Uploaded byhungtran5102
1,006 views

VĂN HÓA AN TOÀN .pdf

Khóa luận nghiên cứu về văn hóa an toàn người bệnh tại một bệnh viện ở TP. Hồ Chí Minh, với mục tiêu đánh giá tính giá trị cấu trúc và độ tin cậy của bộ câu hỏi HSOPSC, xác định điểm số văn hóa an toàn người bệnh và các yếu tố tác động đến mức độ an toàn này. Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu từ nhân viên y tế để cung cấp thông tin quan trọng nhằm cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe tại bệnh viện. Kết quả dự kiến sẽ hỗ trợ việc xây dựng chương trình can thiệp hiệu quả trong an toàn người bệnh.

Embed presentation

Download to read offline
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC TP. HỒ CHÍ MINH KHOA Y TẾ CÔNG CỘNG NGUYỄN THỊ BÉ PHƢƠNG ĐIỂM SỐ VĂN HÓA AN TOÀN NGƯỜI BỆNH DỰA TRÊN ĐÁNH GIÁ CỦA NHÂN VIÊN Y TẾ TẠI MỘT BỆNH VIỆN THUỘC TP. HCM NĂM 2016 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN Y TẾ CÔNG CỘNG TP. Hồ Chí Minh, năm 2016
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC TP. HỒ CHÍ MINH KHOA Y TẾ CÔNG CỘNG NGUYỄN THỊ BÉ PHƢƠNG ĐIỂM SỐ VĂN HÓA AN TOÀN NGƯỜI BỆNH DỰA TRÊN ĐÁNH GIÁ CỦA NHÂN VIÊN Y TẾ TẠI MỘT BỆNH VIỆN THUỘC TP. HCM NĂM 2016 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN Y TẾ CÔNG CỘNG Người hướng dẫn: Hướng dẫn 2 Hướng dẫn 1 Nguyễn Thành Luân Đỗ Văn Dũng TP. Hồ Chí Minh, năm 2016
LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây số liệu trong khóa luận này là được ghi nhận, nhập liệu và phân tích một cách trung thực. Khóa luận này không có bất kỳ số liệu, văn bản, tài liệu đã được Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh hay trường đại học khác chấp nhận để cấp văn bằng đại học, sau đại học. Khóa luận cũng không có sô liệu, văn bản, tài liệu đã được công bố trừ khi đã được công khai thừa nhận. Sinh viên Nguyễn Thị Bé Phƣơng
MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG/HÌNH/ BIỂU ĐỒ ĐẶT VẤN ĐỀ............................................................................................................ 1 Chƣơng 1. TỔNG QUAN.................................................................................... 5 Định nghĩa , khái niệm................................................................................ 5 1.1 1.1.1 Văn hóa an toàn- Safety Culture ........................................................ 5 1.1.2 An toàn ngƣời bệnh- Patient Safety ................................................... 5 1.1.3 Văn hóa an toàn ngƣời bệnh- Patient safety culture ........................ 7 1.1.4 Các khái niệm khác.............................................................................. 8 Tổng quan các nghiên cứu ......................................................................... 9 1.2 1.2.1 Trên Thế Giới ....................................................................................... 9 1.2.2 Tại Việt Nam....................................................................................... 18 Lịch sử thang đo........................................................................................ 19 1.3 Chƣơng 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.................. 19 Thiết kế nghiên cứu .................................................................................. 20 2.1 Thời gian- Địa điểm .................................................................................. 20 2.2 Đối tƣợng nghiên cứu ............................................................................... 20 2.3 2.3.1 Dân số mục tiêu:................................................................................. 20 2.3.2 Dân số chọn mẫu:............................................................................... 20 Cỡ mẫu....................................................................................................... 20 2.4 Tiêu chí chọn mẫu..................................................................................... 21 2.5 2.5.1 Tiêu chí chọn vào................................................................................ 21 2.5.2 Tiêu chí loại ra.................................................................................... 21 Thu thập dữ kiện....................................................................................... 21 2.6 2.6.1 Phƣơng pháp thu thập dữ kiện......................................................... 21 2.6.2 Công cụ thu thập dữ kiện .................................................................. 24 Liệt kê định nghĩa các biến số.................................................................. 25 2.7 Phƣơng pháp quản lý và phân tích số liệu.............................................. 26 2.8 2.8.1 Phƣơng pháp quản lý số liệu............................................................. 26 2.8.2 Phƣơng pháp phân tích thống kê...................................................... 26 Kiểm soát sai lệch...................................................................................... 27 2.9 2.9.1 Kiểm soát sai lệch chọn lựa ............................................................... 27 2.9.2 Kiểm soát sai lệch thông tin............................................................... 27 Y đức....................................................................................................... 27 2.10 Chƣơng 3. KẾT QUẢ........................................................................................ 28 Đánh giá thang đo ..................................................................................... 28 3.1 3.1.1 Đánh giá tính tin cậy nội bộ của 12 khía cạnh VHATNB .............. 28 3.1.2 Đánh giá tính giá trị cấu trúc của bộ câu hỏi HSOPSC ................. 29
Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh trung bình................................... 34 3.2 3.2.1 Mô tả đặc tính dân số......................................................................... 34 3.2.2 Đánh giá của nhân viên y tế về mức độ an toàn ngƣời bệnh.......... 36 3.2.3 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh ............................................... 37 3.2.4 Các yếu tố tác động đến điểm số an toàn ngƣời bệnh..................... 42 3.2.5 Phân tích đa biến................................................................................ 44 Chƣơng 4. BÀN LUẬN...................................................................................... 46 Đánh giá thang đo ..................................................................................... 46 4.1 4.1.1 Đánh giá tính tin cậy nội bộ .............................................................. 46 4.1.2 Đánh giá tính giá trị ........................................................................... 46 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh trung bình................................... 48 4.2 4.2.1 Mô tả đặc tính dân số......................................................................... 48 4.2.2 Đánh giá của nhân viên y tế về mức độ an toàn ngƣời bệnh.......... 51 4.2.3 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh ............................................... 51 4.2.4 Các yếu tố tác động đến điểm số an toàn ngƣời bệnh..................... 53 Những điểm mạnh và hạn chế của đề tài................................................ 56 4.3 4.3.1 Điểm mạnh của nghiên cứu............................................................... 56 4.3.2 Điểm hạn chế của nghiên cứu ........................................................... 56 Những điểm mới và tính ứng dụng của đề tài........................................ 57 4.4 KẾT LUẬN ............................................................................................................. 58 KIẾN NGHỊ ............................................................................................................ 60 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1 VÀ PHỤ LỤC 2
i DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT AHRQ Agency for Healthcare Research and Quality Cục nghiên cứu và quản lý chất lượng y tế ATNB An toàn người bệnh EFA Exploratory Factor Analysis Phân tích nhân tố khám phá HSOPSC Hospital Survey On Patient Safety Culture Khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện NB Người bệnh NCC MERP Index The National Coordinating Council for Medication Errors Reporting and Prevention Hội Đồng Điều phối Quốc Gia về ngăn ngừa và báo cáo sự cố liên quan đến thuốc. NV Nhân viên NHS National Health Service Dịch vụ Y tế Quốc gia ở Anh TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh VHATNB Văn hóa an toàn người bệnh WHO World Health Organization Tổ chức Y Tế Thế Giới
ii DANH MỤC CÁC BẢNG/BIỂU ĐỒ/HÌNH Bảng 3.1. Giá trị hệ số alpha của 12 khía cạnh VHATNB .............................. 28 Bảng 3.2. Giá trị phƣơng sai của các nhân tố ban đầu.................................... 29 Bảng 3.3. Giá trị phƣơng sai của nhân tố (Eigenvalue) và giá trị hệ số alpha (Cronbach’s Alpha)................................................................................................ 31 Bảng 3.4. Hệ số tải nhân tố (Factor loading) .................................................... 31 Bảng 3.5. Đặc tính dân số ................................................................................... 34 Bảng 3.6. Nhóm chức danh, chức danh............................................................. 35 Bảng 3.7. Điểm an toàn ngƣời bệnh trung bình............................................... 36 Bảng 3.8. Quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi.................. 37 Bảng 3.9. Làm việc theo nhóm trong khoa ....................................................... 38 Bảng 3.10. Sai sót và động lực báo cáo sai sót................................................. 39 Bảng 3.11. Làm việc theo nhóm giữa các khoa............................................... 39 Bảng 3.12. Tần số sự kiện đƣợc báo cáo.......................................................... 40 Bảng 3.13. Điểm số VHATNB trung bình của 5 khía cạnh văn hóa............. 41 Bảng 3.14. Điểm VHATNB trung bình của 3 nhóm cấp độ........................... 41 Bảng 3.15. Tƣơng quan Spearman điểm số an toàn ngƣời bệnh với điểm số văn hóa an toàn của từng khía cạnh ..................................................................... 42 Bảng 3.16. Tƣơng quan Spearman điểm số an toàn ngƣời bệnh với điểm số văn hóa an toàn của 3 cấp độ................................................................................. 43 Bảng 3.17. Tƣơng quan Spearman giữa điểm số an toàn ngƣời bệnh trung bình với đặc tính dân số ......................................................................................... 44 Bảng 3.18. Mô hình đa biến .............................................................................. 45 Sơ đồ 3.1. Sơ đồ phân tích song song (Parallel Analysis)................................. 30 Biểu đồ 3.1. Tỉ lệ các mức độ an toàn ngƣời bệnh của bệnh viện.................... 36
1 ĐẶT VẤN ĐỀ An toàn người bệnh hiện đang là một vấn đề đáng quan tâm ở các nước trên thế giới. WHO ước tính rằng hàng chục triệu người bệnh trên toàn thế giới chịu đựng chấn thương nghiêm trọng hoặc tử vong mỗi năm, nguyên nhân trực tiếp do thực hành y tế không an toàn và chăm sóc.[56] Ước tính từ hai nghiên cứu lớn tại Mỹ, có ít nhất 44.000 người tử vong trong bệnh viện mỗi năm như là một kết quả của sai sót y khoa mà có thể ngăn ngừa. Tử vong do sai sót y khoa có thể ngăn ngừa được vượt qua số tử vong do tai nạn xe cộ (43.458), ung thư vú (42.297) hoặc AIDS (16.516).[16] Nhiều nước trên thế giới đã và đang xây dựng các qui trình để nâng cao chất lượng cùng với sự an toàn trong chăm sóc sức khỏe của bệnh viện.[4] Ở Việt Nam, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 19/2013/TT-BYT triển khai “chương trình đào tạo an toàn người bệnh” cho nhân viên y tế dựa trên các khuyến cáo và hướng dẫn cập nhật của Tổ chức Y tế Thế giới.[2] [4] An toàn người bệnh (ATNB) được định nghĩa theo WHO là làm giảm hết mức có thể nguy cơ gây tổn hại không cần thiết liên quan đến chăm sóc y tế.[4] Theo Viện Y Học Hoa Kỳ (Institute of Medicine) định nghĩa an toàn người bệnh chú trọng các yếu tố: ngăn ngừa những sai sót, học hỏi từ những sai sót đã xảy ra và được xây dựng trên một nền “văn hóa an toàn” có liên quan đến các chuyên gia chăm sóc sức khỏe, tổ chức và những người bệnh.[44] Một nền văn hóa an toàn là nơi các nhân viên trong một tổ chức có nhận thức liên tục và tích cực về những sai sót tiềm tàng. Cả nhân viên và tổ chức có thể thừa nhận những sai lầm, học hỏi từ nó và hành động để chỉnh đốn lại mọi việc.[40] Nâng cao “văn hóa an toàn” trong chăm sóc sức khỏe là một thành phần thiết yếu của việc ngăn ngừa hoặc giảm thiểu các lỗi và cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe.[9] Năm 2004, Cục nghiên cứu và quản lý chất lượng y tế của Hoa Kỳ (AHRQ- Agency for Healthcare Research and Quality) đã phát hành bộ câu hỏi khảo sát văn hóa an toàn người bệnh (Hospital Survey On Patient Safety Culture - HSOPSC) để giúp các bệnh viện đánh giá văn hóa an toàn trong các cơ sở của họ và nó được sử dụng trên hàng trăm bệnh viện khắp Hoa Kỳ và Thế giới.[7] HSOPSC được chứng minh rằng có thể được sử dụng để xác định thành phần của nền văn hóa cần phải cải thiện, nâng cao nhận thức về văn hóa an toàn, đánh giá hiệu quả của các can thiệp
2 an toàn người bệnh theo thời gian, và tạo ra các tiêu chuẩn cho các bệnh viện nhỏ nhất của quốc gia.[29] HSOPSC không chỉ khảo sát văn hóa an toàn ở phạm vi bệnh viện mà cả ở phạm vi từng khoa trong bệnh viện, nó đã được chứng minh và sử dụng qua nhiều quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập, Nhật Bản, Trung Quốc, Bỉ, Hà Lan, Đài Loan.[12] [39] [31] [41] [54] [49] [19] Tại Việt Nam bộ câu hỏi HSOPSC đã được sử dụng trong nghiên cứu tại Nhi Đồng 1, tuy nhiên chưa được chuẩn hóa. Một nghiên cứu tại bệnh viện Từ Dũ đã thực hiện đánh giá tính tin cậy nội bộ và giá trị cấu trúc của bộ câu hỏi HSOPSC, nhưng đây là một bệnh viện chuyên khoa Sản, do đó nó sẽ có những sai sót đặc trưng của bệnh viện chuyên khoa. Trong khi đó, bệnh viện nghiên cứu khảo sát là một bệnh viện đa khoa, vì vậy nghiên cứu muốn chuẩn hóa lại thang đo. Do đó, một mục tiêu của nghiên cứu này là “Xác định tính giá trị cấu trúc và độ tin cậy nội bộ của bộ câu hỏi khảo sát văn hóa an toàn người bệnh trên nhân viên y tế tại một bệnh viện TP. Hồ Chí Minh năm 2016”. Kết quả nghiên cứu này sẽ cung cấp thêm bằng chứng rằng bộ công cụ HSOPSC đáng tin cậy, có giá trị và phù hợp với ngữ cảnh tại Việt Nam. Tại Việt Nam chưa có nhiều nghiên cứu về điểm số văn hóa an toàn người bệnh, nên chưa biết được điểm số văn hóa an toàn người bệnh hiện tại là như thế nào? Do đó, cần phải xác định điểm số văn hóa an toàn người bệnh hiện tại. Bên cạnh đó để thiết lập chương trình can thiệp nhằm nâng cao chất lượng an toàn người bệnh, cần phải đánh giá mối tương quan giữa các khía cạnh văn hóa an toàn người bệnh với điểm số an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện. Vì vậy, mục tiêu tiếp theo của nghiên cứu này là “Đánh giá điểm số văn hóa an toàn người bệnh trung bình và xác định các yếu tố tác động đến điểm số an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện, dựa trên đánh giá của nhân viên y tế ở một bệnh viện tại TPHCM 2016.”. Kết quả khảo sát sẽ giúp bệnh viện có cái nhìn tổng quát về văn hóa an toàn người bệnh tại cơ sở, biết được những yếu tố tác động đến điểm số an toàn người bệnh để có kế hoạch cải thiện và chương trình hành động tiếp theo.
3 DÀN Ý NGHIÊN CỨU THÔNG TIN NỀN  Giới  Tuổi  Số năm làm việc tại bệnh viện  Số năm đã làm việc tại Khoa  Tập huấn về An toàn người bệnh  Chức danh  Số giờ làm việc mỗi tuần  Số bệnh nhân chăm sóc mỗi ngày ĐIỂM SỐ VĂN HÓA AN TOÀN TRUNG BÌNH  Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi  Làm việc theo nhóm trong khoa  Sai sót và động lực báo cáo sai sót  Làm việc theo nhóm giữa các khoa  Tần số của sự kiện được báo cáo ĐIỂM AN TOÀN NGƢỜI BỆNH TRUNG BÌNH
4 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 1. Bộ câu hỏi HSOPSC khi khảo sát ở một bệnh viện tại TP.HCM có độ tin cậy và tính giá trị hay không? 2. Điểm số văn hóa an toàn người bệnh trung bình và điểm số an toàn người bệnh trung bình chung tại một bệnh viện tại TPHCM năm 2016 bằng bao nhiêu? 3. Các yếu tố nào sẽ tác động đến điểm số an toàn người bệnh trung bình của bệnh viện? MỤC TIÊU Mục tiêu chung Đánh giá tính giá trị cấu trúc và độ tin cậy nội bộ của bộ câu hỏi HSOPSC dựa trên đánh giá của nhân viên y tế tại một bệnh viện ở TP.HCM năm 2016. Đánh giá điểm số văn hóa an toàn người bệnh trung bình và xác định các yếu tố tác động đến điểm số an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện, dựa trên đánh giá của nhân viên y tế ở một bệnh viện tại TPHCM 2016. Mục tiêu cụ thể 1. Xác định giá trị hệ số Alpha của bộ câu hỏi HSOPSC dựa trên đánh giá của nhân viên y tế tại một bệnh viện ở TP.HCM năm 2016. 2. Đánh giá tính giá trị cấu trúc của bộ câu hỏi HSOPSC dựa trên đánh giá của nhân viên y tế tại một bệnh viện ở TP.HCM năm 2016. 3. Xác định điểm số văn hóa an toàn người bệnh trung bình bằng HSOPSC dựa trên đánh giá của nhân viên y tế tại một bệnh viện ở TPHCM năm 2016. 4. Xác định điểm số an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện, bằng HSOPSC dựa trên đánh giá của nhân viên y tế tại một bệnh viện ở TPHCM năm 2016. 5. Xác định các yếu tố tác động đến điểm số an toàn người bệnh trung bình chung tại một bệnh viện ở TPHCM năm 2016.
5 Chƣơng 1. TỔNG QUAN Định nghĩa , khái niệm 1.1 1.1.1 Văn hóa an toàn- Safety Culture Văn hóa an toàn của một tổ chức là các sản phẩm của giá trị cá nhân và tổ chức, thái độ, nhận thức, năng lực và mô hình hành vi xác định các cam kết, phong cách, trình độ, quản lý sức khỏe và an toàn của một tổ chức. Tổ chức với một nền văn hóa an toàn tích cực được đặc trưng bởi truyền thông được thành lập trên sự tin tưởng lẫn nhau, bởi nhận thức chung về tầm quan trọng của an toàn và bởi sự tin tưởng trong hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa.[8] 1.1.2 An toàn ngƣời bệnh- Patient Safety An toàn người bệnh (ATNB) được định nghĩa theo WHO là làm giảm hết mức có thể nguy cơ gây tổn hại không cần thiết liên quan đến chăm sóc y tế.[59] Theo Viện Y Học Hoa Kỳ (Institute of Medicine) định nghĩa an toàn người bệnh chú trọng các yếu tố: ngăn ngừa những sai sót, học hỏi từ những sai sót đã xảy ra và được xây dựng trên một nền “văn hóa an toàn” có liên quan đến các chuyên gia chăm sóc sức khỏe, tổ chức và những người bệnh.[44] Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, một cái nhìn tổng quát các vấn đề về an toàn người bệnh như sau:[57] 1. Nhận thức ngày càng tăng lên về việc đảm bảo an toàn và chất lượng cho người bệnh, đây là một yếu tố quan trọng của việc chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ toàn dân. 2. Ước tính cho thấy trong các nước phát triển nhiều như là 1 trong 10 bệnh nhân bị tổn hại khi được chăm sóc tại bệnh viện. Các tác hại có thể được gây ra bởi một loạt các lỗi hoặc các sự cố y khoa không mong muốn. 3. Trong số 100 bệnh nhân nhập viện tại bất kỳ thời điểm nào, 7 bệnh nhân ở nước phát triển và 10 bệnh nhân ở các nước đang phát triển sẽ bị nhiễm trùng liên quan đến chăm sóc y tế (HAIS-Healthcare-associated infections). Hàng trăm triệu bệnh nhân bị ảnh hưởng trên toàn thế giới mỗi năm. Biện pháp kiểm soát và phòng ngừa sự nhiễm trùng thì đơn giản và chi phí thấp, chẳng hạn như vệ sinh tay đúng cách, có thể làm giảm tần số của nhiễm trùng liên quan đến chăm sóc y tế hơn 50%.
6 4. Ước tính có khoảng 1,5 triệu thiết bị y tế khác nhau và hơn 10.000 loại thiết bị có sẵn trên toàn thế giới. Phần lớn dân số thế giới bị từ chối tiếp cận đầy đủ với các thiết bị y tế an toàn và thích hợp trong hệ thống y tế của họ. Hơn một nửa trong số các nước có thu nhập trung bình và thấp không có một chính sách y tế công nghệ quốc gia nào có thể đảm bảo việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực thông qua kế hoạch thích hợp, đánh giá, mua lại và quản lý các thiết bị y tế. 5. Các chỉ số an toàn tiêm chính xác vào năm 2010 cho thấy sự tiến bộ quan trọng đã được thực hiện ở tỉ lệ tái sử dụng các thiết bị tiêm (5,5% trong năm 2010), trong khi mức tăng khiêm tốn đã được thực hiện thông qua việc giảm số lượng tiêm cho mỗi người mỗi năm (2,88 trong năm 2010). 6. Ước tính có khoảng 234 triệu phẫu thuật được thực hiện trên toàn thế giới mỗi năm. Chăm sóc phẫu thuật được liên kết với một nguy cơ đáng kể các biến chứng. Lỗi chăm sóc phẫu thuật đóng góp đáng kể cho gánh nặng của bệnh mặc dù thực tế rằng 50% các biến chứng liên quan đến chăm sóc phẫu thuật là có thể phòng tránh được. 7. Khoảng 20% - 40% tất cả các chi phí y tế đang bị lãng phí do chăm sóc y tế kém chất lượng. Nghiên cứu an toàn cho thấy chi phí nhập viện bổ sung, kiện tụng, nhiễm trùng mắc phải ở bệnh viện, tàn tật, mất năng suất và y tế ở một số nước nhiều như 19 tỉ đôla hàng năm. Những lợi ích kinh tế của việc cải thiện an toàn người bệnh là do đó đã thu hút. 8. Ngành công nghiệp có nguy cơ cao được nhận thức như hàng không và ngành công nghiệp hạt nhân có hồ sơ an toàn hơn nhiều so với dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Có 1 trong 1.000.000 cơ hội của một khách du lịch bị tổn hại trong khi trên máy bay. Trong khi đó, có một 1 trong 300 cơ hội của một bệnh nhân bị tổn hại trong quá trình chăm sóc sức khỏe. 9. Kinh nghiệm của người dân và các quan điểm là nguồn tài nguyên có giá trị để xác định nhu cầu, đánh giá tiến độ và đánh giá kết quả. 10.Bệnh viện và đối tác bệnh viện đã cải thiện an toàn và chất lượng chăm sóc bệnh nhân bằng việc trao đổi chuyên môn giữa các nhân viên y tế trong một số thập kỷ qua. Các đối tác này cung cấp một kênh cho bi-
7 directional cho việc học về an toàn người bệnh và hợp tác phát triển các giải pháp trong phát triển nhanh hệ thống y tế toàn cầu. Tổ chức NHS đã xuất bản tài liệu Bảy bước cho an toàn người bệnh năm 2004 từ các nghiên cứu ở Anh, Mỹ, Úc, New Zealand và Đan Mạch. Tài liệu này hướng dẫn chi tiết để thực hành tốt về an toàn người bệnh, bao gồm: xây dựng một nền văn hóa an toàn và quản lý, báo cáo và học hỏi từ các sự cố an toàn của người bệnh. NHS đặt ra bảy bước để cải thiện an toàn người bệnh:[40] 1. Xây dựng văn hóa an toàn 2. Quản lý và hỗ trợ nhân viên 3. Kết hợp hoạt động quản lý rủi ro của bạn 4. Thúc đẩy việc báo cáo 5. Tham gia và giao tiếp với bệnh nhân và mọi người 6. Học hỏi và chia sẻ những bài học về an toàn 7. Thực hiện các giải pháp để ngăn chặn thiệt hại 1.1.3 Văn hóa an toàn ngƣời bệnh- Patient safety culture Một nền văn hóa an toàn là nơi các nhân viên trong một tổ chức có nhận thức liên tục và tích cực về những sai sót tiềm tàng. Cả nhân viên và tổ chức có thể thừa nhận những sai lầm, học hỏi từ nó và hành động để chỉnh đốn lại mọi việc.[40] Văn hóa an toàn người bệnh: là văn hóa thể hiện năm thuộc tính ở mức cao mà nhân viên y tế nỗ lực đưa vào thao tác thông qua việc triển khai thực hiện các hệ thống quản lý an toàn mạnh mẽ:[58] 1. Văn hóa trong đó mọi nhân viên y tế (gồm những người trực tiếp điều trị cho người bệnh, bác sĩ và cán bộ quản lý điều hành) đứng ra chịu trách nhiệm về an toàn của bản thân, của đồng nghiệp, bệnh nhân và khách đến thăm. 2. Văn hóa ưu tiên đặt an toàn lên trước mục tiêu về tài chính và hoạt động. 3. Văn hóa khuyến khích và khen thưởng nỗ lực phát hiện, thông báo và giải quyết các vấn đề an toàn. 4. Văn hóa trong đó tổ chức có cơ hội rút kinh nghiệm từ sự cố. 5. Văn hóa cung cấp nguồn lực, cơ cấu và trách nhiệm giải trình phù hợp để duy trì hiệu quả các hệ thống đảm bảo an toàn.
8 Cox và Cox định nghĩa văn hóa an toàn như bộ sưu tập của thái độ, niềm tin, nhận thức, và các giá trị mà nhân viên chia sẻ liên quan đến an toàn.[21] Tương tự như vậy, Nieva & Sorra định nghĩa văn hóa an toàn người bệnh như các sản phẩm của các giá trị cá nhân và nhóm, thái độ, nhận thức, năng lực, và mô hình của hành vi đó xác định các cam kết, và các phong cách và trình độ quản lý an toàn của tổ chức.[42] Một tổ chức với một “văn hóa an toàn” là cởi mở và công bằng với nhân viên khi có sự cố xảy ra, học từ những sai lầm, và thay vì đổ lỗi cá nhân mà sẽ là nhìn vào những gì đã xảy ra trong hệ thống.[21] [42] 1.1.4 Các khái niệm khác Lỗi - Error: Thực hiện công việc không đúng quy định hoặc áp dụng các quy định không phù hợp.[58] Sự cố - Event: Điều bất trắc xảy ra với người bệnh hoặc liên quan tới người bệnh.[58] Tác hại - Harm: Suy giảm cấu trúc hoặc chức năng của cơ thể hoặc ảnh hưởng có hại phát sinh từ sự cố đã xảy ra. Tác hại bao gồm: bệnh, chấn thương, đau đớn, tàn tật và chết người.[58] Sự cố y khoa không mong muốn – Medical Adverse Events Theo WHO: Sự cố không mong muốn là tác hại liên quan đến quản lý y tế (khác với biến chứng do bệnh) bao gồm các lĩnh vực chẩn đoán, điều trị, chăm sóc, sử dụng trang thiết bị y tế để cung cấp dịch vụ y tế. Sự cố y khoa có thể phòng ngừa và không thể phòng ngừa.[58] Theo Bộ sức khỏe và dịch vụ con người của Mỹ: Sự cố không mong muốn gây hại cho người bệnh do hậu quả của chăm sóc y tế hoặc trong y tế. Để đo lường sự cố y khoa không mong muốn, các nhà nghiên cứu y học của Mỹ dựa vào 3 nhóm tiêu chí.[22] 1. Các sự cố thuộc danh sách các sự cố nghiêm trọng. 2. Các tình trạng/vấn đề sức khỏe người bệnh mắc phải trong bệnh viện. 3. Sự cố dẫn đến 1 trong 4 thiệt hại nghiêm trọng cho người bệnh nằm trong bảng phân loại mức độ nguy hại cho người bệnh từ F-I theo phân loại
9 theo NCC MERP Index, bao gồm: kéo dài ngày điều trị, để lại tổn thương vĩnh viễn, phải can thiệp cấp cứu và chết người. Tổng quan các nghiên cứu 1.2 1.2.1 Trên Thế Giới 1.2.1.1 Lịch sử vấn đề  An toàn ngƣời bệnh Năm 1956 tác giả Manner công bố bài báo về Chất lượng dịch vụ chăm sóc bệnh nhân thông qua chương trình an toàn của bệnh viện.[38] Năm 1965 tác giả Lambertsen cho rằng các chương trình an toàn người bệnh nên tập trung vào tác nhân gây ra hơn là biến cố.[35] Năm 1996 đạo luật về an toàn người bệnh được thông qua và phổ biến.[5] Đạo luật này có thể làm gia tăng tiêu chuẩn chất lượng.[6] Trong tháng 10 năm 2004, WHO đưa ra một chương trình an toàn người bệnh trong sự đáp ứng với một Nghị quyết Hội đồng Y tế Thế giới (2002) đôn đốc WHO và các nước thành viên dành sự chú ý gần nhất có thể cho vấn đề an toàn người bệnh. Sự thành lập chương trình này nhấn mạnh tầm quan trọng của an toàn người bệnh là một vấn đề y tế toàn cầu.[16] Mức độ Mô tả Mức độ nguy hại A Sự cố xảy ra có thể tạo ra lỗi/sai sót Không nguy hại cho NB B Sự cố đã xảy ra nhưng chưa thực hiện trên NB C Sự cố đã xảy ra trên NB nhưng không gây hại D Sự cố đã xảy ra trên NB đòi hỏi phải theo dõi E Sự cố xảy ra trên NB gây tổn hại sức khỏe tạm thời đòi hỏi can thiệp chuyên môn Nguy hại cho NB F Sự cố xảy ra trên NB ảnh hưởng tới sức khỏe hoặc kéo dài ngày nằm viện G Sự cố xảy ra trên NB dẫn đến tàn tật vĩnh viễn H Sự cố xảy ra trên NB phải can thiệp để cứu sống NB I Sự cố xảy ra trên người bệnh gây tử vong
10  Văn hóa an toàn ngƣời bệnh Các khái niệm về văn hóa an toàn xuất hiện từ các nghiên cứu tập trung vào phòng ngừa tai nạn và an toàn với độ tin cậy cao, các nghành công nghiệp lỗi nghiêm trọng như hàng không, hóa chất và các nhà máy điện hạt nhân, và sản xuất.[52] [14] [33] [34] [61] Để thực hiện những cải tiến về an toàn người bệnh, điều quan trọng là cho các tổ chức y tế để đánh giá tình trạng của nền văn hóa hiện có của họ về an toàn người bệnh và xác định các lĩnh vực ưu tiên để nhắm mục tiêu để cải thiện.[42] Trong khi một số công cụ điều tra văn hóa tổ chức định lượng đã được phát triển và sử dụng trong các cơ sở chăm sóc sức khỏe [46] họ có xu hướng để đo lường một loạt các chiều kích văn hóa nói chung mà không có một mục tiêu cụ thể về an toàn người bệnh. Do đó, một số cuộc điều tra đặc biệt đánh giá văn hóa an toàn người bệnh đã xuất hiện.[47] [48] và đánh giá so sánh một số các cuộc điều tra đã được công bố.[20] [10] 1.2.1.2 Các nghiên cứu về an toàn người bệnh Tình hình an toàn bệnh nhân trên thế giới hiện nay vẫn là một vấn đề gây quan ngại sâu sắc. Vì số liệu về mức độ và tính chất của các sai sót và biến cố bất lợi thu thập được ngày càng rộng rãi, thực tế cho thấy là chăm sóc sức khỏe không an toàn là một đặc điểm của hầu như mọi khía cạnh của hoạt động chăm sóc sức khỏe. Rất nhiều người Mỹ bị ảnh hưởng bởi sai sót y khoa. Hai nghiên cứu với cỡ mẫu lớn về các người bệnh nội trú, một tại New York sử dụng dữ liệu năm 1984 và một tại Colorado và Utah sử dụng dữ liệu năm 1992 đã cho thấy rằng tỉ lệ phần trăm số người bệnh nhập viện phải chịu một tai biến, trong định nghĩa là các thương tổn do y tế gây ra, lần lượt là 2,9 và 3,7 phần trăm. Tỉ lệ số tai biến do sai sót (nghĩa là các tai biến vốn có thể ngăn chặn được) là 58% tại New York và 53% tại Colorado và Utah.[53] Các tai biến có thể ngăn chặn được là một nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong tại Hoa Kỳ. Khi khái quát hóa cho hơn 33,6 triệu lượt nhập viện tại các bệnh viện Hoa Kỳ trong năm 1977, các kết quả nghiên cứu ám chỉ rằng tối thiểu là 44.000 và có thể lên đến 98.000 người Mỹ chết mỗi năm do các sai sót y khoa.[18]
11 Tử vong do các tai biến vốn ngăn ngừa được vượt qua số tử vong do tai nạn xe cộ (43.458), ung thư vú (42.297) hoặc AIDS (16.516).[17] Đo lường an toàn người bệnh trong các quốc gia mới và đang phát triển; một tổng quan y văn: Sử dụng cơ sở dữ liệu Medline năm 1998 đến năm 2007, chúng tôi xác định và xem xét lại 23 bài báo tiếng Anh đo lường về an toàn người bệnh ở các nước mới và đang phát triển. Kết quả xem xét bao gồm 12 nghiên cứu hồi tố đo an toàn người bệnh và 11 nghiên cứu hồi cứu đo an toàn. Kết quả cho thấy việc đo lường về an toàn người bệnh ở các nước mới và đang phát triển là không thường xuyên và hạn chế trong phạm vi.[15] Một nghiên cứu khác ở các nước đang phát triển: đánh giá tần số và tính chất của sự cố không mong muốn đến bệnh nhân tại các bệnh viện được lựa chọn, trong các quốc gia có nền kinh tế đang chuyển đổi hoặc đang phát triển. Nghiên cứu xem xét hồ sơ bệnh án truy nhập viện trong suốt năm 2005 tại tám quốc gia. Lấy mẫu thuận tiện tại 26 bệnh viện, tổng là 15.548 hồ sơ bệnh nhân ngẫu nhiên được lấy. Sau đó sẽ có hai giai đoạn sàng lọc: Sàng lọc ban đầu dựa trên 18 tiêu chí rõ ràng; Hồ sơ mà đủ tiêu chí sau đó được xem xét bởi một bác sĩ cấp cao để xác định sự kiện bất lợi, phòng ngừa của nó và khuyết tật từ kết quả. Trong số 15.548 hồ sơ xem xét, 8,2% cho thấy ít nhất một sự kiện bất lợi, với một phạm vi từ 2,5% đến 18,4% ở mỗi nước. Trong những sự kiện đó, 83% được đánh giá là có thể phòng ngừa được, trong khi khoảng 30% có liên quan đến cái chết của bệnh nhân. Khoảng 34% sự kiện bất lợi là từ lỗi điều trị trong các tình huống lâm sàng tương đối không phức tạp. Đào tạo và giám sát không đầy đủ của nhân viên y tế hoặc không tuân theo chính sách hoặc các giao thức góp phần dẫn đến hầu hết các sai sót.[60] Gánh nặng toàn cầu về bệnh tật phẫu thuật là đáng kể và ngày càng tăng. Kết quả là, vai trò quan trọng của chăm sóc phẫu thuật cần thiết và gây mê an toàn ở các nước có thu nhập thấp và thu nhập trung bình là được sự quan tâm. Quan trọng hơn, sự chênh lệch lớn trong việc tiếp cận phẫu thuật cần thiết và gây mê an toàn tồn tại. Nghiên cứu về những thách thức an toàn người bệnh ở các nước có thu nhập thấp và thu nhập trung bình: đã tóm tắt những kiến thức hiện tại xung quanh cuộc khủng hoảng toàn cầu về khả năng gây mê không đầy đủ và rào cản đối với sự an toàn của bệnh nhân. Cho thấy những thách thức lớn về an toàn người bệnh bao
12 gồm: thiếu các nhà cung cấp gây mê được đào tạo tốt, cơ sở hạ tầng đầy đủ, trang thiết bị, màn hình, các loại thuốc, oxy, và các sản phẩm máu, và không có số liệu có ý nghĩa để hướng dẫn các chính sách và chương trình.[51] Một tổng quan y văn hệ thống về an toàn người bệnh và chất lượng chăm sóc y tế trong các nước đang phát triển tại Đông Nam Á: dữ liệu tổng hợp từ các tiêu đề và tóm tắt các ấn phẩm giữa năm 1990 và 2014 đã được sàng lọc bởi hai người và kiểm tra lại bởi người thứ ba. Kết quả thể hiện rằng bốn vấn đề liên quan đến an toàn người bệnh và chất lượng chăm sóc y tế đươc nêu ra trong 33 ấn phẩm, đó là:[45] 1. Các nguy cơ lây nhiễm bệnh trong giao hàng y tế 2. Sai sót liên quan đến thuốc và sử dụng thuốc 3. Chất lượng và cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ và trẻ sơ sinh 4. Chất lượng cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện Và việc nghiên cứu tỉ lệ quy mô lớn là cần thiết để xác định đầy đủ các vấn đề về an toàn người bệnh và chất lượng chăm sóc sức khỏe ở các nước đang phát triển ở Đông Nam Á.[45] 1.2.1.3 Các nghiên cứu văn hóa an toàn người bệnh (với bộ câu hỏi HSOPSC) CÁC NGHIÊN CỨU TỈ LỆ Trong nhiều nghiên cứu tại các quốc gia khác nhau, cho thấy học tập tổ chức và cải tiến liên tục có giá trị trung bình điểm số tích cực cao nhất trong 12 khía cạnh của nền văn hóa an toàn. Như nghiên cứu cắt ngang mô tả tại Cairo, Ai Cập, mẫu đại diện của 510 bác sĩ, y tá, dược sĩ, kỹ thuật viên và người lao động trong các ngành khác nhau có điểm số tích cực về khía cạnh học tập tổ chức và cải thiện liên tục là 78,2%. Tỉ lệ phản ứng tích cực ở khía cạnh này là 88% và cũng là cao nhất trong nghiên cứu từ 32 bệnh viện tại 15 thành phố trên khắp Trung Quốc, bao gồm các bác sĩ đa khoa và y tá.[36] [41] Trong nghiên cứu tại Cairo, Ai Cập nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao văn hóa an toàn người bệnh trong số các nhà cung cấp chăm sóc sức khỏe tại bệnh viện Đại học Ain Shams. Nghiên cứu này đánh giá nhận thức của các nhà cung cấp chăm sóc sức khỏe "của nền văn hóa an toàn người
13 bệnh” trong tổ chức và xác định các yếu tố đó đã đóng một vai trò trong nền văn hóa an toàn cho bệnh nhân. Giá trị trung bình điểm số tích cực cao tiếp theo trong số 12 khía cạnh là làm việc theo nhóm trong khoa (58,1%). Điểm số trung bình thấp nhất là khía cạnh của phản ứng không trừng phạt lỗi (19,5%). Văn hóa an toàn người bệnh vẫn có nhiều khu vực cải tiến mà cần đánh giá liên tục và giám sát để đạt được một môi trường an toàn cho cả bệnh nhân và nhân viên y tế.[36] Ở nghiên cứu tại Trung Quốc có 1160 nhân viên y tế chăm sóc người Trung Quốc bao gồm các bác sĩ đa khoa và y tá. Tổng cộng có 1500 câu hỏi đã được phát ra, trong đó năm 1160 đã được trả lời một cách hợp lệ (tỉ lệ đáp ứng 77%). Có ba chiều trong đó tỉ lệ phản ứng tích cực ít hơn 60% như nhận thức chung về an toàn người bệnh (55%), phản hồi & truyền thông về lỗi (50%), và nhân sự (45%). Tỉ lệ đáp ứng tích cực đối với phần còn lại của 12 khía cạnh dao động từ 36% đến 89%.[41] Nhiều nghiên cứu thì thấy rằng tỉ lệ đánh giá tích cực cao nhất trong 12 khía cạnh là làm việc nhóm trong khoa dao động từ 70-76% và tỉ lệ đánh giá tích cực thấp nhất là phản ứng không trừng phạt lỗi, có tỉ lệ từ 18-36%. Điều này thấy trong nghiên cứu cắt ngang tại thành phố Konya, Thổ Nhĩ Kỳ; nghiên cứu tại 42 bệnh viện ở Đài Loan; và cuộc điều tra tại các bệnh viện của Bỉ.[13] [19] [28] Trong nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ thực hiện tại 12 trung tâm chăm sóc sức khỏe ban đầu, bao gồm có 54 (30%) bác sĩ đa khoa tham gia, 48 (27%) các y tá, 51 (28%) là nữ hộ sinh và 27 (15%) là cán bộ y tế. Kết quả điểm số tổng thể trung bình của nhận thức tích cực về văn hóa an toàn người bệnh trong các đơn vị y tế cơ sở là 46 ± 20 (KTC 95% từ 43-49). Ngoài hai khía cạnh nêu ở trên, thì tỉ lệ đánh giá tích cực về các khía cạnh khác là: nhận thức chung về an toàn (59%), tần số của báo cáo sự kiện (12%). Nghiên cứu cũng đưa ra vấn đề báo cáo lỗi đã không thường xuyên với 87% trong số các bác sĩ, 92% của các y tá và 91% nhân viên y tế khác, cho thấy rằng họ đã không báo cáo hoặc cung cấp thông tin phản hồi về lỗi. Theo nhà nghiên cứu, nghiên cứu này có một số hạn chế: nó được thực hiện chỉ trong khu vực đô thị, bao gồm các tổ chức y tế cơ sở nông thôn, phạm vi của nó nên được mở rộng thêm.[13] Nghiên cứu tại Đài Loan có tỉ lệ đáp ứng tích cực trung bình tổng thể cho 12 khía cạnh văn hóa an toàn người bệnh của cuộc khảo sát HSOPSC là 64%. Kết quả cho thấy các nhân viên bệnh viện ở Đài Loan cảm thấy tích cực đối với văn hóa an toàn
14 người bệnh trong tổ chức của họ. Khía cạnh nhận được tỉ lệ phản hồi tích cực cao nhất là "Làm việc nhóm trong khoa". Các khía cạnh với tỉ lệ thấp nhất của phản ứng tích cực là "Nhân sự". Phân tích thống kê cho thấy sự khác biệt giữa Đài Loan và Mỹ trong ba chiều, bao gồm cả "Phản hồi và truyền thông về lỗi", "Cởi mở truyền thông", và "Tần số của sự kiện báo cáo".[19] Cuộc điều tra tại các bệnh viện của Bỉ thì được tiến hành từ tháng 3 đến tháng 11 năm 2005, có 2.813 y tá và trợ lý, 462 bác sĩ, 397 vật lý trị liệu, phòng thí nghiệm và X quang, nhân viên xã hội và 64 dược sĩ và dược trợ lý. Tỉ lệ đánh giá tích cực các khía cạnh khác dao động từ 35- 40%.[28] Một cuộc khảo sát cắt ngang và mô tả của một nền văn hóa an toàn cũng được tiến hành tại 20 đơn vị lâm sàng ở Pháp. Tỉ lệ phản ứng tổng thể là 65%. Các khía cạnh kém phát triển của văn hóa an toàn đã được xác định là phản ứng không trừng phạt về lỗi, nhân sự, hỗ trợ quản lý cho an toàn người bệnh, bàn giao, và chuyển tiếp.[43] Mỹ là quốc gia phát triển bộ công cụ HSOPSC, vì vậy có nhiều nghiên cứu về văn hóa an toàn người bệnh tại Mỹ qua các năm. Dựa trên dữ liệu từ 1.128 bệnh viện Mỹ, khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện: 2012 Báo cáo cơ sở dữ liệu so sánh người dùng đã cung cấp kết quả ban đầu rằng các bệnh viện có thể sử dụng để so sánh văn hóa an toàn người bệnh của họ với các bệnh viện khác của Mỹ. Ngoài ra, bản báo cáo năm 2012 trình bày kết quả cho thấy sự thay đổi theo thời gian cho 650 bệnh viện có gửi dữ liệu nhiều hơn một lần. Báo cáo bao gồm một mô tả tường thuật của những phát hiện và bốn phụ lục, trình bày dữ liệu theo các đặc điểm bệnh viện và đặc điểm người trả lời cho các bệnh viện cơ sở dữ liệu tổng thể và riêng biệt cho 650 bệnh viện có xu hướng. Các bệnh viện trong cơ sở dữ liệu năm 2012 được chia thành hai loại: 508 bệnh viện từ báo cáo cơ sở dữ liệu trước đó mà vẫn còn được bao gồm trong báo cáo năm 2012; 620 bệnh viện có gửi dữ liệu cho báo cáo năm 2012. Tỉ lệ đáp ứng của bệnh viện trung bình là 53 phần trăm, với trung bình 503 cuộc khảo sát hoàn thành mỗi bệnh viện. Kết quả báo cáo cho thấy rằng “làm việc theo nhóm trong khoa có 80% phản ứng tích cực- mức độ mà nhân viên hỗ trợ lẫn nhau, tôn trọng nhau với, và làm việc cùng nhau như một đội. Các khía cạnh "kỳ vọng giám sát và hành động thúc đẩy an toàn", “học tập tổ chức –cải
15 tiến liên tục”, và “hỗ trợ quản lý về an toàn bệnh nhân” đều có phản ứng tích cực trên 70%, cụ thể tỉ lệ phản ứng tích cực của 3 khía cạnh lần lượt là 75%, 72% và 72%. Cho thấy rằng tại các bệnh viện trong báo cáo các giám sát, quản lý xem xét lời đề nghị nhân viên để cải thiện an toàn người bệnh, nhân viên được khen ngợi khi làm đúng theo quy trình an toàn người bệnh, và không bỏ qua vấn đề an toàn cho bệnh nhân. Quản lý bệnh viện cung cấp một môi trường làm việc nhằm thúc đẩy an toàn bệnh nhân và cho thấy rằng sự an toàn của bệnh nhân là một ưu tiên hàng đầu.[32] Tại Ả Rập đã thực hiện nhiều nghiên cứu về văn hóa an toàn người bệnh, như các nghiên cứu sau: Lebanon tiến hành ở 68 bệnh viện tư nhân với 6807 người tham gia vào năm 2010; Một nghiên cứu Ả Rập Saudi năm 2010 tiến hành tại 13 bệnh viện công cộng và tư nhân trong tổng 16 bệnh viện lựa chọn đồng ý tham gia cùng nghiên cứu; Nghiên cứu ở Palestine tại 11 bệnh viện công cộng năm 2011; và Nghiên cứu tại một bệnh viện lớn thuộc Riyadh năm 2014.[23] [24] [25] [11] Kết quả ở các nghiên cứu đều cho thấy “làm việc nhóm trong khoa” và “học tập của tổ chức, cải thiện liên tục” là có số điểm tích cực cao nhất, lần lượt dao động từ 71%-82,3% và 62% - 87%. “Không trừng phạt lỗi” (17%-26,8%) và “nhân sự” (22%-38%) có điểm số tích cực thấp nhất. Sự cố y khoa được báo cáo là một mối quan tâm chung của các nghiên cứu. Tỉ lệ sự cố y khoa được báo cáo trong 12 tháng qua của các nghiên cứu ở mức trung bình, dao động từ 43%-59,4% (Ả Rập Saudi thấp nhất là 43%, cao nhất là 59,4% ở Riyadh). Đa số các nhân viên trong nghiên cứu có sự tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân, tỉ lệ từ 76,1% - 92%. Nghiên cứu tại Palestine cho thấy điểm số tích cực trung bình ở những nhân viên y tế có tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân cao hơn 2,303 lần so với những nhân viên y tế không tiếp xúc trực tiếp, có ý nghĩa thống kê (p=0,021).[25] CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN Nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy trong phân tích đa biến, nhân viên đã làm việc hơn 10 năm tại đơn vị hiện tại của họ hiển thị một số nền văn hóa an toàn người bệnh thấp hơn đáng kể ( p<0,05). Tương tự như vậy, một mối tương quan tuyến tính nghịch, yếu, có ý nghĩa thống kê đã được tìm thấy giữa điểm văn hóa an toàn và làm việc nhiều năm bệnh nhân trong đơn vị (r = -0,21, p= 0,011). Không có
16 mối liên quan giữa giới tính, nghề nghiệp, tình trạng hôn nhân hoặc giờ làm việc hàng tuần của nhân viên y tế với tổng số điểm văn hóa an toàn người bệnh.[13] Kết quả cho thấy rằng có một sự khác biệt đáng kể về tám khía cạnh giữa các bác sĩ và y tá (là làm việc nhóm trong khoa, học tập tổ chức và cải tiến liên tục, hỗ trợ quản lý về an toàn người bệnh, phản hồi & truyền thông về lỗi, nhận thức chung về an toàn người bệnh, truyền thông cởi mở, phản ứng không trừng phạt lỗi và nhân sự, p <0,05). Tỉ lệ đáp ứng tích cực của hai khía cạnh của các y tá đã thấp hơn so với các bác sĩ. Các khía cạnh khác của y tá là cao hơn so với các bác sĩ.[41] Tỉ lệ các sự kiện an toàn người bệnh là có liên quan chặt chẽ đến mức trình độ của các bác sĩ. Kết quả của chúng tôi cho thấy rằng có một sự khác biệt đáng kể trong tỉ lệ phản ứng tích cực trên bảy khía cạnh (là làm việc nhóm trong khoa, hỗ trợ quản lý về ATNB, làm việc nhóm giữa các khoa, phản hồi & truyền thông về lỗi, nhận thức chung về ATNB, truyền thông cởi mở và phản ứng không trừng phạt lỗi, p <0,05) đối với người dân, các bác sĩ tham dự, phó giám đốc và các bác sĩ trưởng. Hơn nữa, tỉ lệ đáp ứng tích cực của các bác sĩ có trình độ cao (bác sĩ trưởng) trên hai khía cạnh (nhận thức chung về ATNB và phản hồi & truyền thông về lỗi) cao hơn so với những người có mức độ thấp (người dân), trong khi tỉ lệ phản ứng tích cực của các chuyên gia chăm sóc sức khỏe với một mức độ cao về năm khía cạnh (làm việc nhóm trong khoa, hỗ trợ quản lý về an toàn người bệnh, truyền thông cởi mở, làm việc nhóm giữa các khoa và phản ứng không trừng phạt về lỗi) là thấp hơn so với những người có trình độ thấp.[41] Nghiên cứu tại Palestine cho thấy điểm số tích cực trung bình ở những nhân viên y tế có tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân cao hơn 2,303 lần so với những nhân viên y tế không tiếp xúc trực tiếp, có ý nghĩa thống kê (p=0,021).[25] BIỆN PHÁP CAN THIỆP Một nghiên cứu can thiệp thực hiện qua 2 cuộc điều tra: nghiên cứu trước thực hiện vào mùa thu 2005 và nghiên cứu sau thực hiện vào mùa xuân 2007. Sử dụng HSOPSC, văn hóa an toàn được đo bằng 12 kích thước. Kết quả cho thấy có 3.940 và 3.626 cá nhân trả lời tương ứng với các cuộc điều tra đầu tiên và thứ hai (tốc độ phản ứng tổng thể là 77% và 68% tương ứng). Sau 18-26 tháng thời gian, khía cạnh có sự cải thiện đáng kể đã được quan sát cho là "hỗ trợ quản lý bệnh viện
