûúâng nhûåa röëi loaån. Keãng khua gêëp ngay
bïn kia àöìi. Mùåt àêët, nhûäng laá coã, buåi cêy trûúác mùåt Kha böîng
saáng lïn xanh leâ, möåt quaã phaáo saáng tûâ trong àöìn vuát lïn cao
thùèng trïn àêìu. Kha neáp xuöëng. Nhûäng gioåt lûãa xanh bay toãa ra
rúi nhanh. Nhûäng chêëm hoa nhaãy muáa trong mùæt Kha. Khoaãng töëi
sau lûng àaä nöí ran luác naâo. Meá àûúâng nhûåa Tam Àaão cuäng àaánh
röìi. Caã ngûúâi Kha nhû lûãa chaáy. Mêëy phaát suáng trûúâng leåt àeåt
giûäa nhûäng tiïëng keãng, tiïëng moä, tiïëng choá suãa, tiïëng ngûúâi goåi,
höîn àöån, cuöëng cuöìng, dûúái chên, chung quanh, khùæp phña. Thaáp
canh cuãa noá bùæn phaáo hiïåu lung tung. Sao chûa nöí àaåi baác. Caái lö
cöët töëi àen, möîi giêy laåi nhû sùæp loâe lûãa bùæn ra. Löå beát mêët! Chêåm
quaá! Chêåm quaá! Phaát àaåi baác múã àêìu nhû tiïëng seát. Kha bêåt ngûúâi
lïn, goåi böåc phaá úã haâng raâo àêìu tiïn:
"Nöí ài!". Cöëc cêín thêån keáo caái nuå xoâe. Caái ngoâi lem leám. Cöëc
tuåt vöåi xuöëng chó kõp tröng thêëy têët caã chung quanh bêåt saáng
trùæng. Caái haâng raâo phun lûãa, tre, göî. Khoái sùåc suåa. Mùæt cay xoát.
Miïång àùæng. Húi kheát chaáy cöí hoång. Möåt anh àöåi viïn, caái cêìu tre
trïn vai, xöng vaâo àaám haâng raâo vûâa bõ böåc phaá giêåt tung. Caái cêìu
dûång àûáng lïn, luác lùæc im möåt giêy röìi àeâ giaåt xuöëng rùng rùæc. Caái
àöìn bùæn traã laåi ngay. Nhûäng lö cöët cao nöí àïìu loaåt. Bûác tûúâng àaá

47. XUNG KÑCH 47
http://ebooks.vdcmedia.com
lêåp loâe àêìy nhûäng khe lûãa. Caác löî chêu mai bùæn ra tuái buåi. Àaån
chaåy veo veo saát trïn muä sùæt cuãa xung kñch. Suáng maáy liïn höìi.
Dñu, àoaâng, uâng, êìm, nhûäng quaã lûãa lúán nöí chung quanh chên
tûúâng àöìn. Kha nhöím hùèn nûãa ngûúâi, caái muä sùæt chuái xuöëng laåi
ngêíng lïn. oác anh cùng ra vaâ nhêån xeát tònh hònh trong khi caã
ngûúâi anh giêåt lïn theo nhûäng tiïëng nöí lúán. Nghe suáng, Kha biïët
bïn thùçng Àöå àang giaãi quyïët haâo. Àaåi baác chûa truáng lö cöët.
Trong àöìn möåt cêu heát tiïëng têy "i-xi, i-xi". Noá bùæt àêìu àïí yá mùåt
naây. Kha goåi lïn trung àöåi Hiïìn:
- Nöí raâo liïn tiïëp nhanh lïn!
Mêîn xaách thoãi baánh nöí chöìm vaâo haâng raâo trong. Thöng
nhoaâi theo heát:
"Coá tao àêy. Chaåy theo cêìu!".
Hai anh àöåi viïn cuái goâ lûng chaåy giêîm lïn nhûäng vïåt cêìu tre
trùng trùæng, giûäa göî, nûáa, chöng naát vuån àêìy àêët. Lûãa chúáp nhùçng
nhùçng laâm hai chên Mêîn rñu laåi. Möåt caái löî chêu mai trûúác mùåt
bùæn ra àoã rûåc. Thöng heát:
"Cuái thêëp xuöëng".
Mêîn ngaä sêëp. Thöng boâ dûúái luöìng àaån lïn hoãi:
"Coá viïåc gò khöng?"
Mêîn vêîn nùçm sêëp khöng traã lúâi, nhòn caái haâng raâo tua tuãa
nhûäng cêy tre göåc nhoån hoùæt, ngang, cheáo. Thöng àêåp vaâo vai Mêîn,
heát:
"Lïn ài".
Trong ngûåc Mêîn, möåt khoaãng tröëng boáp laåi thon thoát. Tiïëng
trung àöåi trûúãng Hiïìn heát úã haâng raâo ngoaâi:
"Lûåu àaån àêu! Àûáng lïn neám vaâo!".
Möåt tiïëng nöí lúán chuyïín ngûúâi. Nhûäng maãnh àaá tûúâng bùæn
vaâo mùåt Mêîn. Thöng laåi quaát vaâo tai Mêîn:
"Suáng mònh àêëy, àûâng súå, lïn ài!".
Caái búâ tûúâng laåi rûåc lïn loáa mùæt. Hai ba quaã lûåu àaån chaây
cuãa ta quùng quùng rúi vaâo trong nhûäng haâng dêy theáp gai. Mêîn
theo lïånh cuãa Thöng, chöìm lïn nhû möåt caái maáy. Mêîn khöng biïët
mònh laâm thïë naâo àaä túái saát haâng raâo. Tiïëng Thöng àùçng sau gaáy:

48. Nguyïîn Àònh Thi 48
http://ebooks.vdcmedia.com
"Àùåt saát vaâo!". Mêîn àùåt thoãi mòn doåc theo chên raâo, keáo nuå
xoâe. Caái àêìu dêy ngoâi thaânh möåt chêëm àoã, röìi xò xò. Thöng giêåt
chên Mêîn:
"Xuöëng!
Mêîn nhoãm dêåy. Möåt luöìng gioá maånh àêåp Mêîn ngaä chuái.
Thöng keáo Mêîn tuåt hùèn xuöëng. Caái haâng raâo àang rúi xuöëng laã taã.
Mêîn coân run, hoãi anh töí trûúãng:
- Nöí chûa anh?
- Nöí röìi. Khaá. Thöi cêåu xuöëng.
Tay Thöng àêåp vaâo vai Mêîn. Thöng laåi chaåy vuåt lïn àïí phaá
tûúâng vaâ lö cöët, múã àûúâng vaâo trong àöìn. Kha vaâo haâng raâo cuöëi
cuâng. Boáng àöìng chñ Thöng cong cong trïn caái cêìu lúán, vûúåt qua
haâo sêu saát tûúâng. Anh àöåi viïn thöng tin öm caái maáy àiïån thoaåi
quyâ lïn, àõnh chaåy theo Kha böîng kïu möåt tiïëng, gêåp àöi ngûúâi vïì
àùçng trûúác, uáp lïn caái maáy àiïån thoaåi. Saãn heát "Taãn ra". Thöng àaä
túái saát bïn caånh lö cöët. Kha nùçm daán mònh úã chên raâo, nhòn roä
Thöng luái huái úã chên tûúâng. Sao caái àöìn naây cao quaá thïí! Baãy taám
thûúác. Bïn trong noá thïë naâo? Tuåi úã lö-cöët bùæn thong thaã, rêët aác.
Phaãi chiïëm ngay caái lö cöët naây. Thöng àaä vuâng dêåy, nhaãy qua raâo
chaåy trúã xuöëng. Sau lûng anh, bûác tûúâng cao ngêët choái loâa lïn
rung rinh. Tiïëng nöí cuãa quaã böåc phaá lúán àêåp vaâo ngûåc têët caã
nhûäng anh böå àöåi. Caái lö cöët ruång xuöëng möåt maãnh lúán buåi muâ.
Thöng ngaä lùn quay, thúã höìng höåc, mùæt vêîn nhòn laåi, nom roä caái lö-
cöët àaä bõ phaá thuãng. Kha quaát "Àöåt kñch möåt vaâo!". Trung àöåi
trûúãng Phuá vung maånh tay chaåy lïn. Giaác xaách khêíu trung liïn
àaåp qua quaäng dêy theáp gai cuöëi cuâng. Lûåu àaån túái têëp quùng vaâo
trong tûúâng. Hai ba boáng nhaãy theo. Xung kñch nhö lïn, thuåp
xuöëng thoùn thoùæt. Kha theát:
"Chiïëm lö-cöët!"
Möåt caái thang aáp vaâo tûúâng. Boáng möåt anh àöåi viïn leo lïn
maãng lö-cöët àöí, àaánh àu lïn noác, nùçm eáp xuöëng. Hai ba chêëm àaån
lûãa bay ngang qua mùåt anh. Saãn nhòn lïn phña lö-cöët, cuái noái trong
maáy, bïn caånh caác anh àöåi viïn thöng tin:
"A lö. Baáo caáo chuáng töi chiïëm lö-cöët röìi. Àang vaâo. "Baánh
khaão" rêët coá kïët quaã".

49. XUNG KÑCH 49
http://ebooks.vdcmedia.com
Mêëy phaát suáng nöí laác àaác. Nhûäng tiïëng lûåu àaån ngûâng laåi.
Hai khêíu trung liïn bùæn kiïìm chïë àïìu àïìu vaâo caái löî chêu mai àaä
tùæt töëi om. Phuá trïn àöìn húát haãi xuöëng, tòm Kha.
- Baáo caáo laå quaá.
- Caái gò?
- Vaâo röìi khöng phaát triïín àûúåc. Súâ phña naâo cuäng thêëy
tûúâng. Töëi lùæm. Mêëy löî chêu mai trïn cao bùæn ra àöm àöëp.
Hai ngûúâi chuái xuöëng.
- Tòm cûãa xem.
- Àang tòm chûa thêëy.
- Anh lïn àön àöëc tòm kyä xem. Phuá trúã lïn. Kha àem hïët sûác
oác tòm hiïíu caái àöìn. Thïë naây laâ thïë naâo?
Möåt tiïëng nöí lúán dûúái àöìng phña sau lûng. Saãn bïn dûúái goåi
to:
"Anh Hiïìn cho trung àöåi daân ngoaâi haâng raâo. Nùçm taãn ra. Ca
nöng Hûúng Canh noá bùæn vïì àêëy. Chuêín bõ àaánh tung thêm.
Nhûäng tiïëng lûåu àaån luåp àuåp trong tûúâng. Anh em laåi àang vaâo.
Kha ngoaái cöí vïì phña Àöå. Bïn êëy cuäng thûa tiïëng suáng. "Luäy àêu?'
- Coá!
- Sang anh Àöå xem thïë naâo vïì baáo caáo. Chaåy nhanh lïn!
Chuá liïn laåc nhaãy xuöëng àöìi. Saãn lïn bïn caånh Kha. Anh Àaåi
àöåi trûúãng quay sang.
- Laå lùæm.
- Sao?
- Vaâo, laåi mùæc tûúâng chung quanh.
Phuá trong löî tûúâng chui ra, xuöëng chöî hai ngûúâi.
- Thïë naâo?
- Mònh phaá vaâo möåt caái buöìng kñn. Tòm maäi thêëy caái cûãa hêìm
ngêìm. Cho xuöëng, hêìm thöng sang bïn caånh, khöng lïn àûúåc.
Hònh nhû coá thang noá ruát mêët röìi.
Àaåi baác àõch vêîn cêu àïën oaâng oaâng dûúái caánh àöìng. Tiïëng
suáng trïn àöìn rúâi raåc, thónh thoaãng laåi aâo aâo lïn. Kha nhòn chùm
chùm vaâo khoaãng tûúâng vúä. Saãn böîng kïu lïn:

50. Nguyïîn Àònh Thi 50
http://ebooks.vdcmedia.com
- Tao thêëy röìi. Nhaâ saát tûúâng.
Kha cuäng vûâa bêåt nghô ra. Àuáng röìi, noá xêy luön nhaâ saát vaâo
tûúâng àöìn. Möîi buöìng nhû möåt caái ö. Mònh phaá vaâo chöî naâo cuäng
bõ ngùn laåi nhû laâ chui vaâo caái ö keáo. Noá laâm hêìm thöng ö noå sang
ö kia. Nïëu mònh phaá luön hai lûúåt tûúâng vaâo trong sên, thò noá úã
caác ö khaác bùæn ra. Àaánh thïë naâo? Kha nhòn bûác tûúâng dûång àûáng.
ñt ra laâ taám chñn thûúác cao. Cho laâ ba têìng nhaâ. Phaãi chêåp thang
maâ lïn. Chöìng ngûúâi maâ lïn. Röìi tûâ lö-cöët àaä chiïëm, àaánh toãa ra.
Kha quay laåi Saãn:
"Bêy giúâ cho hai trung chiïëm trïn maái".
Saãn gêåt. Phuá gheá laåi:
"Baáo caáo anh thang khöng àuã".
Trïn noác lö-cöët, anh àöåi viïn goåi xuöëng:
"Noá coân hai ba thùçng dûúái naây".
Anh nhö nûãa ngûúâi bùæn tûâng phaát traã laåi caái lö-cöët trûúác
mùåt. Phña Àöå cuäng gùåp möåt trûúâng húåp nhû mùåt xung kñch chñnh.
Nöí tiïëng àêìu tiïn, trung àöåi Tön chiïëm ngay hai caái uå suáng vïå tinh
úã ngoaâi àöìn. Tiïíu àöåi trûúãng Na nhaãy voåt lïn noác uå, nùçm uáp sêëp
nheát quaã lûåu àaån xò xò vaâo trong löî chêu mai. Àöå gaâo "Xuöëng haâo.
Xuöëng haâo". Lûúäi lï saáng nhoaáng. Trong haâo hai ba thùçng Têy bñu
lêëy àêët boâ lïn, laåi rúi xuöëng. Tiïíu liïn bùæn lia xuåc theo lûåu àaån vaâo
caác ngaách haâo. Caái lö-cöët cao tûâ trong àöìn bùæn nhû àöí àaån cöë chùån
àûúâng tiïën cuãa xung kñch. Tön nùçm saát möåt khêíu trung liïn gaác
caâng lïn trïn uå suáng bùæn traã lïn àöìn, qua nhûäng haâng raâo chi chñt.
Àöå nhaãy xuöëng haâo, àaåp qua mêëy caái xaác têy ûúát vuäng, theát to:
"Theo haâo lïn àöìn".
Àaån suáng lúán nöí loáa mùæt trïn búâ haâo. Trung àöåi trûúãng Tön
quaát "lïn nhanh". Caã trung àöåi theo haâo àïën saát àöìn, röìi nhaãy lïn
mùåt àêët, voâng qua dêy theáp gai. Khêíu suáng maáy trïn caái lö-cöët
sûâng sûäng vêîn quaåt xuöëng. Lûåu àaån lùn bõch bõch chung quanh
nhûäng anh àöåi viïn. Àöìng chñ Luên àang àùåt caái cêìu qua haâo böîng
ngaä chuái xuöëng búâ haâo, hai tay soáng soaâi giêåt lïn mêëy caái. Tiïíu àöåi
trûúãng Na nhaãy qua cêìu, nhòn caái lö-cöët cao, ruát chöët lûåu àaån, neám
thùèng lïn. Lûãa xanh bêåt saáng dûúái maái lö-cöët. Khêíu suáng maáy trïn
cao cêm bùåt. Àöìng chñ Taåi aáp lûng vaâo tûúâng lö-cöët men àïën möåt löî
chêu mai àang khaåc lûãa. Möåt muäi suáng thoâ ra ngoá ngoaáy tòm mêëy
boáng àöåi viïn löë nhöë phña dûúái. Taåi nghiïën rùng àûa tay nùæm lêëy

51. XUNG KÑCH 51
http://ebooks.vdcmedia.com
caái noâng suáng giêåt naãy. Nhûäng ngoán tay boãng seâo seâo. Taåi nhùn
mùåt noái:
"Thöi xin baác".
Tay kia toång möåt quaã lûåu àaån vaâo trong. uåc möåt caái, trong lö-
cöët im bùåt. Dûúái chên tûúâng cao ngêët, trung àöåi trûúãng Tön àûáng
thêìn ngûúâi. Nhûäng löî chêu mai úã bïn sûúân trung àöåi vêîn leåt àeåt
tûâng phaát bùæn ra. Lïn thïë naâo? Caái tûúâng cao quaá. Àöå ngûãa cöí lïn,
nghiïën rùng "Khöng coá böåc phaá luác naây aác thêåt". Anh cúãi aáo mûa
vûát xuöëng àêët "Cao maâ khöng lïn àûúåc aâ?" Àöå goåi:
- Àem thang lïn. Anh Tön cho böå àöåi taãn ra, nêëp vaâo àõa
hònh. Töi lïn. Caái löî chêu mai naâo coân nöí, bùæn cêm noá laåi.
Ba caái thang nöëi laåi aáp vaâo tûúâng lö-cöët. Àöå leo lïn nhanh,
àûáng thùèng trïn bûåc thang cuöëi cuâng, tay aáp vaâo vaách àaá. Caái
thang chao nghiïng. Àöå giú tay vúái. Nùæm àûúåc vaâo meáp tûúâng, anh
bñu nöët tay kia vaâo keáo ngûúâi lïn. Ngoái kïu rùæc rùæc. Trïn tûúâng laâ
maái ngoái. Àöå boâ nhoaâi ra giûúng to mùæt. Sên àöìn töëi sêu thùm
thùèm. Gioá quaåt vaâo mùåt. Caái àöìn vêîn nöí hïët goác naây àïën goác khaác.
Àöå quyâ lïn nhòn roä hún. Caái lö-cöët phña trûúác mùåt nöí möåt traâng
daâi. Tay Àöå àang chöëng thùèng böîng khuåy xuöëng. Àöå bõ àaánh maånh
vaâo àêìu khöng biïët roä vaâo chöî naâo. Mùåt anh vêåp xuöëng ngoái.
Nhûäng ngoán tay bñu lêëy nhûäng hoân ngoái cho khoãi lùn ài. Àöå quïn
hïët chó coân thêëy bïn vuá traái àang phöìng lïn. Àöå súâ vaâo ngûåc. Noá
sûng to, ûúát noáng. Àöå nghô "Möåt viïn àaån nùçm trong ngûåc röìi!"
Anh nùçm vûäng laåi. "Phaãi xuöëng ngay múái àûúåc". Àöå chöëng tay dêåy
laåi ngaä chuái. "Bêy giúâ xuöëng thïë naâo". Möåt caái muä sùæt nhö lïn.
Khuön mùåt cuãa Na gheá túái. Tiïëng suáng àang thûa böîng döìn lïn,
choaâng vuái, tùçng tùçng vêy lêëy chung quanh Na. Miïång Na noái. Àöå
khöng nghe thêëy gò. Àöå lùæc àêìu thïìu thaâo.
- Töi khöng viïåc gò àêu!
Na àaä quaâng ngûúâi Àöå qua vai. Anh tiïíu àöåi trûúãng thaã hai
chên xuöëng tòm bûåc thang. Àöå cöë múã mùæt, tay ghò chùåt lêëy vai Na.
Hai mùæt rñu laåi, lú mú nhû nguã gaâ. Àöå thêëy roä raâng ba meå con noá
böìng bïë nhòn laåi mònh. Nhêët laâ con beá con, caái möìm noá chuám chñm
nom hay quaá. Möåt yá nghô loáe qua oác Àöå "Phaãi tónh múái àûúåc.
Buöng xuöi cho mï ài bêy giúâ laâ chïët" Àöå bûâng hïët maáu trong
ngûúâi tónh dêåy. Na buöng tay baám meáp ngoái, luâi xuöëng àûúåc hai ba
bûåc thang. Maáu trong ngûåc Àöå chaãy ûúát xuöëng lûng anh tiïíu àöåi
trûúãng. Àöå múã mùæt. "Laâm thïë naâo tòm thùçng Kha. Khöng trong

52. Nguyïîn Àònh Thi 52
http://ebooks.vdcmedia.com
àöìn noá kõp töí chûác laåi mêët". Na àïìu chên, xuöëng túái mùåt àêët. Àöå
ngaä guåc vaâo caánh tay mêëy anh àöåi viïn. Tiïëng Tön lo lùæng "Àöìng
chñ Tñnh àûa anh Àöå xuöëng". Àöå lùæc àêìu. "Àûa töi sang anh Kha".
Chuá Luäy vûâa túái núi, múã troân mùæt àûáng ngêy ra. Hoå dòu Àöå túái chöî
Saãn. Àöå khùåc khûâ nhòn anh chñnh trõ viïn, trong àêìu uâ uâ. Saãn kïu:
"Maây xuöëng ngay".
Àöå ngöìi tûåa vaâo möåt anh àöåi viïn, noái àûát quaäng:
"Phaãi àaánh tûâ trïn xuöëng... Tûâ maái àaánh xuöëng".
Maáu àoã caã ngûåc aáo Àöå. Anh lûâ àûâ:
"Phaát triïín trïn maái... dïî lùæm".
Saãn gêåt:
"Àûúåc röìi. Àûúåc röìi. Àûa anh Àöå xuöëng".
Àöå laã hùèn, mùåt taái meát. Trong luác trïn àöìn tiïëng suáng bùéng
ài mêëy phuát thò dûúái caánh àöìng, phña àùçng sau ban chó huy trung
àoaân böîng nöí ran. Huy ngöìi tûåa vaâo nhûäng soåt àêët, maáy àiïån thoaåi
luön luön aáp vaâo tai.
"A lö. Hai mûúi hai. To lïn. To lïn nûäa. Khöng nghe thêëy gò
caã".
Huy ngûâng mùæt nhòn theo caái hoãa phaáo àang bay lïn, aánh
saáng xanh hùæt xuöëng nhûäng soåt àêët.
"A lö. Tiïëng suáng phña caác anh laâ thïë naâo?... Taám xe aâ?
Cûúng quyïët chùån àõch. Chuá yá phña nam cêìu Khaã coá chöî söng löåi
àûúåc. Àûâng àïí noá qua löëi êëy".
Huy cêìm maáy noái àûáng lïn nhòn vïì phña caánh àöìng àùçng sau.
Öng chuã tõch huyïån noái to vúái mêëy anh caán böå huyïån baáo tin:
"Noá lïn cêìu Khaã àêëy".
Nhûäng vïåt àeân pha chaåy gêìm gûâ caâng ngaây caâng gêìn, caâng
nhiïìu. Chên trúâi phña Hûúng Canh chúáp lïn. Bung, röìi tiïëng xeâo
xeâo ài túái. Mêëy caán böå trïn miïång hêìm nhaãy caã xuöëng. Phaát àaåi
baác nöí êìm bïn kia àöìi. Chên trúâi laåi loaáng daâi, tröng roä nhûäng
taãng mêy im lòm. Caái àeân pin boåc vaãi cuãa àöìng chñ taác huêën hoe
lïn möåt chêëm troân nhaåt. Trïn quyïín vúã, anh cuái viïët tiïëp "mûúâi
möåt giúâ rûúäi, àõch tiïëp viïån lïn cêìu Khaã taám xe. Àaåi baác àõch vêîn
bùæn túái". Trung àoaân trûúãng Huy laåi noái chuyïån. "A lö. Anh Cûúâng.
Chûa phaát triïín àûúåc aâ? Tûúâng cao aâ? Àûúåc. Suáng cêìu Khaã laâ ta

53. XUNG KÑCH 53
http://ebooks.vdcmedia.com
chùån tiïëp àûúåc aâ? Tûúâng cao aâ? Àûúåc. Suáng cêìu Khaã laâ ta chùån
tiïëp viïån àõch. ûâ.ûâ. Àûúåc. Cho lïn ngay ài. A lö. Àúåi lïånh trung
àoaân hùéng cho phaáo binh vïì". Huy ngêíng lïn. "Anh Ngö cho têåp
trung nhanh hïët lûåu àaån cuãa vïå binh mang lïn àöìn". Röìi quay
sang anh chñnh uãy trung àoaân, Huy tiïëp:
"Anh Xuên úã laåi àêy nùæm tònh hònh chung, töi lïn xem thïë
naâo".
Huy khom khom ài lïn àöìn. Möåt caái maáy àiïån thoaåi vaâ mêëy
ngûúâi sô quan tham mûu luåc tuåc ài theo. Tiïëng suáng phña cêìu Khaã
caâng ngaây caâng dûä. Nhûäng chúáp lûãa xeá naát boáng töëi. Oaâng oaâng,
oaâng oaâng, àaåi baác bö pho ruâng ruâng. Trïn àöìn, tiïëng lûåu àaån döìn
lïn àoaâng àoaâng. Mùåt caánh àöìng lao xao nhûäng àaám ngûúâi tûâ Luäy
tre laâng tïì chaåy àïën. Möåt àaân trêu. Möåt àaám quang gaánh húát haãi.
Tiïëng treã con khoác. Tiïëng goåi xa:
- Keát úi. Con úi!
- Ài àùçng naâo bêy giúâ?
- Trúâi úi, trúâi àêët úi.
- Thöi ngöìi àêy, ài àêu?
- Keát úi, con chïët dêîm àùçng naâo. Hu hu. Keát úi.
Öng chuã tõch huyïån àûáng lïn baão mêëy anh caán böå:
"Ta vaâo laâng ngay thöi".
Coá tiïëng loa vùng vùèng phña Luäy tre. Tiïëng loa chöëc laåi ö...
Ö... giûäa nhûäng tiïëng öìnaâo. Öng chuã vaâ mêëy anh caán böå huyïån ài
thùèng vaâo phña laâng tïì. Tiïëng suáng laåi daâo lïn, khùæp trong àöìn.
Nhûäng tiïëng nöí lúán àöång àêët. Tûâng maãnh tûúâng ruång vaâo trong
sên. Àaån lûãa chaåy chùçng chõt giûäa caác lö cöët. Xung kñch nöëi nhau
lïn thang. Nhûäng cöåt ngûúâi chöìng nhau lïn bñu tay vaâo caác gúâ àaá
mùåt tûúâng. Ngoái rúi raâo raâo. Möåt boáng ngûúâi tûâ trïn maái rúi thoãm
xuöëng khoaãng töëi trong àöìn. Hai trung àöåi lïn laâm chuã khùæp trïn
maái. Nhûäng muäi xeãng noáng naãy xuác ngoái. Xaâ beng, lûúäi cuöëc, caán
xeãng nïån thònh thõch rùæc rùæc, khùæp moåi chöî. Tiïíu àöåi trûúãng Na
choåc thuãng möåt maãng to úã trêìn nhaâ, neám lûåu àaån xuöëng. Nhûäng
tiïëng gaâo thêët thanh, tiïëng chaåy rònh rònh bïn dûúái. Na thoâ chên
qua löî höíng buöng tay, rúi thònh xuöëng saân gaác. Hai ba boáng xö
àïën. Na vuâng dêåy àêm lûúäi lï vaâo àaám töëi.

54. Nguyïîn Àònh Thi 54
http://ebooks.vdcmedia.com
Maáu voåt noáng höíi lïn mùåt anh. Tiïëng kïu röëng. Caái lûúäi lï
cuãa Na vùån maånh ài, àau caã cöí tay. "A moa, a moa" möåt tiïëng theát
ruá chaåy quanh. Na ruát maånh lûúäi lï. Möåt thanh göî phang vaâo sûúân
anh. Na nöí phaát suáng trûúâng, laåi xoåc maånh lûúäi lï àoán tiïëng giaây
chaåy àïën. Thònh, möåt anh àöåi viïn nûäa rúi trïn trêìn xuöëng, öëng
tay aáo trùng trùæng. Na luâi vïì, vûúáng möåt xaác chïët, ngaä ngöìi xuöëng.
Möåt thùçng Têy nhaãy àeâ lïn. Tiïëng ùçng ùåc, tiïëng baáng suáng àanh
chaát. Thùçng Têy ngoùåt sang bïn mïìm nhuän. Na àûáng dêåy thúã höín
hïín. Caái löî thuãng trïn trêìn nhaâ saáng trùng trùæng. Trïn saân lúâ múâ
tûâng vuäng maáu.
- Anh Na coá viïåc gò khöng?
- Khöng. Taåi àêëy aâ?
- Töi àêy.
Na buöåc laåi miïëng vaãi trùæng tñn hiïåu bïn öëng tay aáo.
- Xuöëng têìng dûúái.
- ÛÂ. Caái xaâ beng nïån xuöëng saân gaác.
Möåt tiïëng khoác ö a buöìng bïn caånh. Têìng dûúái cuäng uâng uåc
tiïëng lûåu àaån cuãa trung àöåi Hiïìn àang àaánh tûâng buöìng. Hún möåt
giúâ àöìng höì trong caác cùn nhaâ töëi mõt, nhûäng anh àöåi viïn khöng
noái möåt cêu xöng àïën nhûäng àaám kïu laáo nhaáo, nhûäng boáng cao to,
bïn tay aáo khöng coá tñn hiïåu. Baáng suáng, lûúäi lï, tiïíu liïn, tay
khöng, lûåu àaån, döìn boån Phaáp vaâ lï dûúng tûâng buöìng, tûâng têìng
nhaâ, àïën goác caái lö-cöët cuöëi cuâng. Kha neáp vaâo maãng tûúâng nhòn
caái lö-cöët cöë thuã àaä toaác tûâng maãng. Lûãa chaáy soi àoã ra khoaãng
sên. Khêíu suáng maáy trong lö-cöët bùæn deâ dùåt, möîi khi coá ngûúâi vuát
qua sên laåi reåt reåt möåt bùng ngùæn. Tiïëng reo to trïn têìng gaác thûá
hai:
"Thùçng quan ba! Quan ba àêy röìi!"
Kha quay sang chuá Luäy:
"Chuá baão bùæt söëng noá àem xuöëng àêy".
Chuá liïn laåc nhaãy lïn maãng tûúâng àöí trûúác mùåt miïång reo:
"A lï. Quan ba àêu".
Caái suáng maáy trong lö cöët nöí möåt traâng, röìi tûâng phaát möåt
àuöíi theo chuá beá. Kha heát:
"Luäy, ài ra löëi àùçng sau".

55. XUNG KÑCH 55
http://ebooks.vdcmedia.com
Chuá liïn laåc nhû khöng nghe tiïëng, ngûâng laåi, cuái mònh, nhòn
caái lö-cöët röìi laåi chaåy lïn. Khêíu suáng maáy nöí möåt bùng daâi maäi
khöng dûát. Kha àiïn ngûúâi. Caác anh àöåi viïn àang nêëp kñn chung
quanh sên ngoaái hïët caã laåi. Maãnh tûúâng bïn caånh chuá beá löî chöî.
Caái muä sùæt ngûâng laåi möåt giêy, nghiïng xuöëng. Boáng loùæt choùæt
cuãa chuá beá liïn laåc vêîn thoùn thoùæt chaåy ài giûäa nhûäng àaån lûãa
ngoùçn ngoeâo. Kha nhòn theo chuá Luäy, cöí nhû tùæc laåi vò lo súå. Luäy
àaä chaåy qua gêìn hïët sên àöìn, böîng àûáng laåi. Möåt thùçng quan hai
àang giú hai tay tûâ möåt ngaách nhoã chui ra. Luäy theát:
"Ra nhanh!" Thùçng quan böîng haå tay xuöëng, sau lûng noá,
möåt traâng tiïíu liïn bùæn ra. Boáng chuá liïn laåc lùn xuöëng àöëng gaåch
vuån, thùçng quan hai vaâ mêëy thùçng lñnh Têy nhaãy vaâo trong caái lö
cöët cuöëi cuâng. Kha nhaãy ra sên. Àaån vêîn saåt qua tai. Anh öm thöëc
chuá beá chaåy xuöëng. Luöìng àaån suáng maáy quêën chung quanh ngûúâi.
Kha nhaãy vaâo chöî nêëp, ngöìi xuöëng. Ngûúâi Luäy coân êëm mïìm trïn
tay Kha. Giûäa traán noá, möåt löî thuãng sêu hoùæm ró maáu. Kha àùåt
chuá beá xuöëng àêët, kïu höåc lïn möåt tiïëng. Hai tiïíu àöåi men tûúâng
àaánh eáp vaâo caái lö-cöët. Caác anh àöåi viïn nhû coá dêìu söi trong
ngûúâi. Giaác múã cùng hai mùæt àoã ngêìu, ngoán tay giêåt giêåt trïn coâ
khêíu suáng maáy, xöëi àaån vaâo nhûäng miïëng lúã trïn caái lö-cöët. Na tûâ
möåt goác tûúâng nhö ra vung tay neám möåt quaã lûåu àaån. Nùm saáu
quaã quùng theo. Nöí xanh leâ. Thöng vuåt trúã ra. Hoå nùçm daán caã
xuöëng àêët. Caái lö-cöët phun möåt àaám saáng trùæng, ruång xuöëng, trong
tiïëng nöí löång oác. Hoå nhoãm caã dêåy. Têët caã caái àöìn im hùèn.
Khöng ai noái möåt cêu. Kha àaä nhêån thêëy caã sên àöìn àang
vùçng vùåc aánh trùng. Tûâ caái uå xi-mùng giûäa sên keáo ra boån da trùæng
da àen vai ruám laåi, tay loâng khoâng giú lïn àêìu. Khùæp caác goác àöìn,
lûúäi lï xö àïën. Möåt tiïëng theát:
- Àêm chïët chuáng noá ài!
Caái öëng tay aáo cuåt cuãa Saãn gaåt möåt lûúäi lï sang bïn. Tiïëng
anh chñnh trõ viïn sang saãng:
- Àûa chuáng noá ra.
Kha àûáng úã cöíng àöìn nghiïën rùng nhòn luä tuâ binh. Dûúái möåt
àöëng gaåch vuån, tiïëng rïn ró:
"Bùng cho töi". Tiïëng Na öì öì:
"Khöng viïåc gò àêu. Anh cûá yïn".

56. Nguyïîn Àònh Thi 56
http://ebooks.vdcmedia.com
Nùm saáu anh àöåi viïn ngöìi quanh xaác chuá Luäy. Nhûäng muä
sùæt cuái xuöëng gûúng mùåt trùæng nhúåt cuãa chuá beá. Möåt anh súâ vaâo
caái löî thuãng trïn traán chuá liïn laåc. Nhûäng muä sùæt xuám àöng maäi
laåi. Thöng chen vaâo bïë caái xaác nhoã coân êëm trïn tay, ài ra cöíng.
Nhûäng anh àöåi viïn reä ra im lùång. Kha àûáng chêm àiïëu thuöëc laá,
hïët sûác neán caái gò cûá àûa lïn cöí hoång. Luä tuâ binh thêët thïíu mùåt
muäi bïët maáu, àûáng deåp vaâo möåt bïn, giûúng to mùæt nhòn mêëy anh
àöåi viïn ài theo xaác chuá liïn laåc trïn tay àöìng chñ Thöng. Kha
khöng thïí chõu nöíi nhûäng múá toác xoùn, nhûäng con mùæt lêëm leát run
rêíy êëy nûäa. Anh ài xuöëng àöìi. Saãn àûáng giûäa sên goåi to.
- Anh em dên cöng vaâo àêy.
Cöíng àöìn chêåt nñch ngûúâi. Caáng tre gaánh vaâo. Lûãa vêîn nghi
nguát trong caác khe tûúâng suåp àöí. Gaåch, ngoái, vöi, sùæt, göî ngöín
ngang. Nhûäng lö-cöët gaäy toang hoaác. Nhûäng thanh sùæt quùn queo
lïn trúâi. Dên cöng chen nhau vaâo àöìn.
- Chuá liïn laåc naây vûâa noái chuyïån vúái mònh buöíi chiïìu.
- Lia boã meå cho chuáng noá möåt bùng!
- Thöi nhanh lïn, nghïnh gò!
Trïn lö-cöët, möåt boáng muä sùæt thoâ ra.
- Anh naâo lïn àúä cho töi khêíu àui xïët.
Saãn goåi:
- Àöìng chñ Phuá, cho tòm kyä trong caác buöìng xem coân anh naâo
khöng.
Chêåp choaång saáng, böå àöåi vïì àïën nhûäng àöìi coã hoang. Tûâng
àaám ài tuám tuåm trïn àûúâng. Nhûäng ngoån àöìi roä dêìn, lúãm nhúãm coã
chaáy àen.
- AÁi chaâ gioá maát chuáng maây aå.
- Tñ nûäa qua suöëi phaãi rûãa mùåt caái múái àûúåc.
- Thùçng naây lûúäi vaâng nhû nghïå.
- Hò hò. Àang àùæng boã meå àêy.
Möåt anh goä caái nöìi bùçng nhöm àeo luãng lùèng sau baáng suáng.
- Öng cêëp dûúäng nhaâ túá àûúåc caái naây sûúáng phaãi biïët.
Nùm saáu anh ngöìi nghó bïn vïå coã, chuyïìn tay nhau möåt àiïëu
thuöëc laá.

57. XUNG KÑCH 57
http://ebooks.vdcmedia.com
- Chûa vïì aâ?
- Nghó àaä, cêåu vïì trûúác ài.
- Vïì ngay ài nhúá. Ba anh töí keo sún saánh vai nhau thuãng
thùèng giûäa àûúâng.
- Höm qua, luác xuêët phaát, tao cûá lo thùçng Cöëc àöí. Vûâa àaánh
cûá vûâa ngoaái cöí tòm noá.
- Cêåu Mêîn höm nay lïn àöët mòn khaá lùæm. Àêëy, coá khoá gò àêu!
- UÁi chaâ, luác töi chaåy lïn xuyát nûäa thò ùn caã möåt bùng cuãa noá
vaâo giûäa mùåt. Mònh khöng nhanh mùæt thò ài têy röìi.
- Naây töí thùçng aái coân coá möåt mònh noá.
- Bêy giúâ àûúåc lùn ngay ra àêy maâ nguã thò sûúáng nhó.
- Thöi sùæp àïën nhaâ röìi. Giúâ nûäa chûá mêëy.
- Mònh chó àoái thöi. Bêy giúâ coá cuã sùæn nûúáng nhó.
Mêëy caáng thûúng binh cuöëi cuâng ài nhanh giûäa àûúâng. Caác
anh àöåi viïn traánh sang hai bïn im lùång nhòn theo nhûäng chùn daå
xaám loang löí maáu. Öng cuå gaánh trûúác cuái àêìu chaåy, miïång giuåc to:
- Tiïíu àöåi ta nhanh chên lïn. Saáng röìi.
Na ài giûäa möåt àaám àöng öìn aâo. Hoå bûúác caâng ngaây caâng
nhanh.
- Naây caánh hai mûúi hai ùn to.
- Ai baão maây thïë?
- Àuáng. Xúi taám xe ngon ú.
- Meå böë noá tûúâng cao thïë. Tûúãng Vïå quöëc coá caánh cuäng khöng
vaâo loåt.
- Luác tao chôa suáng vaâo gêìm giûúâng, thùçng quan ba noá boâ ra
laåy nhû vaái trúâi. Röìi noá chòa cho tao caái àöìng höì vaâng. Tao muöën
àoâm luön möåt phaát.
- Phuác töí mêëy chuåc thùçng tuâ binh, höm qua khöng coá öng
Saãn thò àûâng coá coân thùçng Têy naâo. Thïë maâ chuáng noá àaä chòa tay
xin thuöëc laá röìi maây aå.
- Öng Saãn àêu chûa thêëy vïì?

58. Nguyïîn Àònh Thi 58
http://ebooks.vdcmedia.com
- Vêîn coân úã laåi trïn êëy. Hoå ngoaái laåi nhòn àöìi coân böëc khoái
nhúâ nhúâ trïn caánh àöìng thùèng tùæp. Trúâi àaä saáng roä hùèn. Nhûäng
haâng muä sùæt tiïën vaâo trong nuái.

59. XUNG KÑCH 59
http://ebooks.vdcmedia.com
VII
Luön trong ba höm, möîi àïm nhûäng àaám lûãa chaáy àöìn lan
röång maäi doåc ven trung du. Tiïëng àaåi baác ngaây àïm vang àöång
khùæp àöìng bùçng. Xong möåt àúåt, böå àöåi chuã lûåc ruát ài, du kñch toãa ra
nöí suáng khùæp moåi ngoä ngaách. Trung àoaân quyïët àõnh Saãn àem möåt
trung àöåi xuöëng giuáp huyïån àõa phûúng àêíy maånh chiïën tranh
nhên dên. Nguã möåt buöíi saáng, àïën chiïìu Saãn dêîn trung àöåi Hiïìn
ài tòm huyïån böå. Hún nùm chuåc anh em ài loåt thoãm trïn con àûúâng
mêëy höm trûúác luác naâo cuäng rêìm rêåp böå àöåi, dên cöng. Àöìi nuái trúã
laåi hoang vu. Buöíi chiïìu to röång chung quanh hoå. Anh giao thöng
àûa hoå leo hïët àöìi naây àöìi khaác, sêím töëi thò àïën möåt caái luäng nhoã
eáp giûäa vaách nuái böën bïn. Nhûäng tuáp laán beá nhû chuöìng gaâ böëc
khoái dûúái mêëy göëc àa nuái. Öng chuã tõch huyïån úã trong möåt caái laán
khoái um. Nùm saáu àûáa treã ngöìi xöím chung quanh nöìi cúm àûúng
söi. Böì hoáng loâng thoâng chaåm xuöëng àêìu. Baâ chuã nhaâ àang öm àûáa
con ru quanh laán. Saãn chaâo öng chuã tõch, ngöìi xuöëng caái choäng oåp
eåp. Khoái khöng múã àûúåc mùæt. Caái voäng mùæc cheáo giûäa nhaâ cûá
vûúng vaâo öëng tay aáo cuåt cuãa Saãn laâm anh luáng tuáng gúä maäi. Mêëy
àûáa treã quay caã laåi phña anh böå àöåi. Möåt àûáa luän chuän ài túái, àùåt
baân tay beá xñu àen bêín lïn àêìu göëi Saãn, ngêíng cöí nhòn. Saãn cûúâi
kheä beáo maá noá röìi keáo àûáa beá lïn ngöìi loâng, quaâng öëng tay cuåt giûä
lêëy noá. Öng chuã tõch huyïån cúãi caái khùn mùåt buöåc úã quai xùæc-cöët,
duåi hai mùæt quay sang:
- Anh laâ anh Saãn phaãi khöng?
Àûáa beá tuåt xuöëng àêët, àûáng tûåa vaâo àêìu göëi Saãn, mên mï caái
öëng tay aáo cuãa anh. Noá böîng àaái teâ vaâo chên Saãn, röìi cûá àûáng giêîm
laåch baåch trïn baäi nûúác àaái. Saãn cûúâi ha haã, bïë xöëc naách noá ra cûãa.
Anh vúá caái bùèng nûúác, giöåi aâo vaâo chên àûáa beá, laåi xaách noá vaâo àùåt
bïn caånh bïëp. Baâ chuã nhaâ vûâa ru vûâa ngoaái laåi cûúâi. "Chïët thöi!".
Öng chuã tõch huyïån nhùn nhoá vò khoái:
- Anh em chùæc mïåt. Chuáng töi àang àúåi anh, múâi anh sang
bïn naây.