17 cho ATNB". Khía cạnh "làm việc nhóm trong khoa" đã nhận được số điểm cao nhất trong cả hai cuộc điều tra. Không có sự cải thiện và điểm số đôi khi suy giảm trong các khía cạnh: "bàn giao và chuyển bệnh", "phản ứng không trừng phạt lỗi", và "nhân sự".[27] Một chương trình đào tạo trong một ngày đã được phát triển dựa trên các năng lực cốt lõi của WHO công bố gần đây cho nghiên cứu an toàn người bệnh. Chương trình tập trung vào an toàn người bệnh trong phẫu thuật, bao gồm các yếu tố ảnh hưởng như: con người, điều kiện phòng mổ, làm việc theo nhóm, môi trường và văn hóa an toàn. Tính khả thi, phù hợp và đánh giá sơ bộ của chương trình đã được tiến hành ở Bogota, Colombia trong tháng 7 năm 2011. Kết quả chương trình là: 17 trong 30 sinh viên sau đại học từ một loạt các ngành lâm sàng / phi lâm sàng đăng ký đã tham dự chương trình. Sau chương trình, kiến thức của học viên về an toàn người bệnh trong phẫu thuật đã cải thiện đáng kể (trung bình trước = 55% so trung bình sau = 68%, p <0,01), cũng như sự tự tin và sự hiểu biết của họ về các vấn đề và phương pháp đánh giá nguy cơ an toàn người bệnh và các vấn đề làm việc theo nhóm (P <0,05). Những kỹ năng quan sát trong việc nhận ra những hành vi an toàn liên quan đến sử dụng OTA (tức là, chất lượng làm việc nhóm trong khoa) được cải thiện trên sự đánh giá chất lượng.[30] Một tổng quan hệ thống này xác định và đánh giá các can thiệp được sử dụng để thúc đẩy văn hóa an toàn hoặc khía cạnh trong các thiết lập chăm sóc cấp tính. Các tác giả đã tìm kiếm MEDLINE, CINAHL, PsycINFO, Danh bạ, và EMBASE để xác định nghiên cứu bằng tiếng Anh có liên quan được công bố từ tháng 1 năm 2000 đến tháng 10 năm 2012. Họ đã chọn nghiên cứu khảo sát trên nhân viên y tế thực hành trong môi trường nội trú và bao gồm dữ liệu sau một can thiệp về thay đổi văn hóa an toàn bệnh nhân hoặc khía cạnh an toàn. Hai người chọn lọc độc lập từ 3679 nghiên cứu, còn lại 33 nghiên cứu thích hợp trong 35 bài viết. Sau khi phân tích các nghiên cứu, nhưng kết quả đo được là rất không đồng nhất. Sức mạnh của bằng chứng là thấp, và hầu hết các nghiên cứu đều đánh giá thấp đến chất lượng vừa phải. Trong những giới hạn này, bằng chứng cho thấy sự can thiệp về cải thiện nhận thức về văn hóa an toàn và có khả năng làm giảm tác hại của bệnh nhân.[55]
18 1.2.2 Tại Việt Nam An toàn người bệnh là một trong năm mục tiêu chất lượng mà Hội đồng quản lý chất lượng – Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh đã phổ biến và triển khai thực hiện trong toàn ngành. Khảo sát thực trạng văn hoá an toàn người bệnh của bệnh viện là một hoạt động khởi đầu không thể thiếu trong cải tiến nâng cao chất lượng bệnh viện, giúp bệnh viện nắm bắt những suy nghĩ, thái độ và hành vi của nhân viên bệnh viện liên quan đến an toàn người bệnh. Bệnh viện Nhi đồng 1 Thành phố Hồ Chí Minh khảo sát thực trạng và văn hóa an toàn người bệnh trong phạm vi toàn bệnh viện và tại các khoa theo 12 lĩnh vực liên quan đến chăm sóc người bệnh, tỉ lệ trả lời tích cực cao tập trung ở các lĩnh vực làm việc nhóm trong khoa, hỗ trợ của bệnh viện trong việc khuyến khích an toàn người bệnh, thông tin phản hồi và học tập cải tiến liên quan đến an toàn người bệnh. Trong khi đó, có nhiều phản hồi không tích cực ở các lĩnh vực như sự phối hợp giữa các khoa/phòng, phối hợp giữa các khoa trong bàn giao chuyển bệnh, thiếu nhân sự, cởi mở trong thông tin về sai sót, tần suất báo cáo sự cố và nhất là “hành xử không buộc tội khi có sai sót”.[3] Một nghiên cứu văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện Từ Dũ, luận văn thạc sĩ năm 2015 của tác giả Trần Nguyễn Như Anh. Kết quả nghiên cứu ghi nhận dữ liệu như sau: với số mẫu 2.118 nhân viên, trong đó chiếm hơn ½ là điều dưỡng và nữ hộ sinh, bác sĩ chiếm tỉ lệ 14,4%; và chỉ có khoảng 7 đối tượng khảo sát giữ chức vụ trưởng/phó khoa/phòng. Hầu hết người trả lời bản câu hỏi có thời gian công tác tại bệnh viện từ một năm trở lên. Và 50% người tham gia nghiên cứu có mức thu nhập hàng tháng trung bình từ 8 đến 12 triệu, 30 nhân viên trong khoảng 5 đến dưới 8 triệu và chỉ 7 nhân viên có mức thu nhập thấp nhất bệnh viện. Số liệu thống kê của nghiên cứu cho thấy văn hóa an toàn người bệnh được đánh giá tích cực nhất là lĩnh vực “Làm việc theo ê kíp trong khoa/phòng” với điểm số trung bình là 4,18 điểm, tiếp đến là “Quan điểm và hành động về an toàn người bệnh của người quản lý” với điểm trung bình là 4,07; và lĩnh vực nhận phản hồi tích cực thấp nhất, chỉ khoảng 2,3 điểm là thành phần “Bàn giao và chuyển bệnh” và “Phản ứng không trừng phạt lỗi”.[1]
19 Lịch sử thang đo 1.3 Trên thế giới, một số tổ chức quốc tế thúc đẩy việc thành lập một nền văn hóa an toàn bệnh nhân: Liên minh Thế giới về an toàn người bệnh, Cơ quan An toàn người bệnh quốc gia ở Anh, Cơ quan nghiên cứu y tế và chất lượng ở Mỹ và Ủy ban Úc về An toàn và Chất lượng chăm sóc sức khỏe. Nghiên cứu liên quan cũng đã được tiến hành tại châu Á.[19] [31] Hầu hết các nghiên cứu tập trung vào đánh giá các đặc tính tâm lý của HSOPSC đó đã được dịch ra ngôn ngữ riêng của họ (Nhật Bản, Na Uy, Thổ Nhĩ Kỳ, Hà Lan).[26] [31] [12] [49] Năm 2010 một nghiên cứu phân tích tâm lý đa chiều của Cơ quan nghiên cứu y tế và chất lượng (AHRQ) cuộc khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện, do tác giả Joann S Sorra và Naomi Dyer thực hiện. Số liệu điều tra từ 331 bệnh viện của Mỹ với 2.267 đơn vị bệnh viện và 50.513 người trả lời. Phân tích tâm lý khẳng định bản chất đa chiều của dữ liệu ở cấp độ cá nhân, đơn vị, bệnh viện phân tích. Kết quả được cung cấp bằng chứng tổng thể hỗ trợ 12 khía cạnh và 42 câu hỏi thuộc bộ câu hỏi “Khảo sát văn hóa an toàn người bệnh trên bệnh viện” là có tính chất tâm lý chấp nhận được ở tất cả các cấp độ phân tích, với một vài trường hợp ngoại lệ.[50] Những nghiên cứu ở Nhật Bản và Na Uy cho thấy độ tin cậy nội bộ khác nhau giữa các yếu tố, từ 0,46-0,88, trong đó yếu tố “nhân sự” có độ tin cậy thấp nhất (0,46 và 0,59 tương ứng).[31] [26] Sự thống nhất nội bộ của một số khía cạnh trong phiên bản tiếng Ả Rập của HSOPSC thấp hơn so với các khía cạnh ban đầu trong các nghiên cứu của Mỹ.[23] Trong khi có một số bằng chứng cho thấy các bản dịch của các HSOPSC là chấp nhận được về độ tin cậy và tốt xây dựng giá trị.[31] [49] [41] Các nghiên cứu của Bỉ, Thổ Nhĩ Kỳ và Đài Loan cũng được sử dụng để đo lường HSOPSC văn hóa an toàn bệnh nhân ở các quốc gia riêng của họ.[54] [12] [19]
20 Chƣơng 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Thiết kế nghiên cứu 2.1  Cắt ngang mô tả Thời gian- Địa điểm 2.2  Thời gian: tháng 4-7 năm 2016  Địa điểm: một bệnh viện tại TP.HCM Đối tƣợng nghiên cứu 2.3 2.3.1 Dân số mục tiêu:  Nhân viên y tế tại một bệnh viện thuộc TP. HCM 2.3.2 Dân số chọn mẫu:  Nhân viên y tế tại một bệnh viện thuộc TP. HCM tại thời điểm khảo sát Cỡ mẫu 2.4  Sử dụng công thức ước lượng trung bình Trong đó, • n: cỡ mẫu tối thiểu • Z: trị số phân phối chuẩn, với độ tin cậy 95% thì ( ) = 1,96 • α: Xác suất sai lầm loại 1 (α=0,05) • : độ lệch chuẩn của biến số cần ước lượng • d: độ chính xác mong muốn và nghiên cứu mong muốn d = 1/10 ( )  Dự trù 10% mất mẫu: 384 × 0.1 = 38  Vậy tổng mẫu cần thu thập: 384 + 38 = 422
21 Tiêu chí chọn mẫu 2.5 2.5.1 Tiêu chí chọn vào  Nhân viên chính thức của bệnh viện đồng ý tham gia nghiên cứu.  Các nhân viên y tế đang công tác tại các Khoa/ Phòng có thời gian làm việc tại Bệnh viện ít nhất 6 tháng.  Đối tượng bao gồm: Bác sĩ, Điều dưỡng chăm sóc người bệnh tại các Khoa nội trú, Kĩ thuật viên trực tiếp tiếp xúc người bệnh và Dược sĩ.  Bác sĩ: chọn những bác sĩ trực tiếp thăm khám người bệnh, ra chẩn đoán và y lệnh điều trị tại các Khoa (danh sách đính kèm).  Điều dưỡng: chọn các điều dưỡng chăm sóc người bệnh tại các Khoa (danh sách đính kèm).  Kĩ thuật viên: chọn các kỹ thuật viên trực tiếp tiếp xúc với người bệnh để thực hiện các kỹ thuật, thủ thuật.  Dược sĩ: Chọn các dược sĩ thực hiện công tác chuẩn bị thuốc cho người bệnh. 2.5.2 Tiêu chí loại ra  Những phiếu bỏ trống phần thông tin nền, các phần thang đo  Những phiếu đáp án trả lời đồng ý từ đầu đến cuối phiếu khảo sát Thu thập dữ kiện 2.6 2.6.1 Phƣơng pháp thu thập dữ kiện  Bƣớc 1: Chọn mẫu phân tầng Căn cứ vào số lượng các nhóm Bác sĩ, Điều Dưỡng, Dược sĩ, Kĩ thuật viên ở các khoa khảo sát, xác định tỉ lệ và cỡ mẫu cho từng nhóm đối tượng ở từng khoa.
22 Stt Đơn vị SỐ LƢỢNG TỪNG ĐỐI TƢỢNG Tổng Bác sĩ Điều dƣỡng Kĩ Thuật viên Dƣợc sĩ KHOA LÂM SÀNG 1 Khoa khám bệnh 10 20 0 0 30 2 Khoa Cấp cứu 5 10 0 0 15 3 Khoa Gây mê - Hồi sức 10 30 5 0 45 4 Khoa Phẫu thuật Tim mạch 5 10 0 0 15 5 Khoa Hồi sức tích cực 5 10 0 0 15 6 Khoa Phẫu thuật Hàm Mặt - Răng Hàm Mặt 5 10 0 0 15 7 Khoa Nội tim mạch 5 10 0 0 15 8 Khoa Ngoại thần kinh 5 10 0 0 15 9 Khoa Chấn thương chỉnh hình 5 10 0 0 15 10 Khoa Tiết niệu 5 10 0 0 15 11 Khoa Lồng ngực mạch máu 5 10 0 0 15 12 Khoa Ngoại Gan Mật Tụy 5 10 0 0 15 13 Khoa Ngoại Tiêu hóa 5 10 0 0 15 14 Khoa Tạo hình thẩm mỹ 5 10 0 0 15
23 Stt Đơn vị SỐ LƢỢNG TỪNG ĐỐI TƢỢNG Tổng Bác sĩ Điều dƣỡng Kĩ Thuật viên Dƣợc sĩ 15 Khoa Tai Mũi Họng 5 10 0 0 15 16 Khoa Mắt 5 10 0 0 15 17 Khoa Hậu môn trực tràng 5 10 0 0 15 18 Khoa Hô hấp 5 10 0 0 15 19 Khoa Tiêu hóa 5 10 0 0 15 20 Khoa Thần kinh 5 10 0 0 15 21 Khoa Nội tổng hợp - Phân khoa Nội tiêu hóa 5 10 0 0 15 22 Khoa Lão – CSGN 5 10 0 0 15 KHOA CẬN LÂM SÀNGLÂM SÀNG 1 Khoa Xét nghiệm 5 10 10 0 25 2 Khoa Nội soi 5 10 5 0 20 3 Khoa Thăm dò chức năng 5 5 5 0 15 4 Khoa Chẩn đoán hình ảnh 5 10 5 0 20 5 Khoa Dược 0 0 0 20 20
24 Stt Đơn vị SỐ LƢỢNG TỪNG ĐỐI TƢỢNG Tổng Bác sĩ Điều dƣỡng Kĩ Thuật viên Dƣợc sĩ ĐƠN VỊ 1 Đơn vị Hóa trị liệu ung thư 3 5 0 0 8 2 Đơn vị Can thiệp nội mạch 2 5 0 0 7 TỔNG CỘNG 145 295 30 20 490  Bƣớc 2: Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn: Điều dưỡng trưởng lập danh sách nhân viên tại mỗi khoa, bốc thăm ngẫu nhiên chọn ra các đối tượng tham gia khảo sát.  Sau khi chọn được đối tượng nghiên cứu, các Khoa cho thực hiện khảo sát qua bộ câu hỏi tự điền từ 9/5/2016 đến 13/5/2016. Nộp lại: vào ngày 14/5/2016 tại Phòng Quản lý chất lượng của bệnh viện.  Tổng số phiếu phát ra là 500 phiếu, tổng số phiếu thu lại là 443 phiếu.  Những phiếu bỏ trống hoặc điền không đầy đủ phần thông tin nền, các phần thang đo sẽ lược bỏ. Và những phiếu đáp án trả lời đồng ý từ đầu đến cuối phiếu khảo sát sẽ không có giá trị nên cũng bị lược bỏ. Tổng số phiếu lỗi là 49 phiếu.  Còn 394 phiếu là đủ điều kiện, và chuẩn bị cho việc nhập liệu. 2.6.2 Công cụ thu thập dữ kiện  Thu thập thông tin bằng bộ câu hỏi tự điền HSOPSC ( Hospital Safety On Patient Survey Culture), được phát triển bởi cơ quan Nghiên cứu và chất lượng của Hoa Kỳ (Agency for Healthcare Research and Quality) vào năm 2004.  Bộ câu hỏi phiên bản tiếng việt được dịch sát nghĩa với bản gốc.  HSOPSC gồm 42 câu chia thành 12 lĩnh vực, sử dụng thang đo Likert 5 điểm để đánh giá (từ 1 điểm đến 5 điểm, với 1 là hoàn toàn không đồng
25 và 5 là hoàn toàn đồng) hoặc tần suất (1 là không bao giờ đến 5 là luôn luôn). Mười hai lĩnh vực khảo sát bao gồm:  7 lĩnh vực về văn hóa an toàn trong phạm vi từng khoa: [1] Làm việc nhóm trong khoa (4 câu hỏi) [2] Lãnh đạo khoa khuyến khích ATNB (4 câu hỏi) [3] Học tập tổ chức– cải tiến liên tục (3 câu hỏi) [6] Thông tin phản hồi sai sót (3 câu hỏi) [8] Cởi mở trong thông tin về sai sót (3 câu hỏi) [10] Nhân lực (4 câu hỏi) [12] Phản ứng không trừng phạt lỗi (3 câu hỏi)  3 lĩnh vực về văn hóa an toàn phạm vi toàn bệnh viện: [4] Hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện (3 câu hỏi) [9] Làm việc nhóm giữa các khoa (4 câu hỏi) [11] Bàn giao và chuyển bệnh (4 câu hỏi)  2 lĩnh vực về kết quả liên quan đến ATNB [5] Nhận thức về ATNB (4 câu hỏi) [7] Tần suất báo cáo sự cố (3 câu hỏi)  Thông tin cá nhân gồm: giới, tuổi, số năm làm việc tại bệnh viện, số năm đã làm việc tại Khoa hiện tại, thời gian làm việc mỗi tuần, chức danh, số người bệnh tiếp xúc mỗi ngày, tập huấn về an toàn người bệnh. Liệt kê định nghĩa các biến số 2.7  Giới tính: là biến số nhị giá, gồm 2 giá trị:  Nam  Nữ  Tập huấn về An toàn ngƣời bệnh: là biến số nhị giá, gồm 2 giá trị  Có  Không  Tuổi: là biến định lượng  Số năm làm việc tại bệnh viện: là biến số định lượng  Số năm làm việc tại Khoa phòng hiện tại: là biến số định lượng  Số giờ làm việc mỗi tuần: là biến số định lượng
26  Số bệnh nhân chăm sóc/tiếp xúc mỗi ngày: là biến số định lượng  Chức danh: là biến danh định gồm 8 giá trị  Điều dưỡng cơ sở  Điều dưỡng trung cấp  Cử nhân điều dưỡng  Bác sĩ  Dược sĩ trung học  Dược sĩ đại học  Kỹ thuật viên  Khác (ghi rõ) Phƣơng pháp quản lý và phân tích số liệu 2.8 2.8.1 Phƣơng pháp quản lý số liệu  Dữ liệu sau khi được ghi nhận vào phiếu thu thập thông tin của nghiên cứu thì được kiểm tra xem đã đầy đủ thông tin và được ghi nhận rõ ràng hay không trước khi được gắn mã số và nhập vào máy tính.  Các dữ liệu được mã hóa, ví dụ 1 là nam và 0 là nữ để thuận tiện cho việc nhập và phân tích số liệu.  Dữ liệu được nhập bằng phần mềm EpiData phiên bản 3.1, là một phần mềm miễn phí có chức năng kiểm tra khi nhập dữ liệu để từ đó đảm bảo tính chính xác của dữ liệu nhập vào. Sau khi hoàn thành việc nhập các phiếu, dữ liệu điện tử được kiểm tra lại để phát hiện các dữ liệu ngoại lai (giá trị quá cao hoặc quá thấp so với bình thường) và đảm bảo các dữ liệu đã được nhập đúng với phiếu bằng giấy.  Sau đó tập tin dữ liệu được chuyển sang phần mềm phân tích thống kê Stata, phiên bản 13. 2.8.2 Phƣơng pháp phân tích thống kê  Thống kê mô tả được thể hiện qua tần số, tỉ lệ phần trăm đối với biến số định tính (ví dụ: tần số, tỉ lệ các nhóm giới tính, nhóm tập huấn về an toàn người bệnh, chức danh) và trung bình ± độ lệch chuẩn đối với biến số định lượng chuẩn (như: tuổi, thời gian làm việc mỗi tuần). Đối với những biến định lượng không chuẩn thì mô tả là trung vị và khoảng tứ vị
27 (như: số năm làm việc tại bệnh viện, số năm đã làm việc tại khoa,số người bệnh tiếp xúc mỗi ngày).  Thống kê phân tích sử dụng hệ số Alpha để đo lường độ tin cậy nội bộ. Tính giá trị sử dụng phương pháp đo lường tính giá trị cấu trúc, sử dụng EFA (phân tích nhân tố khám phá).  Mô tả thống kê lần lượt nhận định của nhân viên y tế với các khía cạnh văn hóa an toàn tại bệnh viện, sử dụng tần suất (tỉ lệ).  Phân tích điểm số văn hóa an toàn trung bình của từng khía cạnh khác nhau, hay điểm số an toàn trung bình chung bằng trung bình và độ lệch chuẩn, thêm phạm vi của số liệu (giá trị nhỏ nhất, lớn nhất,).  Mối tương quan giữa điểm số văn hóa an toàn trung bình của từng khía cạnh và từng đặc tính dân số với điểm số an toàn trung bình chung, được đo lường bằng tương quan Spearman.  Phân tích đa biến sẽ chạy những biến ý nghĩa và những biến sinh học với giá trị p<0,25, chạy regress và hiệu chỉnh với lệnh robust. Kiểm soát sai lệch 2.9 2.9.1 Kiểm soát sai lệch chọn lựa  Kiểm soát sai lệch chọn lựa bằng cách lấy mẫu xác suất  Giảm thiểu số người không đồng ý tham gia nghiên cứu 2.9.2 Kiểm soát sai lệch thông tin  Định nghĩa rõ ràng và cụ thể các biến số  Sử dụng từ ngữ dịch bản câu hỏi tiếng anh ra tiếng việt gần gũi, dễ hiểu cho nhân viên y tế khi tự đánh giá Y đức 2.10  Nghiên cứu không can thiệp, không gây nguy cơ cho đối tượng tham gia khảo sát  Giữ kín tên và thông tin cá nhân của từng đối tượng tham gia  Tôn trọng sự đồng ý tham gia nghiên cứu của các đối tượng
28 Chƣơng 3. KẾT QUẢ Đánh giá thang đo 3.1 3.1.1 Đánh giá tính tin cậy nội bộ của 12 khía cạnh VHATNB Bảng 3.1.Giá trị hệ số alpha của 12 khía cạnh VHATNB Giá trị hệ số alpha (Cronbach’s Alpha) Làm việc nhóm trong khoa 0,76 Lãnh đạo khoa khuyến khích ATNB 0,73 Học tập tổ chức– cải tiến liên tục 0,40 Thông tin phản hồi sai sót 0,66 Cởi mở trong thông tin về sai sót 0,56 Nhân lực 0,43 Phản ứng không trừng phạt lỗi 0,44 Hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện 0,60 Làm việc nhóm giữa các khoa 0,62 Bàn giao và chuyển bệnh 0,40 Nhận thức về ATNB 0,35 Tần suất báo cáo sự cố 0,84 0,87# # Alpha tổng của bộ câu hỏi HSOPSC Kết quả phân tích tính tin cậy nội bộ bằng hệ số Cronbach’s Alpha cho thấy bộ câu hỏi HSOPSC có tính tin cậy nội bộ với alpha tổng là 0,87, ở mức tốt. Với tiêu chí alpha ≥ 0,6 các khía cạnh về học tập tổ chức– cải tiến liên tục, cởi mở trong thông tin về sai sót, nhân lực, phản ứng không trừng phạt lỗi, bàn giao và chuyển bệnh và nhận thức về ATNB đã có hệ số alpha không đạt (< 0,6). Các khía cạnh đạt tiêu chí, có giá trị alpha từ mức chấp nhận được đến mức tốt (0,60- 0,84) là thông tin phản hồi sai sót, làm việc nhóm trong khoa, lãnh đạo khoa khuyến khích ATNB, hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện, làm việc nhóm giữa các khoa và tần suất báo cáo sự cố.
29 3.1.2 Đánh giá tính giá trị cấu trúc của bộ câu hỏi HSOPSC  Xác định các nhân tố Để đánh giá thang đo văn hóa an toàn người bệnh, nghiên cứu tiến hành phân tích nhân tố khám phá (EFA). Nhằm xác định các nhân tố và các biến nào đạt yêu cầu nghiên cứu. Các nhân tố cần giữ lại sẽ được xác định bằng sơ đồ phân tích song song (Parallel Analysis), có giá trị phương sai của nhân tố >1. Những biến có hệ số tải nhân tố (factor loading) dưới 0,4 sẽ bị loại bỏ khỏi thang đo. Bảng 3.2.Giá trị phương sai của các nhân tố ban đầu CÁC NHÂN TỐ Gía trị phƣơng sai (Eigenvalue) Y1 8,43 Y2 2,73 Y3 2,48 Y4 1,94 Y5 1,61 Y6 1,53 Y7 1,34 Y8 1,23 Y9 1,21 Y10 1,17 Y11 1,13 Y12 1,06 Sau khi thành lập ma trận hiệp phương sai, xác định ban đầu có 12 nhân tố, với giá trị phương sai của nhân tố (Eigenvalue) >1.
30  Chọn số nhân tố cần giữ lại Sơ đồ 3.1. Sơ đồ phân tích song song (Parallel Analysis) Từ sơ đồ 3.1 phân tích song song, số nhân tố xác định giờ là 5 nhân tố, với giá trị phương sai của nhân tố (eigenvalue) >1. Vậy số nhân tố giữ lại là 5 nhân tố sau nhiều bước phân tích. Nghiên cứu đặt tên lại cho 5 nhân tố như sau:  Y1: Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi  Y2: Làm việc theo nhóm trong đơn vị  Y3: Sai sót và động lực báo cáo sai sót  Y4: Làm việc theo nhóm giữa các khoa  Y5: Tần số sự kiện được báo cáo
31 Bảng 3.3.Giá trị phương sai của nhân tố (Eigenvalue) và giá trị hệ số alpha (Cronbach’s Alpha) NHÂN TỐ Giá trị phƣơng sai của nhân tố Giá trị hệ số alpha (Cronbach’s Alpha) Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi 7,90 0,85 Làm việc theo nhóm trong khoa 2,19 0,77 Sai sót và động lực báo cáo sai sót 1,96 0,64 Làm việc theo nhóm giữa các khoa 1,36 0,65 Tần số sự kiện đƣợc báo cáo 1,07 0,84 0,86# # Alpha tổng của bộ câu hỏi HSOPSC Qua khảo sát thang đo, còn lại 5 nhân tố (khía cạnh văn hóa) có giá trị phương sai của nhân tố >1, đó là Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi thông tin về lỗi; Làm việc theo nhóm trong đơn vị; Sai sót và động lực báo cáo sai sót; Làm việc theo nhóm giữa các khoa ; Tần số sự kiện được báo cáo. Giá trị alpha của 5 khía cạnh đều > 0,6, giá trị alpha từ 0,64 - 0,85, trong đó Quản lý thúc đẩy và phản hồi thông tin về lỗi có giá trị alpha cao nhất ( 0,85); Sai sót và động lực báo cáo sai sót có giá trị alpha thấp nhất, với 0,64. Bảng 3.4.Hệ số tải nhân tố (Factor loading) NHÂN TỐ Hệ số tải nhân tố Y1 Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi A13. Khoa có thực hiện đánh giá lại biện pháp cải thiện 0,51 B1. Quản lý khen ngợi và khuyến khích nhân viên 0,54 B2. Quản lý quan tâm nghiêm túc các ý kiến đề xuất của nhân viên trong vấn đề ATNB 0,49 B4. Quản lý không quan tâm về vấn đề ATNB 0,42
32 NHÂN TỐ Hệ số tải nhân tố Y1 Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi C1.Nhân viên luôn nhận các phản hồi về các vấn đề cần cải tiến, khắc phục ATNB dựa trên các báo cáo sự cố vừa xảy ra 0,47 C2.Nhân viên được khuyến khích, mạnh dạn phát biểu ý kiến 0,68 C3.Nhân viên được thông tin kịp thời về các sự cố, sai sót 0,57 C4. Nhân viên được khuyến khích phát biểu, đặt câu hỏi, đóng góp ý kiến 0,76 C5.Nhân viên thảo luận, chia sẻ với nhau về các vấn đề ATNB 0,72 F1.Công tác quản lý giúp tạo ra một môi trường tốt 0,44 Y2 Làm việc theo nhóm trong khoa A1. Mọi người trong khoa có sự hỗ trợ nhau trong công việc 0,61 A3. Nhân viên tại khoa phối hợp tốt với nhau cùng thực hiện 0,55 A4. Mọi người luôn tôn trọng lẫn nhau 0,65 A6. Khoa chủ động thực hiện các biện pháp cải thiện, đảm bảo an toàn người bệnh 0,51 A11. Nhân viên trong khoa hỗ trợ nhau một cách nhanh chóng 0,50 Y3 Sai sót và động lực báo cáo sai sót A8. Nhân viên cảm thấy bị thành kiến khi gây ra các lỗi, sai sót 0,45 A10. Sai sót nghiêm trọng chưa xảy ra tại khoa là do may mắn 0,57 A14. Nhân viên cảm thấy áp lực với môi trường làm việc 0,54 A16. Nhân viên lo lắng các lỗi và sai sót họ gây ra sẽ bị lãnh đạo lưu ý 0,41 Y4 Làm việc theo nhóm giữa các khoa F2.Có sự phối hợp tốt giữa các khoa/phòng 0,43 F3. Sai sót thường xảy ra khi chuyển bệnh nhân 0,42
33 NHÂN TỐ Hệ số tải nhân tố Y4 Làm việc theo nhóm giữa các khoa F4. Có sự hợp tác nhanh chóng, kịp thời giữa các khoa/phòng 0,46 F6.Có sự mâu thuẫn, xung đột giữa nhân viên ở các khoa 0,50 F10.Có sự hỗ trợ nhau rất tốt giữa các khoa 0,58 Y5 Tần số sự kiện đƣợc báo cáo D1.Các sai sót, sự cố xuýt xảy ra 0,72 D2.Các sai sót, sự cố tiềm tàng 0,82 D3.Các sai sót, sự cố ảnh hưởng đến bệnh nhân 0,79 Sau phân tích EFA, các hệ số tải nhân tố có giá trị từ 0,41-0,82. Như vậy sau phần kiểm định thang đo, từ 12 nhân tố ban đầu thì giờ còn lại là 5 nhân tố, các nhân tố Nhận thức chung về an toàn; Học tập tổ chức và cải tiến liên tục; Nhân sự; Truyền thông cởi mở; Phản hồi và thông tin về lỗi; Hỗ trợ quản lý bệnh viện; Bàn giao bệnh viện và chuyển tiếp đã bị loại bỏ. Hai nhân tố Quản lý triển vọng và hành động thúc đẩy an toàn và Phản ứng không trừng phạt về lỗi đã đổi tên thành Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi ; Sai sót và động lực báo cáo sai sót. Các câu hỏi trong các nhân tố cũng thay đổi và được rút gọn, từ 42 câu hỏi ban đầu giảm xuống còn 27 câu hỏi.
34 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh trung bình 3.2 3.2.1 Mô tả đặc tính dân số Bảng 3.5.Đặc tính dân số Đặc tính Tần số Tỉ lệ % Giới tính Nam Nữ 120 274 30 70 Tập huấn về ATNB Có Không 362 32 92 8 Tuổi 31 ± 8* Thời gian làm việc tại bệnh viện (năm) 3 (2-8)** Thời gian làm việc tại khoa (năm) 3 (1,5-6)** Số giờ làm việc mỗi tuần (giờ) 51,3 ± 11,3* Số bệnh nhân tiếp xúc mỗi ngày (số bệnh nhân) 10 (8-48)** *Trung bình ± độ lệch chuẩn ** Trung vị (khoảng tứ vị) Có sự chênh lệch về giới tính trong nghiên cứu, khoảng 70% là nữ giới. Đa phần các nhân viên y tế trong nghiên cứu đã được tập huấn về an toàn người bệnh, tỉ lệ chiếm hơn 90%. Độ tuổi trung bình của nhân viên y tế trong khảo sát là 31 tuổi với độ lệch chuẩn là 8 tuổi. Năm mươi phần trăm nhân viên y tế trong khảo sát có thời gian làm việc tại bệnh viện từ 2 đến 8 năm, tương ứng cũng 50% nhân viên có thời gian làm việc tại khoa là từ 1,5 đến 6 năm. Số giờ làm việc mỗi tuần trung bình của một nhân viên y tế là 51,3 giờ, dao động trong khoảng 40 giờ đến 62,6 giờ. Số bệnh nhân trung vị nhân viên y tế tiếp xúc là 10 bệnh nhân mỗi ngày.
35 Bảng 3.6. Nhóm chức danh, chức danh Đặc tính Tần số Tỉ lệ % Nhóm chức danh Điều dưỡng Bác sĩ Dược sĩ Kĩ thuật viên 242 118 14 20 61 30 4 5 Chức danh Điều dưỡng cơ sở Điều dưỡng trung cấp Cử nhân điều dưỡng Bác sĩ Dược sĩ trung học Dược sĩ đại học Kỹ thuật viên 8 160 74 118 5 9 20 2 41 19 30 1 2 5 Trong mẫu khảo sát phần lớn là nhóm điều dưỡng, chiếm tỉ lệ cao nhất (61%), nhóm dược sĩ là nhóm có tỉ lệ thấp nhất (4%), bác sĩ chiếm 30% và 5% còn lại là kĩ thuật viên. Trong đó chức danh chiếm đa số lần lượt là là điều dưỡng trung cấp (41%), bác sĩ (30%), cử nhân điều dưỡng (19%), và 10% thuộc các chức danh còn lại.
36 3.2.2 Đánh giá của nhân viên y tế về mức độ an toàn ngƣời bệnh Biểu đồ 3.1. Tỉ lệ các mức độ an toàn ngƣời bệnh của bệnh viện Kết quả khảo sát cho thấy gần 60% nhân viên nhận định rằng bệnh viện có công tác an toàn người bệnh ở mức rất tốt, 39% nhân viên nhận định điều này ở mức chấp nhận được và chỉ có một số rất nhỏ nhân viên (4%) nhận định mức độ an toàn người bệnh của bệnh viện ở mức trung bình và kém. Bảng 3.7.Điểm an toàn người bệnh trung bình Trung bình ± Độ lệch chuẩn Giá trị nhỏ nhất Giá trị lớn nhất Điểm an toàn ngƣời bệnh 3,6 ± 0,6 2 5 Trung bình điểm an toàn người bệnh chung của bệnh viện được nhân viên y tế đánh giá bằng 3,6 với độ lệch chuẩn là 0,6. Cho thấy nhân viên nhận định rằng bệnh viện có công tác an toàn người bệnh ở mức rất tốt. 1% 56% 39% 4% 0% Xuất sắc Rất tốt Chấp nhận được Trung bình Kém
37 3.2.3 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh Bảng 3.8.Quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi Hoàn toàn không đồng ý Không đồng ý Không ý kiến Đồng ý Hoàn toàn đồng ý Không đồng ý N (%) Không ý kiến N (%) Đồng ý N (%) Đánh giá lại kết quả biện pháp cải tiến 15 (4) 61 (15) 320 (81) Khuyến khích làm đúng qui trình 20 (5) 81 (21) 295 (74) Quan tâm nghiêm túc ý kiến đề xuất của nhân viên 21 (5) 71 (18) 304 (77) Phản hồi về cải tiến, khắc phục cho NV 62 (16) 116 (29) 216 (55) Nhân viên được thông tin kịp thời về các sự cố, sai sót 35 (9) 69 (17) 290 (74) Khuyến khích NV phát biểu ý kiến 41 (11) 60 (15) 293 (74) Khuyến khích phát biểu, đặt câu hỏi, đóng góp ý kiến 30 (8) 72 (18) 292 (74) Nhân viên thảo luận, chia sẻ về ATNB 33 (8) 59 (15) 302 (77) Công tác quản lý tạo một môi trường tốt 21 (5) 31 (8) 342 (87) Khảo sát thấy được 80% nhân viên y tế nhận định rằng bệnh viện có thực hiện đánh giá lại kết quả các biện pháp sau khi cải tiến về ATNB. Quản lý tại khoa phòng khuyến khích nhân viên khi họ làm đúng qui trình ATNB, họ quan tâm nghiêm túc đến đề xuất của nhân viên, hơn 75% nhân viên đồng ý với hai điều này. Hơn ½ nhân viên nhận được phản hồi về các vấn đề cần cải tiến, khắc phục nhằm đảm bảo an toàn người bệnh và 74% nhân viên đồng ý rằng họ được thông tin kịp thời về các sự cố, sai sót chuyên môn đã xảy ra tại khoa và các khoa khác. Nhân
38 viên luôn được khuyến khích, mạnh dạn phát biểu ý kiến nếu họ phát hiện và thấy bất cứ vấn đề gì có thể gây hại đến người bệnh cũng như được khuyến khích phát biểu, đặt câu hỏi, đóng góp ý kiến vào các quyết định, hành động đảm bảo ATNB, hơn 70% nhân viên y tế đồng ý với điều này. Khoảng 87% nhân viên cho rằng công tác quản lý tạo môt môi trường tốt đảm bảo ATNB và nhân viên thường thảo luận và chia sẽ với nhau về các vấn đề ATNB. Bảng 3.9.Làm việc theo nhóm trong khoa Hoàn toàn không đồng ý Không đồng ý Không ý kiến Đồng ý Hoàn toàn đồng ý Không đồng ý N (%) Không ý kiến N (%) Đồng ý N (%) Nhân viên hỗ trợ nhau trong công việc 18 (5) 12 (3) 364 (92) Mọi người phối hợp tốt với nhau khi công việc gấp 10 (3) 31 (7) 353 (90) Mọi người luôn tôn trọng lẫn nhau 19 (5) 84 (21) 291 (74) Khoa chủ động thực hiện các biện pháp cải thiện ATNB 5 (1) 39 (10) 350 (89) Nhân viên hỗ trợ nhau nhanh chóng 28 (7) 74 (19) 292 (74) Nhân viên y tế trong khoa hỗ trợ nhau trong công việc và khi có công việc gấp mọi người phối hợp rất tốt với nhau, hơn 90% nhân viên y tế đồng ý với hai điều này. Khoảng 74% nhân viên cho rằng mọi người trong khao tôn trọng lẫn nhau và khi một bộ phận tại khoa có nhiều công việc cần sự trợ giúp, họ nhanh chóng nhận được sự hỗ trợ từ các bộ phận khác trong khoa. Đa số nhân viên nhận định khoa của họ chủ động thực hiện các biện pháp cải thiện an toàn người bệnh, với 89% nhân viên đồng ý.
39 Bảng 3.10. Sai sót và động lực báo cáo sai sót Hoàn toàn không đồng ý Không đồng ý Không ý kiến Đồng ý Hoàn toàn đồng ý Không đồng ý N (%) Không ý kiến N (%) Đồng ý N (%) Nhân viên cảm thấy bị thành kiến 233 (59) 101 (26) 60 (15) Sai sót nghiêm trọng chưa xảy ra tại khoa là do may mắn 212 (54) 114 (29) 68 (17) Nhân viên cảm thấy áp lực với môi trường làm việc 68 (17) 128 (32) 198 (51) Nhân viên có tâm lý lo lắng, sợ hãi 80 (20) 120 (30) 194 (50) Kết quả khảo sát gần 60% nhân viên y tế cho rằng họ không cảm thấy bị thành kiến khi gây ra các lỗi và sai sót. Nhưng 50% nhân viên có tâm lý lo lắng và sợ hãi các lỗi và sai sót mà họ gây ra sẽ bị lãnh đạo lưu ý. Khoảng 54% nhân viên không đồng ý với ý kiến sai sót nghiêm trọng chưa xảy ra tại khoa của họ là do may mắn, và ½ nhân viên trong khảo sát cảm thấy áp lực với môi trường làm việc. Bảng 3.11. Làm việc theo nhóm giữa các khoa Hoàn toàn không đồng ý Không đồng ý Không ý kiến Đồng ý Hoàn toàn đồng ý Không đồng ý N (%) Không ý kiến N (%) Đồng ý N (%) Sai sót thường xảy ra khi chuyển bệnh 128 (33) 159 (40) 107 (27) Các khoa hợp tác nhanh chóng 33 (9) 87 (22) 274 (69) Có sự mâu thuẫn, xung đột giữa nhân viên ở các khoa 219 (56) 111 (28) 64 (16) Hỗ trợ nhau rất tốt giữa các khoa 23 (6) 71 (18) 300 (76)
40 Hơn 70% nhân viên y tế nhận định rằng có sự hợp tác nhanh chóng, kịp thời giữa các khoa/phòng và các khoa hỗ trợ nhau rất tốt nhằm mang lại chất lượng chăm sóc tốt nhất cho bệnh nhân. Và khoảng 56% nhân viên không đồng ý có sự mâu thuẫn, xung đột giữa nhân viên ở các khoa, và 40% nhân viên không ý kiến với nhận định sai sót thường xảy ra khi chuyển bệnh nhân từ khu điều trị này qua khu điều trị khác. Bảng 3.12. Tần số sự kiện được báo cáo Hoàn toàn không đồng ý Không đồng ý Không ý kiến Đồng ý Hoàn toàn đồng ý Không đồng ý N (%) Không ý kiến N (%) Đồng ý N (%) Các sự cố “xuýt xảy ra” được báo cáo 181 (46) 120 (30) 93 (24) Các sự cố “tiềm tàng” được báo cáo 144 (37) 113 (28) 137 (35) Các sự cố xảy ra “tác động đến NB nhưng chưa gây hại” được báo cáo 163 (41) 85 (22) 146 (37) Nhân viên y tế cho rằng khoa họ không báo cáo các sự cố “xuýt xảy ra” khoảng 46% nhân viên cho nhận định này. Đối với sự cố “ có nguy cơ tiềm tàng gây hại cho bệnh nhân” khoảng 37% nhân viên cho rằng khoa họ không báo cáo và 35% nhân viên y tế thì cho rằng có báo cáo, bên cạnh đó khoảng 28% nhân viên không ý kiến về điều này. Với các sự cố xảy ra “tác động đến NB nhưng chưa gây hại” hơn 40% nhân viên cho rằng khoa họ không báo cáo, và 37% nhân viên thì nhận định điều này có báo cáo.
41 Bảng 3.13. Điểm số VHATNB trung bình của 5 khía cạnh văn hóa Trung bình Độ lệch chuẩn Giá trị nhỏ nhất Giá trị lớn nhất Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi 3,9 0,6 1,6 5 Làm việc theo nhóm trong khoa 4,0 0,5 1,6 5 Sai sót và động lực báo cáo sai sót 3,1 0,7 1,5 5 Làm việc theo nhóm giữa các khoa 3,5 0,6 2 4,8 Tần số sự kiện đƣợc báo cáo 2,9 1,0 1 5 Điểm số văn hóa an toàn người bệnh trung bình của các khía cạnh văn hóa dao động từ 2,9 đến 4,0. Khía cạnh làm việc nhóm trong khoa và quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi thông tin về lỗi đều có điểm văn hóa an toàn người bệnh trung bình cao lần lượt là 4,0 và 3,9 điểm. Hai khía cạnh sai sót và động lực báo cáo sai sót; Làm việc theo nhóm giữa các khoa có điểm trung bình >3, còn khía cạnh tần số sự kiện được báo cáo có điểm trung bình thấp nhất, chiếm 2,9 điểm. Bảng 3.14. Điểm VHATNB trung bình của 3 nhóm cấp độ Trung bình Độ lệch chuẩn Giá trị nhỏ nhất Giá trị lớn nhất Cấp quản lý bệnh viện 3,9 0,6 1,6 5 Cấp quản lý khoa phòng 3,0 0,6 1,6 4,7 Cấp nhân viên 3,8 0,5 2,1 4,8 Xét điểm văn hóa an toàn người bệnh trung bình theo 3 cấp độ: cấp quản lý bệnh viện, cấp quản lý khoa phòng và cấp nhân viên. Kết quả cho thấy điểm trung bình của cả 3 cấp độ đều 3, trong đó điểm văn hóa an toàn người bệnh của cấp quản lý bệnh viện và cấp nhân viên xấp xỉ bằng nhau, điểm lần lượt là 3,9 và 3,8, còn cấp quản lý khoa phòng có điểm trung bình thấp nhất 3,0 điểm. Nhìn chung điểm văn hóa an toàn người bệnh trung bình theo 3 cấp độ đều ở mức tốt và rất tốt.
42 3.2.4 Các yếu tố tác động đến điểm số an toàn ngƣời bệnh Bảng 3.15. Tương quan Spearman điểm số an toàn người bệnh với điểm số văn hóa an toàn của từng khía cạnh Điểm số văn hóa an toàn Hệ số tƣơng quan Spearman Giá trị p Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi 0,37 <0,001 Làm việc theo nhóm trong khoa 0,33 <0,001 Sai sót và động lực báo cáo sai sót 0,29 <0,001 Làm việc theo nhóm giữa các khoa 0,22 <0,001 Tần số sự kiện đƣợc báo cáo 0,03 0,497 Kết quả bảng 3.9 cho thấy khía cạnh “tần số sự kiện được báo báo”, “làm việc theo nhóm giữa các khoa” không có mối tương quan đến điểm an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện. Có sự tương quan thuận, yếu giữa điểm an toàn người bệnh trung bình với điểm “quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi”, “làm việc theo nhóm trong khoa”, và “sai sót và động lực báo cáo sai sót”, với hệ số tương quan Spearman (rs) lần lượt là 0,37, 0,33 và 0,29. Có mối liên quan của các khía cạnh còn lại với điểm số an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện, cụ thể là khi tăng điểm số “quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi”, điểm số về “làm việc theo nhóm trong khoa”, hay “sai sót và động lực báo cáo sai sót” thì điểm an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện cũng sẽ tăng, nhưng sự tăng này là tăng đơn điệu không tuyến tính, tất cả đều có ý nghĩa thống kê với p<0,001.
43 Bảng 3.16. Tương quan Spearman điểm số an toàn người bệnh với điểm số văn hóa an toàn của 3 cấp độ Điểm số văn hóa an toàn Hệ số tƣơng quan Spearman Giá trị p Cấp quản lý bệnh viện 0,37 <0,001 Cấp quản lý khoa phòng 0,19 <0,001 Cấp nhân viên 0,31 <0,001 Xem xét mối tương quan giữa điểm an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện với điểm số về 3 cấp độ, ta có sự tương quan thuận, yếu giữa điểm an toàn người bệnh trung bình với điểm “cấp quản lý bệnh viện” và “cấp nhân viên”, với hệ số rs lần lượt là 0,37 và 0,31. Không có mối tương quan giữa “cấp quản lý khoa phòng” với điểm an toàn người bệnh trung bình (rs=0,19). Mối liên quan giữa điểm số của 3 cấp độ với điểm an toàn người bệnh trung bình là khi tăng điểm về “cấp quản lý bệnh viện”, điểm về “cấp quản lý khoa” thì điểm an toàn người bệnh trung bình chung cũng sẽ tăng, cả hai đều có ý nghĩa thống kê (p<0,001).
44 Bảng 3.17. Tương quan Spearman giữa điểm số an toàn người bệnh trung bình với đặc tính dân số Điểm số văn hóa an toàn Hệ số tƣơng quan Spearman Giá trị p Giới tính (nam) -0,03 0,53 Tập huấn về ATNB (có) -0,01 0,82 Chức danh Điều dƣỡng Bác sĩ Dƣợc sĩ Kĩ thuật viên 0,03 -0,03 0,05 -0,06 0,51 0,57 0,29 0,24 Tuổi -0,08 0,11 Số giờ làm việc mỗi tuần -0,08 0,13 Thời gian làm việc tại bệnh viện -0,07 0,19 Thời gian làm việc tại khoa -0,05 0,31 Số bệnh nhân tiếp xúc mỗi ngày -0,01 0,80 Sau khi xem xét mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh trung bình với đặc tính dân số, nhận thấy không có mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh trung bình với các đặc tính dân số mẫu, như: giới, tuổi, chức danh (điều dưỡng, bác sĩ, dược sĩ và kỹ thuật viên), tập huấn về an toàn người bệnh, số giờ làm việc mỗi tuần, thời gian làm việc tại bệnh viện, thời gian làm việc tại khoa, tố bệnh nhân tiếp xúc mỗi ngày, với giá trị rs <0,3 và p>0,05. 3.2.5 Phân tích đa biến Sau khi phân tích đơn biến, chọn những biến số có p<0,25 đưa vào mô hình đa biến, để loại tác động của các biến gây nhiễu.
45 Bảng 3.18. Mô hình đa biến Điểm số văn hóa an toàn Giá trị p Giá trị p hiệu chỉnh Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi <0,001 <0,001 Làm việc theo nhóm trong khoa <0,001 0,043 Sai sót và động lực báo cáo sai sót <0,001 0,001 Làm việc theo nhóm giữa các khoa <0,001 _ Cấp quản lý bệnh viện <0,001 _ Cấp quản lý khoa phòng <0,001 _ Cấp nhân viên <0,001 _ Kỹ thuật viên 0,24 _ Tuổi 0,11 _ Số giờ làm việc mỗi tuần 0,13 _ Thời gian làm việc tại bệnh viện 0,19 _ Sau khi phân tích đa biến, loại đi các yếu tố tác động, gây nhiễu kết quả cho thấy chỉ còn quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi, làm việc theo nhóm trong khoa, và sai sót và động lực báo cáo sai sót thực sự có mối liên quan với điểm an toàn người bệnh chung của bệnh viện, với giá trị p lần lượt của 3 khía cạnh là <0,001, 0,043 và 0,001.
46 Chƣơng 4. BÀN LUẬN Đánh giá thang đo 4.1 4.1.1 Đánh giá tính tin cậy nội bộ Thang đo HSOPSC sau đánh giá thể hiện tính tin cậy nội bộ tốt với hệ số alpha tổng là 0,87 (bảng 3.1). Trong tổng 12 khía cạnh, các khía cạnh về học tập tổ chức– cải tiến liên tục, cởi mở trong thông tin về sai sót, nhân lực, phản ứng không trừng phạt lỗi, bàn giao và chuyển bệnh và nhận thức về ATNB đã có hệ số alpha không đạt (< 0,6). Các khía cạnh còn lại là thông tin phản hồi sai sót, làm việc nhóm trong khoa, lãnh đạo khoa khuyến khích ATNB, hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện, làm việc nhóm giữa các khoa và tần suất báo cáo sự cố có giá trị alpha từ mức chấp nhận được đến mức tốt (0,60-0,84). Giá trị hệ số alpha của 12 khía cạnh dao động từ 0,35-0,84. Kết quả này tương đối thấp hơn so với kết quả của nhiều nghiên cứu trên thế giới. Cụ thể, nghiên cứu khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại 32 bệnh viện tại 15 thành phố trên khắp Trung Quốc năm 2013, của tác giả Yanli Nie và các cộng sự; Nghiên cứu tại các bệnh viện tại Hà Lan, năm 2008, của tác giả Smits và các đồng nghiệp, khảo sát văn hóa an toàn người bệnh; Và khảo sát kiểm tra các tính chất tâm lý ở nhiều cấp của bộ câu hỏi HSOPSC của tổ chức AHRQ do tác giả Joann S Sorra và Naomi Dyer thực hiện vào năm 2010.[41] [49] [50] Giá trị alpha trong các nghiên cứu tại Trung Quốc, Hà Lan và AHRQ lần lượt là 0,47-0,75, 0,57-0,79 và 0,62-0,85. Tuy nhiên các kết quả của các nghiên cứu đều khẳng định rằng bộ câu hỏi HSOPSC có tính tin cậy nội bộ cao ở nhiều quốc gia. Tuy nhiên cũng có sự tương đồng về kết quả trong nghiên cứu của chúng tôi với nghiên cứu tại Hà Lan là đều có giá trị alpha của học tập tổ chức- cải tiến liên tục và nhân sự < 0,6.[49] Nghiên cứu của chúng tôi có thêm sự tương đồng với nghiên cứu tại Trung Quốc rằng khía cạnh cởi mở trong thông tin về sai sót có giá trị alpha thấp (<0,6).[41] 4.1.2 Đánh giá tính giá trị Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA (Exploratory Factor Analysis, gọi tắt là phương pháp EFA) để đánh giá giá trị quan trọng của thang đo là giá trị hội tụ và giá trị phân biệt. Ban đầu phân tích, thang đo
47 có 12 nhân tố từ Y1-Y12 có giá trị phương sai >1. Nhằm xác định các nhân tố nào cần giữ lại, nghiên cứu sử dụng sơ đồ phân tích song song (Sơ đồ 3.1), sau đó chọn những nhân tố có giá trị phương sai của nhân tố >1 (Bảng 3.2). Sử dụng phép quay varimax, loại bỏ những biến có hệ số tải nhân tố dưới 0,4. Sau phân tích, thang đo còn lại 5 nhân tố và phân tích nhân tố giải thích được 82,02%. Số nhân tố giữ lại trong khảo sát của chúng tôi thấp hơn nghiên cứu của tác giả Nguyễn Trần Như Anh về văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện Từ Dũ trên 2118 nhân viên y tế vào năm 2015.[1] Ngoài ra, kết quả này cũng thấp hơn những nghiên cứu khác trên thế giới, như: Nghiên cứu khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại 32 bệnh viện tại 15 thành phố trên khắp Trung Quốc năm 2013; Nghiên cứu tại các bệnh viện tại Hà Lan, năm 2008, của tác giả Smits và các đồng nghiệp, khảo sát văn hóa an toàn người bệnh; Nghiên cứu tiến hành với các nhân viên y tế từ 13 bệnh viện đa khoa chăm sóc cấp tính ở Nhật Bản, của tác giả Shinya Ito và cộng sự vào năm 2011.[41] [49] [31] Theo nghiên cứu của tác giả MacCallum RC cùng cộng sự vào năm 2001, đã nghiên cứu về vấn đề cỡ mẫu trong phân tích nhân tố. Kết quả nói rằng số lượng nhân tố, sự hội tụ và phân biệt sẽ bị hưởng bởi số lượng mẫu, cụ thể số lượng nhân tố sẽ nhỏ bởi cỡ mẫu nhỏ.[37] Điều này có thể lý giải số nhân tố giữ lại trong nghiên cứu chủa chúng tôi nhỏ hơn các nghiên cứu khác. Sau khi thực hiện phân tích nhân tố khám phá, nghiên cứu của chúng tôi thực hiện đánh giá lại hệ số alpha của bộ câu hỏi trên cấu trúc mới. Gía trị hệ số alpha của 5 khía cạnh dao động từ 0,64 - 0,85, trong đó quản lý thúc đẩy và phản hồi thông tin về lỗi có giá trị alpha cao nhất ( 0,85); Sai sót và động lực báo cáo sai sót có giá trị alpha thấp nhất, với 0,64. Kết quả của chúng tôi cao hơn kết quả nghiên cứu tại Từ Dũ và nghiên cứu tại Hà Lan. Hai nghiên cứu này cũng thực hiện đo lường hệ số alpha sau khi thực hiện EFA, hệ số alpha sau khi đánh giá lại của hai nghiên cứu này lần lượt là: 0,53-0,76 và từ 0,58-0,79.[1] [49]
48 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh trung bình 4.2 4.2.1 Mô tả đặc tính dân số Giới tính Nhân viên y tế trong mẫu khảo sát đa số là nữ giới (70%). Điều này tương đồng với nhiều nghiên cứu khác trên thế giới như: Nghiên cứu tại Đài Loan vào tháng 7 năm 2010, của 2 tác giả I-Chi Chen và Hung-Hui Li, đo lường văn hóa an toàn người bệnh tại các bệnh viện, sử dụng bộ câu hỏi HSOPSC với cỡ mẫu là 778 nhân viên y tế; Nghiên cứu tại Nhật Bản năm 2011; Nghiên cứu cắt ngang tại cộng hòa Li Băng của nhóm tác giả Fadi El-Jardali và các cộng sự, tiến hành ở 68 bệnh viện tư nhân vào năm 2010, khảo sát tình trạng hiện tại về văn hóa an toàn người bệnh; Nghiên cứu tại một bệnh viện lớn thuộc Ri-át, thủ đô của Ả Rập Saudi, năm 2014. Tỉ lệ nữ giới tham gia khảo sát của các nghiên cứu trên lần lượt là 73,7%, 75,5%, 66,8% và 71,4%. [19] [31] [23] [24] Tỉ lệ nhân viên đã được tập huấn về an toàn người bệnh trong nghiên cứu của chúng tối rất cao, chiếm 92%. Kết quả này cao hơn kết quả khảo sát tại Đài Loan (78,8%) và cao hơn 13,2%.[19] Nhóm chức danh Trong mẫu khảo sát phần lớn là nhóm điều dưỡng, chiếm tỉ lệ cao nhất (61%), nhóm dược sĩ mlà nhóm có tỉ lệ thấp nhất (4%), bác sĩ chiếm 30% và 5% còn lại là kĩ thuật viên. Kết quả này tương đồng với kết quả của các nghiên cứu: Văn hóa an toàn người bệnh tại Từ Dũ, năm 2015; Nghiên cứu tại Nhi Đồng 1 năm 2012, do tác giả Tăng Chí Thượng và các cộng sự thực hiện.[1] [3] Trong nghiên cứu tại Từ Dũ điều dưỡng và nữ hộ sinh cũng chiếm tỉ lệ cao nhất (51%), bác sĩ chiếm tỉ lệ 14,4%, kỹ thuật viên là 6,9% và dược sĩ chiếm tấp nhất (2,6%).[1] Đối với nghiên cứu tại Nhi Đồng điều dưỡng và kỹ thuật viên chiếm 76% và bác sĩ chiếm 24%.[3] Ở các nghiên cứu tại Li Băng, Ri-Át, Saudi tại Ả Rập và nghiên cứu khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại các bệnh viện tại Hà Lan, năm 2008, của tác giả Smits và các đồng nghiệp, nghiên cứu của AHRQ ta cũng thấy được sự tương đồng.[23] [24] [11] [49] [50]Trong các nghiên cứu này ta xem vai trò của y tá tương đồng với vai trò điều dưỡng trong nghiên cứu của chúng tôi, tỉ lệ y tá ở các nghiên