60. Nguyïîn Àònh Thi 60
http://ebooks.vdcmedia.com
Saãn vêîn coân cûúâi, xoa àêìu àûáa beá, röìi lom khom theo öng chuã
tõch ra ngoaâi. Laán cú quan maái laá coân trùæng. Chung quanh àaám
bïëp, ba böën ngûúâi chuyïån lêìm rêìm, coá möåt vaânh khùn vuöng. Öng
chuã tõch àûa Saãn àïën ngöìi nhêåp boån.
- Àêy laâ anh Àöng, huyïån uãy viïn, anh Laåc caán böå huyïån, chõ
Lyá caán böå tónh Thaái Nguyïn múái vïì giuáp chuáng töi trong chiïën
dõch, anh Saãn chñnh trõ viïn àaåi àöåi, coân töi laâ Hoâa.
Saãn giú tay traái bùæt tay moåi ngûúâi. Anh haäy coân vui vò àûáa beá
trong laán, vûâa cûúâi vûâa baão chõ caán böå:
- Töi àaä gùåp chõ möåt lêìn.
- Thïë aå! Töi khöng nhúá ra.
- Höm chõ gùåp Kha, töi cuäng àûáng àêëy, nhûng maâ vöåi ài trûúác
thaânh ra chûa àûúåc laâm quen.
- AÂ phaãi röìi. Anh laâ anh Saãn.
Lyá nhòn nhanh öëng tay aáo cuåt cuãa anh chñnh trõ viïn.
- Thïë maâ töi khöng nghô ra... Anh Saãn vúái anh Kha thên lùæm
phaãi khöng?
Saãn nghô thêìm:
"Caác cö taâi biïët chuyïån thêåt"...
Anh gêåt àêìu, ruát cêy cuãi chêm thuöëc laá.
- Vêng töi laâ chñnh trõ viïn cuãa Kha.
Lyá nhòn anh chñnh trõ viïn, nghô nhanh, mònh vö yá quaá. Nghe
nhùæc anh Saãn maäi, höm nay gùåp laåi khöng nhêån ra. Sao baão anh
Saãn khùæc khöí ghï lùæm. Mùåt coân treã maâ toác gaáy àaä baåc nhiïìu. Lyá
hoãi:
- Anh Saãn ngûúâi quï Quaãng Yïn phaãi khöng?
Saãn nhòn tay Lyá chêët cuãi vaâo bïëp, tûå nhiïn chuá yá. Hai baân
tay sûát seåo, nhûäng ngoán tay meáo moá. Anh neán ngaåc nhiïn.
- Vêng trûúác töi coá laâm úã nhaâ àuác keäm. Quï töi úã gêìn bïën àoâ
Rûâng.
Lyá ngoaãnh laåi. Hai mùæt chõ caán böå coá möåt aánh dûä döåi. Bïën
Rûâng. Nûúác trùæng mïnh möng, soáng maånh nhû soáng biïín. Lyá laåi
nhû thêëy nhoái saåt qua dûúái vai phaát suáng bùæn àuöíi àùçng sau. Röìi
nûúác àêåp uâa vaâo mùåt. Ngoi maäi, sùåc suåa, chó thêëy nûúác mùån. Tay

61. XUNG KÑCH 61
http://ebooks.vdcmedia.com
cöë búi, toác keáo xuöëng nùång nhû àaá. Miïång muöën kïu, nûúác laåi traân
vaâo cöí hoång... Lyá noái kheä:
- Phaáp vêîn neám caán böå xuöëng söng Rûâng àêëy, anh Saãn aå.
Saãn àoaán theo nhûäng thay àöíi thoaáng trïn mùåt chõ caán böå.
Anh böîng nhúá lúâi Ngoåc kïí chuyïån. Chõ Lyá àaä coá lêìn xuyát chïët úã
maån söng Rûâng. Maâ hai baân tay sûát seåo chùæc cuäng laâ dêëu vïët möåt
cuöåc tra têën naâo cuãa Phaáp. Anh chñnh trõ viïn nhòn chõ caán böå mùåt
coân treã lùæm, böîng xuác àöång trong loâng. Möåt cö hoåc sinh, bûúác vaâo
khaáng chiïën, gùåp nhûäng thûã thaách nhû thïë! Lyá vêîn ngöìi im lùång.
Àöìng chñ chñnh trõ viïn naây coá veã hiïìn vaâ thêåt thaâ. Anh Saãn khöng
coá caái sùæc mùæc toâ moâ khoá chõu cuãa nhiïìu ngûúâi maâ Lyá vêîn gùåp.
Nhûng öng naây, chùæc böå àöåi khoá giêëu àûúåc öng êëy caái gò. Hoå àöìn
Kha nïí anh chñnh trõ viïn naây lùæm. Àöìng chñ Laåc gheá túái nhòn bao
suáng luåc cuãa Saãn.
- Caái suáng cuãa Àûác phaãi khöng anh?
- Vêng, suáng Pa-ra-ben-lom.
Laåc quay laåi öng chuã tõch, nhe rùng cûúâi.
- Àûúåc khêíu suáng naây vaâo tïì thò yïn trñ.
Anh huyïån uãy viïn Àöng tay boá göëi, mùæt lim dim.
- Chöî hai nghòn cêy tre coá kõp khöng anh Hoâa?
- Àöå ngaây kia thò àuã, àûúåc hún nghòn cêy röìi.
- Töi baáo cho cöng binh chiïìu ngaây kia àïën lêëy coá àûúåc
khöng?
- Àûúåc. AÂ anh baáo cho quên y trung àoaân xuöëng lêëy nùm con
boâ cuãa àöìng baâo goâ Baãng möåt thïí. Mang tiïìn xuöëng luön maâ traã
cho àöìng baâo.
Saãn nghô: àúåt hai àaä chuêín bõ gêëp. Kheáo mònh ài àúåt naây vïì
laåi àaánh luön. Àöng vêîn ngöìi boá göëi:
- Chaã biïët chuyïën gaåo àïm nay coá ïm àeåp khöng? Laåi gêy gêy
röìi.
Lyá noái:
- Anh ài nùçm ài. Sang thò chùæc loåt. Chó coá vïì thò khöng kõp.
Chõ em gaánh nhû thïë möåt àïm hai mûúi mêëy cêy söë coân gò! Àûúåc

62. Nguyïîn Àònh Thi 62
http://ebooks.vdcmedia.com
caái daåo naây cûá töëi laâ qua böët tha höì. Höm qua töi qua àûúâng sùæt
ung dung lùæm.
Àöng ruâ hai vai, keáo caái cöí aáo têy cuä lïn.
- Phaãi ài nùçm thêåt. Mai chõ em khöng vïì kõp thò chõ noái
chuyïån höå cho möåt buöíi.
Lyá gêåt àêìu, quay laåi giaãng nghôa cho Saãn, thêëy nhû Saãn àaä
biïët röìi. Tuy vêåy chõ vêîn noái.
- Tûâ höm caác anh àaánh, àïm naâo cuäng coá gaåo bïn kia sang vò
du kñch múã àûúåc àûúâng. Bêy giúâ thïm vaâi cuöåc voä trang thò coân
sang nhiïìu nûäa.
Àöng treâo lïn giûúâng truâm chùn run lêåt bêåt. Buöíi hoåp bùæt
àêìu baân
Chûúng trònh cho tuêìn lïî voä trang tuyïn truyïìn.
*
* *
Suöët chiïìu höm sau, hai trung àöåi chuã lûåc vaâ du kñch ài maãi
miïët. Caác anh àöåi viïn cûúâi àuâa suöët doåc àûúâng. Nùæng bùæt àêìu
nghiïng xuöëng caác thung luäng, hoå leo lïn möåt caái döëc daâi, ngêåp coã
gianh... Vûâa thúã, Thöng vûâa ngoaái laåi baão Cöëc:
- Caái naây thò keám gò Cöëc luâng úã Àöng Bùæc.
Mêîn lïåt bïåt phña dûúái noái lïn:
- Ngaây möåt bûäa cúm maâ leo ghï quaá.
Àöìng chñ Laåc ài bïn Cöëc goáp chuyïån:
- Daåo naây àûúåc ngaây möåt bûäa cúm laâ khaá. Coá höìi du kñch chó
huáp möîi bûäa baát chaáo.
Thöng dûâng laåi àeo höå Mêîn khêíu suáng vaâ tiïëp:
- Thò cuäng nhû chuáng töi höìi böën baãy. Múái àaánh trïn àûúâng
söë böën, cûá phaãi chaåy ài vay dên tûâng àêëu thoác xay ra nêëu chaáo cho
caã trung àöåi huáp nûúác. Thónh thoaãng àûúåc nùæm cúm bùçng caái ca.
Maâ caái thùçng Cöëc thò cûá nghïu ngao: àêy con trùng chiïëu trïn àöìi
cao, khöng hiïíu ra caái nghôa lyá gò, böë ai cuäng khöng chõu àûúåc. Cöëc
cûúâi, laåi nhúá àïën tiïëng haát cuãa Hoaán vaâ cêu noái àuâa cuãa noá:
"Maây cöë ài röìi tao gaã em gaái cho". Hún ba nùm röìi.

63. XUNG KÑCH 63
http://ebooks.vdcmedia.com
Cöëc baão Laåc:
- Daåo êëy àoái luön vaâ raách túån.
Mêîn hoãi:
- Anh Laåc naây, coân leo nhiïìu khöng?
- UÁi daâ, coân àïën nûãa àïm.
Vûâa nhö lïn àêìu döëc, nùæng loáa àêìy mùæt. Saãn baão:
- Anh em taåt ngang vaâo buåi maát maâ nghó. Trûúác mùåt caác anh
àöåi viïn, nhûäng ngoån àöìi tûâng nuám troân nöëi tiïëp nhau nùçm tûâng
haâng nhû nhûäng àaân voi phuã phuåc. Dûúái xa, àöìng bùçng loáa múâ.
Mêëy àaám nûúác trùæng thêëp thoaáng. Nhûäng àaám cêy xanh nhû coá
khoái phuã.
Möåt anh noái:
- Võ trñ goâ Baãng àaánh höm noå kia kòa.
Saãn cuäng nhêån ra caái àöìi àuöi caá, bïn trïn àen àen möåt cuåc
vuöng... Chuá Luäy ngaä úã àêëy, lùn lùn trïn àöëng gaåch vuån. Àaáng leä
noá sùæp àûúåc vïì ài hoåc trûúâng Thiïëu sinh quên. Saãn àûa mùæt nhòn
nhûäng con söng maáng. Nùm kia, cêåu Quang àöí úã búâ maáng Thanh
Vên.
Trïn daãi àêët Vônh Yïn àaä hy sinh nhiïìu àöìng chñ. Höm nay
söng Lö múâ quaá, khöng nom thêëy. Coá leä khöng coá têëc àêët naâo trûúác
mùåt laâ khöng thêëm maáu chiïën sô. Phña trïn, àaám Thöng, Cöëc, Mêîn
vêîn tuám tuåm vúái àöìng chñ Laåc. Mêëy anh chung quanh cuäng xuám
àïën nghe chuyïån. Laåc chó mêëy caái bao thuöëc laá gö-loa vaâ nhûäng
mêíu giêëy baåc boåc sö-cö-la coân vûúng vaäi trong nhûäng keä àaá vaâ baão:
- Caái naây laâ trêån luâng thaáng taám. Noá bïn kia sang, àïën àêy
noá chó nghó ùn trûa röìi àem anh Nùng vaâo àöëng àaá àaánh chïët.
Cöëc boã muä sùæt, lau àêìu.
- Nùng laâng töi êëy aâ?
- ÛÂ. Öng cuå Àêåu vïì kïí chuyïån, noá vaác àaá giêìn vaâo mùåt anh
êëy tra laán du kñch maäi. Anh nhêët àõnh khöng noái. Höm sau boån
mònh lïn nhùåt xaác khöng nhêån ra mùåt nûäa.
- Anh em chuêín bõ ài, chuêín bõ.

64. Nguyïîn Àònh Thi 64
http://ebooks.vdcmedia.com
Tiïëng trung àöåi trûúãng Hiïìn ra lïånh. Böå àöåi àûáng dêåy. Con
àûúâng xuöëng laåi lïn, chaåy ngang nhûäng sûúân àaá, löåi qua khöng
biïët mêëy chuåc suöëi. Nhoå mùåt ngûúâi, Laåc baão:
"Ta àïën böën ngoån nuái àeân". Böën ngoån nuái àeân, khi nhòn saát
gêìn, nhû böën quaã àöìi xinh xùæn. Sao àaä lêëp laánh chung quanh.
Dûúái chên, nhûäng ngoån nuái thêëp hún vêy boåc. Cöëc noái to möåt
mònh:
- Nhiïìu sao quaá. Mai nùæng vúä àêìu.
Sûúân nuái vûâa döëc vûâa trûúåt, hoå xuöëng tûâng bûúác möåt, nhiïìu
luác phaãi ngöìi xuöëng maâ tuåt Möåt tiïëng thöët lïn:
- Lùæm àuöëc chûa kòa! Xa dûúái nuái, nhûäng chêëm lûãa chi chñt
àoã höìng möåt vïåt daâi túái saáu baãy cêy söë, caác anh àöåi viïn dûâng caã laåi
nhòn. Gioá thöíi aâo aåt vaâo mùåt hoå. Àöìng chñ Laåc noái to:
- Noá àöët àöìng àêëy.
Trung àöåi trûúãng Hiïìn àang bêëm àeân pin soi àûúâng, böîng
nghe phña dûúái kïu:
- Ai bêëm àeân thïë? Ngaä chïët caã bêy giúâ.
Hiïìn tùæt àeân. Nhûäng boáng noán lao xao. Tiïëng thúã höín hïín.
- Chïët chûãa, caác anh àöng thïë naây thò chuáng em lïn löëi naâo.
Hiïìn quay laåi sau:
- Anh em deåp sang cho caác chõ êëy lïn.
- Döëc àïën àûát ruöåt.
- ÊËy sao laåi àûáng chöî naây, àöí hïët gaåo laâm thïë naâo!
- Sùæp àïën ngoån chûa caác anh?
- Sùæp àêëy, coân tñ nûäa thöi, caác chõ cöë lïn.
Möåt tiïëng noái khöng ra húi:
- Dûúái coân àöng nûäa. Caác anh àûâng bêëm àeân nûäa, ngaä chïët
mêët.
Àaám nûä dên cöng ò aåch gaánh lïn. Boáng noán che mùåt hoå múâ
múâ. Nhûäng vai aáo töëi thêîm cuái goâ saát sûúân nuái. Quang thuáng àûa
loaåt soaåt trïn coã. Hai trung àöåi reä vaâo nhûäng buåi rêåm cao àïën mùåt,
reä laá lêìn xuöëng. Döëc nuái xuöëng maäi khöng hïët. Luác nghe suöëi aâo
aâo, chên bûúác thêëy bùçng, hoå múái biïët àaä túái chên nuái. Àïm àaä

65. XUNG KÑCH 65
http://ebooks.vdcmedia.com
khuya. Nghó àöå nûãa giúâ bïn caånh suöëi, hoå laåi ài. Bûúác thêëp bûúác
cao, àêìu oác nguã gaâ nguã gêåt. Gioá reát, caâng laâm àêìu oác hoå tï laåi, mú
mú maâng maâng. Saãn reát quaá chên tay cûáng caã laåi, hñt húi sûúng
vaâo trong ngûåc nhû phaãi boãng. Trïn cao nhû úã giûäa trúâi, böîng hiïån
ra möåt boá àuöëc xa. Boá àuöëc chaáy to chuyïín àöång rêët nhanh, gêìn
laåi, röìi laåi ài xa, coá luác àûáng im, röìi sau cuâng biïën vaâo trong nuái.
Cöëc giêåt tay Thöng, hñ hûãng:
"Laâng mònh caách àêy chó àöå böën cêy". Thöng buöìn nguã quaá,
chó êìm ûâ.
Cöëc vêîn tónh nhû saáo:
- Naây cêåu Laåc, àêy sùæp qua nhaâ boâ röìi àêëy nhó.
- ÛÂ.
- Laäo Àêåu coân söëng khöng?
- Coân. Kheáo àaám àuöëc vûâa röìi laâ öng cuå cuäng nïn.
Cöëc baão Thöng.
- Mònh phaãi vaâo qua múái àûúåc.
- Vaâo àêu?
- Quaái laäo ta úã caái nhaâ boâ naây möåt mònh thò ùn úã ra laâm sao.
Cêåu Laåc naây! Khöng thêëy traã lúâi.
Laåc àaä dûâng laåi, noái chuyïån gò bïn dûúái vúái Saãn.
*
* *
Caái nhaâ boâ vêîn coân mêëy maãng ngoái. Nhûäng cöåt gaåch sûát seåo
nhö lïn tûâ trong caác buåi cêy daåi. Saãn baão Hiïìn:
- Anh cûá ài trûúác vúái böå àöåi. Töi vaâo àêy vúái àöìng chñ Laåc...
Anh cho möåt àöìng chñ mang khêíu tom-xöng úã laåi vúái töi.
Cöëc bûúác ra.
- Àïì nghõ anh cho töi reä vaâo àêy. Töi biïët chöî naây.
Coã lau àaä moåc kñn vaâo trong caái nhaâ nuöi boâ cuä. AÁnh than
höìng lúâ múâ trong möåt goác. Möåt öng giaâ loùæt choùæt ngöìi nguã gêåt lim
dim trûúác àöëng lûãa àaä vaåc. Laåc noái to:

66. Nguyïîn Àònh Thi 66
http://ebooks.vdcmedia.com
- Chaâo cuå Àêåu. Öng giaâ múã àöi mùæt keâm nheâm. Möåt tiïëng
gêìm gûâ trong xoá töëi laâm mêëy ngûúâi giêåt mònh. Öng giaâ quaát "Mûåc!"
Con choá àen cuåp löng gêìm gûâ, nùçm xuöëng. Laåc laåi hoãi:
- Cuå vûâa ài àêu vïì thïë?
Öng giaâ nhòn anh cuåt tay àang boã chùn khoaác, ngöìi xuöëng.
- Ài àûa àûúâng cho mêëy cö gaánh gaåo.
Cöëc cuäng ngöìi xuöëng hoãi:
- Öng Àêåu coá nhêån ra chaáu khöng? Cö Mön àêu öng?
Hai mùæt cuãa öng giaâ múã to.
- Giúâi úi anh Cöëc. Anh úã àêu vïì thïë?
Tiïëng öng giaâ to lïn:
- Con voi giaây êëy anh coân hoãi laâm gò!
Laåc ön töìn:
- Caã laâng bõ noá caân vïì Löång chûá coá phaãi mònh chõ êëy àêu.
- Anh Laåc aå, anh coân laå gò noá. Noá maâ nhêët àõnh ra thò hai caái
chên noá coá maâ giúâi giûä. Chùèng qua töi vö phuác, vö phuác. Öng giaâ
ngöìi uã ruä. Con choá mûåc àaä boâ àïën nùçm sau lûng öng laäo, chên caâo
xuöëng àêët, kïu rñt nhûäng tiïëng rïn ró. Öng giaâ ngûãng àêìu.
- Anh Cöëc úi, thön ta giúâ sùæp thaânh rûâng caã röìi. Chaã coân gò.
Töi cuäng saåch saânh sanh anh aå. Laâng ta bõ trêån nûúác uáng, luáa àaä
vaâng trûáng caá maâ tuöët tûâ göëc lïn khöng coân haåt naâo. Soát àûúåc mêëy
quaäng àöìng àònh, noá vïì gùåt cûúáp hïët. Thöi thò trêu boâ lúån gaâ, noá
chaã coân tûâ caái gò. Con choá con chûa múã mùæt noá cuäng khöng boã. Röìi
laâ a lï vïì cùng tuöët! Töi khöng ài, thùçng Têy lai noá nïån luön cho
mêëy baáng suáng. Maây khöng vïì cùng phaãi khöng? Cêy nûáa tûúi noá
cûá quêët vaâo mùæt. Möåt thùçng thuác ba-toong vaâo ngûåc, nùm baãy
thùçng xuám laåi. Böë du kñt, böë viïåt min, vïì cùng, a lï, a lï. Chaã coân
ra caái giöëng ngûúâi. ÊËy thûa anh möåt àoaån nhû thïë. Quay sang anh
cuåt tay, öng giaâ baão:
- Anh coá àoái vuâi taåm mêëy cuã sùæn maâ ùn. Coân mêëy cuã kia kòa.
Sùæn töi tùng gia àêëy, coá gò àêu.
Saãn vûâa boác voã sùæn vûâa hoãi:
- Cuå úã thïë naây bao nhiïu lêu röìi?

67. XUNG KÑCH 67
http://ebooks.vdcmedia.com
- Àïën möåt nùm. Töi cuäng biïët chùèng coân ra ngûúâi ra ngúåm
nûäa. Cûá nhû con choá rûâng. Chuáng noá cûá baão töi vïì Löång. Àûáa naâo
vïì cûá vïì, tao úã àêy chùèng vïì àêu caã. Hïët Têy tao vïì. Con choá àen
gêìm gûâ. Noá nhùæm hai mi mùæt àêìy löng laåi, ghïëch moäm lïn hai
chên trûúác, ruác vaâo tro. Cöëc giú tay àõnh vuöët, con choá chöìm dêåy,
löng dûång àûáng, nhe nanh rñt lïn. Öng giaâ vöî lïn àêìu con choá cho
noá nùçm im.
- Lêu ngaây khöng thêëy ngûúâi noá thïë àêëy. Möîi lêìn dùæt noá vïì
laâng, noá cûá chaåy thùèng àïën cöíng nhaâ töi maâ rñt cuöëng lïn. Maâ naâo
coá coân ra höìn nhaâ vúái cûãa.
Saãn nghe tûâ naäy, vêîn nghô àïën caái thaáp canh mêëy höm nûäa
seä phaãi àaánh, anh xem àöìng höì tay vaâ xoay cêu chuyïån.
- Mêëy höm nay boån baão an úã thaáp canh ngoaâi Löång thïë naâo
cuå roä khöng?
Mùæt cuå nhêëp nhaáy vui lïn.
- Nhuän lùæm röìi. Àïm höm böå àöåi ta àaánh goâ Baãng, chuáng noá
coân chûãi laâm phaách. "Ùn thua gò, mai laåi chaåy nhû võt". Àïën luác tin
vïì, cûá ru ruá suöët ngaây àïm trong lö cöët nhû choá cuåp àuöi. Coá höm
du kñch ài qua ban ngaây, chuáng noá cuäng lúâ ài.
Laåc hoãi thïm:
- Thùçng töíng Chuyïët coân úã laâng khöng?
- Noá cho vúå con lïn böët. Ngaây úã laâng, àïm vïì böët nguã. Cöëc
thêëy Saãn àûáng dêåy, cuäng àöåi muä lïn. Anh cûúâi, àeo suáng lïn vai.
- Noá lïn böët aâ! Thöi öng úã àêy nhaá. Röìi cuäng vïì laâng vïì nûúác
öng aå. Laåc vöî vai öng giaâ.
- Cuå ài nguã, chõ Mön töët àêëy, cuå àûâng chûãi chõ êëy nûäa. Öng
giaâ ngûãng àêìu.
- Caác anh khöng ùn hïët sùæn ài àaä. Mêëy ngûúâi ài khoãi, caái àêìu
baåc cuãa öng laäo vêîn gêåt gaâ gêåt guâ höìi lêu trûúác àaám bïëp.
Àïën laán cuãa du kñch, böå àöåi àaä nguã say. Saãn chui vaâo, tòm
möåt chöî coân tröëng, nùçm quêën chùn. Saãn mú maâng thêëy mònh ài
giûäa caánh àöìng, chung quanh vùæng veã. Qua caái nhaâ boâ chêåp chúân
aánh lûãa, nhòn trûúác nhòn sau thêëy laâ caãnh Quaãng Yïn, khu nhaâ
maáy keäm.

68. Nguyïîn Àònh Thi 68
http://ebooks.vdcmedia.com
Vêîn caái tûúâng àaá cao cùæm maãnh chai nhû tûúâng nhaâ pha.
Saãn ài qua hai caánh cöíng sùæt to tûúáng... Maáy àiïån chaåy êìm êìm.
Dûúái maái tön, thùçng Baá, thùçng Haãi, thùçng Àûác cêìm xeãng àûáng lò lò
trûúác loâ lûãa àoã rûåc. Caái quaåt àiïån xoay tñt, quêåt bïî noáng raát raåt.
Möì höi chaãy thaânh doâng nûúác than àen trïn mùåt trïn cöí chuáng noá.
Saãn muöën noái chuyïån vúái chuáng noá maâ khöng noái ra àûúåc. Sao
chuáng maây laåi úã àêy? Tao ài böå àöåi röìi, laâm chñnh trõ viïn àaåi àöåi.
Laáo, àûáa naâo baão tao cuåt tay, tay tao coân àêy thöi. Vêîn laâm viïåc
àûúåc. Saãn coân caã hai tay, cêìm xeãng xuác quùång lêîn vúái than xöng
vaâo húi noáng nguân nguåt. Töëng möåt xuác vaâo loâ, húi noáng àaä böëc lïn
hoa mùæt. Thùçng Haãi ruä xuöëng ho, mùåt trùæng meát nhû bõ cùæt tiïët.
Saãn cuäng ruä xuöëng ho maäi. Thùçng cai Têy ài àïën trúån mùæt tuám lêëy
cöí aáo Haãi lùæc maånh. Noá heát:
"Hai haâo taám, hai haâo taám". Saãn muöën bùæn noá maâ súâ khöng
thêëy suáng. Quêìn aáo Saãn àaä khö gioân nhû baánh àa. Saãn cúãi aáo
nhuáng vaâo thuâng nûúác röìi laåi mùåc vaâo ngûúâi vaâ xuác quùång xöng
vaâo loâ. Caái aáo khö ài tröng thêëy. Saãn boãng caã ngûúâi, ài guöëc leåp
keåp. Àaám thúå luâi luäi chen nhau ra cöíng. Thùçng Haãi nùçm vêåt ra àêët
möìm haá höëc, ngaáp ngaáp. Saãn chaåy àïën öm lêëy noá, gêìm lïn. Saãn
choaâng múã mùæt. Trong laán, saáng lúâ múâ. Sûúng rúi löåp àöåp trïn maái
gianh. Trong loâng Saãn vêîn coân àang xön xao caã lïn. Saãn thûâ ngûúâi,
nhúá thùçng Haãi, thùçng Àûác, thùçng Baá! Chuáng noá àang úã Höìng Gai,
cûåc khöí, chùæc laâ cûåc khöí lùæm. Saãn tónh nguã hùèn, nùçm tñnh kïë
hoaåch tuyïn truyïìn voä trang. Àïm vêîn reát buöët, caâng ngaây caâng
buöët quaá. Anh em vêîn quùæp nhau, nguã mïåt nhû chïët. Saãn toan trúã
dêåy àöët lûãa thò vêîn nghe thêëy tiïëng kheä bûúác chên bïn ngoaâi laán,
röìi möåt boáng ngûúâi lom khom öm múá cuãi bûúác vaâo. Tiïëng bêåt lûãa
xaânh xaåch, mêëy cêy cuãi bùæt chaáy lïn, húi lûãa êëm toãa ra trong laán.
Boáng ngûúâi ngöìi im trûúác ngoån lûãa, mùåt thêìn ra nghô ngúåi. Saãn
kheä nhoãm dêåy nhòn xem ai, thò àoá laâ Cöëc.
- Cêåu khöng ài nguã aâ?
Cöëc vêîn nhòn chùm chùm vaâo ngoån lûãa àang bêåp buâng, vaâ lêëy
tay àêíy thïm mêëy caânh khö vaâo cho chaáy to hún.
- Töi nghô thûúng öng cuå Àêåu quaá anh aå. Nghô thûúng laâng
töi, khöng biïët bêy giúâ ai mêët ai coân. Cöëc muöën noái nhiïìu maâ
khöng noái àûúåc, khöng biïët kïí thïë naâo cho hïët nhûäng àiïìu àang
laâm cho trong gan ruöåt anh böíi höíi. Tûâ luác bùæt àêìu leo qua daäy
Tam Àaão, sang àïën àêët Vônh Yïn vuâng quï hûúng, Cöëc àaä khêëp
khúãi höìi höåp. Nhûäng quaäng àûúâng naây Cöëc àaä thuöåc loâng. Coá leä

69. XUNG KÑCH 69
http://ebooks.vdcmedia.com
ban ngaây, treâo lïn mêëy àónh goâ cao, àaä coá thïí nhòn thêëy caái Luäy
tre thûa thúát quanh xoám quï Cöëc ngaây trûúác. Vúái cêy àa cao um
tuâm. Trong bao ngaây chiïën àêëu, Cöëc àaä qua nhiïìu núi giùåc àöët phaá.
Nghô àïën laâng nhaâ, Cöëc cuäng àoaán chûâng khoá traánh khoãi tan taác.
Nhûng möîi khi nghô àïën quï hûúng, trong trñ oác Cöëc vêîn coân hiïån
lïn caái quang caãnh möåt vuâng thön, xoám êëp, traåi, raãi trïn nhûäng
khu àöìi xinh xùæn, àêy àoá möåt maái nhaâ laá nêëp dûúái boáng coå xanh
nùæng hoùåc bïn rûâng traám, rûâng baåch àaân... Bêy giúâ, têët caã àaä
thaânh coã hoang, gai goác ngêåp àêìu! Cöëc vêîn coân baâng hoaâng, nhû
chûa hiïíu àûúåc...
Saáu nùm trûúác, khi Cöëc boã quï, tòm ra Haâ Nöåi àïí xin vaâo vïå
quöëc àoaân thò luác êëy, Cöëc chó thêëy nhû con chim söí löìng. Möì cöi tûâ
nhoã, Cöëc lúán lïn laâ àûáa treã lang thang vaå vêåt àêìu laâng cuöëi chúå.
Bùæt àêìu biïët khön, Cöëc àaä thêëy mònh laâ àûáa chùn trêu chùn boâ
trong àöìn àiïìn nhaâ tuêìn Baách, röìi àïën khi thaânh ngûúâi, vêîn laâ cu-
li nhaâ boâ. Caái nhaâ boâ maâ bêy giúâ öng cuå Àêåu úã, suöët mûúâi nùm trúâi
àaä laâ núi Cöëc söëng nûãa ngûúâi nûãa ngúåm vúái àaân suác vêåt cuãa laäo
chuã. Böën muâa chó coá caái khöí, manh bao taãi che thên, nhûäng àïm
reát nhû thïë naây, Cöëc àaä quen àöët lûãa suöët àïm maâ sûúãi, röìi lùn ra
nguã ngay bïn caånh, coá khi xeám caã toác khöng biïët. Saãn giúã goái thuöëc
laá Maán àûa múâi Cöëc:
- Cêåu huát möåt àiïëu cho êëm. Cöëc lùæc àêìu vaâ cuöån möåt àiïëu cho
anh chñnh trõ viïn. Hoå ngöìi bïn nhau, khöng noái, nhûng cuâng thêëy
êëm aáp hún. Bïn ngoaâi gioá vêîn aâo aâo... Thónh thoaãng möåt luöìng gioá
taåt vaâo trong laán, chaåy söåt soaåt dûúái maái gianh vaâ laâm cho ngoån
lûãa chöìm lïn, reáo phuâ phuâ.
*
* *
Möîi àïm, hai trung àöåi tûâ trong nuái ài xuöëng caác laâng tïì,
caâng ngaây caâng saát àûúâng nhûåa. Hoå len loãi giûäa caác böët vaâ thaáp
canh daây àùåc, vaâo têån tûâng xoám, hoåp nhên dên noái chuyïån, giaãi
thñch chñnh saách cuãa Chñnh phuã. Hoå khuyïn lñnh doäng, baão an,
àem suáng vïì vúái khaáng chiïën. Hoå caãnh caáo boån tïì aác. Caác caán böå
àõa phûúng theo saát böå àöåi, tòm bùæt möëi laåi vúái caác gia àònh töët, gêy
laåi töí chûác. Cûá nhû thïë haânh quên, giaãi thñch, böë trñ chùån tuêìn tiïîu
cuãa àõch suöët àïm, saáng ra hoå laåi vïì trong laán. Tiïën sêu vaâo hïå
thöëng cûá àiïím cuãa àõch, möîi buöíi tuyïn truyïìn voä trang laåi gay go

70. Nguyïîn Àònh Thi 70
http://ebooks.vdcmedia.com
hún buöíi höm trûúác. Hai ba lêìn, àaä phaãi löí suáng leã teã. Ngaây cuöëi
cuâng, öng chuã tõch huyïån vaâ Lyá sang. Saãn àang ngöìi noái chuyïån
vúái öng chuã tõch xaä, trong goác bïëp möåt caái laán cuãa àöìng baâo taãn cû.
Giûäa laán, trïn giûúâng nûáa, nhûäng böì thoác lúán chöìng chêët. Caái cöëi
xay uâ uâ ngoaâi thïìm. Ngûúâi àaân baâ xay thoác, vai quaâng caái khöë taãi,
hai caánh tay húã àïën gêìn naách. Bïn caånh nhûäng böì thoác, möåt àûáa
beá àang nguã, mùåt xanh buãng, hai mi mùæt nùång nùång. Goác àöi möi
nhúåt nhaåt cuãa àûáa nhoã, möåt con ruöìi bay vo ve. Quang gaánh thuáng
muãng bïì böån dûúái gêìm giûúâng. Caái lûúäi caây tûåa úã möåt goác töëi.
Tröng thêëy öng chuã tõch huyïån vaâ Lyá, Saãn ngûâng cêu chuyïån, tûúi
cûúâi chaâo. Lyá boã noán mûâng rúä bùæt baân tay traái cuãa anh chñnh trõ
viïn. Öng chuã tõch hoãi:
- Cöng viïåc thïë naâo anh Saãn? Mêëy höm hïî cûá nghe suáng àïm
laâ chuáng töi lo.
- Cöng taác coá kïët quaã töët. Nöí suáng möåt hai lêìn nhûng khöng
xaãy ra àiïìu gò. AÂ, anh Hoâa aå, anh Laåc vúái töi coá mêëy yá kiïën àang
àõnh höm naâo vïì thò baân vúái anh. Nhêët laâ vïì vêën àïì saãn xuêët. Àêy
boã mêët nhiïìu ruöång quaá.
- Chuáng töi cuäng àõnh baân chuyïån êëy, anh cûá goáp yá kiïën
luön.
Hoâa vûâa noái vûâa quay sang öng chuã tõch xaä:
- Ta phaãi bùæt àêìu goåi àöìng baâo vïì, öng chuã tõch aå. Chaåy xa
quaá, boã hïët ruöång röìi chïët àoái.
Caái muä daå àen nûúác dûa cuãa öng chuã tõch xaä gêåt gêåt:
- Bùæt àêìu vïì röìi. Töi àaä lo laâm dêìn nhûäng àaám ruöång gêìn.
Àöìng baâo ngûúâi ta coân súå noá bùæt mêët trêu, chûa daám ra mêëy.
Lyá ngöìi dûåa vaâo böì thoác, nhòn em beá àang nguã, xanh xao, röìi
laåi nhòn baâ meå raách rûúái àang xay thoác. ÚÃ àêy àöìng baâo quaá khöí!
Laåi söët reát nhiïìu nûäa. Lyá vêîy tay àuöíi con ruöìi àang bay trïn mùåt
em beá vaâ baân:
- Ta phaãi töí chûác du kñch canh gaác thò àöìng baâo múái daám baåo
daån ra laâm. Thoaåt àêìu cûá chiïìu hùéng ra, laâm àïën àïm vïì. Àang coá
àaâ chiïën thùæng, noá khöng daám suåc saåo nhû trûúác, phaãi àêíy maånh
cho dên laâm ngay.
Saãn gêåt àêìu toã yá taán thaânh. Hoâa noái tiïëp:

71. XUNG KÑCH 71
http://ebooks.vdcmedia.com
- Öng cho du kñch sang, töi phaát thïm suáng àaån cho. Böå àöåi
múái gûãi biïëu huyïån möåt söë. Coân chöî gaåo xay thïë naâo.
Öng chuã tõch xaä chó ra thïìm nhaâ.
- Àang laâm caã. Laán naâo cuäng huy àöång hïët ngûúâi.
- Öng laâm xong danh saách dên cöng chûa?
- Xong röìi. Töi coá chia àuã loaåi ABC nhû trong thöng tri cuãa
huyïån.
- Coân möåt chuyïån naây nûäa, coân cúâ khöng? ... Cúâ àïí mñt tinh.
Öng chuã tõch xaä múái àêìu khöng hiïíu. Nghe hïët cêu, öng
nhoeãn cûúâi. Meát tinh! Àaä bao lêu, tûâ ngaây giùåc chiïëm àoáng röång ra,
múái laåi noái àïën viïåc naây. Chuêín bõ meát tinh laâ böå àöåi sùæp vïì giaãi
phoáng àêy. Öng chuã tõch xaä hñ hûãng.
- Cúâ thò coân àuã. Bao giúâ meát tinh?
- ÊËy laâ chuêín bõ thïë thöi.
Saãn nghô thêìm: àúåt hai chiïën dõch àïën núi röìi. Gêìn chiïìu,
möåt töëp baãy taám àöìng chñ xaä àïën. Cöëc nhêån ra mêëy mùåt quen
trong laâng Löång. Thöng thò thaâo vúái anh:
"Höm nay gay àêëy. Mònh thêëy noái du kñch chûa vaâo laâng naây
àûúåc lêìn naâo. Noá raâo nhû cûá àiïím êëy. Thaáp canh ngay àêìu laâng. aå
tö tónh ài lïn coá nùm phuát".
Hoå ài suöët chiïìu töëi ra túái têån àûúâng nhûåa. Àïm àaä khuya.
Laåc dêîn möåt tiïíu àöåi xuöëng xoám leã búâ söng àaâo. Hiïìn ài vúái khêíu
suáng maáy chùån àûúâng tónh. Trung àöåi du kñch vêy thaáp canh. Saãn,
Lyá vaâ öng chuã tõch huyïån lïn möåt quaã goâ trûúác cöíng laâng. Dúä haâng
raâo möåt luác thò choá cùæn. Phña söng àaâo, moä kïu àöí höìi. Suáng tay leåt
àeåt sau lûng. Lyá nhöím àêåy noái nhanh:
- Phaá raâo maâ vaâo thöi.
Öng chuã tõch huyïån gioång phaân naân:
- Mêëy thùçng phaãn àöång noá tröën hïët coân gò!
Saãn nghe ngoáng tiïëng moä, tiïëng suáng röìi baão:
- Baáo àöång chöî àöìng chñ Laåc röìi. Thaáp canh noá thêëy àöång thò
bùæn chûá biïët mònh vaâo laâng àêu.
Lyá giuåc àöìng chñ chuã tõch.

72. Nguyïîn Àònh Thi 72
http://ebooks.vdcmedia.com
- Vaâo thöi anh Hoâa.
- ÛÂ. Chõ nhúá bùæt xong thùçng töíng Chuyïët thò töí chûác giaãi
thñch cho nhên dên nheá. Chuáng töi bïn naây phuå traách hùèn nhoám
thanh niïn vúái baão an, chõ cûá yïn trñ maâ laâm bïn êëy.
Hai ngûúâi chaåy xuöëng. Tiïëng choá suãa bïn trong röå lïn. Lyá
theo Hoâa àaåp qua mêëy lêìn haâng raâo vaâo laâng. Boáng muä sùæt möåt
anh böå àöåi trong lïìu nhö ra.
- Tuåi baão an chuöìn caã röìi.
- Thöi töí naâo vaâo töí êëy, nhanh lïn.
Hoå vuåt biïën caác ngaã. Cöëc giêåt tay Lyá:
- Chõ ài vúái chuáng töi kia maâ.
Lyá chaåy theo anh àöåi viïn. Anh giao thöng àûa hoå nhaãy qua
mêëy bûác tûúâng thêëp ngang ngûåc, túái möåt nïëp nhaâ tranh nhoã.
Thöng cêìm ngang suáng àaåp àöí liïëp nhaãy vaâo. Àeân bêëm lïn. Thöng
chui ra.
- Noá chaåy mêët röìi. Súâ chùn coân êëm. Cöëc lao qua tûúâng àêët
sang nhaâ bïn caånh. Lyá sang theo. Mêëy con choá suãa ùng ùèng trong
nhaâ, Cöëc àêåp liïëp hoãi to:
- Trong nhaâ coá ai khöng? Nhaâ coá ai khöng, múã cûãa.
Tiïëng àaân baâ quaát: "Mêëy con choá naây hay thêåt!" Möåt tiïëng
treã khoác ïì aâ. Caánh liïëp heá sang möåt bïn. Húi êëm nöìng nöìng tûâ
trong nhaâ phaã ra. Muâi sûäa hoi, muâi toác gêy gêy. Ngûúâi àaân baâ, toác
xoäa sau vai, noái khöng ra húi:
- Ai àêëy?
Lyá traã lúâi:
- Khöng phaãi Têy àêu, chõ àûâng súå. Chuáng töi úã ngoaâi cú
quan höm nay vïì noái chuyïån vúái àöìng baâo àêy.
Cöëc àûáng sau lûng Lyá hoãi:
- Chõ Nùng àêëy phaãi khöng?
- Ai thïë?
- Cöëc àêy chõ aå.
- UÁi giúâi anh Cöëc!