49 cứu cũng chiếm tỉ lệ cao nhất. Như nghiên cứu tại Li Băng y tá chiếm 57,8%, kỹ thuật viên là 13,7% và bác sĩ chiếm 3,7, cuối cùng dược sĩ cũng chiếm tỉ lệ nhỏ nhất là 1,0%.[23] Tỉ lệ y tá trong nghiên cứu tại Ri-Át và Ả Rập Saudi và Hà Lan cũng cao lần lượt là 50,1%, 60% và 59,8%.[24] [11] [49] Với số lượng mẫu là 50513 người trả lời phỏng vấn, thì y tá đã chiếm 45%, kỹ thuật viên chiếm 16% và dược sĩ chiếm khoảng 2%.[50] Tuổi Độ tuổi trung bình của nhân viên y tế trong nghiên cứu của chúng tôi là 31 tuổi với độ lệch chuẩn là 8 tuổi (từ 23-39 tuổi) (bảng 3.4). Kết quả này thấp hơn kết quả của nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ năm 2009, với tuổi trung bình của nhân viên y tế là 35 tuổi và độ lệch chuẩn là 6 tuổi.[13] Và cũng thấp hơn kết quả khảo sát của Đài Loan là 35 tuổi.[19] Dù kết quả nghiên cứu của chúng tôi có độ tuổi trung bình thấp hơn 2 nghiên cứu trên, nhưng nhìn chung nhân viên y tế trong các nghiên cứu khảo sát đều có độ tuổi tương đối trẻ. Cụ thể có thể thấy thêm, trong nghiên cứu tại Nhật Bản nhân viên y tế có độ tuổi từ 20-39 tuổi chiếm 61,7%.[31] Thời gian làm việc tại bệnh viện Vì biến số thời gian làm việc tại bệnh viện là biến định lượng có phân phối lệch, nên nghiên cứu thể hiện số trung vị và khoảng tứ vị để báo cáo. Thời gian làm việc trung vị tại bệnh viện là 3 năm, với khoảng tứ vị từ 2-8 năm. Cho thấy rằng 50% nhân viên y tế trong khảo sát có thời gian làm việc tại bệnh viện từ 2 đến 8 năm. Đa phần các nghiên cứu khác trên thế giới thể hiện kết quả thời gian bệnh viện theo tỉ lệ theo nhóm thời gian. Xem xét vẫn thấy được sự tương đồng kết quả nghiên cứu của chúng tôi với các nghiên cứu tại Nhi Đồng 1, tại Li Băng và Ri-Át của Ả Rập.[3] [23] [24] Khảo sát tại Nhi Đồng 1 cho thấy nhân viên có thời gian làm việc tại bệnh viện từ 1-10 năm chiếm 57%, hai nghiên cứu tại Ả Rập cho thấy thời gian làm việc từ 1-10 năm có tỉ lệ này lần lượt là 57,3% và 55,5%. Bên cạnh đó, so với kết quả nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ và Từ Dũ kết quả nghiên cứu của chúng tôi có thời gian làm việc tại bệnh viện thấp hơn. Khảo sát tại Thổ Nhĩ Kỳ cho kết quả 74% nhân viên y tế có thời gian làm việc tại bệnh viện >10 năm, nghiên cứu tại Từ Dũ cho thấy 51,67% nhân viên y tế có thâm niên làm việc tại bệnh viện trên 10 năm.[1] [13]
50 Thời gian làm việc tại khoa Tương tự biến số thời gian làm việc tại bệnh viện, biến số thời gian làm việc tại khoa cũng là biến định lượng có phân phối lệch, nên nghiên cứu sẽ báo cáo trung vị và khoảng tứ vị. Thời gian làm việc trung vị tại khoa là 3 năm, với khoảng tứ vị từ 1,5 đến 6 năm. Thể hiện 50% nhân viên có thời gian làm việc tại khoa từ 1,5 đến 6 năm. So với các nghiên cứu khác, nghiên cứu của chúng tôi có thâm niên làm việc tại khoa thấp hơn nhiều. Cụ thể như trong nghiên cứu tại Từ Dũ khoảng 48,7% nhân viên có thời gian làm tại khoa >10 năm.[1] Trong nghiên cứu tại Nhi Đồng 1 và nghiên cứu cắt ngang về an toàn người bệnh trong môi trường phẫu thuật tại Na Uy năm 2010, có 50% nhân viên có thâm niên làm tại khoa từ 6-20 năm.[3] [26] Số giờ làm việc mỗi tuần Số giờ làm việc mỗi tuần là biến định lượng có phân phối chuẩn, vì vậy nghiên cứu sử dụng trung bình và độ lệch chuẩn để báo cáo. Số giờ làm việc mỗi tuần trung bình của một nhân viên y tế trong nghiên cứu của chúng tôi là 51,3 giờ, dao động trong khoảng 40 giờ đến 62,6 giờ (độ lệch chuẩn11,3 giờ). Kết quả này tương đồng với kết quả của nghiên cứu tại Saudi Ả Rập, với 73,6% nhân viên có thời gian làm việc mỗi tuần từ 40-59 giờ.[11] So với kết quả tại Thổ Nhĩ Kỳ thì nhân viên trong khảo sát của chúng tôi có số giờ làm việc mỗi tuần cao hơn, cụ thể là 60% nhân viên y tế trong nghiên cứu của Thổ Nhĩ Kỳ có thời gian làm việc mỗi tuần 40 giờ.[13] Số bệnh nhân tiếp xúc mỗi ngày Đây là một biến định lượng không chuẩn, nên được báo cáo bằng trung vị và khoảng tứ vị. Số bệnh nhân trung vị nhân viên y tế tiếp xúc là 10 bệnh nhân mỗi ngày, với khoảng tứ vị từ 8-48 bệnh nhân.
51 4.2.2 Đánh giá của nhân viên y tế về mức độ an toàn ngƣời bệnh Kết quả khảo sát cho thấy 56% nhân viên nhận định rằng bệnh viện có công tác an toàn người bệnh ở mức rất tốt, 39% nhân viên nhận định điều này ở mức chấp nhận được và chỉ có một số rất nhỏ nhân viên (4%) nhận định mức độ an toàn người bệnh của bệnh viện ở mức trung bình và kém. Kết quả thể hiện sự tương đồng với nghiên cứu của Từ Dũ và nghiên cứu của Trung Quốc.[1] [41] Nhân viên y tế nhận định rằng bệnh viện có công tác an toàn người bệnh ở mức rất tốt ở hai nghiên cứu này lần lượt là 68,4% và 45%. Trong nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ có sự khác biệt không đáng kể là nhận định về công tác an toàn người bệnh ở mức chấp nhận được lại chiếm đa số, chiếm 49% và nhận định ở mức rất tốt chiếm 36%.[13] Điểm an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện là 3,6 điểm với độ lệch chuẩn là 0,6 điểm. So với kết quả nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc thì điểm an toàn người bệnh trong khảo sát của chúng tôi cao hơn nghiên cứu của Thổ Nhĩ Kỳ và thấp hơn nghiên cứu tại Trung Quốc, với điểm số an toàn người bệnh của hai nghiên cứu lần lượt là 3,4 và 4,0 điểm.[13] [41] Nhận định chung, trong các nghiên cứu đều cho thấy mức độ an toàn người bệnh được nhân viên y tế đánh giá ở mức rất tốt. Nghiên cứu của Trung Quốc thực hiện trên 32 bệnh viện, chủ yếu trên bác sĩ nội khoa và y tá, với 1160 mẫu và nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ thực hiện trên 12 trung tâm chăm sóc sức khỏe ban đầu. Còn nghiên cứu của chúng tôi thực hiện trên1 bệnh viện đa khoa, vì vậy có thể dẫn đến sự khác biệt trong kết quả khảo sát. 4.2.3 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh Điểm số văn hóa an toàn người bệnh trung bình của 5 khía cạnh văn hóa trong nghiên cứu của chúng tôi dao động từ 2,9 đến 4,0 điểm. Trong đó khía cạnh “làm việc nhóm trong khoa” có điểm trung bình cao nhất là 4,0 điểm, tiếp đến là “quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi thông tin về lỗi” có điểm số cao thứ hai là 3,9 điểm. Và khía cạnh “tần số sự kiện được báo cáo” có điểm trung bình thấp nhất, chỉ khoảng 2,9 điểm. Kết quả này tương đương với kết quả của nghiên cứu tại bệnh viện Từ Dũ, năm 2015.[1] Khảo sát tại Từ Dũ cũng cho thấy rằng “làm việc theo ê kíp trong khoa/phòng” có điểm số trung bình cao nhất, với điểm số trung bình là 4,18 điểm. Tiếp đến vẫn là “quan điểm và hành động về an toàn người bệnh của
52 người quản lý” với điểm trung bình là 4,07; Nhưng lĩnh vực nhận phản hồi tích cực thấp nhất, chỉ khoảng 2,3 điểm trong khảo sát tại Từ Dũ là thành phần “Bàn giao và chuyển bệnh” và “Không trừng phạt khi có sai sót”. Làm việc nhóm trong khoa được đánh giá tích cực nhất, kết quả này cũng thấy được ở một số nghiên cứu khác. Như: nghiên cứu tại Đài Loan có tỉ lệ đáp ứng tích cực cao nhất là "làm việc nhóm trong khoa". Khía cạnh với tỉ lệ thấp nhất của phản ứng tích cực là "nhân sự".[19] Nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ lĩnh vực có tỉ lệ đánh giá tích cực cao nhất là "làm việc nhóm trong khoa" (76%) và “nhận thức chung về an toàn” (59%), trong khi những người có tỉ lệ đánh giá tích cực thấp nhất là “tần số sự kiện được báo cáo” (12%) và “phản ứng không trừng phạt lỗi” (18%).[13] Tương tự kết quả báo cáo năm 2012 về văn hóa an toàn người bệnh trên 1128 bệnh viện của Mỹ, tỉ lệ phản ứng tích cực nhất là “làm việc nhóm trong khoa” chiếm 80%.[32] Nhân viên y tế cho rằng khoa họ không báo cáo các sự cố “xuýt xảy ra” khoảng 46% nhân viên cho nhận định này. Đối với sự cố “ có nguy cơ tiềm tàng gây hại cho bệnh nhân” khoảng 37% nhân viên cho rằng khoa họ không báo cáo và 35% nhân viên y tế thì cho rằng có báo cáo, bên cạnh đó khoảng 28% nhân viên không ý kiến về điều này. Với các sự cố xảy ra “tác động đến người bệnh nhưng chưa gây hại” hơn 40% nhân viên cho rằng khoa họ không báo cáo, và 37% nhân viên thì nhận định điều này có báo cáo. Để lý giải với kết quả này, chúng tôi cho là hệ thống báo cáo sự cố, sai sót còn hạn chế ở các bệnh viện và văn hóa của người Việt Nam thì có tâm lý sợ sệt, lo lắng khi báo cáo sai sót của bản thân cũng như sai sót của các nhân viên y tế khác. Điểm VHATNB trung bình của 3 nhóm cấp độ Xét điểm văn hóa an toàn người bệnh trung bình theo 3 cấp độ: cấp quản lý bệnh viện, cấp quản lý khoa phòng và cấp nhân viên. Kết quả cho thấy điểm trung bình của cả 3 cấp độ đều >=3, trong đó điểm văn hóa an toàn người bệnh của cấp quản lý bệnh viện và cấp nhân viên xấp xỉ bằng nhau, điểm lần lượt là 3,9 và 3,8. Còn cấp quản lý khoa phòng có điểm trung bình thấp nhất (3,0 điểm).
53 4.2.4 Các yếu tố tác động đến điểm số an toàn ngƣời bệnh Tƣơng quan Spearman điểm số an toàn ngƣời bệnh với điểm số văn hóa an toàn của từng khía cạnh Vì mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh với điểm số văn hóa an toàn người bệnh của 5 khía cạnh văn hóa là mối tương quan không tuyến tính, vì vậy nghiên cứu của chúng tôi đo lường mối tương quan này bằng tương quan Spearman. Khi xem xét sự tương quan của 5 khía cạnh văn hóa an toàn đến điểm an toàn người bệnh chung của bệnh viện, kết quả cho thấy “tần số sự kiện được báo báo” và “làm việc nhóm giữa các khoa” không có mối tương quan đến điểm an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện. Trong nghiên cứu tại Hà Lan kết quả cũng cho thấy “tần số sự kiện được báo báo” và “làm việc nhóm giữa các khoa” cũng không có mối tương quan với điểm an toàn người bệnh. Với hệ số tương quan của hai khía cạnh tương ứng là 0,26 và 0,29.[49] Có sự tương quan thuận, yếu giữa điểm an toàn người bệnh trung bình với điểm “quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi”, “làm việc theo nhóm trong khoa”, và “sai sót và động lực báo cáo sai sót”, với hệ số tương quan (rs) lần lượt là 0,37, 0,33 và 0,29. Khi tăng điểm số “quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi”, điểm số về “làm việc theo nhóm trong khoa”, hay “sai sót và động lực báo cáo sai sót”, và “làm việc theo nhóm giữa các khoa” thì điểm an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện cũng sẽ tăng, tất cả đều có ý nghĩa thống kê với p<0,001. Ở nghiên cứu của Hà Lan khía cạnh “làm việc nhóm trong khoa” và “phản hồi, thông tin về lỗi” có hệ số tương quan với điểm an toàn người bệnh là 0,22 và 0,19 cho thấy sự khác biệt kết quả với nghiên cứu của chúng tôi.[49] Trong nghiên cứu tại Saudi, Ả Rập cũng cho thấy sự tương đồng về khía cạnh “tần số sự kiện báo cáo” không có mối tương quan với điểm số an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện. Có mối tương quan giữa “truyền thông và phản hồi thông tin về lỗi, “làm việc theo nhóm trong khoa” đến điểm số an toàn người bệnh chung của bệnh viện.[11]
54 Tƣơng quan Spearman giữa điểm số an toàn ngƣời bệnh với điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh của 3 cấp độ Khi xem xét mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh với điểm số văn hóa an toàn người bệnh của 3 cấp độ, kết quả cho thấy có sự tương quan thuận, yếu giữa điểm an toàn người bệnh trung bình với điểm “cấp quản lý bệnh viện” và “cấp nhân viên”, với hệ số rs lần lượt là 0,37 và 0,31. Không có mối tương quan giữa “cấp quản lý khoa phòng” với điểm an toàn người bệnh trung bình (rs=0,19). Từ kết quả cho thấy rằng khi tăng điểm về “cấp quản lý bệnh viện”, điểm về “cấp quản lý khoa” thì điểm an toàn người bệnh trung bình chung cũng sẽ tăng, cả hai đều có ý nghĩa thống kê (p<0,001). Tƣơng quan Spearman giữa điểm số an toàn ngƣời bệnh trung bình với các đặc tính dân số Giới tính và tập huấn là hai biến nhị giá, khi xét mối tương quan với điểm số an toàn người bệnh nghiên cứu chúng tôi xem hai biến như biến thứ tự có hai giá trị. Sau khi xem xét mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh trung bình với đặc tính dân số, nhận thấy không có mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh trung bình với các đặc tính dân số mẫu, như: giới, tuổi, chức danh (điều dưỡng, bác sĩ, dược sĩ và kỹ thuật viên), tập huấn về an toàn người bệnh, số giờ làm việc mỗi tuần, thời gian làm việc tại bệnh viện, thời gian làm việc tại khoa, tố bệnh nhân tiếp xúc mỗi ngày, với giá trị rs <0,3 và p>0,05. Kết quả này tương đồng với kết quả phân tích hồi qui của nghiên cứu tại Li Băng, không có sự tác động của giới tính đến điểm số an toàn người bệnh chung, với p=0,066.[23] Kết quả này có sự khác biệt với nghiên cứu tại Li Băng, cụ thể trong khảo sát tại Li Băng kinh nghiệm làm việc tại bệnh viện từ “11-15 năm” và “trên 21 năm” thực sự có tác động đến điểm số an toàn người bệnh chung, với giá trị p lần lượt là 0,001 và 0,006. Đối với chức danh, nghiên cứu tại Li Băng cho thấy y tá và dược sĩ có mối liên quan đến điểm an toàn người bệnh trung bình chung.[23] Nghiên cứu tại Li Băng thực hiện trên 68 bệnh viện, với cỡ mẫu là 6807 nhân viên y tế, trong khi đó khảo sát của chúng tôi chỉ trên 394 nhân viên y tế, vì vậy kết quả của chúng tôi sẽ hạn chế hơn về mối liên quan với các đặc tính dân số.
55 Phân tích đa biến Nghiên cứu chọn những biến ý nghĩa và những biến sinh học có p<0,25 để phân tích đa biến. Kết quả cho thấy chỉ còn quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi, làm việc theo nhóm trong khoa, và sai sót và động lực báo cáo sai sót thực sự có mối liên quan với điểm an toàn người bệnh chung của bệnh viện, với giá trị p lần lượt của 3 khía cạnh là <0,001, 0,043 và 0,001.
56 Những điểm mạnh và hạn chế của đề tài 4.3 4.3.1 Điểm mạnh của nghiên cứu Hiện nay tại Việt Nam các nghiên cứu về vấn đề “an toàn người bệnh” vẫn còn hạn chế, nếu có thì chỉ những nghiên cứu mang tính chất nội bộ chưa công bố tại các cở sở y tế. Đây là vấn đề chưa được quan tâm đúng mức, nhưng hiện nay an toàn người bệnh đang dần được quan tâm nhiều hơn. Trong đó cần thiết có một công cụ có thể đánh giá vấn đề an toàn người bệnh một cách phù hợp và khách quan. Thời gian gần đây, Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở y tế quan tâm đến nâng cao chất lượng bệnh viện, nhất là vấn đề an toàn người bệnh. Do đó nghiên cứu về công cụ và vấn đề an toàn người bệnh là nghiên cứu mang tính cấp thiết. Công cụ nghiên cứu sử dụng là bộ câu hỏi HSOPSC của tổ chức AHRQ của Hoa Kỳ nghiên cứu vào năm 2004. Nó đã được chứng minh có tính tin cậy và giá trị cao qua nhiều nghiên cứu tại nhiều quốc gia trên nhiều bệnh viện khắp thế giới. Ưu điểm của HSOPSC là không đòi hỏi sự tương đồng về mặt cấu trúc tổ chức của các bệnh viện. 4.3.2 Điểm hạn chế của nghiên cứu Số lượng mẫu thu thập nhỏ cũng là một yếu tố hạn chế cho quá trình phân tích dữ liệu, ảnh hưởng đến kết quả đánh giá thang đo và kết quả xác định các yếu tố tác động đến điểm an toàn người bệnh trung bình chung. Và kết quả phân tích nhân tố trong nghiên cứu chỉ phù hợp với bệnh viện khảo sát trong thời điểm này. Nghiên cứu thực hiện đánh giá tính tin cậy nội bộ và tính giá trị cấu trúc của bộ câu hỏi chỉ trên một loại bệnh viện, điều này chưa khái quát được kết quả cho các bệnh viện có câu trúc tổ chức khác. Nên mở rộng thực hiện đánh giá bộ câu hỏi đồng thời ở 1 bệnh viện trường đại học, một bệnh viện thực hành và một bệnh viện đa khoa thường, để có thể chứng minh rõ hơn tính giá trị của bộ câu hỏi. Phương pháp lấy mẫu phân tầng nhưng không tuân theo tỉ lệ (số nhân viên khoa/tổng thể số nhân viên), số lượng nhân viên y tế tại mỗi khoa được bốc ngẫu nhiên, nên xác suất bốc mẫu có thể chưa được dải đều ở các khoa mà sẽ có khoa nhân viên tham gia đánh giá nhiều, có khoa nhân viên tham gia ít.
57 Những điểm mới và tính ứng dụng của đề tài 4.4 Điểm mới của đề tài là xét tác động của điểm số văn hóa 3 cấp độ (cấp quản lý bệnh viện, cấp quản lý khoa phòng, cấp nhân viên) đến điểm an toàn người bệnh chung của bệnh viện. Khi có kết quả sẽ giúp thấy được cấp nào sẽ có ảnh hưởng thật sự đến an toàn người bệnh của bệnh viện. Từ đó sẽ có những biện pháp can thiệp hiệu quả cho từng cấp, nhằm mang lại hiệu quả cải tiến tốt nhất cho bệnh viện. Khi phân tích nhân tố cho thấy được văn hóa an toàn gồm những nhân tố nào và các yếu tố nào chung trong mỗi nhân tố. Điều này sẽ giúp chúng ta có cái nhìn tổng quát về kiến thức văn hóa an toàn người bệnh. Khi nắm được văn hóa an toàn bao gồm những nhân tố nào sẽ giúp trong việc cải tiến an toàn người bệnh tại bệnh viện. Những khía cạnh sẽ có các yếu tố khác nhau, khi hiểu rõ mình sẽ có những biện pháp cải tiến phù hợp cho từng vấn đề cụ thể, hiệu quả mang lại sẽ tốt hơn. Đề tài giúp đánh giá tình hình an toàn người bệnh, cũng như hiểu rõ về văn hóa an toàn tại bệnh viện được khảo sát. Nắm được những khía cạnh văn hóa nào tích cực thì sẽ có những biện pháp phát huy, bên cạnh đó những khía cạnh chưa tốt sẽ có những biện pháp giúp cải thiện tốt hơn, từ đó nâng cao mức độ an toàn người bệnh và chất lượng dịch vụ tại bệnh viện.
58 KẾT LUẬN Qua khảo sát điểm số văn hóa an toàn người bệnh dựa trên đánh giá của nhân viên y tế tại một bệnh viện thuộc TP.HCM năm 2016, với mẫu số là 394 nhân viên y tế là các điều dưỡng, bác sĩ, dược sĩ và kỹ thuật viên, cho kết quả như sau: Đánh giá thang đo Bộ câu hỏi HSOPSC khi khảo sát ở một bệnh viện tại TP.HCM có độ tin cậy nội bộ tốt với alpha tổng là 0,87. Tính giá trị cấu trúc còn lại 5 nhân tố từ 12 nhân tố ban đầu. Giá trị hệ số alpha sau khi phân tích EFA ở mức tốt là 0,64-0,85, và alpha tổng là 0,86. Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh trung bình của các khía cạnh Trung bình ± độ lệch chuẩn Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi 3,9 ± 0,6 Làm việc theo nhóm trong khoa 4,0 ± 0,5 Sai sót và động lực báo cáo sai sót 3,1 ± 0,7 Làm việc theo nhóm giữa các khoa 3,5 ± 0,6 Tần số sự kiện được báo cáo 2,9 ± 1,0 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh trung bình của 3 cấp độ Trung bình ± độ lệch chuẩn Cấp quản lý bệnh viện 3,9 ±0,6 Cấp quản lý khoa phòng 3,0 ± 0,6 Cấp nhân viên 3,8 ± 0,5 Điểm số an toàn ngƣời bệnh trung bình chung: 3,6 ± 0,6 Xét mối tƣơng quan Có sự tương quan thuận, yếu giữa điểm an toàn người bệnh trung bình với điểm “quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi”, “làm việc theo nhóm trong khoa”, và “sai sót và động lực báo cáo sai sót”, với hệ số tương quan Spearman (rs) lần lượt là 0,37, 0,33 và 0,29. Có sự tương quan thuận, yếu giữa điểm an toàn người bệnh trung bình với điểm “cấp quản lý bệnh viện” và “cấp nhân viên”, với hệ số rs lần lượt là 0,37 và
59 0,31.Không có mối tương quan giữa “cấp quản lý khoa phòng” với điểm an toàn người bệnh trung bình (rs=0,19). Không có mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh trung bình của bệnh viện với các biến số giới, tập huấn an toàn người bệnh, tuổi, số giờ làm việc mỗi tuần, thời gian làm việc tại bệnh viện, thời gian làm việc tại khoa,số bệnh nhân tiếp xúc mỗi ngày, với hệ số Spearman <0,3. Phân tích đa biến Kết quả đa biến là khía cạnh quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi, làm việc theo nhóm trong khoa, và sai sót và động lực báo cáo sai sót thực sự có mối liên quan với điểm an toàn người bệnh chung của bệnh viện, với giá trị p lần lượt của 3 khía cạnh là <0,001, 0,043 và 0,001.
60 KIẾN NGHỊ Căn cứ vào kết quả nghiên cứu có một số kiến nghị tới bệnh viện nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và đảm bảo vấn đề an toàn người bệnh như sau: Nên có một nghiên cứu chuẩn hóa bộ câu hỏi HSOPSC tại nhiều bệnh viện có cấu trúc khác nhau. Củng cố và phát triển hơn nữa hệ thống báo cáo sai sót, sự cố xảy ra trong bệnh viện, từ những sai sót, sự cố “xuýt xảy ra”, những sự cố “tiềm tàng” đến những sự cố “gây hại đến người bệnh”. Giúp hình thành thói quen trong việc báo cáo sai sót, sự cố của nhân viên y tế, thay đổi tâm lý sợ sệt và lo lắng. Cuối cùng bệnh viện nên thường xuyên khảo sát VHATNB tại bệnh viện định kỳ 6 tháng, 12 tháng hoặc 18 tháng, để có thể theo dõi tình hình an toàn người bệnh tại bệnh viện và cập nhật các kiến thức, biện pháp để cải thiện thích hợp và hiệu quả.
TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Trần Nguyễn Như Anh (2015) Nghiên cứu văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện Từ Dũ, Đại Học Kinh Tế TPHCM, 2. Bộ Y Tế (2013) Thông tư Hướng Dẫn Thực Hiện Quản Lý Chất Lượng Dịch Vụ Khám Bệnh, Chữa Bệnh Tại Bệnh Viện, http://thuvienphapluat.vn/van- ban/The-thao-Y-te/Thong-tu-19-2013-TT-BYT-quan-ly-chat-luong-dich-vu- kham-chua-benh-tai-benh-vien-199707.aspx, 28/2/2016. 3. Tăng Chí Thượng, Nguyễn Thanh Hùng, Lê Bích Liên, Đào Trung Hiếu, Đỗ Văn Niệm, Ngô Ngọc Quang Minh, et al. (2012) "Khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện Nhi Đồng 1". 18 (4) 4. Tổ chức Y tế Thế Giới (2011) Hướng dẫn chương trình giảng dạy về An toàn bệnh nhân của WHO: Ấn bản đa ngành, tr 8. 5. (1996) "The Patient Safety Act of 1996 (H.R. 3355)". S C Nurse, 3 (4), 31. 6. (1997) "Patient Safety Act could bring one more quality standard". Hosp Peer Rev, 22 (6), 73-6. 7. AHRQ (Agency for Healthcare Research and Quality) Hospital Survey on Patient Safety Culture, http://www.ahrq.gov/professionals/quality-patient- safety/patientsafetyculture/hospital/index.html, access on Feb 28 2016. 8. AHRQ (Agency for Healthcare Research and Quality) AHRQ Hospital Survey on Patient Safety Culture: User’s Guide p1. 9. AHRQ- Agency for Healthcare Research and Quality Safety Culture, https://psnet.ahrq.gov/primers/primer/5/safety-culture, access on January 27 2016. 10. Singla AK, Kitch BT, Weissman JS, Campbell EG (2006) "Assessing patient safety culture: a review and synthesis of the measurement tools". J of Patient Saf, 2 (3), pp 105-115. 11. H. A. Alahmadi (2010) "Assessment of patient safety culture in Saudi Arabian hospitals". Qual Saf Health Care, 19 (5), e17. 12. S. Bodur, E. Filiz (2010) "Validity and reliability of Turkish version of "Hospital Survey on Patient Safety Culture" and perception of patient safety in public hospitals in Turkey". BMC Health Serv Res, 10, 28. 13. S. Bodur, E. Filiz (2009) "A survey on patient safety culture in primary healthcare services in Turkey". Int J Qual Health Care, 21 (5), 348-55. 14. Perrow C (1984) Normal Accidents: Living with High Risk Technologies, New York: Basic Books, 15. K. B. Carpenter, M. A. Duevel, P. W. Lee, A. W. Wu, D. W. Bates, W. B. Runciman, et al. (2010) "Measures of patient safety in developing and emerging countries: a review of the literature". Qual Saf Health Care, 19 (1), 48-54. 16. Centers for disease control and prevention (1999) National Vital Statistics Reports: Births and Deaths: Preliminary Data for 1998, 17. Centers for Disease Control and Prevention (National Center for Health Statistics). Births and Deaths: Preliminary Data for 1998 (1999) National Vital Statistics Reports, 6.
18. Centers for Disease Control and Prevention (National Center for Health Statistics).Deaths: Final Data for 1997 (1999) National Vital Statistics Reports, 27. 19. I. C. Chen, H. H. Li (2010) "Measuring patient safety culture in Taiwan using the Hospital Survey on Patient Safety Culture (HSOPSC)". BMC Health Serv Res, 10, 152. 20. J. B. Colla, A. C. Bracken, L. M. Kinney, W. B. Weeks (2005) "Measuring patient safety climate: a review of surveys". Qual Saf Health Care, 14 (5), 364-6. 21. Sue Coxa, Tom Coxb (1991) Work & Stress: An International Journal of Work, Health & Organisations, pp 93-106. 22. Department of Health and Human Services (2010) Adverse events in hospitals: National incidence among medicare beneficiaries 23. F. El-Jardali, M. Jaafar, H. Dimassi, D. Jamal, R. Hamdan (2010) "The current state of patient safety culture in Lebanese hospitals: a study at baseline". Int J Qual Health Care, 22 (5), 386-95. 24. F. El-Jardali, F. Sheikh, N. A. Garcia, D. Jamal, A. Abdo (2014) "Patient safety culture in a large teaching hospital in Riyadh: baseline assessment, comparative analysis and opportunities for improvement". BMC Health Serv Res, 14, 122. 25. M. Hamdan, A. A. Saleem (2013) "Assessment of patient safety culture in Palestinian public hospitals". Int J Qual Health Care, 25 (2), 167-75. 26. A. S. Haugen, E. Softeland, G. E. Eide, M. W. Nortvedt, K. Aase, S. Harthug (2010) "Patient safety in surgical environments: cross-countries comparison of psychometric properties and results of the Norwegian version of the Hospital Survey on Patient Safety". BMC Health Serv Res, 10, 279. 27. J. Hellings, W. Schrooten, N. S. Klazinga, A. Vleugels (2010) "Improving patient safety culture". Int J Health Care Qual Assur, 23 (5), 489-506. 28. J. Hellings, W. Schrooten, N. Klazinga, A. Vleugels (2007) "Challenging patient safety culture: survey results". Int J Health Care Qual Assur, 20 (7), 620-32. 29. K. J. Jones, A. Skinner, L. Xu, J. Sun, K. Mueller (2008) The AHRQ Hospital Survey on Patient Safety Culture: A Tool to Plan and Evaluate Patient Safety Programs. IN Henriksen, K., Battles, J. B., Keyes, M. A., Grady, M. L. (Eds.) Advances in Patient Safety: New Directions and Alternative Approaches (Vol. 2: Culture and Redesign). Rockville (MD), 30. L. Hull, S. Arora, A. C. Amaya, A. Wheelock, H. Gaitan-Duarte, C. Vincent, et al. (2012) "Building global capacity for patient safety: a training program for surgical safety research in developing and transitional countries". Int J Surg, 10 (9), 493-9. 31. S. Ito, K. Seto, M. Kigawa, S. Fujita, T. Hasegawa, T. Hasegawa (2011) "Development and applicability of Hospital Survey on Patient Safety Culture (HSOPS) in Japan". BMC Health Serv Res, 11, 28. 32. Sorra J, Famolaro T, Dyer N, Nelson D, Smith SA (2012) Hospital Survey on Patient Safety Culture: 2012 User Comparative Database Report,
33. Reason J (1997) Managing the Risks of Organizational Accidents UK: Ashgate, Aldershot, 34. Weick KE (1987) "Organizational Culture as a Source of High Reliability". California Management Review, 29 (2), pp 112-127. 35. E. C. Lambertsen (1965) "Patient Safety Program Should Center on Cause, Not Accident". Mod Hosp, 105, 128. 36. A. M. Aboul-Fotouh, N. A. Ismail, H. S. Ez Elarab, G. O. Wassif (2012) "Assessment of patient safety culture among healthcare providers at a teaching hospital in Cairo, Egypt". East Mediterr Health J, 18 (4), 372-7. 37. R. C. MacCallum, K. F. Widaman, K. J. Preacher, S. Hong (2001) "Sample Size in Factor Analysis: The Role of Model Error". Multivariate Behav Res, 36 (4), 611-37. 38. L. J. Mamer (1956) "Good patient care through your hospital safety program". Hosp Manage, 81 (2), 50-2; passim. 39. S. Najjar, M. Hamdan, E. Baillien, A. Vleugels, M. Euwema, W. Sermeus, et al. (2013) "The Arabic version of the hospital survey on patient safety culture: a psychometric evaluation in a Palestinian sample". BMC Health Serv Res, 13, 193. 40. National Patient Safety Agency (2004) Seven steps to patient safety The full reference guide, National Patient Safety Agency, 41. Y. Nie, X. Mao, H. Cui, S. He, J. Li, M. Zhang (2013) "Hospital survey on patient safety culture in China". BMC Health Serv Res, 13, 228. 42. V. F. Nieva, J. Sorra (2003) "Safety culture assessment: a tool for improving patient safety in healthcare organizations". Qual Saf Health Care, 12 Suppl 2, ii17-23. 43. P. Occelli, J. L. Quenon, B. Hubert, T. Kosciolek, H. Hoarau, M. L. Pouchadon, et al. (2011) "Development of a safety culture: initial measurements at six hospitals in France". J Healthc Risk Manag, 30 (4), 42-7. 44. Mitchell PH (2008) Patient Safety and Quality In Hughes RG: An Evidence- Based Handbook for Nurses, Agency for Healthcare Research and Quality (US), Rockville, 45. R. Harrison, A. W. Cohen, M. Walton (2015) "Patient safety and quality of care in developing countries in Southeast Asia: a systematic literature review". Int J Qual Health Care, 27 (4), 240-54. 46. T. Scott, R. Mannion, H. Davies, M. Marshall (2003) "The quantitative measurement of organizational culture in health care: a review of the available instruments". Health Serv Res, 38 (3), 923-45. 47. J. B. Sexton, R. L. Helmreich, T. B. Neilands, K. Rowan, K. Vella, J. Boyden, et al. (2006) "The Safety Attitudes Questionnaire: psychometric properties, benchmarking data, and emerging research". BMC Health Serv Res, 6, 44. 48. S. J. Singer, D. M. Gaba, J. J. Geppert, A. D. Sinaiko, S. K. Howard, K. C. Park (2003) "The culture of safety: results of an organization-wide survey in 15 California hospitals". Qual Saf Health Care, 12 (2), 112-8. 49. M. Smits, I. Christiaans-Dingelhoff, C. Wagner, Gv Wal, P. P. Groenewegen (2008) "The psychometric properties of the 'Hospital Survey on Patient Safety Culture' in Dutch hospitals". BMC Health Serv Res, 8, 230.
50. J. S. Sorra, N. Dyer (2010) "Multilevel psychometric properties of the AHRQ hospital survey on patient safety culture". BMC Health Serv Res, 10, 199. 51. K. R. Steffner, K. A. McQueen, A. W. Gelb (2014) "Patient safety challenges in low-income and middle-income countries". Curr Opin Anaesthesiol, 27 (6), 623-9. 52. Harrison K Lee T (2002) "Assessing safety culture in nuclear power stations. Safety Science". (34), pp 61-97. 53. E. J. Thomas, D. M. Studdert, J. P. Newhouse, B. I. Zbar, K. M. Howard, E. J. Williams, et al. (1999) "Costs of medical injuries in Utah and Colorado". Inquiry, 36 (3), 255-64. 54. A. Vlayen, J. Hellings, N. Claes, H. Peleman, W. Schrooten (2012) "A nationwide hospital survey on patient safety culture in Belgian hospitals: setting priorities at the launch of a 5-year patient safety plan". BMJ Qual Saf, 21 (9), 760-7. 55. S. J. Weaver, L. H. Lubomksi, R. F. Wilson, E. R. Pfoh, K. A. Martinez, S. M. Dy (2013) "Promoting a culture of safety as a patient safety strategy: a systematic review". Ann Intern Med, 158 (5 Pt 2), 369-74. 56. WHO (2007) Call for more research on patient safety, http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2007/pr52/en/, access on Feb 28 2016. 57. WHO 10 facts on patient safety, http://www.who.int/features/factfiles/patient_safety/patient_safety_facts/en/i ndex8.html, on 6 May 2016. 58. WHO (2011) Definitions of Key Concepts from the WHO Patient Safety Curriculum Guide, http://www.who.int/patientsafety/education/curriculum/course1a_handout.pd f, on May 6 2016. 59. WHO (2011) What is Patient Safety?, http://www.who.int/patientsafety/education/curriculum/course1_handout.pdf, on May 6 2016. 60. R. M. Wilson, P. Michel, S. Olsen, R. W. Gibberd, C. Vincent, R. El-Assady, et al. (2012) "Patient safety in developing countries: retrospective estimation of scale and nature of harm to patients in hospital". BMJ, 344, e832. 61. D. Zohar (1980) "Safety climate in industrial organizations: theoretical and applied implications". J Appl Psychol, 65 (1), 96-102.
PHỤ LỤC 1
BCH Tiếng Việt KHẢO SÁT AN TOÀN NGƢỜI BỆNH Giới thiệu Bảng câu hỏi dƣới đây khảo sát ý kiến và quan điểm của các anh/chị về vấn đề an toàn ngƣời bệnh, sai sót, sự cố y khoa và báo cáo sự cố tại bệnh viện. Kính mong anh/chị dành thời gian từ 10 đến 15 phút để thực hiện. Đây là một khảo sát ẩn danh, mọi thông tin cá nhân của anh/chị hoàn toàn đƣợc bảo mật và những ý kiến khảo sát của anh/chị chỉ đƣợc sử dụng cho mục đích nghiên cứu. Chân thành cám ơn. Anh/chị có đồng ý tham gia nghiên cứu: ☐Có ☐Không Anh/chị có thể bỏ qua các câu không muốn trả lời hoặc những câu cảm thấy không phù hợp.  Sự cố được định nghĩa là các sai sót, lỗi, tai nạn hoặc sai lệch xảy ra ở người bệnh hoặc liên quan đến người bệnh  “An toàn người bệnh” được định nghĩa là sự phòng tránh và phòng ngừa các tổn thương ở bệnh nhân hoặc sự cố không mong muốn bắt nguồn từ quy trình chăm sóc chữa bệnh tại bệnh viện. PHẦN A: Nơi làm việc của anh/chị Trong phần này, anh/chị vui lòng cho ý kiến về khoa, nơi anh/chị làm việc Khoa anh/chị làm việc nhiều thời gian nhất là:......................................................... Anh/chị “Đồng ý” hay “Không đồng ý” với các vấn đề đƣợc đề cập sau Vấn đề liên quan tại khoa, nơi anh/chị làm việc Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  A1. Mọi người trong khoa có sự hỗ trợ nhau trong công việc 1 2 3 4 5
Vấn đề liên quan tại khoa, nơi anh/chị làm việc Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  A2. Chúng tôi có ĐỦ nhân sự thực hiện công việc tại khoa 1 2 3 4 5 A3. Khi có nhiều công việc GẤP cần được giải quyết, đội ngũ nhân viên tại khoa phối hợp tốt với nhau cùng thực hiện 1 2 3 4 5 A4. Tại khoa, tôi đánh giá mọi người luôn tôn trọng lẫn nhau 1 2 3 4 5 A5. Nhân viên tại khoa luôn làm việc hơn thời gian quy định mỗi ngày nhằm đảm bảo bệnh nhân nhận được sự chăm sóc tốt nhất 1 2 3 4 5 A6. Chúng tôi luôn CHỦ ĐỘNG thực hiện các biện pháp nhằm nâng cao và cải thiện các vấn đề đảm bảo an toàn người bệnh 1 2 3 4 5 A7. Chúng tôi sử dụng thêm các nhân viên mạng lưới/thực tập sinh nhằm giúp cho việc chăm sóc cho bệnh nhân được tốt. 1 2 3 4 5 A8. Nhân viên cảm thấy bị thành kiến khi gây ra các lỗi và sai sót 1 2 3 4 5 A9. Mắc các lỗi và các sai sót chuyên môn giúp đưa đến các thay đổi mang tính tích cực cho khoa 1 2 3 4 5
Vấn đề liên quan tại khoa, nơi anh/chị làm việc Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  A10. Sai sót nghiêm trọng chưa xảy ra tại khoa là do may mắn 1 2 3 4 5 A11. Khi một bộ phận tại khoa có nhiều công việc và cần sự trợ giúp, họ nhanh chóng nhận được sự hỗ trợ từ các bộ phận khác trong khoa. 1 2 3 4 5 A12. Khi một sự cố y khoa được báo cáo, tôi cảm thấy báo cáo chỉ đề cập đến người gây ra mà không đề cập đến nội dung sự cố 1 2 3 4 5 A13. Sau khi chúng tôi thực hiện những biện pháp cải tiến nhằm đảm bảo an toàn người bệnh, chúng tôi có đánh giá lại hiệu quả của biện pháp cải tiến đó 1 2 3 4 5 A14. Chúng tôicảm thấy đang làm việc trong một môi trường rất áp lực, phải cố gắng làm rất nhiều và phải rất nhanh 1 2 3 4 5 A15. Phải đảm bảo việc quy trình chăm sóc người bệnh để đảm bảo an toàn, không được rút ngắn/rút gọn để làm thêm nhiều việc khác 1 2 3 4 5 A16. Nhân viên sẽ lo lắng rằng các lỗi và sai sót mà họ gây ra sẽ bị lãnh đạo lưu ý và ghi chú không tốt vào hồ sơ cá nhân của họ 1 2 3 4 5
Vấn đề liên quan tại khoa, nơi anh/chị làm việc Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  A17. Khoa chúng tôi hiện có tồn tại một số vấn đề liên quan đến an toàn người bệnh. 1 2 3 4 5 A18. Quy trình chuyên môn và hệ thống của chúng tôi hiện tại là tốt để phòng ngừa các sự cố, sai sót xảy ra 1 2 3 4 5
PHẦN B: Ngƣời quản lý của các anh/chị Anh/chị “Đồng ý” hay “Không đồng ý” với những vấn đề liên quan đến ngƣời trực tiếp quản lý anh/chị hoặc ngƣời mà anh/chị phải báo cáo trực tiếp các sự cố. Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  B1. Người quản lý của tôi dành cho tôi những lời khen và khuyến khích khi thấy công việc của tôi được thực hiện đúng theo quy trình và đảm bảo an toàn người bệnh 1 2 3 4 5 B2. Người quản lý của tôi quan tâm một cách nghiêm túc các ý kiến đề xuất của nhân viên trong việc cải tiến nhằm đảm bảo an toàn người bệnh 1 2 3 4 5 B3. Bất cứ khi nào có áp lực công việc (bệnh quá đông, quá nhiều việc), người quản lý Khoa muốn chúng tôi làm việc nhanh hơn, thậm chí, có thể bỏ qua các bước theo quy trình chuyên môn đã quy định. 1 2 3 4 5 B4. Người quản lý Khoa không xem xét, quan tâm kỹ lưỡng các vấn đề liên quan đến an toàn người bệnh dù các vấn đề (lỗi, sai sót) này thường xuyên diễn ra. 1 2 3 4 5
PHẦN C: Giao tiếp/Trao đổi thông tin Vấn đề liên quan tại khoa, nơi anh/chị làm việc Không bao giờ  Thỉnh thoảng  Đôi khi  Phần lớn thời gian  Luôn luôn  C1.Chúng tôi được luôn nhận các phản hồi về các vấn đề cần cải tiến, khắc phục nhằm đảm bảo an toàn người bệnh dựa trên các báo cáo sự cố vừa xảy ra. 1 2 3 4 5 C2.Nhân viên luôn được khuyến khích, mạnh dạn phát biểu ý kiến nếu họ phát hiện và thấy bất cứ vấn đề gì có thể gây hại đến người bệnh 1 2 3 4 5 C3.Chúng tôi luôn được thông tin kịp thời về các sự cố, sai sót chuyên môn đã xảy ra tại khoa và các khoa khác. 1 2 3 4 5 C4.Nhân viên luôn được khuyến khích phát biểu, đặt câu hỏi, đóng góp ý kiến vào các quyết định, hành động đảm bảo an toàn người bệnh mà cấp trên chuẩn bị thực hiện 1 2 3 4 5 C5.Tại khoa, chúng tôi thảo luận và chia sẻ với nhau nhằm tìm ra các biện pháp tốt nhất, phòng tránh các sai sót, sự cố xảy ra hoặc lặp lại. 1 2 3 4 5 C6.Nhân viên luôn cảm thấy e ngại khi muốn hỏi các vấn đề mà họ thấy dường như không được đúng và có nguy cơ dẫn đến sai sót 1 2 3 4 5
Phần D: Báo cáo sự cố, sai sót Không bao giờ  Thỉnh thoảng  Đôi khi  Phần lớn thời gian  Luôn luôn  D1.Các sai sót, sự cố đã xảy ra, “được phát hiện và xử lý trước khi tác động đến bệnh nhân” được báo cáo? 1 2 3 4 5 D2.Các sai sót, sự cố đã xảy ra, “có nguy cơ tiềm tàng gây hại cho bệnh nhân” được báo cáo? 1 2 3 4 5 D3.Các sai sót, sự cố đã xảy ra, “tác động đến bệnh nhân nhưng chưa gây hại” được báo cáo? 1 2 3 4 5 PHẦN E: Mức độ đám bảo an toàn ngƣời bệnh Anh/Chị vui lòng cho biết đánh giá chung của các anh/chị về mức độ đảm bảo an toàn ngƣời bệnh tai Khoa      A Xuất sắc B Rất tốt C Chấp nhận được D Trung bình E Kém
PHẦN F: Tổng quan về Bệnh viện Anh/chị “Đồng ý” hay “Không đồng ý” với các vấn đề liên quan đến bệnh viện Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  F1.Công tác quản lý tại bệnh viện giúp tạo ra một môi trường tốt nhằm nâng cao chất lượng, đảm bảo an toàn người bệnh 1 2 3 4 5 F2.Các khoa/phòng tại bệnh viện không có sự phối hợp tốt với nhau trong công việc chăm sóc bệnh nhân 1 2 3 4 5 F3.Sai sót thường xảy ra khi chuyển bệnh nhân từ khu điều trị này qua khu điều trị khác 1 2 3 4 5 F4.Có sự hợp tác nhanh chóng, kịp thời giữa các khoa/phòng khi một khoa nào đó cần sự hỗ trợ 1 2 3 4 5 F5.Thông tin quan trọng trong quá trình điều trị của bệnh nhân thường bị thất lạc/ mất khi có bất kỳ sự thay đổi, chuyển đổi bệnh nhân (đổi khoa, chuyển trại, vận chuyển) 1 2 3 4 5 F6.Thường xuyên có sự mâu thuẫn, xung đột trong công việc giữa nhân viên khoa này và khoa khác 1 2 3 4 5 F7.Nhiều vấn đề về thông tin thường xuất hiện khi có sự trao đổi thông tin giữa các khoa 1 2 3 4 5 F8.Bệnh viện đặt vấn đề an toàn người bệnh là ưu tiên hàng đầu trong hoạt động của bệnh viện. 1 2 3 4 5
Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  F9.Bệnh viện dường như chỉ quan tâm đến đảm bảo an toàn người bệnh khi các sự cố, sai sót chuyên môn đã xảy ra. 1 2 3 4 5 F10.Các khoa àm việc, hỗ trợ nhau rất tốt nhằm mang lại chất lượng chăm sóc tốt nhất cho bệnh nhân. 1 2 3 4 5 F11.Việc thay đổi ca trực của Bác sĩ, điều dưỡng cũng là vấn đề liên quan đến an toàn của bệnh nhân 1 2 3 4 5 PHẦN G: Số lƣợng sự cố đƣợc báo cáo G1. Trong 12 tháng qua, anh/chị có liên quan đến bao nhiêu sự cố/sai sót trong Khoa: ...................................................................................................................... G2. Trong các sự cố/sai sót có liên quan đến anh/chị, bao nhiêu sự cố/sai sót được báo cáo:.................................................................................................................... G3. Trong 12 tháng qua, anh/chị có biết có bao nhiêu sự cố/sai sót xảy ra trong Khoa: ...................................................................................................................... G4. Trong các sự cố/sai sót xảy ra trong Khoa, có bao nhiêu sự cố/sai sót được báo cáo:..........................................................................................................................
PHẦN H: Thông tin cá nhân H1. Giới tính H2. Tuổi H3. Thời gian làm việc tại bệnh viện: H4. Thời gian làm việc tại Khoa hiện tại: H5. Số giờ làm việc mỗi tuần H6. Số ngƣời bệnh chăm sóc/tiếp xúc mỗi ngày H7. Trong 1 năm qua, anh/chị có đƣợc tập huấn về An toàn ngƣời bệnh? ữ .............. .............. (năm) .............. (năm) .............. (giờ) .............. (người bệnh) H8. Chức danh công  a. Điều dưỡng cơ sở  e. Dược sĩ trung học  b. Điều dưỡng trung cấp  f. Dược sĩ đại học  c. Cử nhân điều dưỡng  g. Kỹ thuật viên  d. Bác sĩ  h. Khác, ghi rõ: PHẦN I: Đánh giá riêng của anh/chị Anh/chị vui lòng cho biết thêm các ý kiến, đề xuất riêng của anh chị về vấn đề an toàn ngƣời bệnh, sai sót, sự cố y khoa và báo cáo sự cố, sai sót đƣợc thực hiện trong bệnh viện: CHÂN THÀNH CÁM ƠN SỰ HỢP TÁC CỦA ANH/CHỊ
PHỤ LỤC 2 Bảng: So sánh giá trị hệ số alpha của 12 khía cạnh giữa các nghiên cứu Giá trị hệ số alpha Một BV TP.HCM Từ Dũ AHRQ Trung Quốc Làm việc nhóm trong khoa 0,76 0,76 0,83 0,72 Lãnh đạo khoa khuyến khích ATNB 0,73 0,78 0,66 0,79 0,51 Học tập tổ chức– cải tiến liên tục 0,40 0,54 0,71 0,74 Thông tin phản hồi sai sót 0,66 0,76 0,78 0,64 Cởi mở trong thông tin về sai sót 0,56 0,68 0,73 0,47 Nhân lực 0,43 0,53 0,62 0,63 Phản ứng không trừng phạt lỗi 0,44 0,56 0,78 0,75 Hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện 0,60 0,56 0,79 0,67 Làm việc nhóm giữa các khoa 0,62 0,61 0,79 0,63 Bàn giao và chuyển bệnh 0,40 0,59 0,81 Nhận thức về ATNB 0,35 0,74 0,64 Tần suất báo cáo sự cố 0,84 0,71 0,85 0,35-0,84 0.,53-0,76 0,62-0,85 0,47-0,75
Bảng: So sánh giá trị hệ số alpha của các khía cạnh sau phân tích EFA Giá trị hệ số alpha Một BV TP.HCM Từ Dũ Hà Lan Làm việc nhóm trong khoa 0,77 0,76 0,66 Lãnh đạo khoa khuyến khích ATNB _ 0,78 0,66 0,70 Thông tin phản hồi sai sót _ 0,76 0,78 Cởi mở trong thông tin về sai sót _ 0,68 0,72 Nhân lực _ 0,53 0,58 Phản ứng không trừng phạt lỗi _ 0,56 0,69 Hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện _ 0,56 0,68 Làm việc nhóm giữa các khoa 0,65 0,61 0,72 Bàn giao và chuyển bệnh _ 0,59 0,65 Nhận thức về ATNB _ _ 0,64 Tần suất báo cáo sự cố 0,84 0,71 0,79 Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi 0,85 Sai sót và động lực báo cáo sai sót 0,64 0,64-0,85 0,53-0,76 0,58-0,79
Bảng: So sánh tỉ lệ mức độ ATNB theo đánh giá của nhân viên y tế Một BV TPHCM Từ Dũ Thổ Nhĩ Kỳ Trung Quốc Xuất sắc 1 68,4 6 30 Rất tốt 56 36 45 Chấp nhận đƣợc 39 30,3 49 20 Trung bình 4 1,3 9 4 Kém 0 0 1 Điểm an toàn ngƣời bệnh 3,6 3,4 4,0 Bảng so sánh điểm số VHATNB của các khía cạnh ở các nghiên cứu STT Một BV TPHCM Điểm trung bình VHATNB Từ Dũ Điểm trung bình VHATNB 1 Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi 3,9 Hỗ trợ về quản lý cho ATNB 2 Làm việc theo nhóm trong khoa 4,0 Làm việc theo nhóm trong khoa 4,18 3 Sai sót và động lực báo cáo sai sót 3,1 Phản hồi và trao đổi thông tin 4 Làm việc nhóm giữa các khoa 3,5 Làm việc nhóm giữa các khoa 5 Tần số sự kiện được báo cáo 2,9 Tần suất sự kiện được báo cáo 6 Trao đổi cởi mở 7 Bàn giao và chuyển bệnh 2,3 8 Phản ứng không trừng phạt lỗi 2,3 9 Quan điểm và hành động về ATNB 4,07 10

More Related Content

PDF
Ergonomic
byNguyễn Anh
 
DOCX
đồ áN ngành may công tác đảm bảo an toàn lao động trong xí nghiệp may bình phát
byTÀI LIỆU NGÀNH MAY
 
DOC
Đánh Giá Rủi Ro An Toàn Sức Khoẻ Nghề Nghiệp Cho Người Lao Động Làm Việc Tại ...
byDịch Vụ Viết Thuê Đề Tài 0934.573.149 / Luanvantot.com
 
PDF
Tài liệu đào tạo An toàn người bệnh của Bộ y tế 2014
byHA VO THI
 
PDF
Văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện đa khoa Đồng Tháp
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
 
DOCX
đồ áN ngành may đề tài công tác đảm bảo an toàn vệ sinh lao động trong doanh ...
byTÀI LIỆU NGÀNH MAY
 
PDF
Luận án: Nâng cao quản lý chất lượng khám bệnh tại Bệnh viện
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
 
DOC
Tiểu luận tình huống y tế quản lí nhà nước ngạch chuyên viên, HAY
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
Ergonomic
byNguyễn Anh
 
đồ áN ngành may công tác đảm bảo an toàn lao động trong xí nghiệp may bình phát
byTÀI LIỆU NGÀNH MAY
 
Đánh Giá Rủi Ro An Toàn Sức Khoẻ Nghề Nghiệp Cho Người Lao Động Làm Việc Tại ...
byDịch Vụ Viết Thuê Đề Tài 0934.573.149 / Luanvantot.com
 
Tài liệu đào tạo An toàn người bệnh của Bộ y tế 2014
byHA VO THI
 
Văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện đa khoa Đồng Tháp
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
 
đồ áN ngành may đề tài công tác đảm bảo an toàn vệ sinh lao động trong doanh ...
byTÀI LIỆU NGÀNH MAY
 
Luận án: Nâng cao quản lý chất lượng khám bệnh tại Bệnh viện
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
 
Tiểu luận tình huống y tế quản lí nhà nước ngạch chuyên viên, HAY
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 

What's hot

PDF
Luận án: Văn hóa an toàn người bệnh tại Bệnh viện Từ Dũ, HAY
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
 
DOCX
Tiểu Luận Lớp Bồi Dưỡng Theo Tiêu Chuẩn Chức Danh Nghề Nghiệp.docx
byluanvantrust.com DV viết bài trọn gói: 0917193864
 
PDF
Thực hành cộng đồng II 2016 - ctump
byalexandreminho
 
PDF
Quy trinh quản lý và sử dụng thuốc an toàn_Điều dưỡng (BV Trường ĐH Y D HCM)
byHA VO THI
 
PDF
Bài Giảng An Toàn Người Bệnh, Vấn Đề Toàn Cầu- Thực Trạng Và Giải Pháp
bynataliej4
 
DOC
Test tam than toi thieu (mmse)
bytrinh quoc viet
 
PDF
ĐẠI CƯƠNG VỀ NGƯỜI CAO TUỔI
bySoM
 
PPT
21.1.2014 lập kế hoạch y tế
byGia Hue Dinh
 
DOCX
Tiểu Luận Văn Hoá Ứng Xử Trong Thực Hành Chăm Sóc Sức Khỏe.docx
byViết Thuê Đề Tài Trọn Gói Zalo: 0973287149
 
PPT
Tai lieu giao tiep ung xu cbyt
byDoan Tuan
 
DOCX
Thuc hanh va yeu to lien quan den tiem an toan cua dieu duong vien
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
DOC
Đề tài: Báo cáo thực tập tốt nghiệp bệnh viện Hóc Môn
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
PDF
Công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng
byTrường Bảo
 
DOCX
NỘI DUNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE BAN ĐẦU.docx
bySoM
 
DOC
BÀI MẪU Luận văn thạc sĩ ngành dược, HAY, 9 ĐIỂM
byViết Thuê Khóa Luận _ ZALO 0917.193.864 default
 
DOCX
Báo Cáo Thực Tập Tại Bệnh Viện Đa Khoa Long An, 9 Điểm
byDịch Vụ Viết Thuê Luận Văn Zalo : 0932.091.562
 
PDF
Giáo trình phục hồi chức năng
bySoM
 
PPTX
Hướng dẫn Định danh người bệnh trong Cơ sở Y tế
byLy Quoc Trung
 
PDF
Phân tích thống kê cơ bản với stata
bySoM
 
PDF
Nghiên cứu mức độ hài lòng của khách hàng mua thuốc tại các nhà thuốc trên đị...
byNhận Viết Đề Tài Trọn Gói ZALO 0932091562
 
Luận án: Văn hóa an toàn người bệnh tại Bệnh viện Từ Dũ, HAY
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
 
Tiểu Luận Lớp Bồi Dưỡng Theo Tiêu Chuẩn Chức Danh Nghề Nghiệp.docx
byluanvantrust.com DV viết bài trọn gói: 0917193864
 
Thực hành cộng đồng II 2016 - ctump
byalexandreminho
 
Quy trinh quản lý và sử dụng thuốc an toàn_Điều dưỡng (BV Trường ĐH Y D HCM)
byHA VO THI
 
Bài Giảng An Toàn Người Bệnh, Vấn Đề Toàn Cầu- Thực Trạng Và Giải Pháp
bynataliej4
 
Test tam than toi thieu (mmse)
bytrinh quoc viet
 
ĐẠI CƯƠNG VỀ NGƯỜI CAO TUỔI
bySoM
 
21.1.2014 lập kế hoạch y tế
byGia Hue Dinh
 
Tiểu Luận Văn Hoá Ứng Xử Trong Thực Hành Chăm Sóc Sức Khỏe.docx
byViết Thuê Đề Tài Trọn Gói Zalo: 0973287149
 
Tai lieu giao tiep ung xu cbyt
byDoan Tuan
 
Thuc hanh va yeu to lien quan den tiem an toan cua dieu duong vien
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
Đề tài: Báo cáo thực tập tốt nghiệp bệnh viện Hóc Môn
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng
byTrường Bảo
 
NỘI DUNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE BAN ĐẦU.docx
bySoM
 
BÀI MẪU Luận văn thạc sĩ ngành dược, HAY, 9 ĐIỂM
byViết Thuê Khóa Luận _ ZALO 0917.193.864 default
 
Báo Cáo Thực Tập Tại Bệnh Viện Đa Khoa Long An, 9 Điểm
byDịch Vụ Viết Thuê Luận Văn Zalo : 0932.091.562
 