73. XUNG KÑCH 73
http://ebooks.vdcmedia.com
Ngûúâi àaân baâ luöëng cuöëng. Chõ ta bûúác hùèn ra ngoaâi, tay buái
toác sau gaáy. Boån Thöng, Mêîn cuäng vûâa túái. Cöëc haå thêëp gioång:
- Chõ coá biïët thùçng töíng Chuyïët chaåy tröën vaâo àêu khöng?
Chõ Nùng àûáng im mêëy giêy.
- Sau nhaâ noá coá löëi sang bïn laäo Quaãn. Hay laâ noá chaåy àùçng
êëy.
- AÂ phaãi, töi nhúá ra röìi, - àöìng chñ giao thöng giuåc. Ài nhanh
caác anh.
Lyá baân:
- Anh tïn laâ gò nhó? AÂ anh Cöëc, anh quen nhiïìu àöìng baâo, úã
laåi àêy giuáp töi nhiïìu viïåc cêìn. Ba anh àuöíi thùçng Chuyïët coá àuã
khöng?
- Àûúåc. Ba ngûúâi chaåy ài.
Chõ Nùng àêíy liïëp baão:
- Chõ vaâo àêy. Anh Cöëc vaâo àêy. U úi, anh Cöëc vïì àêy naây.
Ngoån àeân hoa kyâ thùæp lïn, trong cùn nhaâ caâng luåp xuåp. Baâ cuå
öm àûáa chaáu ngöìi dêåy trïn caái chiïëu raách. Caái baân thúâ göî coân
trùæng. Cöëc hoãi chõ Nùng:
- Àêy laâng ta úã xoám naây caã phaãi khöng?
- Vêng, noá döìn caã laâng vïì àêy.
Baâ cuå bïë chaáu loâ doâ bûúác túái. Cuå cêìm lêëy ngoån àeân soi vaâo
mùåt Cöëc, röìi böîng suåt sõt khoác.
- Anh Cöëc úi, Têy noá àaánh chïët thùçng Nùng röìi. Cöëc chöëng
suáng ngêy ngûúâi khöng biïët laâm thïë naâo.
Chõ Nùng mùæt àoã hoe. Lyá àûáng im lùång neán caãm àöång. Möåt
àúâi baâ cuå naây khöng biïët àaä bao nhiïu lêìn chïët con chïët chaáu, nhaâ
cûãa phuát chöëc tan naát, hoå haâng thêët laåc, chïët àoái, chïët phu, chïët
luåt, chïët dõch, bêy giúâ chïët bom, chïët caân queát. Bïn ngoaâi suáng nöí
nhiïìu. Tònh hònh naây, laâm caái gò thêåt nhanh thöi. Mònh khöng coá
möëi, khöng biïët roä tònh hònh, khöng gò bùçng hoãi ngay chõ Nùng
xem coá thïí laâm àûúåc gò. Chùæc dên àêy bõ Phaáp caân vïì, cuäng gêìn
nhû gia àònh naây caã. Lyá noái:
- Chõ Nùng aå, chuáng töi muöën noái chuyïån vúái baâ con. Coá caách
naâo hoåp nhanh àûúåc khöng?

74. Nguyïîn Àònh Thi 74
http://ebooks.vdcmedia.com
Chõ Nùng lau nûúác mùæt:
- Hoåp bêy giúâ thò lêu lùæm. Hay laâ bêy giúâ chõ úã àêy, em ài goåi
cho múái choáng àûúåc. Àöå mûúi mûúâi nùm nhaâ coá àûúåc khöng?
- Àûúåc! Cöët thêåt nhanh! Ngûúâi töët, ngûúâi xêëu, chõ cûá goåi caã
laåi àêy, caâng àöng caâng hay.
Chõ Nùng quêën caái khùn vuöng trùæng hêëp têëp ài. Lyá baão Cöëc:
- Tñ nûäa àöìng baâo àïën, anh Cöëc noái chuyïån nheá.
- Töi biïët gò maâ noái! Khoá gò àêu. Anh cûá baáo tin tûác cho baâ
con biïët. Tin biïn giúái, tin vûâa röìi. Phaát truyïìn àún cho àöìng baâo.
Coân àiïìu gò cêìn noái thïm töi seä noái sau.
Lyá vaâ Cöëc ra sên àûáng àúåi. Möåt boån àïën àêìu tiïn, xuám laåi
quanh, lñu tñu:
- Anh vïì bao giúâ?
- Anh biïët tin thùçng Thanh nhaâ töi khöng?
- Tröng anh êëy laå hùèn ài. Ngoaâi êëy ra thïë naâo?
Cöëc khöng kõp traã lúâi moåi ngûúâi. Buöíi noái chuyïån tûå nhiïn
maâ bùæt àêìu. Lyá khöng phaãi noái thïm nhiïìu, tiïëng suáng àaä gêìn
lùæm. Moåi ngûúâi àûáng khöng yïn, Lyá baão:
- Suáng ta àêëy, baâ con ta cûá bònh tônh. Chuáng töi vïì höm nay,
röìi laåi ài vöåi ngay. Töi chùæc baâ con ta àang muöën hoãi: taåi sao böå àöåi
àaánh röìi laåi ruát, cho chuáng töi vêîn phaãi khöí. Töi àaä nghe coá mêëy
baâ cuå hoãi höìi naäy. Thûa caác cuå, böå àöåi ta àaánh bêy giúâ cöët diïåt
nhiïìu giùåc, chûá chûa cöët chiïëm laåi àêët. Diïåt nhiïìu giùåc thò röìi
chuáng noá phaãi boã àêët nhû laâ úã Cao Bùçng, Laång Sún. Dûúái ta röìi
cuäng thïë, nhûng maâ phaãi lêu hún, khoá hún. Cho nïn àöìng baâo ta
cêìn hiïíu roä, àûâng nghe giùåc noá tuyïn truyïìn nhaãm. Nay mai, bao
giúâ böå àöåi vïì thò ta phaãi lo giuáp àúä cho böå àöåi. Bêy giúâ chó coân möåt
àiïìu: caác cuå, caác öng baâ àaä àûúåc tin tûác, thò phaãi cho baâ con haâng
xoám cuâng biïët, cho hoå haâng ta khoãi ài lêìm àûúâng. Ai troát ài lêìm,
chuáng töi cuäng xin nhúâ caác àöìng baâo höm nay khuyïn baão höå.
Chñnh phuã vêîn sùén loâng khoan höìng àöëi vúái nhûäng ngûúâi höëi löîi.
Cöëc laách ra ngoaâi àaám àöng chùm chuá nghe chõ caán böå. Anh cöë yá
tòm, röìi böîng bêëm möåt ngûúâi con gaái yïëm trùæng ra möåt chöî.
- Chõ Mön naây, töi coá gùåp öng cuå àêëy!
Ngûúâi con gaái cuái àêìu mên mï vaåt aáo.

75. XUNG KÑCH 75
http://ebooks.vdcmedia.com
- Chõ coá muöën ra ngoaâi khöng. Öng cuå mong chõ lùæm.
- Thûa anh cho em coân nghô.
- ÛÂ caái àêëy tuây chõ. Nhûng maâ tònh haâng xoám, vúái laåi cuâng laâ
thanh niïn ngaây trûúác, töi baão thêåt chõ cuäng àûâng nïn tham buön
tham baán quaá, röìi höëi khöng kõp.
- Khöng phaãi thïë àêu anh aå.
Mön thò thêìm noái nhanh.
Cöëc muöën hoãi thïm, nhûng traâng suáng maáy nhû àaä ngay àêìu
laâng. Lyá noái vûâa xong, reä àaám àöng ra. Hoå öìn aâo quêën quñt. Cöëc
nùæm tay ngûúâi naây ngûúâi khaác. Lyá öm lêëy chõ Nùng:
"Em ài àêy".
Chõ Nùng ngheån ngaâo ûáa nûúác mùæt. Cöëc àûa Lyá chaåy miïët.
Tiïëng suáng nöí caâng nhiïìu, hai ba phña. Trúã lïn àïën caái goâ trûúác
cöíng laâng, gùåp caã boån öng chuã tõch huyïån àang àúåi. Coá möåt boáng aáo
caánh trùæng tay bõ troái sau lûng. Öng chuã tõch höëi haã:
- Àuã röìi, thöi ài ngay.
- Thïë naâo, bïn anh ra sao?
- Liïn laåc àûúåc röìi, thùçng choá naây noá laåi chaåy sang bïn töi,
mònh toám ngay àûúåc.
Lyá àûa mùæt tòm khöng thêëy Saãn, böîng böìn chöìn caã trong
ngûúâi.
- Anh Hoâa, àöìng chñ Saãn àêu?
Hoâa chó tay vïì meá àûúâng nhûåa.
- Dûúái kia. Ta ài nhanh thöi. Noá úã tónh lïn. Àang àaánh àêëy!
Tiïëng suáng caâng dûä döåi. Meá êëy, mònh chó coá möåt tiïíu àöåi suáng
maáy. Lyá vûâa chaåy theo Hoâa vûâa hoãi thïm:
- Noá lïn thïë naâo?
- Lïn nhiïìu. Àaánh to hún mûúâi phuát röìi. Lyá ngoaãnh laåi phña
àûúâng caái. Anh Saãn nguy mêët, sao mònh khöng nghô àïën anh êëy
ngoaâi naây maâ lêìn chêìn maäi. Anh Saãn coá viïåc gò khöng?
Lyá vûâa chaåy vûâa nghe nhûäng traâng suáng maáy löìng löån àaâng
sau. Àïën chên nuái, hoå lùn ra nguã, caác tiïíu àöåi leã teã vïì dêìn. Chó coân
boån Saãn khöng thêëy tùm húi. Lyá ngöìi trong möåt caái miïëu àöí naát

76. Nguyïîn Àònh Thi 76
http://ebooks.vdcmedia.com
tröng ra con àûúâng moân, ngoáng maäi nhûäng boáng muä sùæt. Röìi mïåt
quaá, Lyá nguã gaâ nguã gêåt. Múâ saáng, nghe tiïëng noái cûúâi. Lyá choaâng
múã mùæt. Boån Saãn vïì thêåt. Àêìu anh chñnh trõ viïn quêën miïëng
bùng trùæng. Lyá vûâa nheå hùèn trong loâng, vûâa giêåt mònh.
- Anh sao thïë?
Saãn mïåt nhoåc, vûâa cêët khêíu suáng ngùæn vaâo bao, vûâa traã lúâi:
- Xûúác qua bïn traán thöi. May, noá maâ vaâo mùæt thò löi thöi.
Ngöìi xuöëng nghó. Saãn kïí qua cêu chuyïån: noá úã tónh lïn nùm
xe, bõ àaánh bêët thònh lònh, chïët mêët non chuåc thùçng. Àaáng leä böå
àöåi ruát ngay nhûng súå caác böå phêån vaâo laâng khöng ra kõp nïn tiïíu
àöåi suáng maáy àaánh raát kòm hùèn àõch laåi. Noá toãa ra bao vêy, nhûng
hoaãng, khöng daám vaâo gêìn mònh. Boån thaáp canh cuäng àõnh xöåc ra,
bõ trung àöåi du kñch bùæn chïët mêëy àûáa, coân chaåy toaán loaån.
Saãn kïí xong àûáng dêåy.
- Bêy giúâ töi phaãi ài ngay vïì trûúác trung àoaân cho kõp höåi
nghõ. Böå àöåi seä nghó laåi möåt ngaây, chiïìu bùæt àêìu vïì.
- Anh úã laåi ùn cúm hùéng ài.
- Töi coá cúm nùæm sùén röìi. Àúåi cúm laåi mêët möåt hai tiïëng.
Lyá cuäng àûáng dêåy.
- Anh Saãn àúåi, töi cuäng vïì huyïån böå bïn êëy bêy giúâ.
Öng chuã tõch gêåt àêìu.
- ÛÂ phaãi, tñ töi quïn. Chõ baão anh Àöng mai töi vïì.
Hai ngûúâi ài nhanh. Trúâi saáng roä, hoå àïën möåt con suöëi lúán.
- Rûãa mùåt caái àaä cho tónh nguã anh Saãn aå. Töi mïåt quaá.
Saãn vui veã:
- Chõ àoái chûa? Rûãa mùåt xong ta ùn cúm, khöng coá thò thêåt
tònh kiïën boâ buång ghï lùæm röìi.
Hai ngûúâi boã ba lö, xùæc cöët. Doâng suöëi trong lùång, caá nhoã búi
tûâng àaân. Saãn khoan khoaái, vöëc nûúác lïn toác lïn cöí. Lau mùåt xong,
ngûãng lïn, anh múã mùæt to kinh ngaåc. Hai tay aáo cuãa Lyá xùæn cao,
àïí löå hai caánh tay chùçng chõt nhûäng seåo suöët tûâ trïn xuöëng cho
àïën hai baân tay. Lyá thêëy Saãn nhòn, cûúâi khöng àûúåc tûå nhiïn. Saãn
vêîn nhòn hai caánh tay Lyá. Gioång anh dõu daâng hùèn laåi.

77. XUNG KÑCH 77
http://ebooks.vdcmedia.com
- Quaãng Yïn, phaãi khöng chõ Lyá?
Lyá chúáp chúáp àöi mùæt àen laáy. Ngöìi ùn cúm, Lyá àaä kïí chuyïån
hoaåt àöång úã Quaãng Yïn. Saãn cûá cuái àêìu nghe vaâ khöng noái, chó
luön luön kheä gêåt. Cúm xong, hai ngûúâi laåi ài ngay. Saãn cûá cùæm cuái
ài trûúác. Gêìn trûa, hoå chaâo nhau úã ngaä ba, möîi ngûúâi möåt àûúâng
vïì.

78. Nguyïîn Àònh Thi 78
http://ebooks.vdcmedia.com
VIII
nhûäng tuêìn lïî àêìu nùm 51, trúâi caâng ngaây caâng reát. Mûa
phuân liïn miïn. Möåt buöíi chiïìu, trúâi töëi sêìm, mêy àen thêëp nùång
keáo àïën. Sêëm uâ uâ. Böå àöåi, dên cöng dûâng laåi, ngaåc nhiïn àûáng
nghe. Khöng phaãi taâu bay. Sêëm thêåt. Giûäa muâa reát maâ coá sêëm nhû
cún döng àêìu heâ. Ban chó huy trung àoaân tûâ trong rûâng phi ngûåa
ra àûúâng caái ài trûúác. Boáng töëi àöí nhanh, con àûúâng múâ ài tröng
thêëy. Caác tiïíu àoaân keáo qua caái laâng bõ boã bom, ven àûúâng. Nhûäng
höë bom sêu vuäng, àêët chaáy àen. Mêëy caái cöåt than trú troãng, hai ba
nêëm àêët coân àoã nùçm song song. Mûa truát xuöëng. Rûâng êìm êìm
chung quanh. Mûa quêët raát nhû nhûäng viïn soãi. Coá àaá rúi xuöëng
thêåt. Mûa àaá. Anh àöåi viïn àeo chuác muäi suáng xuöëng àêët, quaâng
chùn lïn àêìu. Nûúác chaãy roâng vaâo trong lûng anh. Mùåt àûúâng loäm
boäm. Sau möîi aánh chúáp, boáng töëi laåi caâng àen kõt. Anh bûúác vöåi,
nhûäng ngoán tay coáng vuöët nûúác mûa trïn mùåt khöng kõp. Àúåt hai
cuãa chiïën dõch bùæt àêìu trong nhûäng ngaây àïm mûa reát...
Böën giúâ saáng möåt ngaây giûäa thaáng giïng, chên Tam Àaão
vang àöång nhû àöí nuái. Trong caác laâng xoám vuâng tïì, ngûúâi lúán treã
con chaåy ra sên, nhòn vïì phña chaáy: "Àöìn Chuác röìi!". Buöíi saáng múâ
laånh nhû aánh thiïëc. Tûâng àoaân böën nùm maáy bay khu truåc êìm êìm
bay túái cöåt khoái àen nhúâ àùçng xa. Quên Phaáp úã thõ xaä Vônh Yïn
truáng kïë cuãa ta, keáo hún ba tiïíu àoaân lïn cûáu àöìn Chuác. Maáy ö-tö
ngoaâi àûúâng caái ò ò. Khùæp caác quaã àöìi, laá cêy lay àöång. Tùæc tùæc tùæc,
tiïëng suáng maáy phña àöìn Chuác. Nhûäng muä sùæt tua tuãa laá cêy lao
lïn àöìi. Kha àûáng laåi thúã, nhòn böå àöåi tiïën. Ba trung àöåi, haâng nguä
khöng hïì löån xöån, bùng bùng traân lïn. Caái öëng tay aáo cuãa Saãn
àang phêët phêët vïì àùçng trûúác, trïn ngoån àöìi trûúác mùåt. Nhûäng
boáng muä sùæt theo nhau in lïn nïìn trúâi röìi tuåt nhanh xuöëng, biïën
ài. Böå àöåi bñ mêåt vaâ vuä baäo tiïën ra, àaánh uáp boån quên cûáu viïån cuãa
àõch.
Ra túái daäy àöìi cuöëi cuâng, saát àûúâng, hoå vûâa nùçm xuöëng thò
suáng maáy cuãa trúå chiïën ta nöí àuâng àuâng hai bïn sûúân. Trïn quaäng
àûúâng daâi haâng trùm cêy söë, nhûäng àaám quên àõch döìn vaâo nhau
àöng nghõt. Tröng roä chuáng noá ruång tûâng chuâm, khöng chaåy kõp. AÂ

79. XUNG KÑCH 79
http://ebooks.vdcmedia.com
AÂ, tûâ trïn àöìi, xung kñch chôa lûúäi lï chaåy xuöëng, lûåu àaån nöí khoái
trùæng àùåc trïn mùåt àêët. Trong mêëy giêy àöìng höì, laân soáng ngûúâi
trïn àöìi àöí xuöëng àêåp vaâo nhûäng àaám quên ûáng chiïën Phaáp àang
röëi rñt trïn mùåt àûúâng, mùåt ruöång. Kha nhaãy nhûäng bûúác daâi,
trong oác nhûäng yá nghô bêåt lïn nhanh choáng vaâ roä rïåt. "Àêåp àaám
khuác giûäa naây thò caã mêëy tiïíu àoaân ûáng chiïën cuãa noá vúä hïët!". Hai
chiïëc maáy bay hêëp têëp nhaâo àïën. "Phaãi baám saát chuáng noá, maáy bay
khöng laâm gò". Kha heát "Caác anh em saát àõch vaâo!". Hai chiïëc maáy
bay rñt lïn cùæn àuöi nhau, nghiïng ài nghiïng laåi, laâ saát ngoån àöìi,
lûúån voâng troân, àen xaám, to tûúáng.
- "Saát vaâo, saát vaâo!'.
Thöng àuöíi theo möåt thùçng àang co cùèng chaåy trïn àûúâng.
Anh nöí phaát suáng. Caái muä vaãi ngêåt sang möåt bïn nhû vêëp vaâo möåt
bûác tûúâng vö hònh. Möåt thùçng Têy trùæng cao lúán xöng àïën, giú
baáng suáng quay quay. Thöng nghiïën rùng xoåc maånh caái lûúäi lï. Caái
baáng suáng nïån lïn vai anh àaánh rùæc. Thöng chöìm hai caánh tay, êën
maånh. Hai mùæt thùçng Têy àaão lïn, noá heát möåt tiïëng, nùæm lêëy caái
lûúäi lï. Thöng nhêën thïm nhaát nûäa. Noá röëng lïn oâ oâ àöí xuöëng.
Dûúái àêët, Mêîn àang bõ möåt thùçng àeâ àêìu xuöëng. Anh àöåi viïn giêîy
khöng nöíi. Cöëc àùçng sau nïån möåt baáng suáng vaâo giûäa caái muä vaãi
vaânh to. Caái muä bùng ài. Mêîn àaåp tïn giùåc xuöëng. Cöëc àaánh luön
möåt baáng suáng nûäa. Tiïëng chaát. Hai chiïëc maáy bay xuöëng saát saåt.
Giaác ngûãa ngûúâi, cùåp khêíu trung liïn vaâo sûúân, quaåt möåt bùng lïn
trúâi, röìi cùæm àêìu chaåy theo trung àöåi.
- Baám saát vaâo! Saát vaâo.
Caái öëng tay aáo cuãa Saãn phêët phêët qua ruöång, nhaãy lïn àûúâng
caái. Suáng nöí khùæp moåi chöî. Xung kñch tûâ caác ngoån àöìi vêîn lao
xuöëng. Nhûäng muä vaãi vaânh to, nhûäng aáo ca-na-àiïn taán loaån.
Quên àõch naát vuån thaânh tûâng trung àöåi, tiïíu àöåi, tûâng töëp nùm
ba tïn cö lêåp, höët hoaãng, nhòn àùçng trûúác, àùçng sau, bïn traái, bïn
phaãi, àêu cuäng nhûäng muä sùæt, nhûäng aáo nêu xaám tua tuãa caânh laá
nguåy trang. Chuáng bùæt àêìu vûát ba lö, chaåy thuåc maång.
- Truy maånh lïn anh em úi!
- Nhanh lïn, saát vaâo!
Nhûäng anh àöåi viïn vûâa àuöíi vûâa reo hoâ. Àoaân quên ûáng
chiïën Phaáp vúä dêìn, chaåy túi taã trïn nhûäng caánh àöìng giûäa nhûäng
Luäy tre, doåc söng maáng, trïn àûúâng caái, qua goâ.

80. Nguyïîn Àònh Thi 80
http://ebooks.vdcmedia.com
- Cêín thêån baâ giaâ àêëy.
- Àuöíi saát lïn.
Chiïëc maáy bay baâ giaâ, hai caánh vuöng trao nghiïng nom roä
caái muä troân cuãa thùçng phi cöng.
- Cho noá phaát suáng muát.
- Mùåc noá! Nhanh lïn.
Ba chiïëc khu truåc haâng möåt saåt xuöëng mùåt àûúâng. Kha vûâa
chaåy lïn vûâa hö:
- Anh em saát vaâo chuáng noá! Taâu bay noá khöng laâm gò àûúåc
mònh!
Trûúác àaåi àöåi, hún trùm tïn giùåc reä taåt lïn möåt quaã àöìi, vûâa
chaåy vûâa ngaä. Túái àónh àöìi chuáng dûâng laåi, bùæc khêíu suáng maáy
quaåt xuöëng. Kha quaát to:
- Bùæt söëng boån naây.
Trung àöåi Phuá voâng bïn traái.
Luä àõch bùæn àûúåc hai ba bùng suáng maáy laåi löìm cöìm àûáng
lïn. Thöng àaä nhaãy túái. Bïn kia sûúân àöìi, möåt àaåi àöåi baån cuäng
traân lïn. Tiïíu liïn lia khöng ngûâng. Hai ba chuåc tïn àûáng run cêìm
cêåp, suáng vûát dûúái chên. Thöng bùng xuöëng döëc àuöíi theo hún chuåc
àûáa àang reä laá chaåy. Dûúái chên àöìi, nùm saáu àûáa àaä giú tay àûáng
laåi. Sûúân àöìi trûúác mùåt, böën thùçng quyâ xuöëng, ngùæm suáng. Thöng
kïu:
- Noá bùæn mònh àêëy.
Nhûäng viïn àaån reáo saát qua àêìu. Caái muä nan cuãa Thöng
tung ra àêët. Thöng ngaä lùn, nùçm súâ lïn toác. Baân tay ûúát nham
nhaáp àoã loâe.
- Töi bõ thûúng röìi. Cöëc úi!
Mêëy thùçng Têy chaåy vuåt caã lïn àöìi. Thöng vuâng lïn àuöíi.
Chuáng noá lïn túái ngoån àöìi, tuåt xuöëng bïn kia mêët. Thöng choaáng
vaáng ngöìi bïåt xuöëng. Maáu chaãy múâ caã mùæt. Cöëc vaâ Mêîn xö laåi.
Thöng heát:
- Àuöíi noá ài, kïå töi.
- Coá vïì àûúåc khöng?
- Vïì àûúåc, ài ài.