Giáo trình phục hồi chức năng
bySoM
 
Hướng dẫn Định danh người bệnh trong Cơ sở Y tế
byLy Quoc Trung
 
Phân tích thống kê cơ bản với stata
bySoM
 
Nghiên cứu mức độ hài lòng của khách hàng mua thuốc tại các nhà thuốc trên đị...
byNhận Viết Đề Tài Trọn Gói ZALO 0932091562
 

Similar to VĂN HÓA AN TOÀN .pdf

PDF
Văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện đa khoa đồng tháp năm 2012
bynataliej4
 
DOCX
Thuc trang van hoa an toan nguoi benh va mot so yeu to anh huong den van hoa ...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
DOCX
Van hoa an toan nguoi benh tai benh vien tu du
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
DOCX
Cac yeu to anh huong den van hoa an toan nguoi benh nghien cuu truong hop ben...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
DOCX
Thực trạng văn hóa an toàn người bệnh của nhân viên y tế và một số yếu tố liê...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
DOC
Luận văn thạc sĩ trường đại học kinh tế ngành y dược, 9 ĐIỂM
byViết Thuê Khóa Luận _ ZALO 0917.193.864 default
 
DOCX
Nghiên cứu các yếu tố tác động đến thực trạng văn hóa an toàn người bệnh tại ...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
PDF
Nghiên cứu phân tích hành vi báo cáo sự cố y khoa tại Bệnh viện Từ Dũ 6666479...
byNuioKila
 
DOC
Tài-liệu-Đào-tạo-An-toàn-Người-bệnh-BYT-2014.doc
bymscphamcuong
 
PPTX
3. Bao cao su co - xay dung he thong bao cao su co tai don vi
byLy Quoc Trung
 
PDF
Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các...
byHanaTiti
 
PDF
Chuan thiet yeu quoc te ve chat luong ...
byCao Xuân Trình
 
PDF
Đánh giá sự hài lòng về dịch vụ khám chữa bệnh khu vực Hóc Môn
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO: 0936 885 877
 
PDF
Sự hài lòng về dịch vụ khám chữa bệnh tại bệnh viện khu vực Hóc Môn
byDịch Vụ Viết Bài Trọn Gói ZALO 0917193864
 
PPTX
Quality Management Models and Approaches in hospital
bybiumea
 
PDF
A01 ngocanh
byMinh Hòa Lê
 
DOCX
các loại yếu tố ảnh hưởng chất lượng dịch vụ
byThuNgnPhm5
 
DOCX
Thực trạng tuân thủ một số quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện tại Bệnh...
byDịch vụ viết thuê đề tài trọn gói ☎☎☎ Liên hệ ZALO/TELE: 0973.287.149 👍👍
 
PPTX
G10-CBA7-S1.7djtmeconganthanhhoanguloz.pptx
byHongQuc32
 
DOCX
NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA CHUẨN TẠI CÁC BỆNH VIỆN ĐA KHOA THUỘC SỞ Y T...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
Văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện đa khoa đồng tháp năm 2012
bynataliej4
 
Thuc trang van hoa an toan nguoi benh va mot so yeu to anh huong den van hoa ...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
Van hoa an toan nguoi benh tai benh vien tu du
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
Cac yeu to anh huong den van hoa an toan nguoi benh nghien cuu truong hop ben...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
Thực trạng văn hóa an toàn người bệnh của nhân viên y tế và một số yếu tố liê...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
Luận văn thạc sĩ trường đại học kinh tế ngành y dược, 9 ĐIỂM
byViết Thuê Khóa Luận _ ZALO 0917.193.864 default
 
Nghiên cứu các yếu tố tác động đến thực trạng văn hóa an toàn người bệnh tại ...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
Nghiên cứu phân tích hành vi báo cáo sự cố y khoa tại Bệnh viện Từ Dũ 6666479...
byNuioKila
 
Tài-liệu-Đào-tạo-An-toàn-Người-bệnh-BYT-2014.doc
bymscphamcuong
 
3. Bao cao su co - xay dung he thong bao cao su co tai don vi
byLy Quoc Trung
 
Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các...
byHanaTiti
 
Chuan thiet yeu quoc te ve chat luong ...
byCao Xuân Trình
 
Đánh giá sự hài lòng về dịch vụ khám chữa bệnh khu vực Hóc Môn
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO: 0936 885 877
 
Sự hài lòng về dịch vụ khám chữa bệnh tại bệnh viện khu vực Hóc Môn
byDịch Vụ Viết Bài Trọn Gói ZALO 0917193864
 
Quality Management Models and Approaches in hospital
bybiumea
 
A01 ngocanh
byMinh Hòa Lê
 
các loại yếu tố ảnh hưởng chất lượng dịch vụ
byThuNgnPhm5
 
Thực trạng tuân thủ một số quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện tại Bệnh...
byDịch vụ viết thuê đề tài trọn gói ☎☎☎ Liên hệ ZALO/TELE: 0973.287.149 👍👍
 
G10-CBA7-S1.7djtmeconganthanhhoanguloz.pptx
byHongQuc32
 
NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA CHUẨN TẠI CÁC BỆNH VIỆN ĐA KHOA THUỘC SỞ Y T...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 

VĂN HÓA AN TOÀN .pdf

  • 1.
    BỘ GIÁO DỤCVÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC TP. HỒ CHÍ MINH KHOA Y TẾ CÔNG CỘNG NGUYỄN THỊ BÉ PHƢƠNG ĐIỂM SỐ VĂN HÓA AN TOÀN NGƯỜI BỆNH DỰA TRÊN ĐÁNH GIÁ CỦA NHÂN VIÊN Y TẾ TẠI MỘT BỆNH VIỆN THUỘC TP. HCM NĂM 2016 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN Y TẾ CÔNG CỘNG TP. Hồ Chí Minh, năm 2016
  • 2.
    BỘ GIÁO DỤCVÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC TP. HỒ CHÍ MINH KHOA Y TẾ CÔNG CỘNG NGUYỄN THỊ BÉ PHƢƠNG ĐIỂM SỐ VĂN HÓA AN TOÀN NGƯỜI BỆNH DỰA TRÊN ĐÁNH GIÁ CỦA NHÂN VIÊN Y TẾ TẠI MỘT BỆNH VIỆN THUỘC TP. HCM NĂM 2016 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN Y TẾ CÔNG CỘNG Người hướng dẫn: Hướng dẫn 2 Hướng dẫn 1 Nguyễn Thành Luân Đỗ Văn Dũng TP. Hồ Chí Minh, năm 2016
  • 3.
    LỜI CAM ĐOAN Tôixin cam đoan đây số liệu trong khóa luận này là được ghi nhận, nhập liệu và phân tích một cách trung thực. Khóa luận này không có bất kỳ số liệu, văn bản, tài liệu đã được Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh hay trường đại học khác chấp nhận để cấp văn bằng đại học, sau đại học. Khóa luận cũng không có sô liệu, văn bản, tài liệu đã được công bố trừ khi đã được công khai thừa nhận. Sinh viên Nguyễn Thị Bé Phƣơng
  • 4.
    MỤC LỤC DANH MỤCCHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG/HÌNH/ BIỂU ĐỒ ĐẶT VẤN ĐỀ............................................................................................................ 1 Chƣơng 1. TỔNG QUAN.................................................................................... 5 Định nghĩa , khái niệm................................................................................ 5 1.1 1.1.1 Văn hóa an toàn- Safety Culture ........................................................ 5 1.1.2 An toàn ngƣời bệnh- Patient Safety ................................................... 5 1.1.3 Văn hóa an toàn ngƣời bệnh- Patient safety culture ........................ 7 1.1.4 Các khái niệm khác.............................................................................. 8 Tổng quan các nghiên cứu ......................................................................... 9 1.2 1.2.1 Trên Thế Giới ....................................................................................... 9 1.2.2 Tại Việt Nam....................................................................................... 18 Lịch sử thang đo........................................................................................ 19 1.3 Chƣơng 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.................. 19 Thiết kế nghiên cứu .................................................................................. 20 2.1 Thời gian- Địa điểm .................................................................................. 20 2.2 Đối tƣợng nghiên cứu ............................................................................... 20 2.3 2.3.1 Dân số mục tiêu:................................................................................. 20 2.3.2 Dân số chọn mẫu:............................................................................... 20 Cỡ mẫu....................................................................................................... 20 2.4 Tiêu chí chọn mẫu..................................................................................... 21 2.5 2.5.1 Tiêu chí chọn vào................................................................................ 21 2.5.2 Tiêu chí loại ra.................................................................................... 21 Thu thập dữ kiện....................................................................................... 21 2.6 2.6.1 Phƣơng pháp thu thập dữ kiện......................................................... 21 2.6.2 Công cụ thu thập dữ kiện .................................................................. 24 Liệt kê định nghĩa các biến số.................................................................. 25 2.7 Phƣơng pháp quản lý và phân tích số liệu.............................................. 26 2.8 2.8.1 Phƣơng pháp quản lý số liệu............................................................. 26 2.8.2 Phƣơng pháp phân tích thống kê...................................................... 26 Kiểm soát sai lệch...................................................................................... 27 2.9 2.9.1 Kiểm soát sai lệch chọn lựa ............................................................... 27 2.9.2 Kiểm soát sai lệch thông tin............................................................... 27 Y đức....................................................................................................... 27 2.10 Chƣơng 3. KẾT QUẢ........................................................................................ 28 Đánh giá thang đo ..................................................................................... 28 3.1 3.1.1 Đánh giá tính tin cậy nội bộ của 12 khía cạnh VHATNB .............. 28 3.1.2 Đánh giá tính giá trị cấu trúc của bộ câu hỏi HSOPSC ................. 29
  • 5.
    Điểm số vănhóa an toàn ngƣời bệnh trung bình................................... 34 3.2 3.2.1 Mô tả đặc tính dân số......................................................................... 34 3.2.2 Đánh giá của nhân viên y tế về mức độ an toàn ngƣời bệnh.......... 36 3.2.3 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh ............................................... 37 3.2.4 Các yếu tố tác động đến điểm số an toàn ngƣời bệnh..................... 42 3.2.5 Phân tích đa biến................................................................................ 44 Chƣơng 4. BÀN LUẬN...................................................................................... 46 Đánh giá thang đo ..................................................................................... 46 4.1 4.1.1 Đánh giá tính tin cậy nội bộ .............................................................. 46 4.1.2 Đánh giá tính giá trị ........................................................................... 46 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh trung bình................................... 48 4.2 4.2.1 Mô tả đặc tính dân số......................................................................... 48 4.2.2 Đánh giá của nhân viên y tế về mức độ an toàn ngƣời bệnh.......... 51 4.2.3 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh ............................................... 51 4.2.4 Các yếu tố tác động đến điểm số an toàn ngƣời bệnh..................... 53 Những điểm mạnh và hạn chế của đề tài................................................ 56 4.3 4.3.1 Điểm mạnh của nghiên cứu............................................................... 56 4.3.2 Điểm hạn chế của nghiên cứu ........................................................... 56 Những điểm mới và tính ứng dụng của đề tài........................................ 57 4.4 KẾT LUẬN ............................................................................................................. 58 KIẾN NGHỊ ............................................................................................................ 60 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1 VÀ PHỤ LỤC 2
  • 6.
    i DANH MỤC CHỮVIẾT TẮT AHRQ Agency for Healthcare Research and Quality Cục nghiên cứu và quản lý chất lượng y tế ATNB An toàn người bệnh EFA Exploratory Factor Analysis Phân tích nhân tố khám phá HSOPSC Hospital Survey On Patient Safety Culture Khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện NB Người bệnh NCC MERP Index The National Coordinating Council for Medication Errors Reporting and Prevention Hội Đồng Điều phối Quốc Gia về ngăn ngừa và báo cáo sự cố liên quan đến thuốc. NV Nhân viên NHS National Health Service Dịch vụ Y tế Quốc gia ở Anh TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh VHATNB Văn hóa an toàn người bệnh WHO World Health Organization Tổ chức Y Tế Thế Giới
  • 7.
    ii DANH MỤC CÁCBẢNG/BIỂU ĐỒ/HÌNH Bảng 3.1. Giá trị hệ số alpha của 12 khía cạnh VHATNB .............................. 28 Bảng 3.2. Giá trị phƣơng sai của các nhân tố ban đầu.................................... 29 Bảng 3.3. Giá trị phƣơng sai của nhân tố (Eigenvalue) và giá trị hệ số alpha (Cronbach’s Alpha)................................................................................................ 31 Bảng 3.4. Hệ số tải nhân tố (Factor loading) .................................................... 31 Bảng 3.5. Đặc tính dân số ................................................................................... 34 Bảng 3.6. Nhóm chức danh, chức danh............................................................. 35 Bảng 3.7. Điểm an toàn ngƣời bệnh trung bình............................................... 36 Bảng 3.8. Quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi.................. 37 Bảng 3.9. Làm việc theo nhóm trong khoa ....................................................... 38 Bảng 3.10. Sai sót và động lực báo cáo sai sót................................................. 39 Bảng 3.11. Làm việc theo nhóm giữa các khoa............................................... 39 Bảng 3.12. Tần số sự kiện đƣợc báo cáo.......................................................... 40 Bảng 3.13. Điểm số VHATNB trung bình của 5 khía cạnh văn hóa............. 41 Bảng 3.14. Điểm VHATNB trung bình của 3 nhóm cấp độ........................... 41 Bảng 3.15. Tƣơng quan Spearman điểm số an toàn ngƣời bệnh với điểm số văn hóa an toàn của từng khía cạnh ..................................................................... 42 Bảng 3.16. Tƣơng quan Spearman điểm số an toàn ngƣời bệnh với điểm số văn hóa an toàn của 3 cấp độ................................................................................. 43 Bảng 3.17. Tƣơng quan Spearman giữa điểm số an toàn ngƣời bệnh trung bình với đặc tính dân số ......................................................................................... 44 Bảng 3.18. Mô hình đa biến .............................................................................. 45 Sơ đồ 3.1. Sơ đồ phân tích song song (Parallel Analysis)................................. 30 Biểu đồ 3.1. Tỉ lệ các mức độ an toàn ngƣời bệnh của bệnh viện.................... 36
  • 8.
    1 ĐẶT VẤN ĐỀ Antoàn người bệnh hiện đang là một vấn đề đáng quan tâm ở các nước trên thế giới. WHO ước tính rằng hàng chục triệu người bệnh trên toàn thế giới chịu đựng chấn thương nghiêm trọng hoặc tử vong mỗi năm, nguyên nhân trực tiếp do thực hành y tế không an toàn và chăm sóc.[56] Ước tính từ hai nghiên cứu lớn tại Mỹ, có ít nhất 44.000 người tử vong trong bệnh viện mỗi năm như là một kết quả của sai sót y khoa mà có thể ngăn ngừa. Tử vong do sai sót y khoa có thể ngăn ngừa được vượt qua số tử vong do tai nạn xe cộ (43.458), ung thư vú (42.297) hoặc AIDS (16.516).[16] Nhiều nước trên thế giới đã và đang xây dựng các qui trình để nâng cao chất lượng cùng với sự an toàn trong chăm sóc sức khỏe của bệnh viện.[4] Ở Việt Nam, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 19/2013/TT-BYT triển khai “chương trình đào tạo an toàn người bệnh” cho nhân viên y tế dựa trên các khuyến cáo và hướng dẫn cập nhật của Tổ chức Y tế Thế giới.[2] [4] An toàn người bệnh (ATNB) được định nghĩa theo WHO là làm giảm hết mức có thể nguy cơ gây tổn hại không cần thiết liên quan đến chăm sóc y tế.[4] Theo Viện Y Học Hoa Kỳ (Institute of Medicine) định nghĩa an toàn người bệnh chú trọng các yếu tố: ngăn ngừa những sai sót, học hỏi từ những sai sót đã xảy ra và được xây dựng trên một nền “văn hóa an toàn” có liên quan đến các chuyên gia chăm sóc sức khỏe, tổ chức và những người bệnh.[44] Một nền văn hóa an toàn là nơi các nhân viên trong một tổ chức có nhận thức liên tục và tích cực về những sai sót tiềm tàng. Cả nhân viên và tổ chức có thể thừa nhận những sai lầm, học hỏi từ nó và hành động để chỉnh đốn lại mọi việc.[40] Nâng cao “văn hóa an toàn” trong chăm sóc sức khỏe là một thành phần thiết yếu của việc ngăn ngừa hoặc giảm thiểu các lỗi và cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe.[9] Năm 2004, Cục nghiên cứu và quản lý chất lượng y tế của Hoa Kỳ (AHRQ- Agency for Healthcare Research and Quality) đã phát hành bộ câu hỏi khảo sát văn hóa an toàn người bệnh (Hospital Survey On Patient Safety Culture - HSOPSC) để giúp các bệnh viện đánh giá văn hóa an toàn trong các cơ sở của họ và nó được sử dụng trên hàng trăm bệnh viện khắp Hoa Kỳ và Thế giới.[7] HSOPSC được chứng minh rằng có thể được sử dụng để xác định thành phần của nền văn hóa cần phải cải thiện, nâng cao nhận thức về văn hóa an toàn, đánh giá hiệu quả của các can thiệp
  • 9.
    2 an toàn ngườibệnh theo thời gian, và tạo ra các tiêu chuẩn cho các bệnh viện nhỏ nhất của quốc gia.[29] HSOPSC không chỉ khảo sát văn hóa an toàn ở phạm vi bệnh viện mà cả ở phạm vi từng khoa trong bệnh viện, nó đã được chứng minh và sử dụng qua nhiều quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập, Nhật Bản, Trung Quốc, Bỉ, Hà Lan, Đài Loan.[12] [39] [31] [41] [54] [49] [19] Tại Việt Nam bộ câu hỏi HSOPSC đã được sử dụng trong nghiên cứu tại Nhi Đồng 1, tuy nhiên chưa được chuẩn hóa. Một nghiên cứu tại bệnh viện Từ Dũ đã thực hiện đánh giá tính tin cậy nội bộ và giá trị cấu trúc của bộ câu hỏi HSOPSC, nhưng đây là một bệnh viện chuyên khoa Sản, do đó nó sẽ có những sai sót đặc trưng của bệnh viện chuyên khoa. Trong khi đó, bệnh viện nghiên cứu khảo sát là một bệnh viện đa khoa, vì vậy nghiên cứu muốn chuẩn hóa lại thang đo. Do đó, một mục tiêu của nghiên cứu này là “Xác định tính giá trị cấu trúc và độ tin cậy nội bộ của bộ câu hỏi khảo sát văn hóa an toàn người bệnh trên nhân viên y tế tại một bệnh viện TP. Hồ Chí Minh năm 2016”. Kết quả nghiên cứu này sẽ cung cấp thêm bằng chứng rằng bộ công cụ HSOPSC đáng tin cậy, có giá trị và phù hợp với ngữ cảnh tại Việt Nam. Tại Việt Nam chưa có nhiều nghiên cứu về điểm số văn hóa an toàn người bệnh, nên chưa biết được điểm số văn hóa an toàn người bệnh hiện tại là như thế nào? Do đó, cần phải xác định điểm số văn hóa an toàn người bệnh hiện tại. Bên cạnh đó để thiết lập chương trình can thiệp nhằm nâng cao chất lượng an toàn người bệnh, cần phải đánh giá mối tương quan giữa các khía cạnh văn hóa an toàn người bệnh với điểm số an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện. Vì vậy, mục tiêu tiếp theo của nghiên cứu này là “Đánh giá điểm số văn hóa an toàn người bệnh trung bình và xác định các yếu tố tác động đến điểm số an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện, dựa trên đánh giá của nhân viên y tế ở một bệnh viện tại TPHCM 2016.”. Kết quả khảo sát sẽ giúp bệnh viện có cái nhìn tổng quát về văn hóa an toàn người bệnh tại cơ sở, biết được những yếu tố tác động đến điểm số an toàn người bệnh để có kế hoạch cải thiện và chương trình hành động tiếp theo.
  • 10.
    3 DÀN Ý NGHIÊNCỨU THÔNG TIN NỀN  Giới  Tuổi  Số năm làm việc tại bệnh viện  Số năm đã làm việc tại Khoa  Tập huấn về An toàn người bệnh  Chức danh  Số giờ làm việc mỗi tuần  Số bệnh nhân chăm sóc mỗi ngày ĐIỂM SỐ VĂN HÓA AN TOÀN TRUNG BÌNH  Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi  Làm việc theo nhóm trong khoa  Sai sót và động lực báo cáo sai sót  Làm việc theo nhóm giữa các khoa  Tần số của sự kiện được báo cáo ĐIỂM AN TOÀN NGƢỜI BỆNH TRUNG BÌNH
  • 11.
    4 CÂU HỎI NGHIÊNCỨU 1. Bộ câu hỏi HSOPSC khi khảo sát ở một bệnh viện tại TP.HCM có độ tin cậy và tính giá trị hay không? 2. Điểm số văn hóa an toàn người bệnh trung bình và điểm số an toàn người bệnh trung bình chung tại một bệnh viện tại TPHCM năm 2016 bằng bao nhiêu? 3. Các yếu tố nào sẽ tác động đến điểm số an toàn người bệnh trung bình của bệnh viện? MỤC TIÊU Mục tiêu chung Đánh giá tính giá trị cấu trúc và độ tin cậy nội bộ của bộ câu hỏi HSOPSC dựa trên đánh giá của nhân viên y tế tại một bệnh viện ở TP.HCM năm 2016. Đánh giá điểm số văn hóa an toàn người bệnh trung bình và xác định các yếu tố tác động đến điểm số an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện, dựa trên đánh giá của nhân viên y tế ở một bệnh viện tại TPHCM 2016. Mục tiêu cụ thể 1. Xác định giá trị hệ số Alpha của bộ câu hỏi HSOPSC dựa trên đánh giá của nhân viên y tế tại một bệnh viện ở TP.HCM năm 2016. 2. Đánh giá tính giá trị cấu trúc của bộ câu hỏi HSOPSC dựa trên đánh giá của nhân viên y tế tại một bệnh viện ở TP.HCM năm 2016. 3. Xác định điểm số văn hóa an toàn người bệnh trung bình bằng HSOPSC dựa trên đánh giá của nhân viên y tế tại một bệnh viện ở TPHCM năm 2016. 4. Xác định điểm số an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện, bằng HSOPSC dựa trên đánh giá của nhân viên y tế tại một bệnh viện ở TPHCM năm 2016. 5. Xác định các yếu tố tác động đến điểm số an toàn người bệnh trung bình chung tại một bệnh viện ở TPHCM năm 2016.
  • 12.
    5 Chƣơng 1. TỔNGQUAN Định nghĩa , khái niệm 1.1 1.1.1 Văn hóa an toàn- Safety Culture Văn hóa an toàn của một tổ chức là các sản phẩm của giá trị cá nhân và tổ chức, thái độ, nhận thức, năng lực và mô hình hành vi xác định các cam kết, phong cách, trình độ, quản lý sức khỏe và an toàn của một tổ chức. Tổ chức với một nền văn hóa an toàn tích cực được đặc trưng bởi truyền thông được thành lập trên sự tin tưởng lẫn nhau, bởi nhận thức chung về tầm quan trọng của an toàn và bởi sự tin tưởng trong hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa.[8] 1.1.2 An toàn ngƣời bệnh- Patient Safety An toàn người bệnh (ATNB) được định nghĩa theo WHO là làm giảm hết mức có thể nguy cơ gây tổn hại không cần thiết liên quan đến chăm sóc y tế.[59] Theo Viện Y Học Hoa Kỳ (Institute of Medicine) định nghĩa an toàn người bệnh chú trọng các yếu tố: ngăn ngừa những sai sót, học hỏi từ những sai sót đã xảy ra và được xây dựng trên một nền “văn hóa an toàn” có liên quan đến các chuyên gia chăm sóc sức khỏe, tổ chức và những người bệnh.[44] Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, một cái nhìn tổng quát các vấn đề về an toàn người bệnh như sau:[57] 1. Nhận thức ngày càng tăng lên về việc đảm bảo an toàn và chất lượng cho người bệnh, đây là một yếu tố quan trọng của việc chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ toàn dân. 2. Ước tính cho thấy trong các nước phát triển nhiều như là 1 trong 10 bệnh nhân bị tổn hại khi được chăm sóc tại bệnh viện. Các tác hại có thể được gây ra bởi một loạt các lỗi hoặc các sự cố y khoa không mong muốn. 3. Trong số 100 bệnh nhân nhập viện tại bất kỳ thời điểm nào, 7 bệnh nhân ở nước phát triển và 10 bệnh nhân ở các nước đang phát triển sẽ bị nhiễm trùng liên quan đến chăm sóc y tế (HAIS-Healthcare-associated infections). Hàng trăm triệu bệnh nhân bị ảnh hưởng trên toàn thế giới mỗi năm. Biện pháp kiểm soát và phòng ngừa sự nhiễm trùng thì đơn giản và chi phí thấp, chẳng hạn như vệ sinh tay đúng cách, có thể làm giảm tần số của nhiễm trùng liên quan đến chăm sóc y tế hơn 50%.
  • 13.
    6 4. Ước tínhcó khoảng 1,5 triệu thiết bị y tế khác nhau và hơn 10.000 loại thiết bị có sẵn trên toàn thế giới. Phần lớn dân số thế giới bị từ chối tiếp cận đầy đủ với các thiết bị y tế an toàn và thích hợp trong hệ thống y tế của họ. Hơn một nửa trong số các nước có thu nhập trung bình và thấp không có một chính sách y tế công nghệ quốc gia nào có thể đảm bảo việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực thông qua kế hoạch thích hợp, đánh giá, mua lại và quản lý các thiết bị y tế. 5. Các chỉ số an toàn tiêm chính xác vào năm 2010 cho thấy sự tiến bộ quan trọng đã được thực hiện ở tỉ lệ tái sử dụng các thiết bị tiêm (5,5% trong năm 2010), trong khi mức tăng khiêm tốn đã được thực hiện thông qua việc giảm số lượng tiêm cho mỗi người mỗi năm (2,88 trong năm 2010). 6. Ước tính có khoảng 234 triệu phẫu thuật được thực hiện trên toàn thế giới mỗi năm. Chăm sóc phẫu thuật được liên kết với một nguy cơ đáng kể các biến chứng. Lỗi chăm sóc phẫu thuật đóng góp đáng kể cho gánh nặng của bệnh mặc dù thực tế rằng 50% các biến chứng liên quan đến chăm sóc phẫu thuật là có thể phòng tránh được. 7. Khoảng 20% - 40% tất cả các chi phí y tế đang bị lãng phí do chăm sóc y tế kém chất lượng. Nghiên cứu an toàn cho thấy chi phí nhập viện bổ sung, kiện tụng, nhiễm trùng mắc phải ở bệnh viện, tàn tật, mất năng suất và y tế ở một số nước nhiều như 19 tỉ đôla hàng năm. Những lợi ích kinh tế của việc cải thiện an toàn người bệnh là do đó đã thu hút. 8. Ngành công nghiệp có nguy cơ cao được nhận thức như hàng không và ngành công nghiệp hạt nhân có hồ sơ an toàn hơn nhiều so với dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Có 1 trong 1.000.000 cơ hội của một khách du lịch bị tổn hại trong khi trên máy bay. Trong khi đó, có một 1 trong 300 cơ hội của một bệnh nhân bị tổn hại trong quá trình chăm sóc sức khỏe. 9. Kinh nghiệm của người dân và các quan điểm là nguồn tài nguyên có giá trị để xác định nhu cầu, đánh giá tiến độ và đánh giá kết quả. 10.Bệnh viện và đối tác bệnh viện đã cải thiện an toàn và chất lượng chăm sóc bệnh nhân bằng việc trao đổi chuyên môn giữa các nhân viên y tế trong một số thập kỷ qua. Các đối tác này cung cấp một kênh cho bi-
  • 14.
    7 directional cho việchọc về an toàn người bệnh và hợp tác phát triển các giải pháp trong phát triển nhanh hệ thống y tế toàn cầu. Tổ chức NHS đã xuất bản tài liệu Bảy bước cho an toàn người bệnh năm 2004 từ các nghiên cứu ở Anh, Mỹ, Úc, New Zealand và Đan Mạch. Tài liệu này hướng dẫn chi tiết để thực hành tốt về an toàn người bệnh, bao gồm: xây dựng một nền văn hóa an toàn và quản lý, báo cáo và học hỏi từ các sự cố an toàn của người bệnh. NHS đặt ra bảy bước để cải thiện an toàn người bệnh:[40] 1. Xây dựng văn hóa an toàn 2. Quản lý và hỗ trợ nhân viên 3. Kết hợp hoạt động quản lý rủi ro của bạn 4. Thúc đẩy việc báo cáo 5. Tham gia và giao tiếp với bệnh nhân và mọi người 6. Học hỏi và chia sẻ những bài học về an toàn 7. Thực hiện các giải pháp để ngăn chặn thiệt hại 1.1.3 Văn hóa an toàn ngƣời bệnh- Patient safety culture Một nền văn hóa an toàn là nơi các nhân viên trong một tổ chức có nhận thức liên tục và tích cực về những sai sót tiềm tàng. Cả nhân viên và tổ chức có thể thừa nhận những sai lầm, học hỏi từ nó và hành động để chỉnh đốn lại mọi việc.[40] Văn hóa an toàn người bệnh: là văn hóa thể hiện năm thuộc tính ở mức cao mà nhân viên y tế nỗ lực đưa vào thao tác thông qua việc triển khai thực hiện các hệ thống quản lý an toàn mạnh mẽ:[58] 1. Văn hóa trong đó mọi nhân viên y tế (gồm những người trực tiếp điều trị cho người bệnh, bác sĩ và cán bộ quản lý điều hành) đứng ra chịu trách nhiệm về an toàn của bản thân, của đồng nghiệp, bệnh nhân và khách đến thăm. 2. Văn hóa ưu tiên đặt an toàn lên trước mục tiêu về tài chính và hoạt động. 3. Văn hóa khuyến khích và khen thưởng nỗ lực phát hiện, thông báo và giải quyết các vấn đề an toàn. 4. Văn hóa trong đó tổ chức có cơ hội rút kinh nghiệm từ sự cố. 5. Văn hóa cung cấp nguồn lực, cơ cấu và trách nhiệm giải trình phù hợp để duy trì hiệu quả các hệ thống đảm bảo an toàn.
  • 15.
    8 Cox và Coxđịnh nghĩa văn hóa an toàn như bộ sưu tập của thái độ, niềm tin, nhận thức, và các giá trị mà nhân viên chia sẻ liên quan đến an toàn.[21] Tương tự như vậy, Nieva & Sorra định nghĩa văn hóa an toàn người bệnh như các sản phẩm của các giá trị cá nhân và nhóm, thái độ, nhận thức, năng lực, và mô hình của hành vi đó xác định các cam kết, và các phong cách và trình độ quản lý an toàn của tổ chức.[42] Một tổ chức với một “văn hóa an toàn” là cởi mở và công bằng với nhân viên khi có sự cố xảy ra, học từ những sai lầm, và thay vì đổ lỗi cá nhân mà sẽ là nhìn vào những gì đã xảy ra trong hệ thống.[21] [42] 1.1.4 Các khái niệm khác Lỗi - Error: Thực hiện công việc không đúng quy định hoặc áp dụng các quy định không phù hợp.[58] Sự cố - Event: Điều bất trắc xảy ra với người bệnh hoặc liên quan tới người bệnh.[58] Tác hại - Harm: Suy giảm cấu trúc hoặc chức năng của cơ thể hoặc ảnh hưởng có hại phát sinh từ sự cố đã xảy ra. Tác hại bao gồm: bệnh, chấn thương, đau đớn, tàn tật và chết người.[58] Sự cố y khoa không mong muốn – Medical Adverse Events Theo WHO: Sự cố không mong muốn là tác hại liên quan đến quản lý y tế (khác với biến chứng do bệnh) bao gồm các lĩnh vực chẩn đoán, điều trị, chăm sóc, sử dụng trang thiết bị y tế để cung cấp dịch vụ y tế. Sự cố y khoa có thể phòng ngừa và không thể phòng ngừa.[58] Theo Bộ sức khỏe và dịch vụ con người của Mỹ: Sự cố không mong muốn gây hại cho người bệnh do hậu quả của chăm sóc y tế hoặc trong y tế. Để đo lường sự cố y khoa không mong muốn, các nhà nghiên cứu y học của Mỹ dựa vào 3 nhóm tiêu chí.[22] 1. Các sự cố thuộc danh sách các sự cố nghiêm trọng. 2. Các tình trạng/vấn đề sức khỏe người bệnh mắc phải trong bệnh viện. 3. Sự cố dẫn đến 1 trong 4 thiệt hại nghiêm trọng cho người bệnh nằm trong bảng phân loại mức độ nguy hại cho người bệnh từ F-I theo phân loại
  • 16.
    9 theo NCC MERPIndex, bao gồm: kéo dài ngày điều trị, để lại tổn thương vĩnh viễn, phải can thiệp cấp cứu và chết người. Tổng quan các nghiên cứu 1.2 1.2.1 Trên Thế Giới 1.2.1.1 Lịch sử vấn đề  An toàn ngƣời bệnh Năm 1956 tác giả Manner công bố bài báo về Chất lượng dịch vụ chăm sóc bệnh nhân thông qua chương trình an toàn của bệnh viện.[38] Năm 1965 tác giả Lambertsen cho rằng các chương trình an toàn người bệnh nên tập trung vào tác nhân gây ra hơn là biến cố.[35] Năm 1996 đạo luật về an toàn người bệnh được thông qua và phổ biến.[5] Đạo luật này có thể làm gia tăng tiêu chuẩn chất lượng.[6] Trong tháng 10 năm 2004, WHO đưa ra một chương trình an toàn người bệnh trong sự đáp ứng với một Nghị quyết Hội đồng Y tế Thế giới (2002) đôn đốc WHO và các nước thành viên dành sự chú ý gần nhất có thể cho vấn đề an toàn người bệnh. Sự thành lập chương trình này nhấn mạnh tầm quan trọng của an toàn người bệnh là một vấn đề y tế toàn cầu.[16] Mức độ Mô tả Mức độ nguy hại A Sự cố xảy ra có thể tạo ra lỗi/sai sót Không nguy hại cho NB B Sự cố đã xảy ra nhưng chưa thực hiện trên NB C Sự cố đã xảy ra trên NB nhưng không gây hại D Sự cố đã xảy ra trên NB đòi hỏi phải theo dõi E Sự cố xảy ra trên NB gây tổn hại sức khỏe tạm thời đòi hỏi can thiệp chuyên môn Nguy hại cho NB F Sự cố xảy ra trên NB ảnh hưởng tới sức khỏe hoặc kéo dài ngày nằm viện G Sự cố xảy ra trên NB dẫn đến tàn tật vĩnh viễn H Sự cố xảy ra trên NB phải can thiệp để cứu sống NB I Sự cố xảy ra trên người bệnh gây tử vong
  • 17.
    10  Văn hóaan toàn ngƣời bệnh Các khái niệm về văn hóa an toàn xuất hiện từ các nghiên cứu tập trung vào phòng ngừa tai nạn và an toàn với độ tin cậy cao, các nghành công nghiệp lỗi nghiêm trọng như hàng không, hóa chất và các nhà máy điện hạt nhân, và sản xuất.[52] [14] [33] [34] [61] Để thực hiện những cải tiến về an toàn người bệnh, điều quan trọng là cho các tổ chức y tế để đánh giá tình trạng của nền văn hóa hiện có của họ về an toàn người bệnh và xác định các lĩnh vực ưu tiên để nhắm mục tiêu để cải thiện.[42] Trong khi một số công cụ điều tra văn hóa tổ chức định lượng đã được phát triển và sử dụng trong các cơ sở chăm sóc sức khỏe [46] họ có xu hướng để đo lường một loạt các chiều kích văn hóa nói chung mà không có một mục tiêu cụ thể về an toàn người bệnh. Do đó, một số cuộc điều tra đặc biệt đánh giá văn hóa an toàn người bệnh đã xuất hiện.[47] [48] và đánh giá so sánh một số các cuộc điều tra đã được công bố.[20] [10] 1.2.1.2 Các nghiên cứu về an toàn người bệnh Tình hình an toàn bệnh nhân trên thế giới hiện nay vẫn là một vấn đề gây quan ngại sâu sắc. Vì số liệu về mức độ và tính chất của các sai sót và biến cố bất lợi thu thập được ngày càng rộng rãi, thực tế cho thấy là chăm sóc sức khỏe không an toàn là một đặc điểm của hầu như mọi khía cạnh của hoạt động chăm sóc sức khỏe. Rất nhiều người Mỹ bị ảnh hưởng bởi sai sót y khoa. Hai nghiên cứu với cỡ mẫu lớn về các người bệnh nội trú, một tại New York sử dụng dữ liệu năm 1984 và một tại Colorado và Utah sử dụng dữ liệu năm 1992 đã cho thấy rằng tỉ lệ phần trăm số người bệnh nhập viện phải chịu một tai biến, trong định nghĩa là các thương tổn do y tế gây ra, lần lượt là 2,9 và 3,7 phần trăm. Tỉ lệ số tai biến do sai sót (nghĩa là các tai biến vốn có thể ngăn chặn được) là 58% tại New York và 53% tại Colorado và Utah.[53] Các tai biến có thể ngăn chặn được là một nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong tại Hoa Kỳ. Khi khái quát hóa cho hơn 33,6 triệu lượt nhập viện tại các bệnh viện Hoa Kỳ trong năm 1977, các kết quả nghiên cứu ám chỉ rằng tối thiểu là 44.000 và có thể lên đến 98.000 người Mỹ chết mỗi năm do các sai sót y khoa.[18]
  • 18.
    11 Tử vong docác tai biến vốn ngăn ngừa được vượt qua số tử vong do tai nạn xe cộ (43.458), ung thư vú (42.297) hoặc AIDS (16.516).[17] Đo lường an toàn người bệnh trong các quốc gia mới và đang phát triển; một tổng quan y văn: Sử dụng cơ sở dữ liệu Medline năm 1998 đến năm 2007, chúng tôi xác định và xem xét lại 23 bài báo tiếng Anh đo lường về an toàn người bệnh ở các nước mới và đang phát triển. Kết quả xem xét bao gồm 12 nghiên cứu hồi tố đo an toàn người bệnh và 11 nghiên cứu hồi cứu đo an toàn. Kết quả cho thấy việc đo lường về an toàn người bệnh ở các nước mới và đang phát triển là không thường xuyên và hạn chế trong phạm vi.[15] Một nghiên cứu khác ở các nước đang phát triển: đánh giá tần số và tính chất của sự cố không mong muốn đến bệnh nhân tại các bệnh viện được lựa chọn, trong các quốc gia có nền kinh tế đang chuyển đổi hoặc đang phát triển. Nghiên cứu xem xét hồ sơ bệnh án truy nhập viện trong suốt năm 2005 tại tám quốc gia. Lấy mẫu thuận tiện tại 26 bệnh viện, tổng là 15.548 hồ sơ bệnh nhân ngẫu nhiên được lấy. Sau đó sẽ có hai giai đoạn sàng lọc: Sàng lọc ban đầu dựa trên 18 tiêu chí rõ ràng; Hồ sơ mà đủ tiêu chí sau đó được xem xét bởi một bác sĩ cấp cao để xác định sự kiện bất lợi, phòng ngừa của nó và khuyết tật từ kết quả. Trong số 15.548 hồ sơ xem xét, 8,2% cho thấy ít nhất một sự kiện bất lợi, với một phạm vi từ 2,5% đến 18,4% ở mỗi nước. Trong những sự kiện đó, 83% được đánh giá là có thể phòng ngừa được, trong khi khoảng 30% có liên quan đến cái chết của bệnh nhân. Khoảng 34% sự kiện bất lợi là từ lỗi điều trị trong các tình huống lâm sàng tương đối không phức tạp. Đào tạo và giám sát không đầy đủ của nhân viên y tế hoặc không tuân theo chính sách hoặc các giao thức góp phần dẫn đến hầu hết các sai sót.[60] Gánh nặng toàn cầu về bệnh tật phẫu thuật là đáng kể và ngày càng tăng. Kết quả là, vai trò quan trọng của chăm sóc phẫu thuật cần thiết và gây mê an toàn ở các nước có thu nhập thấp và thu nhập trung bình là được sự quan tâm. Quan trọng hơn, sự chênh lệch lớn trong việc tiếp cận phẫu thuật cần thiết và gây mê an toàn tồn tại. Nghiên cứu về những thách thức an toàn người bệnh ở các nước có thu nhập thấp và thu nhập trung bình: đã tóm tắt những kiến thức hiện tại xung quanh cuộc khủng hoảng toàn cầu về khả năng gây mê không đầy đủ và rào cản đối với sự an toàn của bệnh nhân. Cho thấy những thách thức lớn về an toàn người bệnh bao
  • 19.
    12 gồm: thiếu cácnhà cung cấp gây mê được đào tạo tốt, cơ sở hạ tầng đầy đủ, trang thiết bị, màn hình, các loại thuốc, oxy, và các sản phẩm máu, và không có số liệu có ý nghĩa để hướng dẫn các chính sách và chương trình.[51] Một tổng quan y văn hệ thống về an toàn người bệnh và chất lượng chăm sóc y tế trong các nước đang phát triển tại Đông Nam Á: dữ liệu tổng hợp từ các tiêu đề và tóm tắt các ấn phẩm giữa năm 1990 và 2014 đã được sàng lọc bởi hai người và kiểm tra lại bởi người thứ ba. Kết quả thể hiện rằng bốn vấn đề liên quan đến an toàn người bệnh và chất lượng chăm sóc y tế đươc nêu ra trong 33 ấn phẩm, đó là:[45] 1. Các nguy cơ lây nhiễm bệnh trong giao hàng y tế 2. Sai sót liên quan đến thuốc và sử dụng thuốc 3. Chất lượng và cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ và trẻ sơ sinh 4. Chất lượng cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện Và việc nghiên cứu tỉ lệ quy mô lớn là cần thiết để xác định đầy đủ các vấn đề về an toàn người bệnh và chất lượng chăm sóc sức khỏe ở các nước đang phát triển ở Đông Nam Á.[45] 1.2.1.3 Các nghiên cứu văn hóa an toàn người bệnh (với bộ câu hỏi HSOPSC) CÁC NGHIÊN CỨU TỈ LỆ Trong nhiều nghiên cứu tại các quốc gia khác nhau, cho thấy học tập tổ chức và cải tiến liên tục có giá trị trung bình điểm số tích cực cao nhất trong 12 khía cạnh của nền văn hóa an toàn. Như nghiên cứu cắt ngang mô tả tại Cairo, Ai Cập, mẫu đại diện của 510 bác sĩ, y tá, dược sĩ, kỹ thuật viên và người lao động trong các ngành khác nhau có điểm số tích cực về khía cạnh học tập tổ chức và cải thiện liên tục là 78,2%. Tỉ lệ phản ứng tích cực ở khía cạnh này là 88% và cũng là cao nhất trong nghiên cứu từ 32 bệnh viện tại 15 thành phố trên khắp Trung Quốc, bao gồm các bác sĩ đa khoa và y tá.[36] [41] Trong nghiên cứu tại Cairo, Ai Cập nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao văn hóa an toàn người bệnh trong số các nhà cung cấp chăm sóc sức khỏe tại bệnh viện Đại học Ain Shams. Nghiên cứu này đánh giá nhận thức của các nhà cung cấp chăm sóc sức khỏe "của nền văn hóa an toàn người
  • 20.
    13 bệnh” trong tổchức và xác định các yếu tố đó đã đóng một vai trò trong nền văn hóa an toàn cho bệnh nhân. Giá trị trung bình điểm số tích cực cao tiếp theo trong số 12 khía cạnh là làm việc theo nhóm trong khoa (58,1%). Điểm số trung bình thấp nhất là khía cạnh của phản ứng không trừng phạt lỗi (19,5%). Văn hóa an toàn người bệnh vẫn có nhiều khu vực cải tiến mà cần đánh giá liên tục và giám sát để đạt được một môi trường an toàn cho cả bệnh nhân và nhân viên y tế.[36] Ở nghiên cứu tại Trung Quốc có 1160 nhân viên y tế chăm sóc người Trung Quốc bao gồm các bác sĩ đa khoa và y tá. Tổng cộng có 1500 câu hỏi đã được phát ra, trong đó năm 1160 đã được trả lời một cách hợp lệ (tỉ lệ đáp ứng 77%). Có ba chiều trong đó tỉ lệ phản ứng tích cực ít hơn 60% như nhận thức chung về an toàn người bệnh (55%), phản hồi & truyền thông về lỗi (50%), và nhân sự (45%). Tỉ lệ đáp ứng tích cực đối với phần còn lại của 12 khía cạnh dao động từ 36% đến 89%.[41] Nhiều nghiên cứu thì thấy rằng tỉ lệ đánh giá tích cực cao nhất trong 12 khía cạnh là làm việc nhóm trong khoa dao động từ 70-76% và tỉ lệ đánh giá tích cực thấp nhất là phản ứng không trừng phạt lỗi, có tỉ lệ từ 18-36%. Điều này thấy trong nghiên cứu cắt ngang tại thành phố Konya, Thổ Nhĩ Kỳ; nghiên cứu tại 42 bệnh viện ở Đài Loan; và cuộc điều tra tại các bệnh viện của Bỉ.[13] [19] [28] Trong nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ thực hiện tại 12 trung tâm chăm sóc sức khỏe ban đầu, bao gồm có 54 (30%) bác sĩ đa khoa tham gia, 48 (27%) các y tá, 51 (28%) là nữ hộ sinh và 27 (15%) là cán bộ y tế. Kết quả điểm số tổng thể trung bình của nhận thức tích cực về văn hóa an toàn người bệnh trong các đơn vị y tế cơ sở là 46 ± 20 (KTC 95% từ 43-49). Ngoài hai khía cạnh nêu ở trên, thì tỉ lệ đánh giá tích cực về các khía cạnh khác là: nhận thức chung về an toàn (59%), tần số của báo cáo sự kiện (12%). Nghiên cứu cũng đưa ra vấn đề báo cáo lỗi đã không thường xuyên với 87% trong số các bác sĩ, 92% của các y tá và 91% nhân viên y tế khác, cho thấy rằng họ đã không báo cáo hoặc cung cấp thông tin phản hồi về lỗi. Theo nhà nghiên cứu, nghiên cứu này có một số hạn chế: nó được thực hiện chỉ trong khu vực đô thị, bao gồm các tổ chức y tế cơ sở nông thôn, phạm vi của nó nên được mở rộng thêm.[13] Nghiên cứu tại Đài Loan có tỉ lệ đáp ứng tích cực trung bình tổng thể cho 12 khía cạnh văn hóa an toàn người bệnh của cuộc khảo sát HSOPSC là 64%. Kết quả cho thấy các nhân viên bệnh viện ở Đài Loan cảm thấy tích cực đối với văn hóa an toàn
  • 21.
    14 người bệnh trongtổ chức của họ. Khía cạnh nhận được tỉ lệ phản hồi tích cực cao nhất là "Làm việc nhóm trong khoa". Các khía cạnh với tỉ lệ thấp nhất của phản ứng tích cực là "Nhân sự". Phân tích thống kê cho thấy sự khác biệt giữa Đài Loan và Mỹ trong ba chiều, bao gồm cả "Phản hồi và truyền thông về lỗi", "Cởi mở truyền thông", và "Tần số của sự kiện báo cáo".[19] Cuộc điều tra tại các bệnh viện của Bỉ thì được tiến hành từ tháng 3 đến tháng 11 năm 2005, có 2.813 y tá và trợ lý, 462 bác sĩ, 397 vật lý trị liệu, phòng thí nghiệm và X quang, nhân viên xã hội và 64 dược sĩ và dược trợ lý. Tỉ lệ đánh giá tích cực các khía cạnh khác dao động từ 35- 40%.[28] Một cuộc khảo sát cắt ngang và mô tả của một nền văn hóa an toàn cũng được tiến hành tại 20 đơn vị lâm sàng ở Pháp. Tỉ lệ phản ứng tổng thể là 65%. Các khía cạnh kém phát triển của văn hóa an toàn đã được xác định là phản ứng không trừng phạt về lỗi, nhân sự, hỗ trợ quản lý cho an toàn người bệnh, bàn giao, và chuyển tiếp.[43] Mỹ là quốc gia phát triển bộ công cụ HSOPSC, vì vậy có nhiều nghiên cứu về văn hóa an toàn người bệnh tại Mỹ qua các năm. Dựa trên dữ liệu từ 1.128 bệnh viện Mỹ, khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện: 2012 Báo cáo cơ sở dữ liệu so sánh người dùng đã cung cấp kết quả ban đầu rằng các bệnh viện có thể sử dụng để so sánh văn hóa an toàn người bệnh của họ với các bệnh viện khác của Mỹ. Ngoài ra, bản báo cáo năm 2012 trình bày kết quả cho thấy sự thay đổi theo thời gian cho 650 bệnh viện có gửi dữ liệu nhiều hơn một lần. Báo cáo bao gồm một mô tả tường thuật của những phát hiện và bốn phụ lục, trình bày dữ liệu theo các đặc điểm bệnh viện và đặc điểm người trả lời cho các bệnh viện cơ sở dữ liệu tổng thể và riêng biệt cho 650 bệnh viện có xu hướng. Các bệnh viện trong cơ sở dữ liệu năm 2012 được chia thành hai loại: 508 bệnh viện từ báo cáo cơ sở dữ liệu trước đó mà vẫn còn được bao gồm trong báo cáo năm 2012; 620 bệnh viện có gửi dữ liệu cho báo cáo năm 2012. Tỉ lệ đáp ứng của bệnh viện trung bình là 53 phần trăm, với trung bình 503 cuộc khảo sát hoàn thành mỗi bệnh viện. Kết quả báo cáo cho thấy rằng “làm việc theo nhóm trong khoa có 80% phản ứng tích cực- mức độ mà nhân viên hỗ trợ lẫn nhau, tôn trọng nhau với, và làm việc cùng nhau như một đội. Các khía cạnh "kỳ vọng giám sát và hành động thúc đẩy an toàn", “học tập tổ chức –cải
  • 22.
    15 tiến liên tục”,và “hỗ trợ quản lý về an toàn bệnh nhân” đều có phản ứng tích cực trên 70%, cụ thể tỉ lệ phản ứng tích cực của 3 khía cạnh lần lượt là 75%, 72% và 72%. Cho thấy rằng tại các bệnh viện trong báo cáo các giám sát, quản lý xem xét lời đề nghị nhân viên để cải thiện an toàn người bệnh, nhân viên được khen ngợi khi làm đúng theo quy trình an toàn người bệnh, và không bỏ qua vấn đề an toàn cho bệnh nhân. Quản lý bệnh viện cung cấp một môi trường làm việc nhằm thúc đẩy an toàn bệnh nhân và cho thấy rằng sự an toàn của bệnh nhân là một ưu tiên hàng đầu.[32] Tại Ả Rập đã thực hiện nhiều nghiên cứu về văn hóa an toàn người bệnh, như các nghiên cứu sau: Lebanon tiến hành ở 68 bệnh viện tư nhân với 6807 người tham gia vào năm 2010; Một nghiên cứu Ả Rập Saudi năm 2010 tiến hành tại 13 bệnh viện công cộng và tư nhân trong tổng 16 bệnh viện lựa chọn đồng ý tham gia cùng nghiên cứu; Nghiên cứu ở Palestine tại 11 bệnh viện công cộng năm 2011; và Nghiên cứu tại một bệnh viện lớn thuộc Riyadh năm 2014.[23] [24] [25] [11] Kết quả ở các nghiên cứu đều cho thấy “làm việc nhóm trong khoa” và “học tập của tổ chức, cải thiện liên tục” là có số điểm tích cực cao nhất, lần lượt dao động từ 71%-82,3% và 62% - 87%. “Không trừng phạt lỗi” (17%-26,8%) và “nhân sự” (22%-38%) có điểm số tích cực thấp nhất. Sự cố y khoa được báo cáo là một mối quan tâm chung của các nghiên cứu. Tỉ lệ sự cố y khoa được báo cáo trong 12 tháng qua của các nghiên cứu ở mức trung bình, dao động từ 43%-59,4% (Ả Rập Saudi thấp nhất là 43%, cao nhất là 59,4% ở Riyadh). Đa số các nhân viên trong nghiên cứu có sự tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân, tỉ lệ từ 76,1% - 92%. Nghiên cứu tại Palestine cho thấy điểm số tích cực trung bình ở những nhân viên y tế có tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân cao hơn 2,303 lần so với những nhân viên y tế không tiếp xúc trực tiếp, có ý nghĩa thống kê (p=0,021).[25] CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN Nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy trong phân tích đa biến, nhân viên đã làm việc hơn 10 năm tại đơn vị hiện tại của họ hiển thị một số nền văn hóa an toàn người bệnh thấp hơn đáng kể ( p<0,05). Tương tự như vậy, một mối tương quan tuyến tính nghịch, yếu, có ý nghĩa thống kê đã được tìm thấy giữa điểm văn hóa an toàn và làm việc nhiều năm bệnh nhân trong đơn vị (r = -0,21, p= 0,011). Không có
  • 23.
    16 mối liên quangiữa giới tính, nghề nghiệp, tình trạng hôn nhân hoặc giờ làm việc hàng tuần của nhân viên y tế với tổng số điểm văn hóa an toàn người bệnh.[13] Kết quả cho thấy rằng có một sự khác biệt đáng kể về tám khía cạnh giữa các bác sĩ và y tá (là làm việc nhóm trong khoa, học tập tổ chức và cải tiến liên tục, hỗ trợ quản lý về an toàn người bệnh, phản hồi & truyền thông về lỗi, nhận thức chung về an toàn người bệnh, truyền thông cởi mở, phản ứng không trừng phạt lỗi và nhân sự, p <0,05). Tỉ lệ đáp ứng tích cực của hai khía cạnh của các y tá đã thấp hơn so với các bác sĩ. Các khía cạnh khác của y tá là cao hơn so với các bác sĩ.[41] Tỉ lệ các sự kiện an toàn người bệnh là có liên quan chặt chẽ đến mức trình độ của các bác sĩ. Kết quả của chúng tôi cho thấy rằng có một sự khác biệt đáng kể trong tỉ lệ phản ứng tích cực trên bảy khía cạnh (là làm việc nhóm trong khoa, hỗ trợ quản lý về ATNB, làm việc nhóm giữa các khoa, phản hồi & truyền thông về lỗi, nhận thức chung về ATNB, truyền thông cởi mở và phản ứng không trừng phạt lỗi, p <0,05) đối với người dân, các bác sĩ tham dự, phó giám đốc và các bác sĩ trưởng. Hơn nữa, tỉ lệ đáp ứng tích cực của các bác sĩ có trình độ cao (bác sĩ trưởng) trên hai khía cạnh (nhận thức chung về ATNB và phản hồi & truyền thông về lỗi) cao hơn so với những người có mức độ thấp (người dân), trong khi tỉ lệ phản ứng tích cực của các chuyên gia chăm sóc sức khỏe với một mức độ cao về năm khía cạnh (làm việc nhóm trong khoa, hỗ trợ quản lý về an toàn người bệnh, truyền thông cởi mở, làm việc nhóm giữa các khoa và phản ứng không trừng phạt về lỗi) là thấp hơn so với những người có trình độ thấp.[41] Nghiên cứu tại Palestine cho thấy điểm số tích cực trung bình ở những nhân viên y tế có tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân cao hơn 2,303 lần so với những nhân viên y tế không tiếp xúc trực tiếp, có ý nghĩa thống kê (p=0,021).[25] BIỆN PHÁP CAN THIỆP Một nghiên cứu can thiệp thực hiện qua 2 cuộc điều tra: nghiên cứu trước thực hiện vào mùa thu 2005 và nghiên cứu sau thực hiện vào mùa xuân 2007. Sử dụng HSOPSC, văn hóa an toàn được đo bằng 12 kích thước. Kết quả cho thấy có 3.940 và 3.626 cá nhân trả lời tương ứng với các cuộc điều tra đầu tiên và thứ hai (tốc độ phản ứng tổng thể là 77% và 68% tương ứng). Sau 18-26 tháng thời gian, khía cạnh có sự cải thiện đáng kể đã được quan sát cho là "hỗ trợ quản lý bệnh viện