81. XUNG KÑCH 81
http://ebooks.vdcmedia.com
Cöëc nhaãy mêëy bûúác lïn àónh àöìi. Mêîn chaåy theo, àûáng trïn
cao, lia möåt bùng tiïíu liïn. Thùçng Mêîn vúá àêu khêíu tiïíu liïn gioân
quaá. Noá àaánh vûäng lùæm röìi. Thöng vûâa nhêån xeát, vûâa hoa mùæt, vêíy
maáu úã hai baân tay bï bïët àêët caát. Nhûäng boáng chên chaåy qua mùåt
anh. Thöng súâ toác tòm vïët thûúng, thong thaã bùng laåi. Mùæt anh naãy
àom àoám, maáu vêîn chaãy buöìn buöìn xuöëng maá. Töëi mõt, im tiïëng
suáng, tiïíu àoaân thu quên, reä vaâo möåt Luäy tre lúán. Saãn nhòn caái
laâng nhúá ra. Àuáng röìi, laâng Löång höm trûúác. Cöíng laâng nhû möåt
àaám chúå. Àuöëc, göìng gaánh thuáng muãng, trêu boâ chen chuác. Nhûäng
àûáa treã len loãi dûúái chên ngûúâi lúán.
- Àöìng baâo ài àêu àêëy?
- Vïì ngoaâi êëy àêy.
Trong laâng, lûãa àuöëc, aánh àeân xön xao khùæp caác ngoä. Möåt
àoaân phuå nûä haâng möåt gaánh deão dang.
- Caác chõ ra vuâng tûå do êëy aâ?
- Khöng phaãi, chuáng em gaánh thoác cuå Höì. Möåt nùm röìi múái
àûúåc cûúâi noái nhû thïë naây àêëy, caác anh aå.
Búâ ao, trûúác àònh, möåt daäy bïëp chaáy to. Àuöëc rúi taân xuöëng
nûúác, chiïëu saáng möåt àaám àang caåo thõt lúån. Möåt ngûúâi àaân baâ chñt
khùn trùæng chaåy ài chaåy laåi.
- Böå àöåi àïën röìi àêëy. Ta mau tay lïn.
Hoå ngûâng tay, ngêíng caã lïn nhòn nhûäng muä sùæt, nhûäng suáng
öëng keáo qua aánh àuöëc. Cöëc goåi to:
- Chõ Nùng!
- Kòa anh Cöëc! May quaá!
Chõ Nùng muöën chaåy túái nhûng àöng quaá. Cöëc àûáng úã búâ ao
bïn naây hoãi voång sang:
- Chõ tröng àêy àêëy aâ. Cúm nûúác naâo thïë?
- ÊËy dên laâng nêëu sùén àúåi caác anh. Anh Laåc úã trong àònh kia
kòa.
- Caánh laâng ta thïë naâo?
- Höm nay vïì ngoaâi êëy gêìn hïët. Baâ cuå töi cuäng bïë chaáu ra röìi.
- Thïë chõ khöng ra aâ?

82. Nguyïîn Àònh Thi 82
http://ebooks.vdcmedia.com
- Töi úã laåi. Chõ gò ài vúái anh höm trûúác xïëp viïåc cho töi úã laåi
àêy, nêëu tiïëp tïë cho böå àöåi, mai chõ vïì àoán töi cuâng ra. Chõ gò êëy
nhó?
- AÂ chõ Lyá...
Kha àang àûáng huát thuöëc laá, hoãi to chõ Nùng.
- Chõ Lyá úã àêy aâ?
- Thûa anh vêng. Chõ êëy vûâa ài luác chêåp töëi. Àêu xuöëng gêìn
tónh.
Kha húi ngêín ngûúâi. Thöi, khöng tiïëc. Àaánh xong, may ra seä
gùåp Lyá sau.
Chaåy suöët ngaây nghe àoái mïìm röìi. Khöng kiïëm caách cho böå
àöåi ùn nhanh, coá lïånh khi haânh quên gêëp anh em laåi phaãi nhõn.
Phaãi tòm thùçng Saãn ngay múái àûúåc. "Anh Saãn àêu?" Kha vûâa chaåy
vûâa hoãi. Thïìm àònh chêåt nñch. Thoác àöí raâo raâo, böëc buåi lïn trong
aánh àuöëc... Quang gaánh xïëp tûâng daäy daâi, àúåi lûúåt. Möåt anh mùåc
aáo têy àûáng ghi söí.
- Chõ Taåo hai thuáng thoác nïëp. Xong àêëy.
Ngûúâi con gaái nhêëc àöi thuáng, löìng vaâo quang gaánh, gaánh túái
àûáng vaâo boån vúái nùm saáu ngûúâi baån.
- Àöåi ta àuã chûa?
- Coân cö Nhên, cö Thaânh.
- Sùæp sûãa cho goåi ài laâ vûâa, caác cö!
- Ài cöë, may vïì kõp chuyïën nûäa.
Cöëc àang nghiïng nhòn àaám gaánh thoác, böîng nghe ngûúâi goåi
tïn. AÂ cö Mön. Ngûúâi con gaái, maá höìng haâo trong aánh àuöëc àaä nhêëc
gaánh lïn vai sùæp ài. Cöëc dûâng laåi.
- Chõ Mön gaánh thoác ra bêy giúâ àêëy aâ?
Mön cûúâi tuãm tóm.
- Vêng.
- Chõ biïët chöî öng cuå chûa? Cuå úã nhaâ boâ cuä êëy.
- Thûa anh, em coá biïët.

83. XUNG KÑCH 83
http://ebooks.vdcmedia.com
Cöëc khöng noái gò thïm, àûáng bùn khoùn. Hai "àöìng tiïìn" úã
maá ngûúâi con gaái luán xuöëng. Mön múã àöi mùæt àen tinh quaái, miïång
chuám chñm cûúâi.
- Anh Cöëc bao giúâ vïì chúi vúái thêìy em möåt höm.
Cöëc boã muä sùæt xoa àêìu cûúâi.
- Chaã biïët thïë naâo. Thöi chõ ra ngoaâi thïë phaãi, öng cuå khoãi
chûãi. Chõ maâ ra vuâng ta thò laâm àûúåc nhiïìu viïåc chûá chaã phaãi. Mön
àoã ûãng hai maá.
- Anh cûá noái! Em thò coá ùn haåi thöi. Nhûng maâ noái àuâa, öng
cuå chûãi oan cho em àêëy. Thïë höm naâo anh cöë vïì qua àùçng em thêåt
nhaá. Em mong àêëy...
Mön quaãy gaánh ài. Cöëc àöåi muä, chen àaám àöng chaåy theo
tiïíu àöåi. ùn cúm xong, nguã àûúåc möåt giúâ, caác caán böå laåi ài àaánh
thûác àöåi viïn. Mùæt nhùæm mùæt múã hoå quaâng suáng, cuöån chùn, vöåi vaä
xïëp haâng. Ài àïën gêìn saáng, hoå leo lïn möåt quaã àöìi, gioá thöíi böën
phña.
- Àaâo cöng sûå ài!
Cuöëc xeãng laåi huyânh huych. Àaá soãi toáe lûãa. Buöíi saáng àïën,
caác anh àöåi viïn ngöìi nguã dûúái àaáy höë. Veâ veâ veâ caái maáy bay baâ giaâ
lûúån nhûäng voâng troân doåc theo con àûúâng nhûåa. Anh àöåi viïn múã
mùæt.
- Chûa saáng noá àaä lïn röìi.
Tiïëng maáy bay neám bom to dêìn. Möåt àaân gioong-ke dang
nhûäng caánh àen sò tûâ trong mêy trùæng nhö ra.
- "Dêåy dêåy! Chuêín bõ" tiïëng goåi truyïìn tûâ höë noå sang höë kia.
Kha àûáng lïn, nheo mùæt nhòn nhûäng chiïëc maáy bay to nùång.
- Kheáo noá nhaãy duâ, Saãn aå.
Saãn quay àêìu quan saát möåt lûúåt chung quanh. Hoå àang úã
trïn möåt quaã àöìi cao, ngoaâi cuâng möåt daäy àöìi liïn tiïëp nöíi lïn àöåt
ngöåt giûäa caánh àöìng bùçng phùèng. Sûúân àöìi trú troåi ngêåp coã gianh.
Xa trûúác mùåt tröng thêëy vïåt àûúâng nhûåa.
- Kha naây, maây nhòn xem coá phaãi ö-tö noá lïn khöng?

84. Nguyïîn Àònh Thi 84
http://ebooks.vdcmedia.com
Möåt chiïëc xe tùng qua nhanh trïn àûúâng, baánh xñch quay tñt.
Noâng àaåi baác noá daâi quïìu quaâo. Tiïëng trung àöåi trûúãng Hiïìn quaát
to dûúái sûúân àöìi.
- Höë ai àoã thïë naây! Lêëy coã nguåy trang ài!
Àaân maáy bay gioong-ke thong thaã lûúån trïn thõ xaä. Möåt
chêëm àen rúi xuöëng, xoâe ra trùæng toaát, phöìng to maäi. Möåt chêëm
àen thûá hai. Möåt chêëm àen thûá ba. Duâ xoâe ra xanh trùæng, löëm àöëm
rúi tûâ tûâ.
- Noá nhaãy duâ úã thõ xaä röìi!
Chiïëc xe tùng chaåy ngûúåc trúã xuöëng, baánh xñch sùæt nghiïën
rñt. Maáy bay baâ giaâ nghiïng saát ngoån cêy. Böën chiïëc khu truåc cao
tñt trong mêy bay lïn. Tiïëng maáy trïn trúâi dûúái àêët rung chêåp vaâo
nhau. Saáu chiïëc khu truåc nûäa bay lïn thùèng möåt haâng. Duâ vêîn múã
ra xanh, vaâng, trùæng, nöëi tiïëp nhau rúi xuöëng. Oaâng, möåt tiïëng
bom nöí êm vang. Oaâng oaâng, rung àêët. Buâng buâng, buåc buåc buåc,
nhûäng traâng suáng trïn maáy bay xaã xuöëng.
- Noá lïn àöng xe lùæm...
- Khöng biïët tiïíu àoaân naâo giûä ngoaâi êëy.
Hoå àûáng caã dêåy, nhö àêìu lïn miïång höë. Chiïëc xe tùng laåi
quay lïn, noâng àaåi baác vêîn rung rung. Àoaân thiïët giaáp phña sau
rêåp rònh. Kha nhai cúm nùæm, mùæt nhòn khöng chúáp.
- Baâ giaâ àêëy!
Hoå thuåp caã xuöëng. Chiïëc baâ giaâ chó lûúån cao hún ngoån àöìi
böën nùm chuåc thûúác. Noá nghiïng caánh hai ba caái röìi tûâ tûâ ài qua...
Phña àûúâng nhûåa böîng vang laåi möåt traâng suáng maáy. Tùæc tùæc tùæc,
tiïëng trung liïn ngùæn goån. Mònh àaánh röìi. Möåt aánh lûãa trùæng daâi
nhùçng. Caái xe tùng dûâng laåi, toáe lûãa khùæp chung quanh. Noâng àaåi
baác noá xoay xoay röìi nhaã ra möåt quaã lûãa àoã. Kha vêîn nhai cúm, tay
nùæm chùåt. Möåt boáng chöìm lïn saát àûúâng, guåc xuöëng laåi chöìm lïn.
Kha nñn thúã. Caái boáng nhoaâi ra lêîn vaâo trong àêët. Kha nhoãm hùèn
ngûúâi lïn nhòn. Caái xe tùng biïën ài trong möåt àaám lûãa àoã, röìi laåi
hiïån ra cuöìn cuöån khoái àen àùåc sïåt...
- Chaáy röìi! Chaáy röìi!
Trïn àöìi öìn aâo. Kha nuöët miïëng cúm, àau cöí hoång. Cêåu êëy
chùæc hy sinh. Anh kïu thêìm trong oác. "Cûâ lùæm!". Caái xe tùng vûâa
nöí vûâa chaáy. Tiïëng suáng caâng dûä döåi.

85. XUNG KÑCH 85
http://ebooks.vdcmedia.com
- Caái gò kia? Nhû laâ chuáng noá tiïën vaâo.
Tiïëng suáng vêîn liïn höìi ngoaâi àûúâng nhûåa, maáy bay quêën
chùåt lêëy chung quanh caái xe tùng chaáy àen. Doåc theo con àûúâng,
chên trúâi vêín lïn möåt thûá buåi àen xaám. Khöng biïët coá phaãi àaám
thiïët giaáp chaáy khöng. Mùåt caánh àöìng leáo xeáo tiïëng ngûúâi trong
sûúng. Ba böën con trêu chaåy löìng. Saãn baão Kha:
- Khöng phaãi àõch. Àöìng baâo. Dên caác laâng chaåy vaâo phña
nuái. Vêîn nhûäng quang gaánh, chiïëu, nöìi, thuáng muãng, caái gia taâi
trïn vai cuãa moåi gia àònh dên quï Viïåt Nam. Nhûäng àûáa treã bûúác
long tong trûúác ngûúâi lúán. Baâ giaâ coäng chaáu trïn lûng. Àaân öng
vûâa gaánh ài vûâa ngoaái cöí tröng laåi. Àaân baâ öm con trûúác ngûåc, trêu
boâ chen vúái ngûúâi. Möåt àûáa beá dùæt con choá àêìu dêy, tay giûä caái noán
uáp trïn vai.
- Taâu bay, taâu bay!
- Baâ úi!
- Boã noán ra!
- Öëi giúâi úi!
Àaám ngûúâi chaåy taãn ra trïn caánh àöìng. Caái maáy bay baâ giaâ
thoâ hai caâng baánh xe haå thêëp xuöëng. Mêëy con trêu hêët sûâng vïì
àùçng xa, ngûãa moäm lïn trúâi. Möåt quaã àen rúi xuöëng. Àuâng. Cuåc
khoái trùæng àoång trïn mùåt ruöång. Ngûúâi lúán treã con boâ dêåy laåi ài lïn
con àûúâng ngoùçn ngoeâo. Möåt ngûúâi àaân öng chaåy bùng qua caánh
àöìng àuöíi con trêu chaåy löìng.
- Hoå! Hoå! Tiïëng goåi trêu xa dêìn.
Voâ... oâ... tûâ àaám trùæng muâ, chiïëc maáy bay vuåt ra khöng ai
ngúâ. Noá àêm chuác xuöëng mùåt ruöång ngay trûúác àöìi. Trong sûúng,
àaám ngûúâi chaåy toáe. Quang gaánh lùn tuâng pheâo trïn con àûúâng
ruöång. Caánh chiïëc maáy bay phun lûãa. Àûáa beá àöåi noán nhaãy trïn
nhûäng mö àêët, ngaä duái duåi. Möåt ngûúâi àaân baâ öm con trïn ngûåc
quay trúã laåi, cûá thïë chaåy trûúác luöìng àaån, cho àïën luác ngaä sêëp
xuöëng, khöng àöång àêåy. Kha cùæn chùåt rùng, caã ngûúâi löìng lïn. Kha
muöën giêåt lêëy khêíu trung liïn cuãa àöìng chñ gaác bïn caånh maâ lia.
Hai mùæt Kha àoã ngêìu, caái quai muä sùæt thñt chùåt vaâo, àau cùçm. Mêëy
anh àöåi viïn lao nhao:
- Quaåt boã meå noá ài!

86. Nguyïîn Àònh Thi 86
http://ebooks.vdcmedia.com
Saãn nhö hùèn ngûúâi lïn khoãi miïång höë. Mùæt anh cuäng àang
naãy lûãa. Saãn quaát:
- Khöng bùæn! Caác àöìng chñ cûá yïn, laát nûäa chuáng ta seä bùæn.
Rêët coá thïí noá coân sùæp àïën neám bom lïn àêìu chuáng ta. Khöng ai
àûúåc àöång, chïët cuäng khöng löå bñ mêåt. Noá khöng chaåy àêu thoaát.
Hiïíu chûa?
Trong luác Saãn noái nhanh, saáu chiïëc maáy bay tûâ àûúâng caái
tiïën haâng ngang vaâo. Möåt haâng nûäa baãy taám chiïëc àùçng sau. Caã
quaã àöìi khöng möåt laá coã àöång àêåy. Möåt chiïëc maáy bay àêìu haâng
nghiïng caánh, rúi rúi xuöëng, rñt lïn maäi. Búâ höë cuãa Kha chuyïín
lïn.
- Bom taå!
Kha theát:
- Têët caã ngöìi im!
Quaã àöìi giêåt lïn thon thoát trong nhûäng tiïëng bom. Buåi àöìi
sùåc suåa muâi thuöëc nöí. Nhûäng caánh maáy bay veâo qua. Suáng maáy nöí
ran nhû möîi gioåt khöng khñ àïìu vúä toaác chung quanh mùåt. Àêët rúi
raâo raâo xuöëng laá nguåy trang trïn lûng Kha. Möåt maãnh àaån cùæm
thuát vaâo búâ höë. Kha neáp dûúái àaáy höë, bêåt lûãa chêm thuöëc laá huát,
ngöìi àúåi. Luác naây, laåi bònh tônh hún. Möîi tiïëng veâo qua. Kha laåi
nghïín cöí nhòn caái maáy bay ngûãa buång voâng lïn trúâi. Ngöìi dûúái àaáy
höë, caác anh àöåi viïn nghe nöí chaán tai. Coá anh guåc muä sùæt lïn àêìu
göëi nguã. Möîi traâng suáng gêìn quaá, hai vai anh laåi giêåt lïn. Trong
giêëc nguã, anh nghô lú mú:
"Àûúåc röìi. Cho maây bùæn!". Röìi laåi nguã thiïëp. Möåt tiïëng úã xa
vùèng àïën trong giêëc nguã anh àöåi viïn:
"Têët caã chuêín bõ!". Anh múã choaâng mùæt. Tiïëng anh àöåi
trûúãng àang goåi. "Têët caã chuêín bõ". Anh àöåi viïn nùæm suáng àûáng
vöåi lïn. Saãn baão Kha:
- Chùæc noá yïn trñ trïn àöìi naây khöng coân gò söëng soát. Noá sùæp
lïn chiïëm chöî naây àïí àaánh sau lûng caác cêåu nhaâ mònh ngoaâi àûúâng
nhûåa àêëy. Maây lïn àêy!
Ngoaâi àûúâng nhûåa, boáng nhûäng xe thiïët giaáp laåi àen àen tiïën
lïn.
Mùåt caánh àöìng dûúái chên àöìi àaä vùæng tanh. Caái xaác ngûúâi
àaân baâ àeâ lïn àûáa con vêîn nùçm uáp sêëp trïn con àûúâng búâ ruöång.