  • 24.
    17 cho ATNB". Khíacạnh "làm việc nhóm trong khoa" đã nhận được số điểm cao nhất trong cả hai cuộc điều tra. Không có sự cải thiện và điểm số đôi khi suy giảm trong các khía cạnh: "bàn giao và chuyển bệnh", "phản ứng không trừng phạt lỗi", và "nhân sự".[27] Một chương trình đào tạo trong một ngày đã được phát triển dựa trên các năng lực cốt lõi của WHO công bố gần đây cho nghiên cứu an toàn người bệnh. Chương trình tập trung vào an toàn người bệnh trong phẫu thuật, bao gồm các yếu tố ảnh hưởng như: con người, điều kiện phòng mổ, làm việc theo nhóm, môi trường và văn hóa an toàn. Tính khả thi, phù hợp và đánh giá sơ bộ của chương trình đã được tiến hành ở Bogota, Colombia trong tháng 7 năm 2011. Kết quả chương trình là: 17 trong 30 sinh viên sau đại học từ một loạt các ngành lâm sàng / phi lâm sàng đăng ký đã tham dự chương trình. Sau chương trình, kiến thức của học viên về an toàn người bệnh trong phẫu thuật đã cải thiện đáng kể (trung bình trước = 55% so trung bình sau = 68%, p <0,01), cũng như sự tự tin và sự hiểu biết của họ về các vấn đề và phương pháp đánh giá nguy cơ an toàn người bệnh và các vấn đề làm việc theo nhóm (P <0,05). Những kỹ năng quan sát trong việc nhận ra những hành vi an toàn liên quan đến sử dụng OTA (tức là, chất lượng làm việc nhóm trong khoa) được cải thiện trên sự đánh giá chất lượng.[30] Một tổng quan hệ thống này xác định và đánh giá các can thiệp được sử dụng để thúc đẩy văn hóa an toàn hoặc khía cạnh trong các thiết lập chăm sóc cấp tính. Các tác giả đã tìm kiếm MEDLINE, CINAHL, PsycINFO, Danh bạ, và EMBASE để xác định nghiên cứu bằng tiếng Anh có liên quan được công bố từ tháng 1 năm 2000 đến tháng 10 năm 2012. Họ đã chọn nghiên cứu khảo sát trên nhân viên y tế thực hành trong môi trường nội trú và bao gồm dữ liệu sau một can thiệp về thay đổi văn hóa an toàn bệnh nhân hoặc khía cạnh an toàn. Hai người chọn lọc độc lập từ 3679 nghiên cứu, còn lại 33 nghiên cứu thích hợp trong 35 bài viết. Sau khi phân tích các nghiên cứu, nhưng kết quả đo được là rất không đồng nhất. Sức mạnh của bằng chứng là thấp, và hầu hết các nghiên cứu đều đánh giá thấp đến chất lượng vừa phải. Trong những giới hạn này, bằng chứng cho thấy sự can thiệp về cải thiện nhận thức về văn hóa an toàn và có khả năng làm giảm tác hại của bệnh nhân.[55]
  • 25.
    18 1.2.2 Tại ViệtNam An toàn người bệnh là một trong năm mục tiêu chất lượng mà Hội đồng quản lý chất lượng – Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh đã phổ biến và triển khai thực hiện trong toàn ngành. Khảo sát thực trạng văn hoá an toàn người bệnh của bệnh viện là một hoạt động khởi đầu không thể thiếu trong cải tiến nâng cao chất lượng bệnh viện, giúp bệnh viện nắm bắt những suy nghĩ, thái độ và hành vi của nhân viên bệnh viện liên quan đến an toàn người bệnh. Bệnh viện Nhi đồng 1 Thành phố Hồ Chí Minh khảo sát thực trạng và văn hóa an toàn người bệnh trong phạm vi toàn bệnh viện và tại các khoa theo 12 lĩnh vực liên quan đến chăm sóc người bệnh, tỉ lệ trả lời tích cực cao tập trung ở các lĩnh vực làm việc nhóm trong khoa, hỗ trợ của bệnh viện trong việc khuyến khích an toàn người bệnh, thông tin phản hồi và học tập cải tiến liên quan đến an toàn người bệnh. Trong khi đó, có nhiều phản hồi không tích cực ở các lĩnh vực như sự phối hợp giữa các khoa/phòng, phối hợp giữa các khoa trong bàn giao chuyển bệnh, thiếu nhân sự, cởi mở trong thông tin về sai sót, tần suất báo cáo sự cố và nhất là “hành xử không buộc tội khi có sai sót”.[3] Một nghiên cứu văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện Từ Dũ, luận văn thạc sĩ năm 2015 của tác giả Trần Nguyễn Như Anh. Kết quả nghiên cứu ghi nhận dữ liệu như sau: với số mẫu 2.118 nhân viên, trong đó chiếm hơn ½ là điều dưỡng và nữ hộ sinh, bác sĩ chiếm tỉ lệ 14,4%; và chỉ có khoảng 7 đối tượng khảo sát giữ chức vụ trưởng/phó khoa/phòng. Hầu hết người trả lời bản câu hỏi có thời gian công tác tại bệnh viện từ một năm trở lên. Và 50% người tham gia nghiên cứu có mức thu nhập hàng tháng trung bình từ 8 đến 12 triệu, 30 nhân viên trong khoảng 5 đến dưới 8 triệu và chỉ 7 nhân viên có mức thu nhập thấp nhất bệnh viện. Số liệu thống kê của nghiên cứu cho thấy văn hóa an toàn người bệnh được đánh giá tích cực nhất là lĩnh vực “Làm việc theo ê kíp trong khoa/phòng” với điểm số trung bình là 4,18 điểm, tiếp đến là “Quan điểm và hành động về an toàn người bệnh của người quản lý” với điểm trung bình là 4,07; và lĩnh vực nhận phản hồi tích cực thấp nhất, chỉ khoảng 2,3 điểm là thành phần “Bàn giao và chuyển bệnh” và “Phản ứng không trừng phạt lỗi”.[1]
  • 26.
    19 Lịch sử thangđo 1.3 Trên thế giới, một số tổ chức quốc tế thúc đẩy việc thành lập một nền văn hóa an toàn bệnh nhân: Liên minh Thế giới về an toàn người bệnh, Cơ quan An toàn người bệnh quốc gia ở Anh, Cơ quan nghiên cứu y tế và chất lượng ở Mỹ và Ủy ban Úc về An toàn và Chất lượng chăm sóc sức khỏe. Nghiên cứu liên quan cũng đã được tiến hành tại châu Á.[19] [31] Hầu hết các nghiên cứu tập trung vào đánh giá các đặc tính tâm lý của HSOPSC đó đã được dịch ra ngôn ngữ riêng của họ (Nhật Bản, Na Uy, Thổ Nhĩ Kỳ, Hà Lan).[26] [31] [12] [49] Năm 2010 một nghiên cứu phân tích tâm lý đa chiều của Cơ quan nghiên cứu y tế và chất lượng (AHRQ) cuộc khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện, do tác giả Joann S Sorra và Naomi Dyer thực hiện. Số liệu điều tra từ 331 bệnh viện của Mỹ với 2.267 đơn vị bệnh viện và 50.513 người trả lời. Phân tích tâm lý khẳng định bản chất đa chiều của dữ liệu ở cấp độ cá nhân, đơn vị, bệnh viện phân tích. Kết quả được cung cấp bằng chứng tổng thể hỗ trợ 12 khía cạnh và 42 câu hỏi thuộc bộ câu hỏi “Khảo sát văn hóa an toàn người bệnh trên bệnh viện” là có tính chất tâm lý chấp nhận được ở tất cả các cấp độ phân tích, với một vài trường hợp ngoại lệ.[50] Những nghiên cứu ở Nhật Bản và Na Uy cho thấy độ tin cậy nội bộ khác nhau giữa các yếu tố, từ 0,46-0,88, trong đó yếu tố “nhân sự” có độ tin cậy thấp nhất (0,46 và 0,59 tương ứng).[31] [26] Sự thống nhất nội bộ của một số khía cạnh trong phiên bản tiếng Ả Rập của HSOPSC thấp hơn so với các khía cạnh ban đầu trong các nghiên cứu của Mỹ.[23] Trong khi có một số bằng chứng cho thấy các bản dịch của các HSOPSC là chấp nhận được về độ tin cậy và tốt xây dựng giá trị.[31] [49] [41] Các nghiên cứu của Bỉ, Thổ Nhĩ Kỳ và Đài Loan cũng được sử dụng để đo lường HSOPSC văn hóa an toàn bệnh nhân ở các quốc gia riêng của họ.[54] [12] [19]
  • 27.
    20 Chƣơng 2. ĐỐITƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Thiết kế nghiên cứu 2.1  Cắt ngang mô tả Thời gian- Địa điểm 2.2  Thời gian: tháng 4-7 năm 2016  Địa điểm: một bệnh viện tại TP.HCM Đối tƣợng nghiên cứu 2.3 2.3.1 Dân số mục tiêu:  Nhân viên y tế tại một bệnh viện thuộc TP. HCM 2.3.2 Dân số chọn mẫu:  Nhân viên y tế tại một bệnh viện thuộc TP. HCM tại thời điểm khảo sát Cỡ mẫu 2.4  Sử dụng công thức ước lượng trung bình Trong đó, • n: cỡ mẫu tối thiểu • Z: trị số phân phối chuẩn, với độ tin cậy 95% thì ( ) = 1,96 • α: Xác suất sai lầm loại 1 (α=0,05) • : độ lệch chuẩn của biến số cần ước lượng • d: độ chính xác mong muốn và nghiên cứu mong muốn d = 1/10 ( )  Dự trù 10% mất mẫu: 384 × 0.1 = 38  Vậy tổng mẫu cần thu thập: 384 + 38 = 422
  • 28.
    21 Tiêu chí chọnmẫu 2.5 2.5.1 Tiêu chí chọn vào  Nhân viên chính thức của bệnh viện đồng ý tham gia nghiên cứu.  Các nhân viên y tế đang công tác tại các Khoa/ Phòng có thời gian làm việc tại Bệnh viện ít nhất 6 tháng.  Đối tượng bao gồm: Bác sĩ, Điều dưỡng chăm sóc người bệnh tại các Khoa nội trú, Kĩ thuật viên trực tiếp tiếp xúc người bệnh và Dược sĩ.  Bác sĩ: chọn những bác sĩ trực tiếp thăm khám người bệnh, ra chẩn đoán và y lệnh điều trị tại các Khoa (danh sách đính kèm).  Điều dưỡng: chọn các điều dưỡng chăm sóc người bệnh tại các Khoa (danh sách đính kèm).  Kĩ thuật viên: chọn các kỹ thuật viên trực tiếp tiếp xúc với người bệnh để thực hiện các kỹ thuật, thủ thuật.  Dược sĩ: Chọn các dược sĩ thực hiện công tác chuẩn bị thuốc cho người bệnh. 2.5.2 Tiêu chí loại ra  Những phiếu bỏ trống phần thông tin nền, các phần thang đo  Những phiếu đáp án trả lời đồng ý từ đầu đến cuối phiếu khảo sát Thu thập dữ kiện 2.6 2.6.1 Phƣơng pháp thu thập dữ kiện  Bƣớc 1: Chọn mẫu phân tầng Căn cứ vào số lượng các nhóm Bác sĩ, Điều Dưỡng, Dược sĩ, Kĩ thuật viên ở các khoa khảo sát, xác định tỉ lệ và cỡ mẫu cho từng nhóm đối tượng ở từng khoa.
  • 29.
    22 Stt Đơn vịSỐ LƢỢNG TỪNG ĐỐI TƢỢNG Tổng Bác sĩ Điều dƣỡng Kĩ Thuật viên Dƣợc sĩ KHOA LÂM SÀNG 1 Khoa khám bệnh 10 20 0 0 30 2 Khoa Cấp cứu 5 10 0 0 15 3 Khoa Gây mê - Hồi sức 10 30 5 0 45 4 Khoa Phẫu thuật Tim mạch 5 10 0 0 15 5 Khoa Hồi sức tích cực 5 10 0 0 15 6 Khoa Phẫu thuật Hàm Mặt - Răng Hàm Mặt 5 10 0 0 15 7 Khoa Nội tim mạch 5 10 0 0 15 8 Khoa Ngoại thần kinh 5 10 0 0 15 9 Khoa Chấn thương chỉnh hình 5 10 0 0 15 10 Khoa Tiết niệu 5 10 0 0 15 11 Khoa Lồng ngực mạch máu 5 10 0 0 15 12 Khoa Ngoại Gan Mật Tụy 5 10 0 0 15 13 Khoa Ngoại Tiêu hóa 5 10 0 0 15 14 Khoa Tạo hình thẩm mỹ 5 10 0 0 15
  • 30.
    23 Stt Đơn vịSỐ LƢỢNG TỪNG ĐỐI TƢỢNG Tổng Bác sĩ Điều dƣỡng Kĩ Thuật viên Dƣợc sĩ 15 Khoa Tai Mũi Họng 5 10 0 0 15 16 Khoa Mắt 5 10 0 0 15 17 Khoa Hậu môn trực tràng 5 10 0 0 15 18 Khoa Hô hấp 5 10 0 0 15 19 Khoa Tiêu hóa 5 10 0 0 15 20 Khoa Thần kinh 5 10 0 0 15 21 Khoa Nội tổng hợp - Phân khoa Nội tiêu hóa 5 10 0 0 15 22 Khoa Lão – CSGN 5 10 0 0 15 KHOA CẬN LÂM SÀNGLÂM SÀNG 1 Khoa Xét nghiệm 5 10 10 0 25 2 Khoa Nội soi 5 10 5 0 20 3 Khoa Thăm dò chức năng 5 5 5 0 15 4 Khoa Chẩn đoán hình ảnh 5 10 5 0 20 5 Khoa Dược 0 0 0 20 20
  • 31.
    24 Stt Đơn vịSỐ LƢỢNG TỪNG ĐỐI TƢỢNG Tổng Bác sĩ Điều dƣỡng Kĩ Thuật viên Dƣợc sĩ ĐƠN VỊ 1 Đơn vị Hóa trị liệu ung thư 3 5 0 0 8 2 Đơn vị Can thiệp nội mạch 2 5 0 0 7 TỔNG CỘNG 145 295 30 20 490  Bƣớc 2: Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn: Điều dưỡng trưởng lập danh sách nhân viên tại mỗi khoa, bốc thăm ngẫu nhiên chọn ra các đối tượng tham gia khảo sát.  Sau khi chọn được đối tượng nghiên cứu, các Khoa cho thực hiện khảo sát qua bộ câu hỏi tự điền từ 9/5/2016 đến 13/5/2016. Nộp lại: vào ngày 14/5/2016 tại Phòng Quản lý chất lượng của bệnh viện.  Tổng số phiếu phát ra là 500 phiếu, tổng số phiếu thu lại là 443 phiếu.  Những phiếu bỏ trống hoặc điền không đầy đủ phần thông tin nền, các phần thang đo sẽ lược bỏ. Và những phiếu đáp án trả lời đồng ý từ đầu đến cuối phiếu khảo sát sẽ không có giá trị nên cũng bị lược bỏ. Tổng số phiếu lỗi là 49 phiếu.  Còn 394 phiếu là đủ điều kiện, và chuẩn bị cho việc nhập liệu. 2.6.2 Công cụ thu thập dữ kiện  Thu thập thông tin bằng bộ câu hỏi tự điền HSOPSC ( Hospital Safety On Patient Survey Culture), được phát triển bởi cơ quan Nghiên cứu và chất lượng của Hoa Kỳ (Agency for Healthcare Research and Quality) vào năm 2004.  Bộ câu hỏi phiên bản tiếng việt được dịch sát nghĩa với bản gốc.  HSOPSC gồm 42 câu chia thành 12 lĩnh vực, sử dụng thang đo Likert 5 điểm để đánh giá (từ 1 điểm đến 5 điểm, với 1 là hoàn toàn không đồng
  • 32.
    25 và 5 làhoàn toàn đồng) hoặc tần suất (1 là không bao giờ đến 5 là luôn luôn). Mười hai lĩnh vực khảo sát bao gồm:  7 lĩnh vực về văn hóa an toàn trong phạm vi từng khoa: [1] Làm việc nhóm trong khoa (4 câu hỏi) [2] Lãnh đạo khoa khuyến khích ATNB (4 câu hỏi) [3] Học tập tổ chức– cải tiến liên tục (3 câu hỏi) [6] Thông tin phản hồi sai sót (3 câu hỏi) [8] Cởi mở trong thông tin về sai sót (3 câu hỏi) [10] Nhân lực (4 câu hỏi) [12] Phản ứng không trừng phạt lỗi (3 câu hỏi)  3 lĩnh vực về văn hóa an toàn phạm vi toàn bệnh viện: [4] Hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện (3 câu hỏi) [9] Làm việc nhóm giữa các khoa (4 câu hỏi) [11] Bàn giao và chuyển bệnh (4 câu hỏi)  2 lĩnh vực về kết quả liên quan đến ATNB [5] Nhận thức về ATNB (4 câu hỏi) [7] Tần suất báo cáo sự cố (3 câu hỏi)  Thông tin cá nhân gồm: giới, tuổi, số năm làm việc tại bệnh viện, số năm đã làm việc tại Khoa hiện tại, thời gian làm việc mỗi tuần, chức danh, số người bệnh tiếp xúc mỗi ngày, tập huấn về an toàn người bệnh. Liệt kê định nghĩa các biến số 2.7  Giới tính: là biến số nhị giá, gồm 2 giá trị:  Nam  Nữ  Tập huấn về An toàn ngƣời bệnh: là biến số nhị giá, gồm 2 giá trị  Có  Không  Tuổi: là biến định lượng  Số năm làm việc tại bệnh viện: là biến số định lượng  Số năm làm việc tại Khoa phòng hiện tại: là biến số định lượng  Số giờ làm việc mỗi tuần: là biến số định lượng
  • 33.
    26  Số bệnhnhân chăm sóc/tiếp xúc mỗi ngày: là biến số định lượng  Chức danh: là biến danh định gồm 8 giá trị  Điều dưỡng cơ sở  Điều dưỡng trung cấp  Cử nhân điều dưỡng  Bác sĩ  Dược sĩ trung học  Dược sĩ đại học  Kỹ thuật viên  Khác (ghi rõ) Phƣơng pháp quản lý và phân tích số liệu 2.8 2.8.1 Phƣơng pháp quản lý số liệu  Dữ liệu sau khi được ghi nhận vào phiếu thu thập thông tin của nghiên cứu thì được kiểm tra xem đã đầy đủ thông tin và được ghi nhận rõ ràng hay không trước khi được gắn mã số và nhập vào máy tính.  Các dữ liệu được mã hóa, ví dụ 1 là nam và 0 là nữ để thuận tiện cho việc nhập và phân tích số liệu.  Dữ liệu được nhập bằng phần mềm EpiData phiên bản 3.1, là một phần mềm miễn phí có chức năng kiểm tra khi nhập dữ liệu để từ đó đảm bảo tính chính xác của dữ liệu nhập vào. Sau khi hoàn thành việc nhập các phiếu, dữ liệu điện tử được kiểm tra lại để phát hiện các dữ liệu ngoại lai (giá trị quá cao hoặc quá thấp so với bình thường) và đảm bảo các dữ liệu đã được nhập đúng với phiếu bằng giấy.  Sau đó tập tin dữ liệu được chuyển sang phần mềm phân tích thống kê Stata, phiên bản 13. 2.8.2 Phƣơng pháp phân tích thống kê  Thống kê mô tả được thể hiện qua tần số, tỉ lệ phần trăm đối với biến số định tính (ví dụ: tần số, tỉ lệ các nhóm giới tính, nhóm tập huấn về an toàn người bệnh, chức danh) và trung bình ± độ lệch chuẩn đối với biến số định lượng chuẩn (như: tuổi, thời gian làm việc mỗi tuần). Đối với những biến định lượng không chuẩn thì mô tả là trung vị và khoảng tứ vị
  • 34.
    27 (như: số nămlàm việc tại bệnh viện, số năm đã làm việc tại khoa,số người bệnh tiếp xúc mỗi ngày).  Thống kê phân tích sử dụng hệ số Alpha để đo lường độ tin cậy nội bộ. Tính giá trị sử dụng phương pháp đo lường tính giá trị cấu trúc, sử dụng EFA (phân tích nhân tố khám phá).  Mô tả thống kê lần lượt nhận định của nhân viên y tế với các khía cạnh văn hóa an toàn tại bệnh viện, sử dụng tần suất (tỉ lệ).  Phân tích điểm số văn hóa an toàn trung bình của từng khía cạnh khác nhau, hay điểm số an toàn trung bình chung bằng trung bình và độ lệch chuẩn, thêm phạm vi của số liệu (giá trị nhỏ nhất, lớn nhất,).  Mối tương quan giữa điểm số văn hóa an toàn trung bình của từng khía cạnh và từng đặc tính dân số với điểm số an toàn trung bình chung, được đo lường bằng tương quan Spearman.  Phân tích đa biến sẽ chạy những biến ý nghĩa và những biến sinh học với giá trị p<0,25, chạy regress và hiệu chỉnh với lệnh robust. Kiểm soát sai lệch 2.9 2.9.1 Kiểm soát sai lệch chọn lựa  Kiểm soát sai lệch chọn lựa bằng cách lấy mẫu xác suất  Giảm thiểu số người không đồng ý tham gia nghiên cứu 2.9.2 Kiểm soát sai lệch thông tin  Định nghĩa rõ ràng và cụ thể các biến số  Sử dụng từ ngữ dịch bản câu hỏi tiếng anh ra tiếng việt gần gũi, dễ hiểu cho nhân viên y tế khi tự đánh giá Y đức 2.10  Nghiên cứu không can thiệp, không gây nguy cơ cho đối tượng tham gia khảo sát  Giữ kín tên và thông tin cá nhân của từng đối tượng tham gia  Tôn trọng sự đồng ý tham gia nghiên cứu của các đối tượng
  • 35.
    28 Chƣơng 3. KẾTQUẢ Đánh giá thang đo 3.1 3.1.1 Đánh giá tính tin cậy nội bộ của 12 khía cạnh VHATNB Bảng 3.1.Giá trị hệ số alpha của 12 khía cạnh VHATNB Giá trị hệ số alpha (Cronbach’s Alpha) Làm việc nhóm trong khoa 0,76 Lãnh đạo khoa khuyến khích ATNB 0,73 Học tập tổ chức– cải tiến liên tục 0,40 Thông tin phản hồi sai sót 0,66 Cởi mở trong thông tin về sai sót 0,56 Nhân lực 0,43 Phản ứng không trừng phạt lỗi 0,44 Hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện 0,60 Làm việc nhóm giữa các khoa 0,62 Bàn giao và chuyển bệnh 0,40 Nhận thức về ATNB 0,35 Tần suất báo cáo sự cố 0,84 0,87# # Alpha tổng của bộ câu hỏi HSOPSC Kết quả phân tích tính tin cậy nội bộ bằng hệ số Cronbach’s Alpha cho thấy bộ câu hỏi HSOPSC có tính tin cậy nội bộ với alpha tổng là 0,87, ở mức tốt. Với tiêu chí alpha ≥ 0,6 các khía cạnh về học tập tổ chức– cải tiến liên tục, cởi mở trong thông tin về sai sót, nhân lực, phản ứng không trừng phạt lỗi, bàn giao và chuyển bệnh và nhận thức về ATNB đã có hệ số alpha không đạt (< 0,6). Các khía cạnh đạt tiêu chí, có giá trị alpha từ mức chấp nhận được đến mức tốt (0,60- 0,84) là thông tin phản hồi sai sót, làm việc nhóm trong khoa, lãnh đạo khoa khuyến khích ATNB, hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện, làm việc nhóm giữa các khoa và tần suất báo cáo sự cố.
  • 36.
    29 3.1.2 Đánh giátính giá trị cấu trúc của bộ câu hỏi HSOPSC  Xác định các nhân tố Để đánh giá thang đo văn hóa an toàn người bệnh, nghiên cứu tiến hành phân tích nhân tố khám phá (EFA). Nhằm xác định các nhân tố và các biến nào đạt yêu cầu nghiên cứu. Các nhân tố cần giữ lại sẽ được xác định bằng sơ đồ phân tích song song (Parallel Analysis), có giá trị phương sai của nhân tố >1. Những biến có hệ số tải nhân tố (factor loading) dưới 0,4 sẽ bị loại bỏ khỏi thang đo. Bảng 3.2.Giá trị phương sai của các nhân tố ban đầu CÁC NHÂN TỐ Gía trị phƣơng sai (Eigenvalue) Y1 8,43 Y2 2,73 Y3 2,48 Y4 1,94 Y5 1,61 Y6 1,53 Y7 1,34 Y8 1,23 Y9 1,21 Y10 1,17 Y11 1,13 Y12 1,06 Sau khi thành lập ma trận hiệp phương sai, xác định ban đầu có 12 nhân tố, với giá trị phương sai của nhân tố (Eigenvalue) >1.
  • 37.
    30  Chọn sốnhân tố cần giữ lại Sơ đồ 3.1. Sơ đồ phân tích song song (Parallel Analysis) Từ sơ đồ 3.1 phân tích song song, số nhân tố xác định giờ là 5 nhân tố, với giá trị phương sai của nhân tố (eigenvalue) >1. Vậy số nhân tố giữ lại là 5 nhân tố sau nhiều bước phân tích. Nghiên cứu đặt tên lại cho 5 nhân tố như sau:  Y1: Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi  Y2: Làm việc theo nhóm trong đơn vị  Y3: Sai sót và động lực báo cáo sai sót  Y4: Làm việc theo nhóm giữa các khoa  Y5: Tần số sự kiện được báo cáo
  • 38.
    31 Bảng 3.3.Giá trịphương sai của nhân tố (Eigenvalue) và giá trị hệ số alpha (Cronbach’s Alpha) NHÂN TỐ Giá trị phƣơng sai của nhân tố Giá trị hệ số alpha (Cronbach’s Alpha) Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi 7,90 0,85 Làm việc theo nhóm trong khoa 2,19 0,77 Sai sót và động lực báo cáo sai sót 1,96 0,64 Làm việc theo nhóm giữa các khoa 1,36 0,65 Tần số sự kiện đƣợc báo cáo 1,07 0,84 0,86# # Alpha tổng của bộ câu hỏi HSOPSC Qua khảo sát thang đo, còn lại 5 nhân tố (khía cạnh văn hóa) có giá trị phương sai của nhân tố >1, đó là Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi thông tin về lỗi; Làm việc theo nhóm trong đơn vị; Sai sót và động lực báo cáo sai sót; Làm việc theo nhóm giữa các khoa ; Tần số sự kiện được báo cáo. Giá trị alpha của 5 khía cạnh đều > 0,6, giá trị alpha từ 0,64 - 0,85, trong đó Quản lý thúc đẩy và phản hồi thông tin về lỗi có giá trị alpha cao nhất ( 0,85); Sai sót và động lực báo cáo sai sót có giá trị alpha thấp nhất, với 0,64. Bảng 3.4.Hệ số tải nhân tố (Factor loading) NHÂN TỐ Hệ số tải nhân tố Y1 Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi A13. Khoa có thực hiện đánh giá lại biện pháp cải thiện 0,51 B1. Quản lý khen ngợi và khuyến khích nhân viên 0,54 B2. Quản lý quan tâm nghiêm túc các ý kiến đề xuất của nhân viên trong vấn đề ATNB 0,49 B4. Quản lý không quan tâm về vấn đề ATNB 0,42
  • 39.
    32 NHÂN TỐ Hệsố tải nhân tố Y1 Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi C1.Nhân viên luôn nhận các phản hồi về các vấn đề cần cải tiến, khắc phục ATNB dựa trên các báo cáo sự cố vừa xảy ra 0,47 C2.Nhân viên được khuyến khích, mạnh dạn phát biểu ý kiến 0,68 C3.Nhân viên được thông tin kịp thời về các sự cố, sai sót 0,57 C4. Nhân viên được khuyến khích phát biểu, đặt câu hỏi, đóng góp ý kiến 0,76 C5.Nhân viên thảo luận, chia sẻ với nhau về các vấn đề ATNB 0,72 F1.Công tác quản lý giúp tạo ra một môi trường tốt 0,44 Y2 Làm việc theo nhóm trong khoa A1. Mọi người trong khoa có sự hỗ trợ nhau trong công việc 0,61 A3. Nhân viên tại khoa phối hợp tốt với nhau cùng thực hiện 0,55 A4. Mọi người luôn tôn trọng lẫn nhau 0,65 A6. Khoa chủ động thực hiện các biện pháp cải thiện, đảm bảo an toàn người bệnh 0,51 A11. Nhân viên trong khoa hỗ trợ nhau một cách nhanh chóng 0,50 Y3 Sai sót và động lực báo cáo sai sót A8. Nhân viên cảm thấy bị thành kiến khi gây ra các lỗi, sai sót 0,45 A10. Sai sót nghiêm trọng chưa xảy ra tại khoa là do may mắn 0,57 A14. Nhân viên cảm thấy áp lực với môi trường làm việc 0,54 A16. Nhân viên lo lắng các lỗi và sai sót họ gây ra sẽ bị lãnh đạo lưu ý 0,41 Y4 Làm việc theo nhóm giữa các khoa F2.Có sự phối hợp tốt giữa các khoa/phòng 0,43 F3. Sai sót thường xảy ra khi chuyển bệnh nhân 0,42
  • 40.
    33 NHÂN TỐ Hệsố tải nhân tố Y4 Làm việc theo nhóm giữa các khoa F4. Có sự hợp tác nhanh chóng, kịp thời giữa các khoa/phòng 0,46 F6.Có sự mâu thuẫn, xung đột giữa nhân viên ở các khoa 0,50 F10.Có sự hỗ trợ nhau rất tốt giữa các khoa 0,58 Y5 Tần số sự kiện đƣợc báo cáo D1.Các sai sót, sự cố xuýt xảy ra 0,72 D2.Các sai sót, sự cố tiềm tàng 0,82 D3.Các sai sót, sự cố ảnh hưởng đến bệnh nhân 0,79 Sau phân tích EFA, các hệ số tải nhân tố có giá trị từ 0,41-0,82. Như vậy sau phần kiểm định thang đo, từ 12 nhân tố ban đầu thì giờ còn lại là 5 nhân tố, các nhân tố Nhận thức chung về an toàn; Học tập tổ chức và cải tiến liên tục; Nhân sự; Truyền thông cởi mở; Phản hồi và thông tin về lỗi; Hỗ trợ quản lý bệnh viện; Bàn giao bệnh viện và chuyển tiếp đã bị loại bỏ. Hai nhân tố Quản lý triển vọng và hành động thúc đẩy an toàn và Phản ứng không trừng phạt về lỗi đã đổi tên thành Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi ; Sai sót và động lực báo cáo sai sót. Các câu hỏi trong các nhân tố cũng thay đổi và được rút gọn, từ 42 câu hỏi ban đầu giảm xuống còn 27 câu hỏi.
  • 41.
    34 Điểm số vănhóa an toàn ngƣời bệnh trung bình 3.2 3.2.1 Mô tả đặc tính dân số Bảng 3.5.Đặc tính dân số Đặc tính Tần số Tỉ lệ % Giới tính Nam Nữ 120 274 30 70 Tập huấn về ATNB Có Không 362 32 92 8 Tuổi 31 ± 8* Thời gian làm việc tại bệnh viện (năm) 3 (2-8)** Thời gian làm việc tại khoa (năm) 3 (1,5-6)** Số giờ làm việc mỗi tuần (giờ) 51,3 ± 11,3* Số bệnh nhân tiếp xúc mỗi ngày (số bệnh nhân) 10 (8-48)** *Trung bình ± độ lệch chuẩn ** Trung vị (khoảng tứ vị) Có sự chênh lệch về giới tính trong nghiên cứu, khoảng 70% là nữ giới. Đa phần các nhân viên y tế trong nghiên cứu đã được tập huấn về an toàn người bệnh, tỉ lệ chiếm hơn 90%. Độ tuổi trung bình của nhân viên y tế trong khảo sát là 31 tuổi với độ lệch chuẩn là 8 tuổi. Năm mươi phần trăm nhân viên y tế trong khảo sát có thời gian làm việc tại bệnh viện từ 2 đến 8 năm, tương ứng cũng 50% nhân viên có thời gian làm việc tại khoa là từ 1,5 đến 6 năm. Số giờ làm việc mỗi tuần trung bình của một nhân viên y tế là 51,3 giờ, dao động trong khoảng 40 giờ đến 62,6 giờ. Số bệnh nhân trung vị nhân viên y tế tiếp xúc là 10 bệnh nhân mỗi ngày.
  • 42.
    35 Bảng 3.6. Nhómchức danh, chức danh Đặc tính Tần số Tỉ lệ % Nhóm chức danh Điều dưỡng Bác sĩ Dược sĩ Kĩ thuật viên 242 118 14 20 61 30 4 5 Chức danh Điều dưỡng cơ sở Điều dưỡng trung cấp Cử nhân điều dưỡng Bác sĩ Dược sĩ trung học Dược sĩ đại học Kỹ thuật viên 8 160 74 118 5 9 20 2 41 19 30 1 2 5 Trong mẫu khảo sát phần lớn là nhóm điều dưỡng, chiếm tỉ lệ cao nhất (61%), nhóm dược sĩ là nhóm có tỉ lệ thấp nhất (4%), bác sĩ chiếm 30% và 5% còn lại là kĩ thuật viên. Trong đó chức danh chiếm đa số lần lượt là là điều dưỡng trung cấp (41%), bác sĩ (30%), cử nhân điều dưỡng (19%), và 10% thuộc các chức danh còn lại.
  • 43.
    36 3.2.2 Đánh giácủa nhân viên y tế về mức độ an toàn ngƣời bệnh Biểu đồ 3.1. Tỉ lệ các mức độ an toàn ngƣời bệnh của bệnh viện Kết quả khảo sát cho thấy gần 60% nhân viên nhận định rằng bệnh viện có công tác an toàn người bệnh ở mức rất tốt, 39% nhân viên nhận định điều này ở mức chấp nhận được và chỉ có một số rất nhỏ nhân viên (4%) nhận định mức độ an toàn người bệnh của bệnh viện ở mức trung bình và kém. Bảng 3.7.Điểm an toàn người bệnh trung bình Trung bình ± Độ lệch chuẩn Giá trị nhỏ nhất Giá trị lớn nhất Điểm an toàn ngƣời bệnh 3,6 ± 0,6 2 5 Trung bình điểm an toàn người bệnh chung của bệnh viện được nhân viên y tế đánh giá bằng 3,6 với độ lệch chuẩn là 0,6. Cho thấy nhân viên nhận định rằng bệnh viện có công tác an toàn người bệnh ở mức rất tốt. 1% 56% 39% 4% 0% Xuất sắc Rất tốt Chấp nhận được Trung bình Kém
  • 44.
    37 3.2.3 Điểm sốvăn hóa an toàn ngƣời bệnh Bảng 3.8.Quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi Hoàn toàn không đồng ý Không đồng ý Không ý kiến Đồng ý Hoàn toàn đồng ý Không đồng ý N (%) Không ý kiến N (%) Đồng ý N (%) Đánh giá lại kết quả biện pháp cải tiến 15 (4) 61 (15) 320 (81) Khuyến khích làm đúng qui trình 20 (5) 81 (21) 295 (74) Quan tâm nghiêm túc ý kiến đề xuất của nhân viên 21 (5) 71 (18) 304 (77) Phản hồi về cải tiến, khắc phục cho NV 62 (16) 116 (29) 216 (55) Nhân viên được thông tin kịp thời về các sự cố, sai sót 35 (9) 69 (17) 290 (74) Khuyến khích NV phát biểu ý kiến 41 (11) 60 (15) 293 (74) Khuyến khích phát biểu, đặt câu hỏi, đóng góp ý kiến 30 (8) 72 (18) 292 (74) Nhân viên thảo luận, chia sẻ về ATNB 33 (8) 59 (15) 302 (77) Công tác quản lý tạo một môi trường tốt 21 (5) 31 (8) 342 (87) Khảo sát thấy được 80% nhân viên y tế nhận định rằng bệnh viện có thực hiện đánh giá lại kết quả các biện pháp sau khi cải tiến về ATNB. Quản lý tại khoa phòng khuyến khích nhân viên khi họ làm đúng qui trình ATNB, họ quan tâm nghiêm túc đến đề xuất của nhân viên, hơn 75% nhân viên đồng ý với hai điều này. Hơn ½ nhân viên nhận được phản hồi về các vấn đề cần cải tiến, khắc phục nhằm đảm bảo an toàn người bệnh và 74% nhân viên đồng ý rằng họ được thông tin kịp thời về các sự cố, sai sót chuyên môn đã xảy ra tại khoa và các khoa khác. Nhân
  • 45.
    38 viên luôn đượckhuyến khích, mạnh dạn phát biểu ý kiến nếu họ phát hiện và thấy bất cứ vấn đề gì có thể gây hại đến người bệnh cũng như được khuyến khích phát biểu, đặt câu hỏi, đóng góp ý kiến vào các quyết định, hành động đảm bảo ATNB, hơn 70% nhân viên y tế đồng ý với điều này. Khoảng 87% nhân viên cho rằng công tác quản lý tạo môt môi trường tốt đảm bảo ATNB và nhân viên thường thảo luận và chia sẽ với nhau về các vấn đề ATNB. Bảng 3.9.Làm việc theo nhóm trong khoa Hoàn toàn không đồng ý Không đồng ý Không ý kiến Đồng ý Hoàn toàn đồng ý Không đồng ý N (%) Không ý kiến N (%) Đồng ý N (%) Nhân viên hỗ trợ nhau trong công việc 18 (5) 12 (3) 364 (92) Mọi người phối hợp tốt với nhau khi công việc gấp 10 (3) 31 (7) 353 (90) Mọi người luôn tôn trọng lẫn nhau 19 (5) 84 (21) 291 (74) Khoa chủ động thực hiện các biện pháp cải thiện ATNB 5 (1) 39 (10) 350 (89) Nhân viên hỗ trợ nhau nhanh chóng 28 (7) 74 (19) 292 (74) Nhân viên y tế trong khoa hỗ trợ nhau trong công việc và khi có công việc gấp mọi người phối hợp rất tốt với nhau, hơn 90% nhân viên y tế đồng ý với hai điều này. Khoảng 74% nhân viên cho rằng mọi người trong khao tôn trọng lẫn nhau và khi một bộ phận tại khoa có nhiều công việc cần sự trợ giúp, họ nhanh chóng nhận được sự hỗ trợ từ các bộ phận khác trong khoa. Đa số nhân viên nhận định khoa của họ chủ động thực hiện các biện pháp cải thiện an toàn người bệnh, với 89% nhân viên đồng ý.
  • 46.
    39 Bảng 3.10. Saisót và động lực báo cáo sai sót Hoàn toàn không đồng ý Không đồng ý Không ý kiến Đồng ý Hoàn toàn đồng ý Không đồng ý N (%) Không ý kiến N (%) Đồng ý N (%) Nhân viên cảm thấy bị thành kiến 233 (59) 101 (26) 60 (15) Sai sót nghiêm trọng chưa xảy ra tại khoa là do may mắn 212 (54) 114 (29) 68 (17) Nhân viên cảm thấy áp lực với môi trường làm việc 68 (17) 128 (32) 198 (51) Nhân viên có tâm lý lo lắng, sợ hãi 80 (20) 120 (30) 194 (50) Kết quả khảo sát gần 60% nhân viên y tế cho rằng họ không cảm thấy bị thành kiến khi gây ra các lỗi và sai sót. Nhưng 50% nhân viên có tâm lý lo lắng và sợ hãi các lỗi và sai sót mà họ gây ra sẽ bị lãnh đạo lưu ý. Khoảng 54% nhân viên không đồng ý với ý kiến sai sót nghiêm trọng chưa xảy ra tại khoa của họ là do may mắn, và ½ nhân viên trong khảo sát cảm thấy áp lực với môi trường làm việc. Bảng 3.11. Làm việc theo nhóm giữa các khoa Hoàn toàn không đồng ý Không đồng ý Không ý kiến Đồng ý Hoàn toàn đồng ý Không đồng ý N (%) Không ý kiến N (%) Đồng ý N (%) Sai sót thường xảy ra khi chuyển bệnh 128 (33) 159 (40) 107 (27) Các khoa hợp tác nhanh chóng 33 (9) 87 (22) 274 (69) Có sự mâu thuẫn, xung đột giữa nhân viên ở các khoa 219 (56) 111 (28) 64 (16) Hỗ trợ nhau rất tốt giữa các khoa 23 (6) 71 (18) 300 (76)
  • 47.
    40 Hơn 70% nhânviên y tế nhận định rằng có sự hợp tác nhanh chóng, kịp thời giữa các khoa/phòng và các khoa hỗ trợ nhau rất tốt nhằm mang lại chất lượng chăm sóc tốt nhất cho bệnh nhân. Và khoảng 56% nhân viên không đồng ý có sự mâu thuẫn, xung đột giữa nhân viên ở các khoa, và 40% nhân viên không ý kiến với nhận định sai sót thường xảy ra khi chuyển bệnh nhân từ khu điều trị này qua khu điều trị khác. Bảng 3.12. Tần số sự kiện được báo cáo Hoàn toàn không đồng ý Không đồng ý Không ý kiến Đồng ý Hoàn toàn đồng ý Không đồng ý N (%) Không ý kiến N (%) Đồng ý N (%) Các sự cố “xuýt xảy ra” được báo cáo 181 (46) 120 (30) 93 (24) Các sự cố “tiềm tàng” được báo cáo 144 (37) 113 (28) 137 (35) Các sự cố xảy ra “tác động đến NB nhưng chưa gây hại” được báo cáo 163 (41) 85 (22) 146 (37) Nhân viên y tế cho rằng khoa họ không báo cáo các sự cố “xuýt xảy ra” khoảng 46% nhân viên cho nhận định này. Đối với sự cố “ có nguy cơ tiềm tàng gây hại cho bệnh nhân” khoảng 37% nhân viên cho rằng khoa họ không báo cáo và 35% nhân viên y tế thì cho rằng có báo cáo, bên cạnh đó khoảng 28% nhân viên không ý kiến về điều này. Với các sự cố xảy ra “tác động đến NB nhưng chưa gây hại” hơn 40% nhân viên cho rằng khoa họ không báo cáo, và 37% nhân viên thì nhận định điều này có báo cáo.
  • 48.
    41 Bảng 3.13. Điểmsố VHATNB trung bình của 5 khía cạnh văn hóa Trung bình Độ lệch chuẩn Giá trị nhỏ nhất Giá trị lớn nhất Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi 3,9 0,6 1,6 5 Làm việc theo nhóm trong khoa 4,0 0,5 1,6 5 Sai sót và động lực báo cáo sai sót 3,1 0,7 1,5 5 Làm việc theo nhóm giữa các khoa 3,5 0,6 2 4,8 Tần số sự kiện đƣợc báo cáo 2,9 1,0 1 5 Điểm số văn hóa an toàn người bệnh trung bình của các khía cạnh văn hóa dao động từ 2,9 đến 4,0. Khía cạnh làm việc nhóm trong khoa và quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi thông tin về lỗi đều có điểm văn hóa an toàn người bệnh trung bình cao lần lượt là 4,0 và 3,9 điểm. Hai khía cạnh sai sót và động lực báo cáo sai sót; Làm việc theo nhóm giữa các khoa có điểm trung bình >3, còn khía cạnh tần số sự kiện được báo cáo có điểm trung bình thấp nhất, chiếm 2,9 điểm. Bảng 3.14. Điểm VHATNB trung bình của 3 nhóm cấp độ Trung bình Độ lệch chuẩn Giá trị nhỏ nhất Giá trị lớn nhất Cấp quản lý bệnh viện 3,9 0,6 1,6 5 Cấp quản lý khoa phòng 3,0 0,6 1,6 4,7 Cấp nhân viên 3,8 0,5 2,1 4,8 Xét điểm văn hóa an toàn người bệnh trung bình theo 3 cấp độ: cấp quản lý bệnh viện, cấp quản lý khoa phòng và cấp nhân viên. Kết quả cho thấy điểm trung bình của cả 3 cấp độ đều 3, trong đó điểm văn hóa an toàn người bệnh của cấp quản lý bệnh viện và cấp nhân viên xấp xỉ bằng nhau, điểm lần lượt là 3,9 và 3,8, còn cấp quản lý khoa phòng có điểm trung bình thấp nhất 3,0 điểm. Nhìn chung điểm văn hóa an toàn người bệnh trung bình theo 3 cấp độ đều ở mức tốt và rất tốt.
  • 49.
    42 3.2.4 Các yếutố tác động đến điểm số an toàn ngƣời bệnh Bảng 3.15. Tương quan Spearman điểm số an toàn người bệnh với điểm số văn hóa an toàn của từng khía cạnh Điểm số văn hóa an toàn Hệ số tƣơng quan Spearman Giá trị p Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi 0,37 <0,001 Làm việc theo nhóm trong khoa 0,33 <0,001 Sai sót và động lực báo cáo sai sót 0,29 <0,001 Làm việc theo nhóm giữa các khoa 0,22 <0,001 Tần số sự kiện đƣợc báo cáo 0,03 0,497 Kết quả bảng 3.9 cho thấy khía cạnh “tần số sự kiện được báo báo”, “làm việc theo nhóm giữa các khoa” không có mối tương quan đến điểm an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện. Có sự tương quan thuận, yếu giữa điểm an toàn người bệnh trung bình với điểm “quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi”, “làm việc theo nhóm trong khoa”, và “sai sót và động lực báo cáo sai sót”, với hệ số tương quan Spearman (rs) lần lượt là 0,37, 0,33 và 0,29. Có mối liên quan của các khía cạnh còn lại với điểm số an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện, cụ thể là khi tăng điểm số “quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi”, điểm số về “làm việc theo nhóm trong khoa”, hay “sai sót và động lực báo cáo sai sót” thì điểm an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện cũng sẽ tăng, nhưng sự tăng này là tăng đơn điệu không tuyến tính, tất cả đều có ý nghĩa thống kê với p<0,001.
  • 50.
    43 Bảng 3.16. Tươngquan Spearman điểm số an toàn người bệnh với điểm số văn hóa an toàn của 3 cấp độ Điểm số văn hóa an toàn Hệ số tƣơng quan Spearman Giá trị p Cấp quản lý bệnh viện 0,37 <0,001 Cấp quản lý khoa phòng 0,19 <0,001 Cấp nhân viên 0,31 <0,001 Xem xét mối tương quan giữa điểm an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện với điểm số về 3 cấp độ, ta có sự tương quan thuận, yếu giữa điểm an toàn người bệnh trung bình với điểm “cấp quản lý bệnh viện” và “cấp nhân viên”, với hệ số rs lần lượt là 0,37 và 0,31. Không có mối tương quan giữa “cấp quản lý khoa phòng” với điểm an toàn người bệnh trung bình (rs=0,19). Mối liên quan giữa điểm số của 3 cấp độ với điểm an toàn người bệnh trung bình là khi tăng điểm về “cấp quản lý bệnh viện”, điểm về “cấp quản lý khoa” thì điểm an toàn người bệnh trung bình chung cũng sẽ tăng, cả hai đều có ý nghĩa thống kê (p<0,001).
  • 51.
    44 Bảng 3.17. Tươngquan Spearman giữa điểm số an toàn người bệnh trung bình với đặc tính dân số Điểm số văn hóa an toàn Hệ số tƣơng quan Spearman Giá trị p Giới tính (nam) -0,03 0,53 Tập huấn về ATNB (có) -0,01 0,82 Chức danh Điều dƣỡng Bác sĩ Dƣợc sĩ Kĩ thuật viên 0,03 -0,03 0,05 -0,06 0,51 0,57 0,29 0,24 Tuổi -0,08 0,11 Số giờ làm việc mỗi tuần -0,08 0,13 Thời gian làm việc tại bệnh viện -0,07 0,19 Thời gian làm việc tại khoa -0,05 0,31 Số bệnh nhân tiếp xúc mỗi ngày -0,01 0,80 Sau khi xem xét mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh trung bình với đặc tính dân số, nhận thấy không có mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh trung bình với các đặc tính dân số mẫu, như: giới, tuổi, chức danh (điều dưỡng, bác sĩ, dược sĩ và kỹ thuật viên), tập huấn về an toàn người bệnh, số giờ làm việc mỗi tuần, thời gian làm việc tại bệnh viện, thời gian làm việc tại khoa, tố bệnh nhân tiếp xúc mỗi ngày, với giá trị rs <0,3 và p>0,05. 3.2.5 Phân tích đa biến Sau khi phân tích đơn biến, chọn những biến số có p<0,25 đưa vào mô hình đa biến, để loại tác động của các biến gây nhiễu.
  • 52.
    45 Bảng 3.18. Môhình đa biến Điểm số văn hóa an toàn Giá trị p Giá trị p hiệu chỉnh Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi <0,001 <0,001 Làm việc theo nhóm trong khoa <0,001 0,043 Sai sót và động lực báo cáo sai sót <0,001 0,001 Làm việc theo nhóm giữa các khoa <0,001 _ Cấp quản lý bệnh viện <0,001 _ Cấp quản lý khoa phòng <0,001 _ Cấp nhân viên <0,001 _ Kỹ thuật viên 0,24 _ Tuổi 0,11 _ Số giờ làm việc mỗi tuần 0,13 _ Thời gian làm việc tại bệnh viện 0,19 _ Sau khi phân tích đa biến, loại đi các yếu tố tác động, gây nhiễu kết quả cho thấy chỉ còn quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi, làm việc theo nhóm trong khoa, và sai sót và động lực báo cáo sai sót thực sự có mối liên quan với điểm an toàn người bệnh chung của bệnh viện, với giá trị p lần lượt của 3 khía cạnh là <0,001, 0,043 và 0,001.
  • 53.
    46 Chƣơng 4. BÀNLUẬN Đánh giá thang đo 4.1 4.1.1 Đánh giá tính tin cậy nội bộ Thang đo HSOPSC sau đánh giá thể hiện tính tin cậy nội bộ tốt với hệ số alpha tổng là 0,87 (bảng 3.1). Trong tổng 12 khía cạnh, các khía cạnh về học tập tổ chức– cải tiến liên tục, cởi mở trong thông tin về sai sót, nhân lực, phản ứng không trừng phạt lỗi, bàn giao và chuyển bệnh và nhận thức về ATNB đã có hệ số alpha không đạt (< 0,6). Các khía cạnh còn lại là thông tin phản hồi sai sót, làm việc nhóm trong khoa, lãnh đạo khoa khuyến khích ATNB, hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện, làm việc nhóm giữa các khoa và tần suất báo cáo sự cố có giá trị alpha từ mức chấp nhận được đến mức tốt (0,60-0,84). Giá trị hệ số alpha của 12 khía cạnh dao động từ 0,35-0,84. Kết quả này tương đối thấp hơn so với kết quả của nhiều nghiên cứu trên thế giới. Cụ thể, nghiên cứu khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại 32 bệnh viện tại 15 thành phố trên khắp Trung Quốc năm 2013, của tác giả Yanli Nie và các cộng sự; Nghiên cứu tại các bệnh viện tại Hà Lan, năm 2008, của tác giả Smits và các đồng nghiệp, khảo sát văn hóa an toàn người bệnh; Và khảo sát kiểm tra các tính chất tâm lý ở nhiều cấp của bộ câu hỏi HSOPSC của tổ chức AHRQ do tác giả Joann S Sorra và Naomi Dyer thực hiện vào năm 2010.[41] [49] [50] Giá trị alpha trong các nghiên cứu tại Trung Quốc, Hà Lan và AHRQ lần lượt là 0,47-0,75, 0,57-0,79 và 0,62-0,85. Tuy nhiên các kết quả của các nghiên cứu đều khẳng định rằng bộ câu hỏi HSOPSC có tính tin cậy nội bộ cao ở nhiều quốc gia. Tuy nhiên cũng có sự tương đồng về kết quả trong nghiên cứu của chúng tôi với nghiên cứu tại Hà Lan là đều có giá trị alpha của học tập tổ chức- cải tiến liên tục và nhân sự < 0,6.[49] Nghiên cứu của chúng tôi có thêm sự tương đồng với nghiên cứu tại Trung Quốc rằng khía cạnh cởi mở trong thông tin về sai sót có giá trị alpha thấp (<0,6).[41] 4.1.2 Đánh giá tính giá trị Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA (Exploratory Factor Analysis, gọi tắt là phương pháp EFA) để đánh giá giá trị quan trọng của thang đo là giá trị hội tụ và giá trị phân biệt. Ban đầu phân tích, thang đo
  • 54.
    47 có 12 nhântố từ Y1-Y12 có giá trị phương sai >1. Nhằm xác định các nhân tố nào cần giữ lại, nghiên cứu sử dụng sơ đồ phân tích song song (Sơ đồ 3.1), sau đó chọn những nhân tố có giá trị phương sai của nhân tố >1 (Bảng 3.2). Sử dụng phép quay varimax, loại bỏ những biến có hệ số tải nhân tố dưới 0,4. Sau phân tích, thang đo còn lại 5 nhân tố và phân tích nhân tố giải thích được 82,02%. Số nhân tố giữ lại trong khảo sát của chúng tôi thấp hơn nghiên cứu của tác giả Nguyễn Trần Như Anh về văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện Từ Dũ trên 2118 nhân viên y tế vào năm 2015.[1] Ngoài ra, kết quả này cũng thấp hơn những nghiên cứu khác trên thế giới, như: Nghiên cứu khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại 32 bệnh viện tại 15 thành phố trên khắp Trung Quốc năm 2013; Nghiên cứu tại các bệnh viện tại Hà Lan, năm 2008, của tác giả Smits và các đồng nghiệp, khảo sát văn hóa an toàn người bệnh; Nghiên cứu tiến hành với các nhân viên y tế từ 13 bệnh viện đa khoa chăm sóc cấp tính ở Nhật Bản, của tác giả Shinya Ito và cộng sự vào năm 2011.[41] [49] [31] Theo nghiên cứu của tác giả MacCallum RC cùng cộng sự vào năm 2001, đã nghiên cứu về vấn đề cỡ mẫu trong phân tích nhân tố. Kết quả nói rằng số lượng nhân tố, sự hội tụ và phân biệt sẽ bị hưởng bởi số lượng mẫu, cụ thể số lượng nhân tố sẽ nhỏ bởi cỡ mẫu nhỏ.[37] Điều này có thể lý giải số nhân tố giữ lại trong nghiên cứu chủa chúng tôi nhỏ hơn các nghiên cứu khác. Sau khi thực hiện phân tích nhân tố khám phá, nghiên cứu của chúng tôi thực hiện đánh giá lại hệ số alpha của bộ câu hỏi trên cấu trúc mới. Gía trị hệ số alpha của 5 khía cạnh dao động từ 0,64 - 0,85, trong đó quản lý thúc đẩy và phản hồi thông tin về lỗi có giá trị alpha cao nhất ( 0,85); Sai sót và động lực báo cáo sai sót có giá trị alpha thấp nhất, với 0,64. Kết quả của chúng tôi cao hơn kết quả nghiên cứu tại Từ Dũ và nghiên cứu tại Hà Lan. Hai nghiên cứu này cũng thực hiện đo lường hệ số alpha sau khi thực hiện EFA, hệ số alpha sau khi đánh giá lại của hai nghiên cứu này lần lượt là: 0,53-0,76 và từ 0,58-0,79.[1] [49]
  • 55.
    48 Điểm số vănhóa an toàn ngƣời bệnh trung bình 4.2 4.2.1 Mô tả đặc tính dân số Giới tính Nhân viên y tế trong mẫu khảo sát đa số là nữ giới (70%). Điều này tương đồng với nhiều nghiên cứu khác trên thế giới như: Nghiên cứu tại Đài Loan vào tháng 7 năm 2010, của 2 tác giả I-Chi Chen và Hung-Hui Li, đo lường văn hóa an toàn người bệnh tại các bệnh viện, sử dụng bộ câu hỏi HSOPSC với cỡ mẫu là 778 nhân viên y tế; Nghiên cứu tại Nhật Bản năm 2011; Nghiên cứu cắt ngang tại cộng hòa Li Băng của nhóm tác giả Fadi El-Jardali và các cộng sự, tiến hành ở 68 bệnh viện tư nhân vào năm 2010, khảo sát tình trạng hiện tại về văn hóa an toàn người bệnh; Nghiên cứu tại một bệnh viện lớn thuộc Ri-át, thủ đô của Ả Rập Saudi, năm 2014. Tỉ lệ nữ giới tham gia khảo sát của các nghiên cứu trên lần lượt là 73,7%, 75,5%, 66,8% và 71,4%. [19] [31] [23] [24] Tỉ lệ nhân viên đã được tập huấn về an toàn người bệnh trong nghiên cứu của chúng tối rất cao, chiếm 92%. Kết quả này cao hơn kết quả khảo sát tại Đài Loan (78,8%) và cao hơn 13,2%.[19] Nhóm chức danh Trong mẫu khảo sát phần lớn là nhóm điều dưỡng, chiếm tỉ lệ cao nhất (61%), nhóm dược sĩ mlà nhóm có tỉ lệ thấp nhất (4%), bác sĩ chiếm 30% và 5% còn lại là kĩ thuật viên. Kết quả này tương đồng với kết quả của các nghiên cứu: Văn hóa an toàn người bệnh tại Từ Dũ, năm 2015; Nghiên cứu tại Nhi Đồng 1 năm 2012, do tác giả Tăng Chí Thượng và các cộng sự thực hiện.[1] [3] Trong nghiên cứu tại Từ Dũ điều dưỡng và nữ hộ sinh cũng chiếm tỉ lệ cao nhất (51%), bác sĩ chiếm tỉ lệ 14,4%, kỹ thuật viên là 6,9% và dược sĩ chiếm tấp nhất (2,6%).[1] Đối với nghiên cứu tại Nhi Đồng điều dưỡng và kỹ thuật viên chiếm 76% và bác sĩ chiếm 24%.[3] Ở các nghiên cứu tại Li Băng, Ri-Át, Saudi tại Ả Rập và nghiên cứu khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại các bệnh viện tại Hà Lan, năm 2008, của tác giả Smits và các đồng nghiệp, nghiên cứu của AHRQ ta cũng thấy được sự tương đồng.[23] [24] [11] [49] [50]Trong các nghiên cứu này ta xem vai trò của y tá tương đồng với vai trò điều dưỡng trong nghiên cứu của chúng tôi, tỉ lệ y tá ở các nghiên
  • 56.