87. XUNG KÑCH 87
http://ebooks.vdcmedia.com
Phña thõ xaä möåt caánh quên àang tiïën nhanh. Dêìn dêìn, phên biïåt
roä nhûäng vaânh muä vaãi. Anh àöåi viïn tûåa suáng lïn miïång höë, keáo
quaá-laát. Maáy bay vêîn cuöën nhû ong lêëy àaân cú giúái ngoaâi àûúâng.
Ba chiïëc haáp-tú-rùæc vuöng beâ chaåy lïn trûúác. Nhûäng traâng àaån liïn
thanh loâng thoâng àoã boáng trïn xe. Kha nhòn vïì thõ xaä, laåi nhòn vïì
àûúâng caái. Möåt àaám lûãa bùçng caái nong baám lêëy chiïëc haáp-tú-rùæc
sau cuâng röìi buâng ra phuã kñn caã xe. Trïn àöìi raâo raâo "Hay quaá.
Chaáy nûäa. Chaáy nûäa". Àöìng chñ Ruöång löìm cöìm boâ túái höë cuãa Kha.
- Baáo caáo mïånh lïånh cuãa tiïíu àoaân, àúåi àõch túái saát nùm mûúi
thûúác thò bùæn.
- ÛÂ, àöìng chñ lïn hoãi laåi xem nïëu àuöíi noá maâ laåc thò vïì têåp
trung úã àêu.
Möåt chiïëc maáy bay laåi àêm trïn mêy xuöëng. Ruöång nùçm eáp
xuöëng coã. Trïn cao ba chiïëc bay lûúån nhû diïìu hêu. Ruöång laách ài.
Túái gêìn daäy àöìi, boån Phaáp daân sau nhûäng búâ ruöång cao. Nùm saáu
tïn sô quan cêìm ba-toong chó troã lïn àöìi. Mêëy töëp lñnh taách ra, tiïën
qua ruöång. Löëm àöëm nhûäng aáo vaãi duâ, mêëy anh àöåi viïn xò xaâo:
- Beáp, beáp. Hoå ngûáa ngaáy chên tay. Coá thïë chûá! Ngöìi cho noá
bùæn tûâ saáng àïën giúâ röìi. Mùæt múã khöng boã soát möåt cûã chó naâo cuãa
tuåi têy àang lïn àöìi, möîi anh àöåi viïn àûáng im nhû tûúång, nhùçm
sùén möåt thùçng. Kha nñn húi, àúåi tröng roä nhûäng vai aáo ca-na-àiïn
to cöåm cuái vïì àùçng trûúác, nhûäng böå mùåt cùng thùèng cuãa nhûäng tïn
da trùæng, nhûäng con mùæt trùæng daä cuãa nhûäng tïn da àen. Möåt
tiïëng paách úã àöìi bïn caånh. Suáng tay suáng maáy cuâng bêåt lïn khùæp
daäy àöìi. Quaã mooác-chi-ï nöí giûäa àaám mêëy tïn sô quan, trong àaám
khoái, muä vaânh, suáng, ba toong möåt öëng tay tung lïn. Möåt tïn da
trùæng laão àaão ngay trûúác mùåt Kha, mùåt àêìm àòa maáu. Nùm saáu
àûáa ngaä ruång nhû coá möåt lûúäi liïìm phaåt xuöëng. Nhûäng haâng phña
sau xö nhau chaåy trúã laåi, lùn löng löëc trïn sûúân àöìi. Möåt chiïëc maáy
bay saåt qua. Giaác nhaãy lïn miïång höë, cùæp khêíu suáng maáy rung
caánh tay lia liïn höìi. Tiïíu àöåi trûúãng Na chöìm lïn nhû bay, miïång
heát:
"Anh em theo töi".
Möåt anh àöåi viïn àûáng trïn miïång höë, buöng rúi suáng öm
ngûåc ngaä ngöìi xuöëng. Kha vung suáng luåc, quaát:

88. Nguyïîn Àònh Thi 88
http://ebooks.vdcmedia.com
"Lïn!". Suáng maáy queát tûâng maãng trong àaám Phaáp röëi loaån
dûúái ruöång. Xung kñch vûâa chaåy xuöëng vûâa reo vúä quaã àöìi. Hún
möåt tiïíu àoaân Beáp trong nûãa giúâ àaä bõ ta tiïu diïåt.
*
* *
- Töëi röìi! Choáng thêåt! Àïm àïën luác naâo. Mooác-chi-ï nïån thònh
thõch phña daäy àöìi gêìn thõ xaä. Ngoaâi àûúâng nhûåa, lûãa àaåi baác chúáp
liïn tiïëp. Nhûäng tiïëng puâng, choaâng, vñt truyïìn ài vang êìm trong
nhûäng vaách nuái Tam Àaão. Töëi khuya, trïn möåt caánh àöìng ngêåp coã,
lêåp loâe nhûäng chêëm thuöëc laá. Böën nùm boáng aáo mûa, muä sùæt, àûáng
nhö lïn trïn coã rêåm cao àïën ngûåc. Möåt ngoån àeân pin bêåt lïn soi vaâo
möåt quyïín vúã nhoã. Mêëy caái muä sùæt chuåm àïën.
- Trêìn Tiïën, àaåi àöåi hai trùm hai.
- Chùæc cêåu naây hi sinh röìi, thöi àïí gûãi traã vïì àún võ.
- Xem coá gò trong söí khöng?
- Khöng coá gò, aâ coá caái aãnh. Chùæc laâ vúå cêåu ta àêy. Thùçng beá
con khaáu quaá!
Sau lûng hoå, chên trúâi laåi höìng lïn. Hoãa phaáo xanh àoã bay
lïn túái têëp. Möåt caái muä sùæt quay vïì àùçng sau.
- Noá bùæn gò maâ lùæm thïë!
- Naây tuåi chñn laâm àûúåc goån möåt tiïíu àoaân.
- Boån ngoaâi àûúâng höm nay àaáng quên cöng
- Tay Àúâ-laát veát tuåi ûáng chiïën naây tûâ khu ba khu tû àem lïn
thò phaãi.
- Mai coân nhiïìu àêëy chuáng maây aå. Noá coân phaãi nûúáng nhiïìu
quên úã àêy.
Mùåt coã coá tiïëng àöång söåt soaåt. aánh àeân pin chaåy möåt vïåt daâi
soi vaâo nhûäng muä nan trùng trùæng. Hún möåt chuåc anh àöåi viïn
àang gaánh ài qua.
- Ai ài àêu àêëy?
- Anh coá biïët liïn laåc àoaân böå chñn chöî naâo khöng?
- Anh hoãi laâm gò?
AÁnh àeân soi vaâo khuön mùåt to vuöng cuãa anh àöåi viïn.

89. XUNG KÑCH 89
http://ebooks.vdcmedia.com
- AÂ cêåu Tùçng àem cúm cho àún võ àêëy aâ?
- Vêng, anh Lï àêëy aâ? Àoaân böå chöî naâo haã anh? Chuáng töi
tòm tûâ chiïìu àïën giúâ.
- Thùèng àûúâng àöå hai cêy nûäa. Sao chêåm thïë?
- Anh tñnh cûá àöíi chöî nhû thïë! Chuáng töi cûá àuöíi theo liïn laåc
suöët saáng. Böå àöåi truy kñch Têy, cêëp dûúäng truy kñch böå àöåi anh aå.
Hoå cûúâi öì.
- Thöi cöë lïn àûâng àïí böå àöåi àoái.
- Ngoaâi êëy höm nay thïë naâo anh?
- AÂ, boån caác cêåu laåi xúi möåt tiïíu àoaân.
- Thïë haã anh? Coá anh naâo viïåc gò khöng?
- Chûa biïët...
Tùçng quay gaánh ài.
- Tñ quïn, caác anh coá àoái ùn taåm nùæm cúm.
- Hay lùæm.
Àoaân ngûúâi cêëp dûúäng ài khoãi, mêëy anh caán böå ngöìi xuöëng
coã, beã nùæm cúm chia nhau. Caách mêëy chuåc thûúác, dûúái möåt buåi coã,
ngoån àeân dêìu laâm bùçng höåp sùæt chaáy àoã ngêìu, böëc lïn möåt doâng
muöåi àen. Caái muä nöìi cuãa anh trung àoaân trûúãng cuái vaâo maáy àiïån
thoaåi.
- A lö. Anh Cûúâng. Huy àêy. Thïë naâo? Àaåi baác noá vêîn bùæn
doåc àûúâng nhûåa. ûâ. Anh lïn tòm töi ngay. Coá kõp khöng? Khöng
tiïån noái trong tï-lï-phön. ÛÂ. Kïë hoaåch ngaây mai àêëy. Xe àõch lïn
aâ? Bao nhiïu? ÛÂ. Cho vïì lêëy röìi. Àuã. Coân gò nûäa khöng? Töi àúåi
àêy nhaá?
*
* *
Saáng höm thûá ba, nhûäng binh àoaân ûáng chiïën múái àûa lïn
cuãa Phaáp, nhûäng àún võ bõ àaánh tan coân soát laåi, cuâng hoåp laâm möåt,
múã cuöåc "phaãn cöng" vïì chên nuái Tam Àaão. Suöët buöíi saáng maáy
bay, àaåi baác giöåi sùæt theáp lïn daäy àöìi troåc gêìn thõ xaä, yïím höå cho böå
binh. "Viïåt minh" höm nay chöëng cûå yïëu úát. Gêìn trûa, nhûäng tiïíu
àoaân Phaáp lïn chiïëm àoáng daäy àöìi cao gêìn chên nuái. Maáy bay àuöíi

90. Nguyïîn Àònh Thi 90
http://ebooks.vdcmedia.com
theo bùæn àaám trêu boâ, göìng gaánh, àaân baâ, treã con, chaåy leã teã vaâo
nuái. Chó huy Phaáp sûãa soaån thöng caáo "àaánh tan sû àoaân sùæt cuãa
Viïåt minh". Buöíi chiïìu höm êëy, tiïíu àoaân chñn nghó àúåi lïånh úã khe
suöëi caån. Caác chiïën sô àaä chiïën àêëu liïìn hún hai ngaây àïm, nhûng
àûúåc nguã möåt luác, khi coá lïånh goåi dêåy, laåi nhanh nheån vú suáng àaån
àûáng vaâo haâng. Lïånh xuêët kñch àïën. Kha tu cöë möåt húáp nûúác, àûáng
lïn àûa bi-àöng cho Saãn:
- Uöëng ài!
Nhòn Saãn uöëng nûúác ûâng ûåc. Kha noái nhanh:
- Àïm nay àaánh to àêëy. Chuáng noá lïn daäy àöìi röìi phaãi khöng
maây?
Saãn vûâa lêëy tay lau miïång vûâa traã lúâi:
- ÛÂ, höm nay tha höì maâ àaánh. Nhûng maâ aác liïåt àêëy! Trúâi
chiïìu húi ûãng nùæng. Kha nhòn lïn, böîng nhêån thêëy möåt vaâi khoaãng
trúâi xanh dõu. Sao höm nay tûå dûng laåi àeåp trúâi ra thïë. Lêu quaá,
quïn caã trúâi àêët. Kha nhòn nhanh lêìn nûäa nhûäng àaám mêy trùæng
ïm nhû goåi àùçng xa. Bïn kia laâ Thaái Nguyïn, nhûäng ruöång luáa,
nhûäng laâng xoám bònh yïn tûå do. Saãn chêm thuöëc laá, chòa cho Kha
möåt àiïëu, mùåt höëc haác.
- Tao phúâ quaá maây aå.
Hai ngûúâi chui vöåi ra khoãi buåi cêy, chaåy theo böå àöåi. Hoå tiïën
bùng bùng vïì phña àaåi baác nöí. Cöëc vûâa chaåy, vûâa thúã, vûâa noái
chuyïån vúái Mêîn.
- Ùn thua nhêët laâ caái tai. Hïî noá laåch xaåch nhû laâ ruä túâ giêëy laâ
vaâo chöî mònh röìi. Nùçm cho dñnh àêët. Noá xeâo qua möåt caái thò mùåc
kïå. Noá nöí xong phaãi chaåy lïn ngay, súå nùçm àêëy laâ chïët.
Mêîn gêåt àêìu:
- Àûúåc röìi anh cûá yïn trñ.
- ÊËëy laâ mònh dùån kyä cêåu thïë. Chûa quen àaåi baác dïî chïët oan
vúái noá lùæm. Huát thuöëc laá khöng? Mònh coân möåt mêíu àêy, huát cho
noá hïët nöët.
Cöëc dûâng laåi chêm lûãa. Tiïíu àöåi trûúãng Thiïìng noái to àùçng
sau:
- Maáy bay noá àêëy. Caách xa nhau ra, chaåy nhanh lïn. Cöëc vuåt
lïn trûúác.

91. XUNG KÑCH 91
http://ebooks.vdcmedia.com
Mêîn vûâa chaåy vûâa ngoaái cöí nhòn nhûäng chiïëc khu truåc bay
qua chöî mêy choái mùæt. Chiïìu muöån, daäy àöìi àaä bõ quên ta vêy kñn.
Nhûäng tiïëng tùæc tùæc cuãa trung liïn nöíi lïn möîi luác möåt nhiïìu. Àaåi
baác àõch chuyïín ra bùæn thaânh haâng raâo chung quanh daäy àöìi.
Chuáng àaä thêëy thïë nguy, muöën ruát, nhûng muöån röìi. Maáy bay
caâng gêìn túái caâng cuöëng cuöìng vöåi vaä. Tûâ trïn trúâi àaä múâ, chúáp
chúáp nhûäng doâng àaån lûãa bay xuöëng khöng ngúát. Chung quanh
daäy àöìi, àen nhûäng boáng khu truåc nhaâo löån. Mùåt caánh àöìng böëc lïn
nhûäng àaám buåi cao dêìn. Àêët vuån tûâ trïn trúâi rúi xuöëng laåi tung
lïn. Nhûäng traâng àaåi baác naä theo doåc daäy àöìi, trúã ài, trúã laåi. Gioá
thöíi nhûäng àaám khoái quyïån vaâo nhau ngaåt thúã, che lêëp hùèn nhûäng
ngoån àöìi. Trúâi caâng töëi, nhûäng quaã traái phaá nöí caâng àoã lûâ trong
khoái àùåc, àêët, àaá bay vuån. Kha neáp mònh sau möåt búâ àêët, nhòn
àöìng höì tay. aánh lûãa loaáng àoã trïn mùåt kñnh. Saáu giúâ keám nùm.
Tiïëng mêëy chiïëc maáy bay cuöëi cuâng xa dêìn. Laân àaåi baác àang gaâo
ruá truyïìn sang phña bïn phaãi àaåi àöåi. Noá seä lùn nhûäng maãnh sùæt
gang, nhûäng àaám khoái, nhûäng quaã lûãa cuãa noá sang têån ngoaâi cuâng
daäy àöìi trûúác khi trúã laåi. Lïn luác naây laâ vûâa. Kha noái vïì àùçng sau:
"Buöåc tñn hiïåu lïn. Toaân thïí àaåi àöåi chuêín bõ". Böå àöåi nùçm
tûâng haâng daâi, xuöëng àïën caái suöëi caån. Daäy Tam Àaão àaä múâ.
Nhûäng Luäy tre lêîn vaâo chên rûâng. Kha buöåc miïëng vaãi trùæng lïn
tay aáo, röìi gheá sang buöåc cho Saãn. Hai caái kim àöìng höì keã möåt
vaåch thùèng. Kha chöìm dêåy. Àùçng sau àaåi àöåi, suáng cöëi bêåt lïn
toanh toanh. Àaån bay xeá vïì daäy àöìi. Cöëc vûâa chaåy vûâa heát vúái
Mêîn:
- Cuái xuöëng, chaåy nhanh lïn!
Böå àöåi ta tiïën lïn bùæt àêìu àaánh daäy àöìi. Gêìn nûãa àïm, tiïëng
anh trung àoaân trûúãng röåc hùèn ài, trong maáy noái:
- A lö. Anh Cûúâng.
Nhûäng tiïëng laåch xaåch bay túái trïn àêìu. Trung àoaân trûúãng
cuái raåp mònh trong àaáy haâo. aánh saáng loâa. Caái haâo nhû àûa voäng.
Àêët rúi xuöëng tûâng cuåc kheát leåt, hai anh caán böå taác huêën nùçm
thùèng, mùåt uáp xuöëng.
- A lö, anh Cûúâng. Thïë naâo?
Muä sùæt hai anh caán böå taác huêën nhoãm dêåy. Hai caái àeân pin
boåc vaãi xanh bêëm lïn trong khoái muâ. Ngoâi buát àùåt vaâo chêëm xanh
múâ múâ trïn trang vúã. Nhûäng tiïëng laåch xaåch laåi túái. Búâ haâo bêåt

92. Nguyïîn Àònh Thi 92
http://ebooks.vdcmedia.com
saáng. Traâng àaåi baác nöí caách mêëy chuåc thûúác. Hai anh caán böå taác
huêën laåi nhoãm lïn.
- A lö, anh Cûúâng. Huy nghe àêy. Khöng viïåc gò. A lö. Trung
àoaân baån àaä chiïëm ngoån söë ba, söë möåt röìi. Àúåt naây phaãi giaãi quyïët
kyâ àûúåc. Àêy laâ mïånh lïånh cuãa ban chó huy vaâ cuãa àoaân thïí. Àöìng
yá. Töi cho têët caã suáng lúán bùæn hai mûúi phuát. Caác mùåt àïìu xung
phong giuáp sûác. Caái gò, lûåu àaån anh cho chaåy xuöëng àêy maâ lêëy.
Àûúåc röìi.
Trung àoaân trûúãng ruä àêët trïn àêìu, àûáng dêåy. Trong nhûäng
luöìng chúáp saáng, khùæp mùåt caánh àöìng àùçng trûúác chó coân laâ nhûäng
höë bom àaån, àen löín nhöín khöng coân möåt boáng laá cêy. Suáng lúán
cuãa trung àoaân bùæt àêìu têåp trung têët caã vaâo ngoån àöìi. Buöíi höåi yá
chúáp nhoaáng cuãa chi uãy caâng thïm vöåi. Saãn noái nhanh, tiïëng to
dêìn trong tiïëng suáng...
- Àêy laâ àúåt quyïët àõnh, nhúá im lùång xung phong bònh tônh,
túái thêåt gêìn àõch maâ àaánh. Nhûäng àaãng viïn chuáng ta phaãi lïn
àêìu. Thöi vïì caã. Laâm nhanh vaâo.
Saãn boâ àïën caånh Kha. Nùæm tay Saãn àêåp nheå lïn caánh tay
Kha.
- Cöë nheá.
Saãn nhoãm dêåy chaåy ài. Kha naán àúåi thïm mêëy phuát. Chên
trúâi, lûãa àaåi baác chaáy daâi nhû möåt khoaãng mùåt nûúác àoã rûåc. Kha
thong thaã nhoãm dêåy nhû döìn sûác vaâo chên tay. Röìi àûáng hùèn lïn,
Kha theát:
- Caác àöìng chñ. Toaân thïí àaåi àöåi Trêìn Phuá. Xung pho... ong...
Tiïíu àöåi trûúãng Na vuåt lïn àêìu. Nhûäng tiïëng hö khöng nghe
roä vang laåi tûâ bïn phaãi. Kha nghô:
"Bïn kia cuäng lïn àïìu. Àeåp lùæm". Bïn caånh Kha, mùåt àöìng
chñ Ruöång bêåt saáng. Luöìng gioá àêåp tûác ngûåc. Tiïëng àaån rñt. Kha
nhoaâi sêëp xuöëng. Hai mùæt khöng thêëy gò nûäa. Húi àaån bêåt hùèn
ngûúâi Kha naãy sang bïn. yá nghô thoaáng nhanh "Ruöång chïët röìi".
Kha ngoác àêìu, laåi guåc maånh xuöëng. Tiïëng nöí xeá tai. Tiïëng rïn bïn
caånh "Töi chïët mêët anh Kha úi".
- "AÂ, Ruöång chûa chïët". Kha quaát "Luâi xuöëng, bùng laåi".
Trong nhûäng tiïëng suáng lúán uâ tai, Kha phên biïåt roä tiïëng
trung liïn àõch trïn cao lia xuöëng. Mêëy chuåc bûúác nûäa laâ hïët

93. XUNG KÑCH 93
http://ebooks.vdcmedia.com
khoaãng àaåi baác, phaãi tiïën nhanh nûäa. Kha nhaãy qua nhûäng höë
àaån. Àêët löìi loäm dûúái chên. Boáng Na to cao àùçng trûúác. Na vêîn
dêîn àêìu àaåi àöåi, tiïën nhanh nhû chúáp. Möåt tiïëng xoeåt. Kha nùçm
sêëp xuöëng höë àaån. Àêët xúái lïn, lêëp chên Kha. Qua röìi. Kha nhaãy
lïn miïång höë. Quaã àöìi àaä ngay trûúác mùåt. Kha heát:
"Xung pho... ong...!" Tiïëng caác chiïën sô reo êìm êìm:
"Xung pho... ong...". Kha böîng choaáng oác nhû bõ möåt nhaát
buáa. Àêët laåo xaåo àêìy möìm. Vêîn tiïëng trung liïn tùæc tùæc. Kha thêëy
mònh nùçm uáp mùåt xuöëng àêët. "Ai xöëch naách mònh". Kha múã mùæt
thêëy Taåi liïìn baão:
"Àöìng chñ Taåi chaåy lïn kia. Töi khöng viïåc gò". Taåi coân ngêìn
ngûâ. "ÖÌ hay, lïn, mùåc töi". Tay nùæm chùåt suáng luåc, Kha cöë àûáng
dêåy àûa tay traái sang tòm vïët thûúng. Khöng biïët laâ bõ chöî naâo. Súâ
àïën baã vai, thêëy nhûäng ngoán tay dñnh nhaáp nong noáng. "aâ àêy,
maáu chaãy nhiïìu". Kha vêîn àûáng, choaáng vaáng. Möåt tiïëng nöí toaác.
Luöìng àaån qua mùåt maát laånh. Kha nhû ra khoãi sûúng muâ. "Khöng
thïí lui xuöëng luác naây àûúåc. Phaãi lïn ngay cho kõp anh em!" Kha
cùæn rùng chaåy lïn. Hai trung àöåi nùçm daân dûúái chên àöìi. Suáng
maáy àõch trïn cao vêîn tùæc tùæc, tùæc tùæc, khöng ngúát möåt giêy. Kha
boâ lïn àêìu, túái bïn Taåi. Möåt chúáp saáng trïn cao. Mooác-chi-ï mònh
bùæn truáng quaá. Tiïëng suáng maáy im. Chuáng noá bõ röìi! Thúâi cú xung
phong àaä àïën. Kha theát:
- Lïn ài!
Anh chaåy vûúåt lïn. Caánh tay traái Kha bõ möåt viïn àaån, nhoái
möåt caái, rúi thoäng xuöëng. Anh cöë giú noá lïn khöng àûúåc. Kha àûáng
laåi. Chung quanh xoay nhanh. Öëng tay aáo nhoã gioåt. Kha àûa tay
phaãi súâ lïn chöî bõ thûúng. Thõt maáu lêìy nhêìy trong aáo. Tiïíu àöåi
trûúãng Na gheá àïën:
- Anh xuöëng ài".
Na tuy chaåy trûúác vêîn luön àïí yá àïën anh àaåi àöåi trûúãng. Biïët
Kha bõ thûúng lêìn thûá hai. Na phaãi dûâng laåi. Kha ngöìi nghiïng
xuöëng:
- Anh cho tay töi vaâo trong búâ-lu-döng".
Na caâi chùåt caái tay bõ thûúng vaâo trong vaåt aáo anh àaåi àöåi
trûúãng. Kha thùæt lûng ra ngoaâi aáo, giûä caái tay chùåt vaâo ngûúâi. Tön
quay àêìu hoãi to xuöëng.

94. Nguyïîn Àònh Thi 94
http://ebooks.vdcmedia.com
- Anh Kha cêìn àûa xuöëng khöng?
- Khöng cêìn. Anh Tön chó huy hai trung àöåi thay töi. Cho
ngûúâi baáo caáo anh Saãn töi bõ thûúng röìi.
Tön nhöím lïn böîng nhû coá ai lùæc maånh, lùn xuöëng khöng möåt
tiïëng kïu. Kha gêìm lïn. Cún tûác töëi àiïn cuöìng. Kha quïn hïët hai
vïët thûúng úã vai vaâ úã tay, chó coân möåt yá nghô:
- Chaåy thùèng lïn àöìi, giïët hïët, giïët hïët. "Tön chïët röìi".
YÁ nghô êëy laâm àêìu oác Kha saáng laåi. Caã ngûúâi anh tï daåi,
khöng biïët àau. Kha boâ lïn, tiïëp tuåc chó huy. "Suáng maáy mang lïn
àêy nhanh!" Kha nghô "Trung àöåi Phuá phaãi nhanh lïn, bïn êëy noá
àöëi phoá yïëu hún bïn naây".
- Àöìng chñ Taåi.
- Coá.
- Sang baão anh Phuá tiïën thêåt nhanh, bïn naây yïím höå.
Phña bïn Saãn, trung liïn bùæn lïn àïìu. Trïn àöìi vêîn nöí to.
Suáng cöëi ta yïím höå khaá lùæm. Kha böîng nghe roä tiïëng Saãn heát daâi
"theo töi, lï... ïn". Caã ngûúâi Kha nêíy lïn. Nhûäng tiïëng kïu aâ... aâ...
bïn êëy lïn röìi. Ngûúâi Kha, bao nhiïu gioåt maáu àïìu nhû àang chaáy
söi. Kha heát giuåc "Suáng maáy bùæn nhanh lïn. Chöî vïåt àoã kia kòa".
Trung àöåi Phuá cuäng àang lïn àöìi röìi. Tiïëng suáng maáy àõch trïn àöìi
röëi loaån. Kha vuâng dêåy heát:
- "Têët caã chuêín bõ lûåu àaån!"
Kha dêîn àêìu böå àöåi, chaåy lïn sûúân àöìi döëc. Àûúåc mêëy chuåc
bûúác. Kha laåi thêëy trïn àêìu vêåp rêët maånh. Caã möåt chên traái nhû
àaä long ra. Kha múã to mùæt cöë nhòn. Töëi àen hïët. Anh khuyu xuöëng.
Khùæp bïn traái ngûúâi chaáy boãng. Kha khöng biïët laâ mònh àaä bõ
truáng möåt quaã àaån chaáy, chó thêëy trong ngûåc thùæt ngheån laåi. Kha
ngaáp ngaáp cöë thúã. Thoaáng nhanh hai con mùæt quen quen hiïån ra
trong oác Kha. Kha vêîn khöng chõu ngêët ài, tûå baão:
Cöë lïn, cöë lïn. Kha múã hai mùæt. Vûâa luác möåt quaã àaån chaáy
nûäa buâng lïn. Caã ngûúâi Kha xeâo xeâo. Kha giaäy giuåa trong àaám lûãa.
Tiïíu àöåi trûúãng Na nhaãy böí àïën. Quaã àaån mooác-chi-ï chaáy khùæp
mùåt coã chung quanh anh àaåi àöåi trûúãng. Quêìn aáo Kha böëc lûãa lem
leám. Na giêåt caái chùn trïn vai, múã tung, neám uáp lêëy Kha, öm vaâo
tay, chaåy qua àaám lûãa. "Àöìng chñ Hoaâng àem anh Kha xuöëng. Têët
caã trung àöåi theo töi. Traã thuâ cho àöìng chñ Kha! Tiïën lïn!". Nhûäng

95. XUNG KÑCH 95
http://ebooks.vdcmedia.com
boáng muä sùæt traân lïn. Lûãa lûåu àaån chúáp xanh khùæp àónh àöìi. Caái
öëng tay aáo cuãa Saãn vung maånh "Saåt...aåt...aåt". Xaác chïët nhiïìu quaá
vûúáng chên. Maáu loäng boäng. Möåt tiïëng heát "Khêíu suáng maáy noá kia
kòa". Lûúäi lï xóa phêåp trong caác buåi cêy. Tiïëng Saãn heát:
"Chuáng noá chaåy xuöëng suöëi. Àuöíi nhanh".
Na xöng àïën möåt àaám löë nhöë sùæp lia möåt bùng tiïíu liïn böîng
dûâng laåi. Chung quanh àaä im. Boån Têy àûáng laão àaão giú tay noái gò
lùæp bùæp. Röìi böîng têët caã daäy àöìi aâo aâo lïn, nhûäng tiïëng reo hoâ êìm
êìm. Caác muäi lïn àûúåc caã röìi. Thùæng röìi!

96. Nguyïîn Àònh Thi 96
http://ebooks.vdcmedia.com
IX
Saãn bûúác vöåi vaä trïn con àûúâng men theo chên Tam Àaão. Caái
im lùång nghe laå tai, sau nhûäng ngaây àïm vûâa röìi. Rûâng quaäng naây
cao vaâ thûa, dûáa tûâng àöìi möåt. Maái nhaâ thêëp thoaáng toãa khoái xanh
trong cêy. Caách mêëy trùm thûúác laåi möåt túâ giêëy nhoã daán úã göëc cêy,
hoùåc cùåp vaâo möåt que nûáa cùæm trïn búâ coã. Coá chöî nùm saáu túâ giêëy
lêët phêët bïn caånh nhau. Àûúâng ài qua gêìn möåt Luäy tre coá giïëng
nûúác. Trûúác cöíng laâng, tröìng möåt thên cêy tre cao nhû cêy nïu,
bïn trïn cùæm möåt voâng troân. Àêëy laâ dêëu hiïåu cuãa Phaáp àïí baão:
Laâng naây laâ laâng tïì. Möåt caái baãng göî vûát bïn caånh cöíng. Caái
baãng viïët chûä Phaáp sún àen: Village rallieá. Trïn mêëy quaã goâ tûâng
àaân boâ thung dung gùåm coã. Möåt luä treã, mêëy cö con gaái, tuám tuåm
khaáo chuyïån vïì trêån àaánh ba àïm ngaây cuãa böå àöåi ta. Tiïëng maáy
bay baâ giaâ veâ veâ phña xuöi laâm con àûúâng thïm im lùång. Möåt tiïíu
àöåi xung kñch sau lûng, bao gaåo trïn vai, ài ngang qua, biïën vaâo
trong rûâng. Saãn vûâa nhêån xeát quang caãnh chung quanh, vûâa ài
miïët. Khöng biïët coân kõp khöng. Coá luác Saãn vûâa ài vûâa chaåy. Àïën
möåt ngaä ba. Coá giêëy chó àûúâng: "Quên y traåm 2-500 meát". Àuáng
röìi. Saãn reä vaâo. Kha nùçm trïn caái öí rúm, dûúái möåt maái laá lúåp taåm
sú saâi, trong khu rûâng tre. Anh y taá àûa Saãn àïën núi hoãi kheä:
- Coá phaãi anh êëy àêy khöng.
Saãn ngûâng laåi nhoái trong ngûåc. Coá phaãi Kha, caái àaám bùng
quêën chùçng chõt kia khöng? Anh thûúng binh, nûãa ngûúâi che möåt
caái chùn daå àoång àen maáu. Saãn ngöìi xuöëng öí rúm.
- Kha úi, tao àêy, Saãn àêy. Maây coá tónh khöng?
Cùåp möi mêëp maáy cêu gò khöng ra tiïëng. Hai mñ mùæt múã ra
chó coân loâng trùæng. Trong àaám sûúng muâ liïn miïn, trñ khön àaä laåc
loäng cuãa Kha böîng nghe thêëy xa tñt tiïëng goåi:
- Kha úi Saãn àêy! Saãn àêy!".
Kha àang ài trong sûúng muâ êëy, dûâng laåi. Àêu? Saãn àêu?
Tiïëng goåi gêìn laåi . Village rallieá: laâng àaä qui phuåc. Roä hún. Kha
cuöëng quñt. Saãn úi, maây àêu? Saãn àêëy aâ? Saãn àêëy aâ? Kha mêëp maáy

97. XUNG KÑCH 97
http://ebooks.vdcmedia.com
cùåp möi phöìng röåp, tûúãng mònh àang kïu to mûâng rúä. Baân tay Kha
run rêíy giú lïn quúâ quúâ. Öì Saãn, sao bêy giúâ múái túái! Öì Saãn. Thïë
naâo. Töëi höm êëy thïë naâo? Saãn cuái saát xuöëng möi Kha nghe nhûäng
tiïëng phïìu phaâo. Têët caã bao nhiïu töåi nghiïåp, ngheån ngaâo àau àúán
cuãa Saãn bõ àaåp maånh xuöëng, lui vïì àùçng sau. Saãn phaãi lùæng nghe
cho àûúåc xem Kha noái gò. Saãn phaãi traã lúâi cho nhûäng phuát cuöëi
cuâng cuãa àöìng chñ Kha àûúåc yïn uãi, trong saáng. Trong loâng Saãn
bònh tônh, saáng roä. Anh noái to:
- Ta diïåt àûúåc toaân böå quên àõch úã daäy àöìi. Tiïu diïåt toaân böå
quên àõch. Hai loâng trùæng mùæt chaãy xuöëng hai gioåt nûúác mùæt. Kha
nghe roä tiïëng Saãn: tiïu diïåt toaân böå. Öì, thïë laâ chiïën dõch thùæng to
nhó. Tao chó nghe thêëy tiïëng maây thöi Saãn aå. Chùèng tröng thêëy gò
caã. Tao muâ röìi, phaãi khöng Saãn. Maây àêu? Baân tay giú lïn quúâ quúâ
tòm. Saãn cêìm lêëy tay baån. "Tao àang lo quaá maây aå. Maây khöng viïåc
gò chûá? Anh em thïë naâo?." Cùåp möi àen sò phöìng röåp àöång àêåy.
"Àöìng chñ Na. Nhêëc lïn haâng caán böå trung àöåi. Na coá thïí laâ trung
àöåi trûúãng cûáng êëy chûá phaãi khöng?". Saãn nghe thoaáng nhûäng
tiïëng ngùæt quaäng:
Na... àöìng chñ... trung àöåi... Anh hiïíu nhûäng lúâi cuãa Kha, gêåt
àêìu nhû noái chuyïån vúái Kha ngaây thûúâng, nhû laâ Kha coá thïí tröng
thêëy anh. Vaâ Kha nùæm lêëy tay Saãn cuäng thêëy Saãn gêåt àêìu... Saãn
lêëy böng chêëm nhûäng gioåt nûúác mùæt vêîn lùn trïn hai bïn maá tuöåt
da cuãa baån. Anh gheá vaâo tai Kha.
- Anh coá àiïìu gò dùån laåi khöng?
Kha vöåi lùæm. Chó coân ñt thò giúâ lùæm. Möåt àaám trùng trùæng luâ
muâ caâng ngaây caâng röång maäi ra, truâm lêëy chung quanh Kha, xoay
nhanh. Möåt tiïëng ong ong vang to maäi:
- Chaâo nhúá... cho Lyá... bêåt lûãa...
Àaám bùng thoi thoáp lïn, thúã gêëp. Saãn hïët sûác lùæng tai vûâa
nghe vûâa àoaán.
- Saãn...
Saãn gheá saát xuöëng. Anh àaåi àöåi trûúãng tùæc thúã. Saãn àûáng
dêåy, cúãi caái chùn buöåc cheáo trïn ngûúâi, phuã lïn xaác baån.

98. Nguyïîn Àònh Thi 98
http://ebooks.vdcmedia.com
X
- Dö naây chõ em úi, chaåy mau lïn naâo!
- Laâm gò thïë anh quó, ngaä chïët bêy giúâ.
- Thöi chõ, mêëy khi àûúåc àêíy xe ban ngaây ban mùåt. Dö naây!
Chaåy lïn, chaåy lïn!
- Kheáo caái àûúâng gooâng àêëy. Caái xe boâ àêìy rau tûúi chaåy löåc
cöåc êìm ô. Nùm saáu ngûúâi àaân öng àaân baâ hoâ reo àêíy caái xe chöìm
qua con àûúâng gooâng.
- Traánh ra! Traánh ra!
- Caác öng caác baâ cho chuáng töi ài nhúâ naâo.
- Ö tö naây coân phaãi taãi rau vïì kõp giúâ, chõ em aå.
- Gúám noá laâm loaån caã. Caái xe boâ àaä phaãi chêåm laåi, ài bûúác
möåt. Ngûúâi ài àûúâng àöng quaá.
- Kñnh coong, kñnh coong, xe àaåp, xe àaåp àùçng sau!
- Chuöng möìm aâ.
- Khöng coá chuöng àöìng thò chuöng möìm, laâm sao!
- Xe úã àêu maâ lùæm thïë.
- Àûúåc bûäa cêëm taâu bay maâ lõ.
- Caác öng caác baâ laâm ún traánh ra:
Xe àaåp àêëy!
- Nhaãy xuöëng maâ dùæt cho noá xong! Anh cöng an viïn laâng
Chanh húán húã chaåy ra, chaåy vaâo. Tûâ saáng súám, xe boâ, xe àaåp, göìng
gaánh, ngûúâi lúán, treã con luä lûúåt keáo nhau qua khöng luác naâo ngúát.
Con àûúâng nhûåa vïì Thaái cuöën ài haâng cêy söë ngûúâi. Phña thõ xaä
Thaái Nguyïn veâ veâ tiïëng maáy bay. Möåt öng giaâ, aáo caánh nêu coân
cûáng höì, vûâa ài vûâa nghïnh mùæt giûäa àaám gaánh cheâ kôu kõt.
- Laâ nhûäng caái taâu caâng kia phoãng?
- Phaãi àêëy cuå aå. Noá àïën lêëy thûúng binh àêëy.

99. XUNG KÑCH 99
http://ebooks.vdcmedia.com
- AÂ hay nhó. Laâ nhûäng thùçng ta bùæt àûúåc phoãng?
- Phaãi röìi. Nhûäng thùçng bõ thûúng nùång ta traã cho noá àem vïì
Haâ Nöåi chûäa.
- Thïë ta thò ai chûäa?
- Ta chûäa chûá coân ai! Mònh traã noá laâ vò nhên àaåo chûá coá phaãi
laâ mònh khöng chûäa àûúåc àêu!
Öng giaâ vuöët rêu cùçm.
- ÚÂ! Hïì! Phaãi röìi, thïë chûá laåi!
Ngûúâi vêîn àöí xuöi. Trúâi nùæng êëm. Anh cöng an viïn chaåy laåi
phúi mêëy caái quêìn aáo trùæng giûäa sên, röìi laåi chaåy ra ngöìi trûúác
baân. Coân caái gò phúi nöët khöng? Cho noá boä moåi höm phúi trong nhaâ
vúái laåi hong bïëp maäi. Höm nay mêëy nhaâ haâng meá dûúái cuäng löm
löëp quêìn aáo trùæng ngoaâi sên. Coá leä ta cùæm caái cúâ cuäng hay. Anh
cöng an viïn àûáng dêåy tòm trong ba lö caái cúâ to, xêu möåt que nûáa
vaâo. Anh ra ngoaâi, kiïîng chên cùæm laá cúâ lïn khung cûãa anh ngöìi.
Caái thöng caáo Hai mûúi ngaây chiïën thùæng Trung du dûúái boáng vaãi
àoã nöíi quaá. Anh cöng an viïn sûãa cho laá cúâ ngaã ra àûúâng röìi chaåy
vaâo ngöìi baân, liïëc nhòn nïëp vaãi àoã bay lêët phêët, ngöi sao vaâng úã
giûäa bùçng luåa múä gaâ oáng aánh. Trïn sûúân àöìi trûúác mùåt, ngöìi tûåa
vaâo thïìm caái miïëu cuä rúåp boáng cêy, Saãn vûâa nhòn anh cöng an viïn
buöåc cúâ, vûâa kïí nöët chuyïån cho Lyá:
- Kha bõ thûúng ba lêìn, àïën luác khöng chó huy àûúåc nûäa...
Nhûäng cêu Kha dùån cuöëi cuâng khöng coân nghe roä. Töi vûâa nghe
vûâa àoaán. Töi chùæc cuäng khöng sai nhiïìu lùæm. Kha dùån töi biïëu chõ
caái bêåt lûãa naây...
Nhûäng gioåt nùæng löëm àöëm trïn toác ngûúâi con gaái. Lyá cêìm caái
bêåt lûãa ngöìi im cuái àêìu, Lyá khöng biïët mònh nghô nhûäng gò, chó
thêëy ngheån ngaâo vaâ nhû khùæp trong loâng böìn chöìn thûúng xoát. Coá
leä Kha yïu mònh chùng? Lyá laåi gaåt ngay yá nghô êëy, hònh nhû àùåt
cêu hoãi nhû vêåy laâ coá löîi vúái ngûúâi àaä khuêët. Caái bêåt lûãa nùång
nùång trong nùæm tay Lyá. Anh Kha, Lyá seä giûä maäi laâm kyã niïåm
thiïng liïng maâ anh gûãi laåi. Möåt luác chõ caán böå hoãi kheä Saãn:
- Mai anh laåi ài ngay phaãi khöng?
- Vêng, saáng mai töi phaãi vïì àïën àaåi àöåi, coân ài thò chûa biïët
bao giúâ.
Saãn vêíy vêíy öëng tay aáo trïn mêëy buåi coã.

100. Nguyïîn Àònh Thi 100
http://ebooks.vdcmedia.com
- Ai thay anh Kha kyâ naây thïë anh?
- Cêåu Phan. Lyá chûa biïët. Noá cuäng cuâng möåt lúáp caán böå vúái
Kha vaâ töi. aâ cêåu Àöå thïë àaä khaá lùæm. Kheáo noá kõp ài vúái töi. Lyá
cuäng ài nûäa phaãi khöng?
Lyá lùæc àêìu:
- Chûa biïët anh aå. Nhûng kheáo Lyá laåi ài trûúác anh.
Lyá húi tuãm tóm. Dûúái chên hai ngûúâi, con àûúâng caâng ngaây
caâng öìn aâo. Giûäa àûúâng len loãi hai chuá beá nhû hai anh em, aáo vaá
tûâng miïëng lúán, àöåi noán àïën têån vai, tay cùæp vúã dùæt nhau vûâa ài
vûâa nhòn ngang nhòn ngûãa. Hai caái noán xoay xoay hïët sang bïn
naây laåi sang bïn khaác. Saãn böîng nhúá chuá beá àöåi noán nhaãy trïn
caánh àöìng chaåy taâu bay, möîi bûúác laåi ngaä duái duåi. Bïn trïn thõ xaä
Thaái Nguyïn, ba chiïëc maáy bay baâ giaâ àang lûúån voâng. Möåt chiïëc
tûâ tûâ haå xuöëng. Saãn giú öëng tay aáo, chó mêëy caái taâu bay:
- Chó coá chiïën tranh cuãa chuáng ta múái coá chuyïån kia àûúåc!
Hai chuá beá àang caäi nhau lñu rñu caái gò. Hai caái noán nhiïìu luác bõ
cheån beåp ruám vaâo nhau. Lyá nhòn hai àûáa nhoã baão Saãn:
- Anh tröng treã con bêy giúâ bûúáng khöng? Saãn gêåt àêìu. Caác
chuá coân mùåc aáo vaá, nhûng àêìu oác caác em, têm höìn caác em àaä àûúåc
giaãi phoáng thêåt röìi. Lyá nhòn Saãn nghô:
Sao luác naây tröng anh Saãn hiïìn thïë? Saãn cuäng nhêån thêëy
mùåt Lyá höìng haâo tûúi lïn. Anh nhòn hai baân tay sûát seåo cuãa Lyá.
Thïë hïå chuáng ta àaáng nheä àaä àang kiïën thiïët, haånh phuác coân
nhiïìu. Nhûng chuáng ta khöng hïì tiïëc. Con àûúâng cuöìn cuöån ngûúâi
dûúái chên àöìi. Lyá àûáng lïn:
- Ta vïì Thaái ài anh ài.
Saãn cuäng phuãi quêìn àûáng dêåy. Anh quaâng caái xùæc-cöët nhòn
xuöëng àûúâng.
- Àaánh vïì Haâ Nöåi thò vúä àûúâng caái mêët.
- Coân mïåt chaán. Trûúâng kyâ gian khöí kia maâ.
Lyá cûúâi.
- Thöi ài, anh!
Hai ngûúâi cuâng ài nhanh xuöëng àûúâng. Mêëy bûúác, hoå àaä lêîn
biïën vaâo trong àaám àöng. Hai caái noán thêëp troân dûâng laåi trûúác
cöíng àöìn cöng an, ngêíng lïn túâ thöng baáo, ngûúâi ài qua laåi àöng

101. XUNG KÑCH 101
http://ebooks.vdcmedia.com
thïm maäi, xö àêíy, löi cuöën. Hai em beá, tay giûä chùåt lêëy noán, chen
giûäa àaám ngûúâi, àûáng ngûãa cöí àaánh vêìn nhûäng doâng chûä in àen to.
20 thaáng tû .
25 thaáng 6 nùm 1951.