    49 cứu cũng chiếmtỉ lệ cao nhất. Như nghiên cứu tại Li Băng y tá chiếm 57,8%, kỹ thuật viên là 13,7% và bác sĩ chiếm 3,7, cuối cùng dược sĩ cũng chiếm tỉ lệ nhỏ nhất là 1,0%.[23] Tỉ lệ y tá trong nghiên cứu tại Ri-Át và Ả Rập Saudi và Hà Lan cũng cao lần lượt là 50,1%, 60% và 59,8%.[24] [11] [49] Với số lượng mẫu là 50513 người trả lời phỏng vấn, thì y tá đã chiếm 45%, kỹ thuật viên chiếm 16% và dược sĩ chiếm khoảng 2%.[50] Tuổi Độ tuổi trung bình của nhân viên y tế trong nghiên cứu của chúng tôi là 31 tuổi với độ lệch chuẩn là 8 tuổi (từ 23-39 tuổi) (bảng 3.4). Kết quả này thấp hơn kết quả của nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ năm 2009, với tuổi trung bình của nhân viên y tế là 35 tuổi và độ lệch chuẩn là 6 tuổi.[13] Và cũng thấp hơn kết quả khảo sát của Đài Loan là 35 tuổi.[19] Dù kết quả nghiên cứu của chúng tôi có độ tuổi trung bình thấp hơn 2 nghiên cứu trên, nhưng nhìn chung nhân viên y tế trong các nghiên cứu khảo sát đều có độ tuổi tương đối trẻ. Cụ thể có thể thấy thêm, trong nghiên cứu tại Nhật Bản nhân viên y tế có độ tuổi từ 20-39 tuổi chiếm 61,7%.[31] Thời gian làm việc tại bệnh viện Vì biến số thời gian làm việc tại bệnh viện là biến định lượng có phân phối lệch, nên nghiên cứu thể hiện số trung vị và khoảng tứ vị để báo cáo. Thời gian làm việc trung vị tại bệnh viện là 3 năm, với khoảng tứ vị từ 2-8 năm. Cho thấy rằng 50% nhân viên y tế trong khảo sát có thời gian làm việc tại bệnh viện từ 2 đến 8 năm. Đa phần các nghiên cứu khác trên thế giới thể hiện kết quả thời gian bệnh viện theo tỉ lệ theo nhóm thời gian. Xem xét vẫn thấy được sự tương đồng kết quả nghiên cứu của chúng tôi với các nghiên cứu tại Nhi Đồng 1, tại Li Băng và Ri-Át của Ả Rập.[3] [23] [24] Khảo sát tại Nhi Đồng 1 cho thấy nhân viên có thời gian làm việc tại bệnh viện từ 1-10 năm chiếm 57%, hai nghiên cứu tại Ả Rập cho thấy thời gian làm việc từ 1-10 năm có tỉ lệ này lần lượt là 57,3% và 55,5%. Bên cạnh đó, so với kết quả nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ và Từ Dũ kết quả nghiên cứu của chúng tôi có thời gian làm việc tại bệnh viện thấp hơn. Khảo sát tại Thổ Nhĩ Kỳ cho kết quả 74% nhân viên y tế có thời gian làm việc tại bệnh viện >10 năm, nghiên cứu tại Từ Dũ cho thấy 51,67% nhân viên y tế có thâm niên làm việc tại bệnh viện trên 10 năm.[1] [13]
  • 57.
    50 Thời gian làmviệc tại khoa Tương tự biến số thời gian làm việc tại bệnh viện, biến số thời gian làm việc tại khoa cũng là biến định lượng có phân phối lệch, nên nghiên cứu sẽ báo cáo trung vị và khoảng tứ vị. Thời gian làm việc trung vị tại khoa là 3 năm, với khoảng tứ vị từ 1,5 đến 6 năm. Thể hiện 50% nhân viên có thời gian làm việc tại khoa từ 1,5 đến 6 năm. So với các nghiên cứu khác, nghiên cứu của chúng tôi có thâm niên làm việc tại khoa thấp hơn nhiều. Cụ thể như trong nghiên cứu tại Từ Dũ khoảng 48,7% nhân viên có thời gian làm tại khoa >10 năm.[1] Trong nghiên cứu tại Nhi Đồng 1 và nghiên cứu cắt ngang về an toàn người bệnh trong môi trường phẫu thuật tại Na Uy năm 2010, có 50% nhân viên có thâm niên làm tại khoa từ 6-20 năm.[3] [26] Số giờ làm việc mỗi tuần Số giờ làm việc mỗi tuần là biến định lượng có phân phối chuẩn, vì vậy nghiên cứu sử dụng trung bình và độ lệch chuẩn để báo cáo. Số giờ làm việc mỗi tuần trung bình của một nhân viên y tế trong nghiên cứu của chúng tôi là 51,3 giờ, dao động trong khoảng 40 giờ đến 62,6 giờ (độ lệch chuẩn11,3 giờ). Kết quả này tương đồng với kết quả của nghiên cứu tại Saudi Ả Rập, với 73,6% nhân viên có thời gian làm việc mỗi tuần từ 40-59 giờ.[11] So với kết quả tại Thổ Nhĩ Kỳ thì nhân viên trong khảo sát của chúng tôi có số giờ làm việc mỗi tuần cao hơn, cụ thể là 60% nhân viên y tế trong nghiên cứu của Thổ Nhĩ Kỳ có thời gian làm việc mỗi tuần 40 giờ.[13] Số bệnh nhân tiếp xúc mỗi ngày Đây là một biến định lượng không chuẩn, nên được báo cáo bằng trung vị và khoảng tứ vị. Số bệnh nhân trung vị nhân viên y tế tiếp xúc là 10 bệnh nhân mỗi ngày, với khoảng tứ vị từ 8-48 bệnh nhân.
  • 58.
    51 4.2.2 Đánh giácủa nhân viên y tế về mức độ an toàn ngƣời bệnh Kết quả khảo sát cho thấy 56% nhân viên nhận định rằng bệnh viện có công tác an toàn người bệnh ở mức rất tốt, 39% nhân viên nhận định điều này ở mức chấp nhận được và chỉ có một số rất nhỏ nhân viên (4%) nhận định mức độ an toàn người bệnh của bệnh viện ở mức trung bình và kém. Kết quả thể hiện sự tương đồng với nghiên cứu của Từ Dũ và nghiên cứu của Trung Quốc.[1] [41] Nhân viên y tế nhận định rằng bệnh viện có công tác an toàn người bệnh ở mức rất tốt ở hai nghiên cứu này lần lượt là 68,4% và 45%. Trong nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ có sự khác biệt không đáng kể là nhận định về công tác an toàn người bệnh ở mức chấp nhận được lại chiếm đa số, chiếm 49% và nhận định ở mức rất tốt chiếm 36%.[13] Điểm an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện là 3,6 điểm với độ lệch chuẩn là 0,6 điểm. So với kết quả nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc thì điểm an toàn người bệnh trong khảo sát của chúng tôi cao hơn nghiên cứu của Thổ Nhĩ Kỳ và thấp hơn nghiên cứu tại Trung Quốc, với điểm số an toàn người bệnh của hai nghiên cứu lần lượt là 3,4 và 4,0 điểm.[13] [41] Nhận định chung, trong các nghiên cứu đều cho thấy mức độ an toàn người bệnh được nhân viên y tế đánh giá ở mức rất tốt. Nghiên cứu của Trung Quốc thực hiện trên 32 bệnh viện, chủ yếu trên bác sĩ nội khoa và y tá, với 1160 mẫu và nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ thực hiện trên 12 trung tâm chăm sóc sức khỏe ban đầu. Còn nghiên cứu của chúng tôi thực hiện trên1 bệnh viện đa khoa, vì vậy có thể dẫn đến sự khác biệt trong kết quả khảo sát. 4.2.3 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh Điểm số văn hóa an toàn người bệnh trung bình của 5 khía cạnh văn hóa trong nghiên cứu của chúng tôi dao động từ 2,9 đến 4,0 điểm. Trong đó khía cạnh “làm việc nhóm trong khoa” có điểm trung bình cao nhất là 4,0 điểm, tiếp đến là “quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi thông tin về lỗi” có điểm số cao thứ hai là 3,9 điểm. Và khía cạnh “tần số sự kiện được báo cáo” có điểm trung bình thấp nhất, chỉ khoảng 2,9 điểm. Kết quả này tương đương với kết quả của nghiên cứu tại bệnh viện Từ Dũ, năm 2015.[1] Khảo sát tại Từ Dũ cũng cho thấy rằng “làm việc theo ê kíp trong khoa/phòng” có điểm số trung bình cao nhất, với điểm số trung bình là 4,18 điểm. Tiếp đến vẫn là “quan điểm và hành động về an toàn người bệnh của
  • 59.
    52 người quản lý”với điểm trung bình là 4,07; Nhưng lĩnh vực nhận phản hồi tích cực thấp nhất, chỉ khoảng 2,3 điểm trong khảo sát tại Từ Dũ là thành phần “Bàn giao và chuyển bệnh” và “Không trừng phạt khi có sai sót”. Làm việc nhóm trong khoa được đánh giá tích cực nhất, kết quả này cũng thấy được ở một số nghiên cứu khác. Như: nghiên cứu tại Đài Loan có tỉ lệ đáp ứng tích cực cao nhất là "làm việc nhóm trong khoa". Khía cạnh với tỉ lệ thấp nhất của phản ứng tích cực là "nhân sự".[19] Nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ lĩnh vực có tỉ lệ đánh giá tích cực cao nhất là "làm việc nhóm trong khoa" (76%) và “nhận thức chung về an toàn” (59%), trong khi những người có tỉ lệ đánh giá tích cực thấp nhất là “tần số sự kiện được báo cáo” (12%) và “phản ứng không trừng phạt lỗi” (18%).[13] Tương tự kết quả báo cáo năm 2012 về văn hóa an toàn người bệnh trên 1128 bệnh viện của Mỹ, tỉ lệ phản ứng tích cực nhất là “làm việc nhóm trong khoa” chiếm 80%.[32] Nhân viên y tế cho rằng khoa họ không báo cáo các sự cố “xuýt xảy ra” khoảng 46% nhân viên cho nhận định này. Đối với sự cố “ có nguy cơ tiềm tàng gây hại cho bệnh nhân” khoảng 37% nhân viên cho rằng khoa họ không báo cáo và 35% nhân viên y tế thì cho rằng có báo cáo, bên cạnh đó khoảng 28% nhân viên không ý kiến về điều này. Với các sự cố xảy ra “tác động đến người bệnh nhưng chưa gây hại” hơn 40% nhân viên cho rằng khoa họ không báo cáo, và 37% nhân viên thì nhận định điều này có báo cáo. Để lý giải với kết quả này, chúng tôi cho là hệ thống báo cáo sự cố, sai sót còn hạn chế ở các bệnh viện và văn hóa của người Việt Nam thì có tâm lý sợ sệt, lo lắng khi báo cáo sai sót của bản thân cũng như sai sót của các nhân viên y tế khác. Điểm VHATNB trung bình của 3 nhóm cấp độ Xét điểm văn hóa an toàn người bệnh trung bình theo 3 cấp độ: cấp quản lý bệnh viện, cấp quản lý khoa phòng và cấp nhân viên. Kết quả cho thấy điểm trung bình của cả 3 cấp độ đều >=3, trong đó điểm văn hóa an toàn người bệnh của cấp quản lý bệnh viện và cấp nhân viên xấp xỉ bằng nhau, điểm lần lượt là 3,9 và 3,8. Còn cấp quản lý khoa phòng có điểm trung bình thấp nhất (3,0 điểm).
  • 60.
    53 4.2.4 Các yếutố tác động đến điểm số an toàn ngƣời bệnh Tƣơng quan Spearman điểm số an toàn ngƣời bệnh với điểm số văn hóa an toàn của từng khía cạnh Vì mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh với điểm số văn hóa an toàn người bệnh của 5 khía cạnh văn hóa là mối tương quan không tuyến tính, vì vậy nghiên cứu của chúng tôi đo lường mối tương quan này bằng tương quan Spearman. Khi xem xét sự tương quan của 5 khía cạnh văn hóa an toàn đến điểm an toàn người bệnh chung của bệnh viện, kết quả cho thấy “tần số sự kiện được báo báo” và “làm việc nhóm giữa các khoa” không có mối tương quan đến điểm an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện. Trong nghiên cứu tại Hà Lan kết quả cũng cho thấy “tần số sự kiện được báo báo” và “làm việc nhóm giữa các khoa” cũng không có mối tương quan với điểm an toàn người bệnh. Với hệ số tương quan của hai khía cạnh tương ứng là 0,26 và 0,29.[49] Có sự tương quan thuận, yếu giữa điểm an toàn người bệnh trung bình với điểm “quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi”, “làm việc theo nhóm trong khoa”, và “sai sót và động lực báo cáo sai sót”, với hệ số tương quan (rs) lần lượt là 0,37, 0,33 và 0,29. Khi tăng điểm số “quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi”, điểm số về “làm việc theo nhóm trong khoa”, hay “sai sót và động lực báo cáo sai sót”, và “làm việc theo nhóm giữa các khoa” thì điểm an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện cũng sẽ tăng, tất cả đều có ý nghĩa thống kê với p<0,001. Ở nghiên cứu của Hà Lan khía cạnh “làm việc nhóm trong khoa” và “phản hồi, thông tin về lỗi” có hệ số tương quan với điểm an toàn người bệnh là 0,22 và 0,19 cho thấy sự khác biệt kết quả với nghiên cứu của chúng tôi.[49] Trong nghiên cứu tại Saudi, Ả Rập cũng cho thấy sự tương đồng về khía cạnh “tần số sự kiện báo cáo” không có mối tương quan với điểm số an toàn người bệnh trung bình chung của bệnh viện. Có mối tương quan giữa “truyền thông và phản hồi thông tin về lỗi, “làm việc theo nhóm trong khoa” đến điểm số an toàn người bệnh chung của bệnh viện.[11]
  • 61.
    54 Tƣơng quan Spearmangiữa điểm số an toàn ngƣời bệnh với điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh của 3 cấp độ Khi xem xét mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh với điểm số văn hóa an toàn người bệnh của 3 cấp độ, kết quả cho thấy có sự tương quan thuận, yếu giữa điểm an toàn người bệnh trung bình với điểm “cấp quản lý bệnh viện” và “cấp nhân viên”, với hệ số rs lần lượt là 0,37 và 0,31. Không có mối tương quan giữa “cấp quản lý khoa phòng” với điểm an toàn người bệnh trung bình (rs=0,19). Từ kết quả cho thấy rằng khi tăng điểm về “cấp quản lý bệnh viện”, điểm về “cấp quản lý khoa” thì điểm an toàn người bệnh trung bình chung cũng sẽ tăng, cả hai đều có ý nghĩa thống kê (p<0,001). Tƣơng quan Spearman giữa điểm số an toàn ngƣời bệnh trung bình với các đặc tính dân số Giới tính và tập huấn là hai biến nhị giá, khi xét mối tương quan với điểm số an toàn người bệnh nghiên cứu chúng tôi xem hai biến như biến thứ tự có hai giá trị. Sau khi xem xét mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh trung bình với đặc tính dân số, nhận thấy không có mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh trung bình với các đặc tính dân số mẫu, như: giới, tuổi, chức danh (điều dưỡng, bác sĩ, dược sĩ và kỹ thuật viên), tập huấn về an toàn người bệnh, số giờ làm việc mỗi tuần, thời gian làm việc tại bệnh viện, thời gian làm việc tại khoa, tố bệnh nhân tiếp xúc mỗi ngày, với giá trị rs <0,3 và p>0,05. Kết quả này tương đồng với kết quả phân tích hồi qui của nghiên cứu tại Li Băng, không có sự tác động của giới tính đến điểm số an toàn người bệnh chung, với p=0,066.[23] Kết quả này có sự khác biệt với nghiên cứu tại Li Băng, cụ thể trong khảo sát tại Li Băng kinh nghiệm làm việc tại bệnh viện từ “11-15 năm” và “trên 21 năm” thực sự có tác động đến điểm số an toàn người bệnh chung, với giá trị p lần lượt là 0,001 và 0,006. Đối với chức danh, nghiên cứu tại Li Băng cho thấy y tá và dược sĩ có mối liên quan đến điểm an toàn người bệnh trung bình chung.[23] Nghiên cứu tại Li Băng thực hiện trên 68 bệnh viện, với cỡ mẫu là 6807 nhân viên y tế, trong khi đó khảo sát của chúng tôi chỉ trên 394 nhân viên y tế, vì vậy kết quả của chúng tôi sẽ hạn chế hơn về mối liên quan với các đặc tính dân số.
  • 62.
    55 Phân tích đabiến Nghiên cứu chọn những biến ý nghĩa và những biến sinh học có p<0,25 để phân tích đa biến. Kết quả cho thấy chỉ còn quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi, làm việc theo nhóm trong khoa, và sai sót và động lực báo cáo sai sót thực sự có mối liên quan với điểm an toàn người bệnh chung của bệnh viện, với giá trị p lần lượt của 3 khía cạnh là <0,001, 0,043 và 0,001.
  • 63.
    56 Những điểm mạnhvà hạn chế của đề tài 4.3 4.3.1 Điểm mạnh của nghiên cứu Hiện nay tại Việt Nam các nghiên cứu về vấn đề “an toàn người bệnh” vẫn còn hạn chế, nếu có thì chỉ những nghiên cứu mang tính chất nội bộ chưa công bố tại các cở sở y tế. Đây là vấn đề chưa được quan tâm đúng mức, nhưng hiện nay an toàn người bệnh đang dần được quan tâm nhiều hơn. Trong đó cần thiết có một công cụ có thể đánh giá vấn đề an toàn người bệnh một cách phù hợp và khách quan. Thời gian gần đây, Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở y tế quan tâm đến nâng cao chất lượng bệnh viện, nhất là vấn đề an toàn người bệnh. Do đó nghiên cứu về công cụ và vấn đề an toàn người bệnh là nghiên cứu mang tính cấp thiết. Công cụ nghiên cứu sử dụng là bộ câu hỏi HSOPSC của tổ chức AHRQ của Hoa Kỳ nghiên cứu vào năm 2004. Nó đã được chứng minh có tính tin cậy và giá trị cao qua nhiều nghiên cứu tại nhiều quốc gia trên nhiều bệnh viện khắp thế giới. Ưu điểm của HSOPSC là không đòi hỏi sự tương đồng về mặt cấu trúc tổ chức của các bệnh viện. 4.3.2 Điểm hạn chế của nghiên cứu Số lượng mẫu thu thập nhỏ cũng là một yếu tố hạn chế cho quá trình phân tích dữ liệu, ảnh hưởng đến kết quả đánh giá thang đo và kết quả xác định các yếu tố tác động đến điểm an toàn người bệnh trung bình chung. Và kết quả phân tích nhân tố trong nghiên cứu chỉ phù hợp với bệnh viện khảo sát trong thời điểm này. Nghiên cứu thực hiện đánh giá tính tin cậy nội bộ và tính giá trị cấu trúc của bộ câu hỏi chỉ trên một loại bệnh viện, điều này chưa khái quát được kết quả cho các bệnh viện có câu trúc tổ chức khác. Nên mở rộng thực hiện đánh giá bộ câu hỏi đồng thời ở 1 bệnh viện trường đại học, một bệnh viện thực hành và một bệnh viện đa khoa thường, để có thể chứng minh rõ hơn tính giá trị của bộ câu hỏi. Phương pháp lấy mẫu phân tầng nhưng không tuân theo tỉ lệ (số nhân viên khoa/tổng thể số nhân viên), số lượng nhân viên y tế tại mỗi khoa được bốc ngẫu nhiên, nên xác suất bốc mẫu có thể chưa được dải đều ở các khoa mà sẽ có khoa nhân viên tham gia đánh giá nhiều, có khoa nhân viên tham gia ít.
  • 64.
    57 Những điểm mớivà tính ứng dụng của đề tài 4.4 Điểm mới của đề tài là xét tác động của điểm số văn hóa 3 cấp độ (cấp quản lý bệnh viện, cấp quản lý khoa phòng, cấp nhân viên) đến điểm an toàn người bệnh chung của bệnh viện. Khi có kết quả sẽ giúp thấy được cấp nào sẽ có ảnh hưởng thật sự đến an toàn người bệnh của bệnh viện. Từ đó sẽ có những biện pháp can thiệp hiệu quả cho từng cấp, nhằm mang lại hiệu quả cải tiến tốt nhất cho bệnh viện. Khi phân tích nhân tố cho thấy được văn hóa an toàn gồm những nhân tố nào và các yếu tố nào chung trong mỗi nhân tố. Điều này sẽ giúp chúng ta có cái nhìn tổng quát về kiến thức văn hóa an toàn người bệnh. Khi nắm được văn hóa an toàn bao gồm những nhân tố nào sẽ giúp trong việc cải tiến an toàn người bệnh tại bệnh viện. Những khía cạnh sẽ có các yếu tố khác nhau, khi hiểu rõ mình sẽ có những biện pháp cải tiến phù hợp cho từng vấn đề cụ thể, hiệu quả mang lại sẽ tốt hơn. Đề tài giúp đánh giá tình hình an toàn người bệnh, cũng như hiểu rõ về văn hóa an toàn tại bệnh viện được khảo sát. Nắm được những khía cạnh văn hóa nào tích cực thì sẽ có những biện pháp phát huy, bên cạnh đó những khía cạnh chưa tốt sẽ có những biện pháp giúp cải thiện tốt hơn, từ đó nâng cao mức độ an toàn người bệnh và chất lượng dịch vụ tại bệnh viện.
  • 65.
    58 KẾT LUẬN Qua khảosát điểm số văn hóa an toàn người bệnh dựa trên đánh giá của nhân viên y tế tại một bệnh viện thuộc TP.HCM năm 2016, với mẫu số là 394 nhân viên y tế là các điều dưỡng, bác sĩ, dược sĩ và kỹ thuật viên, cho kết quả như sau: Đánh giá thang đo Bộ câu hỏi HSOPSC khi khảo sát ở một bệnh viện tại TP.HCM có độ tin cậy nội bộ tốt với alpha tổng là 0,87. Tính giá trị cấu trúc còn lại 5 nhân tố từ 12 nhân tố ban đầu. Giá trị hệ số alpha sau khi phân tích EFA ở mức tốt là 0,64-0,85, và alpha tổng là 0,86. Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh trung bình của các khía cạnh Trung bình ± độ lệch chuẩn Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi 3,9 ± 0,6 Làm việc theo nhóm trong khoa 4,0 ± 0,5 Sai sót và động lực báo cáo sai sót 3,1 ± 0,7 Làm việc theo nhóm giữa các khoa 3,5 ± 0,6 Tần số sự kiện được báo cáo 2,9 ± 1,0 Điểm số văn hóa an toàn ngƣời bệnh trung bình của 3 cấp độ Trung bình ± độ lệch chuẩn Cấp quản lý bệnh viện 3,9 ±0,6 Cấp quản lý khoa phòng 3,0 ± 0,6 Cấp nhân viên 3,8 ± 0,5 Điểm số an toàn ngƣời bệnh trung bình chung: 3,6 ± 0,6 Xét mối tƣơng quan Có sự tương quan thuận, yếu giữa điểm an toàn người bệnh trung bình với điểm “quản lý thúc đẩy an toàn và phản hồi, thông tin về lỗi”, “làm việc theo nhóm trong khoa”, và “sai sót và động lực báo cáo sai sót”, với hệ số tương quan Spearman (rs) lần lượt là 0,37, 0,33 và 0,29. Có sự tương quan thuận, yếu giữa điểm an toàn người bệnh trung bình với điểm “cấp quản lý bệnh viện” và “cấp nhân viên”, với hệ số rs lần lượt là 0,37 và
  • 66.
    59 0,31.Không có mốitương quan giữa “cấp quản lý khoa phòng” với điểm an toàn người bệnh trung bình (rs=0,19). Không có mối tương quan giữa điểm số an toàn người bệnh trung bình của bệnh viện với các biến số giới, tập huấn an toàn người bệnh, tuổi, số giờ làm việc mỗi tuần, thời gian làm việc tại bệnh viện, thời gian làm việc tại khoa,số bệnh nhân tiếp xúc mỗi ngày, với hệ số Spearman <0,3. Phân tích đa biến Kết quả đa biến là khía cạnh quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi, làm việc theo nhóm trong khoa, và sai sót và động lực báo cáo sai sót thực sự có mối liên quan với điểm an toàn người bệnh chung của bệnh viện, với giá trị p lần lượt của 3 khía cạnh là <0,001, 0,043 và 0,001.
  • 67.
    60 KIẾN NGHỊ Căn cứvào kết quả nghiên cứu có một số kiến nghị tới bệnh viện nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và đảm bảo vấn đề an toàn người bệnh như sau: Nên có một nghiên cứu chuẩn hóa bộ câu hỏi HSOPSC tại nhiều bệnh viện có cấu trúc khác nhau. Củng cố và phát triển hơn nữa hệ thống báo cáo sai sót, sự cố xảy ra trong bệnh viện, từ những sai sót, sự cố “xuýt xảy ra”, những sự cố “tiềm tàng” đến những sự cố “gây hại đến người bệnh”. Giúp hình thành thói quen trong việc báo cáo sai sót, sự cố của nhân viên y tế, thay đổi tâm lý sợ sệt và lo lắng. Cuối cùng bệnh viện nên thường xuyên khảo sát VHATNB tại bệnh viện định kỳ 6 tháng, 12 tháng hoặc 18 tháng, để có thể theo dõi tình hình an toàn người bệnh tại bệnh viện và cập nhật các kiến thức, biện pháp để cải thiện thích hợp và hiệu quả.
  • 68.
    TÀI LIỆU THAMKHẢO 1. Trần Nguyễn Như Anh (2015) Nghiên cứu văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện Từ Dũ, Đại Học Kinh Tế TPHCM, 2. Bộ Y Tế (2013) Thông tư Hướng Dẫn Thực Hiện Quản Lý Chất Lượng Dịch Vụ Khám Bệnh, Chữa Bệnh Tại Bệnh Viện, http://thuvienphapluat.vn/van- ban/The-thao-Y-te/Thong-tu-19-2013-TT-BYT-quan-ly-chat-luong-dich-vu- kham-chua-benh-tai-benh-vien-199707.aspx, 28/2/2016. 3. Tăng Chí Thượng, Nguyễn Thanh Hùng, Lê Bích Liên, Đào Trung Hiếu, Đỗ Văn Niệm, Ngô Ngọc Quang Minh, et al. (2012) "Khảo sát văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện Nhi Đồng 1". 18 (4) 4. Tổ chức Y tế Thế Giới (2011) Hướng dẫn chương trình giảng dạy về An toàn bệnh nhân của WHO: Ấn bản đa ngành, tr 8. 5. (1996) "The Patient Safety Act of 1996 (H.R. 3355)". S C Nurse, 3 (4), 31. 6. (1997) "Patient Safety Act could bring one more quality standard". Hosp Peer Rev, 22 (6), 73-6. 7. AHRQ (Agency for Healthcare Research and Quality) Hospital Survey on Patient Safety Culture, http://www.ahrq.gov/professionals/quality-patient- safety/patientsafetyculture/hospital/index.html, access on Feb 28 2016. 8. AHRQ (Agency for Healthcare Research and Quality) AHRQ Hospital Survey on Patient Safety Culture: User’s Guide p1. 9. AHRQ- Agency for Healthcare Research and Quality Safety Culture, https://psnet.ahrq.gov/primers/primer/5/safety-culture, access on January 27 2016. 10. Singla AK, Kitch BT, Weissman JS, Campbell EG (2006) "Assessing patient safety culture: a review and synthesis of the measurement tools". J of Patient Saf, 2 (3), pp 105-115. 11. H. A. Alahmadi (2010) "Assessment of patient safety culture in Saudi Arabian hospitals". Qual Saf Health Care, 19 (5), e17. 12. S. Bodur, E. Filiz (2010) "Validity and reliability of Turkish version of "Hospital Survey on Patient Safety Culture" and perception of patient safety in public hospitals in Turkey". BMC Health Serv Res, 10, 28. 13. S. Bodur, E. Filiz (2009) "A survey on patient safety culture in primary healthcare services in Turkey". Int J Qual Health Care, 21 (5), 348-55. 14. Perrow C (1984) Normal Accidents: Living with High Risk Technologies, New York: Basic Books, 15. K. B. Carpenter, M. A. Duevel, P. W. Lee, A. W. Wu, D. W. Bates, W. B. Runciman, et al. (2010) "Measures of patient safety in developing and emerging countries: a review of the literature". Qual Saf Health Care, 19 (1), 48-54. 16. Centers for disease control and prevention (1999) National Vital Statistics Reports: Births and Deaths: Preliminary Data for 1998, 17. Centers for Disease Control and Prevention (National Center for Health Statistics). Births and Deaths: Preliminary Data for 1998 (1999) National Vital Statistics Reports, 6.
  • 69.
    18. Centers forDisease Control and Prevention (National Center for Health Statistics).Deaths: Final Data for 1997 (1999) National Vital Statistics Reports, 27. 19. I. C. Chen, H. H. Li (2010) "Measuring patient safety culture in Taiwan using the Hospital Survey on Patient Safety Culture (HSOPSC)". BMC Health Serv Res, 10, 152. 20. J. B. Colla, A. C. Bracken, L. M. Kinney, W. B. Weeks (2005) "Measuring patient safety climate: a review of surveys". Qual Saf Health Care, 14 (5), 364-6. 21. Sue Coxa, Tom Coxb (1991) Work & Stress: An International Journal of Work, Health & Organisations, pp 93-106. 22. Department of Health and Human Services (2010) Adverse events in hospitals: National incidence among medicare beneficiaries 23. F. El-Jardali, M. Jaafar, H. Dimassi, D. Jamal, R. Hamdan (2010) "The current state of patient safety culture in Lebanese hospitals: a study at baseline". Int J Qual Health Care, 22 (5), 386-95. 24. F. El-Jardali, F. Sheikh, N. A. Garcia, D. Jamal, A. Abdo (2014) "Patient safety culture in a large teaching hospital in Riyadh: baseline assessment, comparative analysis and opportunities for improvement". BMC Health Serv Res, 14, 122. 25. M. Hamdan, A. A. Saleem (2013) "Assessment of patient safety culture in Palestinian public hospitals". Int J Qual Health Care, 25 (2), 167-75. 26. A. S. Haugen, E. Softeland, G. E. Eide, M. W. Nortvedt, K. Aase, S. Harthug (2010) "Patient safety in surgical environments: cross-countries comparison of psychometric properties and results of the Norwegian version of the Hospital Survey on Patient Safety". BMC Health Serv Res, 10, 279. 27. J. Hellings, W. Schrooten, N. S. Klazinga, A. Vleugels (2010) "Improving patient safety culture". Int J Health Care Qual Assur, 23 (5), 489-506. 28. J. Hellings, W. Schrooten, N. Klazinga, A. Vleugels (2007) "Challenging patient safety culture: survey results". Int J Health Care Qual Assur, 20 (7), 620-32. 29. K. J. Jones, A. Skinner, L. Xu, J. Sun, K. Mueller (2008) The AHRQ Hospital Survey on Patient Safety Culture: A Tool to Plan and Evaluate Patient Safety Programs. IN Henriksen, K., Battles, J. B., Keyes, M. A., Grady, M. L. (Eds.) Advances in Patient Safety: New Directions and Alternative Approaches (Vol. 2: Culture and Redesign). Rockville (MD), 30. L. Hull, S. Arora, A. C. Amaya, A. Wheelock, H. Gaitan-Duarte, C. Vincent, et al. (2012) "Building global capacity for patient safety: a training program for surgical safety research in developing and transitional countries". Int J Surg, 10 (9), 493-9. 31. S. Ito, K. Seto, M. Kigawa, S. Fujita, T. Hasegawa, T. Hasegawa (2011) "Development and applicability of Hospital Survey on Patient Safety Culture (HSOPS) in Japan". BMC Health Serv Res, 11, 28. 32. Sorra J, Famolaro T, Dyer N, Nelson D, Smith SA (2012) Hospital Survey on Patient Safety Culture: 2012 User Comparative Database Report,
  • 70.
    33. Reason J(1997) Managing the Risks of Organizational Accidents UK: Ashgate, Aldershot, 34. Weick KE (1987) "Organizational Culture as a Source of High Reliability". California Management Review, 29 (2), pp 112-127. 35. E. C. Lambertsen (1965) "Patient Safety Program Should Center on Cause, Not Accident". Mod Hosp, 105, 128. 36. A. M. Aboul-Fotouh, N. A. Ismail, H. S. Ez Elarab, G. O. Wassif (2012) "Assessment of patient safety culture among healthcare providers at a teaching hospital in Cairo, Egypt". East Mediterr Health J, 18 (4), 372-7. 37. R. C. MacCallum, K. F. Widaman, K. J. Preacher, S. Hong (2001) "Sample Size in Factor Analysis: The Role of Model Error". Multivariate Behav Res, 36 (4), 611-37. 38. L. J. Mamer (1956) "Good patient care through your hospital safety program". Hosp Manage, 81 (2), 50-2; passim. 39. S. Najjar, M. Hamdan, E. Baillien, A. Vleugels, M. Euwema, W. Sermeus, et al. (2013) "The Arabic version of the hospital survey on patient safety culture: a psychometric evaluation in a Palestinian sample". BMC Health Serv Res, 13, 193. 40. National Patient Safety Agency (2004) Seven steps to patient safety The full reference guide, National Patient Safety Agency, 41. Y. Nie, X. Mao, H. Cui, S. He, J. Li, M. Zhang (2013) "Hospital survey on patient safety culture in China". BMC Health Serv Res, 13, 228. 42. V. F. Nieva, J. Sorra (2003) "Safety culture assessment: a tool for improving patient safety in healthcare organizations". Qual Saf Health Care, 12 Suppl 2, ii17-23. 43. P. Occelli, J. L. Quenon, B. Hubert, T. Kosciolek, H. Hoarau, M. L. Pouchadon, et al. (2011) "Development of a safety culture: initial measurements at six hospitals in France". J Healthc Risk Manag, 30 (4), 42-7. 44. Mitchell PH (2008) Patient Safety and Quality In Hughes RG: An Evidence- Based Handbook for Nurses, Agency for Healthcare Research and Quality (US), Rockville, 45. R. Harrison, A. W. Cohen, M. Walton (2015) "Patient safety and quality of care in developing countries in Southeast Asia: a systematic literature review". Int J Qual Health Care, 27 (4), 240-54. 46. T. Scott, R. Mannion, H. Davies, M. Marshall (2003) "The quantitative measurement of organizational culture in health care: a review of the available instruments". Health Serv Res, 38 (3), 923-45. 47. J. B. Sexton, R. L. Helmreich, T. B. Neilands, K. Rowan, K. Vella, J. Boyden, et al. (2006) "The Safety Attitudes Questionnaire: psychometric properties, benchmarking data, and emerging research". BMC Health Serv Res, 6, 44. 48. S. J. Singer, D. M. Gaba, J. J. Geppert, A. D. Sinaiko, S. K. Howard, K. C. Park (2003) "The culture of safety: results of an organization-wide survey in 15 California hospitals". Qual Saf Health Care, 12 (2), 112-8. 49. M. Smits, I. Christiaans-Dingelhoff, C. Wagner, Gv Wal, P. P. Groenewegen (2008) "The psychometric properties of the 'Hospital Survey on Patient Safety Culture' in Dutch hospitals". BMC Health Serv Res, 8, 230.
  • 71.
    50. J. S.Sorra, N. Dyer (2010) "Multilevel psychometric properties of the AHRQ hospital survey on patient safety culture". BMC Health Serv Res, 10, 199. 51. K. R. Steffner, K. A. McQueen, A. W. Gelb (2014) "Patient safety challenges in low-income and middle-income countries". Curr Opin Anaesthesiol, 27 (6), 623-9. 52. Harrison K Lee T (2002) "Assessing safety culture in nuclear power stations. Safety Science". (34), pp 61-97. 53. E. J. Thomas, D. M. Studdert, J. P. Newhouse, B. I. Zbar, K. M. Howard, E. J. Williams, et al. (1999) "Costs of medical injuries in Utah and Colorado". Inquiry, 36 (3), 255-64. 54. A. Vlayen, J. Hellings, N. Claes, H. Peleman, W. Schrooten (2012) "A nationwide hospital survey on patient safety culture in Belgian hospitals: setting priorities at the launch of a 5-year patient safety plan". BMJ Qual Saf, 21 (9), 760-7. 55. S. J. Weaver, L. H. Lubomksi, R. F. Wilson, E. R. Pfoh, K. A. Martinez, S. M. Dy (2013) "Promoting a culture of safety as a patient safety strategy: a systematic review". Ann Intern Med, 158 (5 Pt 2), 369-74. 56. WHO (2007) Call for more research on patient safety, http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2007/pr52/en/, access on Feb 28 2016. 57. WHO 10 facts on patient safety, http://www.who.int/features/factfiles/patient_safety/patient_safety_facts/en/i ndex8.html, on 6 May 2016. 58. WHO (2011) Definitions of Key Concepts from the WHO Patient Safety Curriculum Guide, http://www.who.int/patientsafety/education/curriculum/course1a_handout.pd f, on May 6 2016. 59. WHO (2011) What is Patient Safety?, http://www.who.int/patientsafety/education/curriculum/course1_handout.pdf, on May 6 2016. 60. R. M. Wilson, P. Michel, S. Olsen, R. W. Gibberd, C. Vincent, R. El-Assady, et al. (2012) "Patient safety in developing countries: retrospective estimation of scale and nature of harm to patients in hospital". BMJ, 344, e832. 61. D. Zohar (1980) "Safety climate in industrial organizations: theoretical and applied implications". J Appl Psychol, 65 (1), 96-102.
  • 72.
  • 76.
    BCH Tiếng Việt KHẢOSÁT AN TOÀN NGƢỜI BỆNH Giới thiệu Bảng câu hỏi dƣới đây khảo sát ý kiến và quan điểm của các anh/chị về vấn đề an toàn ngƣời bệnh, sai sót, sự cố y khoa và báo cáo sự cố tại bệnh viện. Kính mong anh/chị dành thời gian từ 10 đến 15 phút để thực hiện. Đây là một khảo sát ẩn danh, mọi thông tin cá nhân của anh/chị hoàn toàn đƣợc bảo mật và những ý kiến khảo sát của anh/chị chỉ đƣợc sử dụng cho mục đích nghiên cứu. Chân thành cám ơn. Anh/chị có đồng ý tham gia nghiên cứu: ☐Có ☐Không Anh/chị có thể bỏ qua các câu không muốn trả lời hoặc những câu cảm thấy không phù hợp.  Sự cố được định nghĩa là các sai sót, lỗi, tai nạn hoặc sai lệch xảy ra ở người bệnh hoặc liên quan đến người bệnh  “An toàn người bệnh” được định nghĩa là sự phòng tránh và phòng ngừa các tổn thương ở bệnh nhân hoặc sự cố không mong muốn bắt nguồn từ quy trình chăm sóc chữa bệnh tại bệnh viện. PHẦN A: Nơi làm việc của anh/chị Trong phần này, anh/chị vui lòng cho ý kiến về khoa, nơi anh/chị làm việc Khoa anh/chị làm việc nhiều thời gian nhất là:......................................................... Anh/chị “Đồng ý” hay “Không đồng ý” với các vấn đề đƣợc đề cập sau Vấn đề liên quan tại khoa, nơi anh/chị làm việc Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  A1. Mọi người trong khoa có sự hỗ trợ nhau trong công việc 1 2 3 4 5
  • 77.
    Vấn đề liênquan tại khoa, nơi anh/chị làm việc Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  A2. Chúng tôi có ĐỦ nhân sự thực hiện công việc tại khoa 1 2 3 4 5 A3. Khi có nhiều công việc GẤP cần được giải quyết, đội ngũ nhân viên tại khoa phối hợp tốt với nhau cùng thực hiện 1 2 3 4 5 A4. Tại khoa, tôi đánh giá mọi người luôn tôn trọng lẫn nhau 1 2 3 4 5 A5. Nhân viên tại khoa luôn làm việc hơn thời gian quy định mỗi ngày nhằm đảm bảo bệnh nhân nhận được sự chăm sóc tốt nhất 1 2 3 4 5 A6. Chúng tôi luôn CHỦ ĐỘNG thực hiện các biện pháp nhằm nâng cao và cải thiện các vấn đề đảm bảo an toàn người bệnh 1 2 3 4 5 A7. Chúng tôi sử dụng thêm các nhân viên mạng lưới/thực tập sinh nhằm giúp cho việc chăm sóc cho bệnh nhân được tốt. 1 2 3 4 5 A8. Nhân viên cảm thấy bị thành kiến khi gây ra các lỗi và sai sót 1 2 3 4 5 A9. Mắc các lỗi và các sai sót chuyên môn giúp đưa đến các thay đổi mang tính tích cực cho khoa 1 2 3 4 5
  • 78.
    Vấn đề liênquan tại khoa, nơi anh/chị làm việc Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  A10. Sai sót nghiêm trọng chưa xảy ra tại khoa là do may mắn 1 2 3 4 5 A11. Khi một bộ phận tại khoa có nhiều công việc và cần sự trợ giúp, họ nhanh chóng nhận được sự hỗ trợ từ các bộ phận khác trong khoa. 1 2 3 4 5 A12. Khi một sự cố y khoa được báo cáo, tôi cảm thấy báo cáo chỉ đề cập đến người gây ra mà không đề cập đến nội dung sự cố 1 2 3 4 5 A13. Sau khi chúng tôi thực hiện những biện pháp cải tiến nhằm đảm bảo an toàn người bệnh, chúng tôi có đánh giá lại hiệu quả của biện pháp cải tiến đó 1 2 3 4 5 A14. Chúng tôicảm thấy đang làm việc trong một môi trường rất áp lực, phải cố gắng làm rất nhiều và phải rất nhanh 1 2 3 4 5 A15. Phải đảm bảo việc quy trình chăm sóc người bệnh để đảm bảo an toàn, không được rút ngắn/rút gọn để làm thêm nhiều việc khác 1 2 3 4 5 A16. Nhân viên sẽ lo lắng rằng các lỗi và sai sót mà họ gây ra sẽ bị lãnh đạo lưu ý và ghi chú không tốt vào hồ sơ cá nhân của họ 1 2 3 4 5
  • 79.
    Vấn đề liênquan tại khoa, nơi anh/chị làm việc Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  A17. Khoa chúng tôi hiện có tồn tại một số vấn đề liên quan đến an toàn người bệnh. 1 2 3 4 5 A18. Quy trình chuyên môn và hệ thống của chúng tôi hiện tại là tốt để phòng ngừa các sự cố, sai sót xảy ra 1 2 3 4 5
  • 80.
    PHẦN B: Ngƣờiquản lý của các anh/chị Anh/chị “Đồng ý” hay “Không đồng ý” với những vấn đề liên quan đến ngƣời trực tiếp quản lý anh/chị hoặc ngƣời mà anh/chị phải báo cáo trực tiếp các sự cố. Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  B1. Người quản lý của tôi dành cho tôi những lời khen và khuyến khích khi thấy công việc của tôi được thực hiện đúng theo quy trình và đảm bảo an toàn người bệnh 1 2 3 4 5 B2. Người quản lý của tôi quan tâm một cách nghiêm túc các ý kiến đề xuất của nhân viên trong việc cải tiến nhằm đảm bảo an toàn người bệnh 1 2 3 4 5 B3. Bất cứ khi nào có áp lực công việc (bệnh quá đông, quá nhiều việc), người quản lý Khoa muốn chúng tôi làm việc nhanh hơn, thậm chí, có thể bỏ qua các bước theo quy trình chuyên môn đã quy định. 1 2 3 4 5 B4. Người quản lý Khoa không xem xét, quan tâm kỹ lưỡng các vấn đề liên quan đến an toàn người bệnh dù các vấn đề (lỗi, sai sót) này thường xuyên diễn ra. 1 2 3 4 5
  • 81.
    PHẦN C: Giaotiếp/Trao đổi thông tin Vấn đề liên quan tại khoa, nơi anh/chị làm việc Không bao giờ  Thỉnh thoảng  Đôi khi  Phần lớn thời gian  Luôn luôn  C1.Chúng tôi được luôn nhận các phản hồi về các vấn đề cần cải tiến, khắc phục nhằm đảm bảo an toàn người bệnh dựa trên các báo cáo sự cố vừa xảy ra. 1 2 3 4 5 C2.Nhân viên luôn được khuyến khích, mạnh dạn phát biểu ý kiến nếu họ phát hiện và thấy bất cứ vấn đề gì có thể gây hại đến người bệnh 1 2 3 4 5 C3.Chúng tôi luôn được thông tin kịp thời về các sự cố, sai sót chuyên môn đã xảy ra tại khoa và các khoa khác. 1 2 3 4 5 C4.Nhân viên luôn được khuyến khích phát biểu, đặt câu hỏi, đóng góp ý kiến vào các quyết định, hành động đảm bảo an toàn người bệnh mà cấp trên chuẩn bị thực hiện 1 2 3 4 5 C5.Tại khoa, chúng tôi thảo luận và chia sẻ với nhau nhằm tìm ra các biện pháp tốt nhất, phòng tránh các sai sót, sự cố xảy ra hoặc lặp lại. 1 2 3 4 5 C6.Nhân viên luôn cảm thấy e ngại khi muốn hỏi các vấn đề mà họ thấy dường như không được đúng và có nguy cơ dẫn đến sai sót 1 2 3 4 5
  • 82.
    Phần D: Báocáo sự cố, sai sót Không bao giờ  Thỉnh thoảng  Đôi khi  Phần lớn thời gian  Luôn luôn  D1.Các sai sót, sự cố đã xảy ra, “được phát hiện và xử lý trước khi tác động đến bệnh nhân” được báo cáo? 1 2 3 4 5 D2.Các sai sót, sự cố đã xảy ra, “có nguy cơ tiềm tàng gây hại cho bệnh nhân” được báo cáo? 1 2 3 4 5 D3.Các sai sót, sự cố đã xảy ra, “tác động đến bệnh nhân nhưng chưa gây hại” được báo cáo? 1 2 3 4 5 PHẦN E: Mức độ đám bảo an toàn ngƣời bệnh Anh/Chị vui lòng cho biết đánh giá chung của các anh/chị về mức độ đảm bảo an toàn ngƣời bệnh tai Khoa      A Xuất sắc B Rất tốt C Chấp nhận được D Trung bình E Kém
  • 83.
    PHẦN F: Tổngquan về Bệnh viện Anh/chị “Đồng ý” hay “Không đồng ý” với các vấn đề liên quan đến bệnh viện Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ý kiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  F1.Công tác quản lý tại bệnh viện giúp tạo ra một môi trường tốt nhằm nâng cao chất lượng, đảm bảo an toàn người bệnh 1 2 3 4 5 F2.Các khoa/phòng tại bệnh viện không có sự phối hợp tốt với nhau trong công việc chăm sóc bệnh nhân 1 2 3 4 5 F3.Sai sót thường xảy ra khi chuyển bệnh nhân từ khu điều trị này qua khu điều trị khác 1 2 3 4 5 F4.Có sự hợp tác nhanh chóng, kịp thời giữa các khoa/phòng khi một khoa nào đó cần sự hỗ trợ 1 2 3 4 5 F5.Thông tin quan trọng trong quá trình điều trị của bệnh nhân thường bị thất lạc/ mất khi có bất kỳ sự thay đổi, chuyển đổi bệnh nhân (đổi khoa, chuyển trại, vận chuyển) 1 2 3 4 5 F6.Thường xuyên có sự mâu thuẫn, xung đột trong công việc giữa nhân viên khoa này và khoa khác 1 2 3 4 5 F7.Nhiều vấn đề về thông tin thường xuất hiện khi có sự trao đổi thông tin giữa các khoa 1 2 3 4 5 F8.Bệnh viện đặt vấn đề an toàn người bệnh là ưu tiên hàng đầu trong hoạt động của bệnh viện. 1 2 3 4 5
  • 84.
    Hoàn toàn không đồng ý  Không đồng ý  Không ýkiến  Đồng ý  Hoàn toàn đồng ý  F9.Bệnh viện dường như chỉ quan tâm đến đảm bảo an toàn người bệnh khi các sự cố, sai sót chuyên môn đã xảy ra. 1 2 3 4 5 F10.Các khoa àm việc, hỗ trợ nhau rất tốt nhằm mang lại chất lượng chăm sóc tốt nhất cho bệnh nhân. 1 2 3 4 5 F11.Việc thay đổi ca trực của Bác sĩ, điều dưỡng cũng là vấn đề liên quan đến an toàn của bệnh nhân 1 2 3 4 5 PHẦN G: Số lƣợng sự cố đƣợc báo cáo G1. Trong 12 tháng qua, anh/chị có liên quan đến bao nhiêu sự cố/sai sót trong Khoa: ...................................................................................................................... G2. Trong các sự cố/sai sót có liên quan đến anh/chị, bao nhiêu sự cố/sai sót được báo cáo:.................................................................................................................... G3. Trong 12 tháng qua, anh/chị có biết có bao nhiêu sự cố/sai sót xảy ra trong Khoa: ...................................................................................................................... G4. Trong các sự cố/sai sót xảy ra trong Khoa, có bao nhiêu sự cố/sai sót được báo cáo:..........................................................................................................................
  • 85.
    PHẦN H: Thôngtin cá nhân H1. Giới tính H2. Tuổi H3. Thời gian làm việc tại bệnh viện: H4. Thời gian làm việc tại Khoa hiện tại: H5. Số giờ làm việc mỗi tuần H6. Số ngƣời bệnh chăm sóc/tiếp xúc mỗi ngày H7. Trong 1 năm qua, anh/chị có đƣợc tập huấn về An toàn ngƣời bệnh? ữ .............. .............. (năm) .............. (năm) .............. (giờ) .............. (người bệnh) H8. Chức danh công  a. Điều dưỡng cơ sở  e. Dược sĩ trung học  b. Điều dưỡng trung cấp  f. Dược sĩ đại học  c. Cử nhân điều dưỡng  g. Kỹ thuật viên  d. Bác sĩ  h. Khác, ghi rõ: PHẦN I: Đánh giá riêng của anh/chị Anh/chị vui lòng cho biết thêm các ý kiến, đề xuất riêng của anh chị về vấn đề an toàn ngƣời bệnh, sai sót, sự cố y khoa và báo cáo sự cố, sai sót đƣợc thực hiện trong bệnh viện: CHÂN THÀNH CÁM ƠN SỰ HỢP TÁC CỦA ANH/CHỊ
  • 86.
    PHỤ LỤC 2 Bảng:So sánh giá trị hệ số alpha của 12 khía cạnh giữa các nghiên cứu Giá trị hệ số alpha Một BV TP.HCM Từ Dũ AHRQ Trung Quốc Làm việc nhóm trong khoa 0,76 0,76 0,83 0,72 Lãnh đạo khoa khuyến khích ATNB 0,73 0,78 0,66 0,79 0,51 Học tập tổ chức– cải tiến liên tục 0,40 0,54 0,71 0,74 Thông tin phản hồi sai sót 0,66 0,76 0,78 0,64 Cởi mở trong thông tin về sai sót 0,56 0,68 0,73 0,47 Nhân lực 0,43 0,53 0,62 0,63 Phản ứng không trừng phạt lỗi 0,44 0,56 0,78 0,75 Hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện 0,60 0,56 0,79 0,67 Làm việc nhóm giữa các khoa 0,62 0,61 0,79 0,63 Bàn giao và chuyển bệnh 0,40 0,59 0,81 Nhận thức về ATNB 0,35 0,74 0,64 Tần suất báo cáo sự cố 0,84 0,71 0,85 0,35-0,84 0.,53-0,76 0,62-0,85 0,47-0,75
  • 87.
    Bảng: So sánhgiá trị hệ số alpha của các khía cạnh sau phân tích EFA Giá trị hệ số alpha Một BV TP.HCM Từ Dũ Hà Lan Làm việc nhóm trong khoa 0,77 0,76 0,66 Lãnh đạo khoa khuyến khích ATNB _ 0,78 0,66 0,70 Thông tin phản hồi sai sót _ 0,76 0,78 Cởi mở trong thông tin về sai sót _ 0,68 0,72 Nhân lực _ 0,53 0,58 Phản ứng không trừng phạt lỗi _ 0,56 0,69 Hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện _ 0,56 0,68 Làm việc nhóm giữa các khoa 0,65 0,61 0,72 Bàn giao và chuyển bệnh _ 0,59 0,65 Nhận thức về ATNB _ _ 0,64 Tần suất báo cáo sự cố 0,84 0,71 0,79 Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi 0,85 Sai sót và động lực báo cáo sai sót 0,64 0,64-0,85 0,53-0,76 0,58-0,79
  • 88.
    Bảng: So sánhtỉ lệ mức độ ATNB theo đánh giá của nhân viên y tế Một BV TPHCM Từ Dũ Thổ Nhĩ Kỳ Trung Quốc Xuất sắc 1 68,4 6 30 Rất tốt 56 36 45 Chấp nhận đƣợc 39 30,3 49 20 Trung bình 4 1,3 9 4 Kém 0 0 1 Điểm an toàn ngƣời bệnh 3,6 3,4 4,0 Bảng so sánh điểm số VHATNB của các khía cạnh ở các nghiên cứu STT Một BV TPHCM Điểm trung bình VHATNB Từ Dũ Điểm trung bình VHATNB 1 Quản lý thúc đẩy an toàn và Phản hồi, thông tin về lỗi 3,9 Hỗ trợ về quản lý cho ATNB 2 Làm việc theo nhóm trong khoa 4,0 Làm việc theo nhóm trong khoa 4,18 3 Sai sót và động lực báo cáo sai sót 3,1 Phản hồi và trao đổi thông tin 4 Làm việc nhóm giữa các khoa 3,5 Làm việc nhóm giữa các khoa 5 Tần số sự kiện được báo cáo 2,9 Tần suất sự kiện được báo cáo 6 Trao đổi cởi mở 7 Bàn giao và chuyển bệnh 2,3 8 Phản ứng không trừng phạt lỗi 2,3 9 Quan điểm và hành động về ATNB 4,07 10