UG 4th Semester
Paper M-402 | Unit: IV
অসমত বৈষ্ণৱ ধমম
স্বৰূপ আৰু পৰম্পৰা
ড০ সঞ্জীৱ বৰা অসমীয়া ববভাগ
প্ৰাগজ্যাততষ মহাতৈদ্যালয়
বৈষ্ণৱ ধমম
 তহন্দু ধমমজৰই এক তৈজেষ ধাৰা
 তৈষ্ণু ৰ উপাসনাৰ ৈাজৈই বৈষ্ণৱ নাম
 “বৈজৱতি ইতত তৈষ্ণু ”- অৰ্মাত – তি সমগ্ৰ ্গত ৈযাতপ আজে
 বৈষ্ণৱৰ দ্জৰ বেৱ, োক্ত, গণপতয, বসৌৰীয় ধাৰাজকইটাও তহন্দু ধমমজৰই স্তৰ
 মধযিুগীয় আজন্দালজন বৈষ্ণৱ ধমমক প্ৰততষ্ঠা কতৰজল
বৈষ্ণৱ ধমম
পৰৱতী সময়ত কৃ ষ্ণ, ৰাম আতদ্জতা তৈষ্ণু ত্ব আৰূপ
 তৈষ্ণু , কৃ ষ্ণ, নাৰায়ণক একাকাৰ
 ৈতল তৈধানৰ তৈজৰাতধতা
 িজ্ঞ, ব্ৰতাচাৰতকক অতহিংস –সাতিকতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব
বৈষ্ণৱ ধমম
 বৈদ্ত তৈষ্ণু ক ‘সূিম’ ৰূপত উপাসনা কতৰতেল
 বৈতদ্ক িুগৰ পােত মহাভাৰতৰ োতি পৈমত বৈষ্ণৱ প্ৰসিংগ
 শ্ৰীমদ্ভগৱত গীতাজতা তৈষ্ণু ৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাে
 মহাভাৰতৰ স্বগমাজৰাহন পৈমৰ ষষ্ঠ খণ্ডৰ ৯৭ সিংখযক বলাক ‘বৈষ্ণৱ’ েব্দৰ
উজেখ
 ইয়াৰ আগজত এই সম্প্ৰদ্ায়ৰ ৈাজৈ ভগৱত, সাত্বক, পঞ্চৰাত্ৰ অতভধা ৈযৱহাৰ
বৈষ্ণৱ ধমমৰ উপ-সম্প্ৰদ্ায়
ৈাসুজদ্ৱীয় পাঞ্চৰাত্ৰীয় নাৰায়ণীয়
ৈালজগাপালীয় সাত্বত
বৈষ্ণৱ ধমমঃ ঐততহাতসক দৃতিজৰ
 খৃঃ পূঃ ২০০ৰ পৰা খৃঃ ৩০০ বল েক-কুোন ৈিংেৰ ৰ্াসকলৰ পৃষ্ঠজপাষকতা
 চতু ৰ্ম েততকাত গুপ্ত ৰ্াসকলৰ পৃষ্ঠজপাষকতা
 সমুদ্ৰগুপ্তই প্ৰৰ্ম ভাগৱতী বৈষ্ণৱ ধমম গ্ৰহণ
 তৈষ্ণু ৰ উপাসনাৰ ৈাজৈই গৰুড় বতওঁজলাকৰ প্ৰতীক
 খৃঃ ৬০০ত ইেলামৰ প্ৰাদুভম াজৈ তহন্দু ধমমৰ প্ৰভাৱ ম্লান বহ পজৰ
 বৈষ্ণৱ ধমম বৈৌদ্ধ –ব্নৰ আদ্েমৰ বসজত তমতলত বহাৱা
বৈষ্ণৱ ধমমঃ ঐততহাতসক দৃতিজৰ
 তৈপৰীত ৰীতত নীততৰ ৈাজৈ ইেলাম ধমমৰ লগত ৈযৱধানৰ ফলত উত্তৰ
ভাৰতত বৈষ্ণৱ ধমমৰ প্ৰভাৱ ম্লান
 দ্তিণ ভাৰতত নতু ন ্াগৰণ
 মধযিুগৰ দ্তিণ ভাৰতত বৈষ্ণৱ ধমমৰ প্ৰচাৰত আজলাৱাৰসকলৰ তৈজেষ
ভূ তমকা
 খৃঃ ষষ্ঠৰ পৰা নৱম েততকাকল তাতমল ভাষাত তৈষ্ণু ভতক্তৰ গীত পদ্
 নৱম েততকাত মদ্ভাগৱত পুৰাণ ৰচনা
আজলাৱাৰসকলৰ ভূ তমকা
 ভতক্তক মতন্দৰৰৰ পৰা মানুহৰ অিৰকল আতনজল
 তৈষ্ণু আৰু বতওঁৰ অৱতাৰী লীলাসমূহক গুৰুত্ব আৰূপ
 ভক্ত-ভগৱিৰ মা্ত বিাগসূত্ৰ স্থাপন, গুৰু-তেষযৰ সম্পকম প্ৰততষ্ঠা
 ্াততজভদ্ৰ তৈজলাপঃ ব্ৰাহ্মণ, পুজৰাতহত, েূদ্ৰ, স্ত্ৰী সকজলাজৰ অতধকাৰত
গুৰুত্ব
 সিংস্কৃ ত গীত-পদ্সমূহৰ অনুৈাদ্ আৰু প্ৰচাৰ
বৈষ্ণৱ ধমমৰ স্বৰূপ
 মূল- শ্ৰদ্ধা ৈা বসৱা
 বৈষ্ণৱ আজন্দালনৰ ভতক্ত ঈশ্বৰৰ ওপৰত প্ৰতততষ্ঠত
 ঈশ্বৰৰ প্ৰতত পৰম অনুৰাগ ৈা আসতক্তজয়ই ভতক্ত
অসমত বৈষ্ণৱ পৰম্পৰা
 খ্ৰীতিয় চতু ৰ্ম-পঞ্চম েততকাৰ পৰা আৰম্ভ
 তেলাতলতপ, তাম্ৰতলতপ, ভাস্কিম, অনুোসনৰ পৰা প্ৰমাণ বপাৱা িায়
 ৫ম েততকাৰ কামাখযা মতন্দৰৰ নামতনত ৰ্কা তেলাতলতপ
 নগাঁ ৱৰ ৈৰগিংগা নদ্ীৰ পাৰৰ প্ৰাচীন মতন্দৰৰ তেলাতলতপ
 প্ৰাচীন তৈষ্ণু মূততম তৈলাজক বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ প্ৰাচীনতাৰ ইিংতগত ৈহন
 দ্েম েততকাৰ কাতলকা পুৰাণ িতদ্ও োক্ত গ্ৰন্থ- আৰম্ভ বহজে তৈষ্ণু
ৈন্দনাজৰ
অসমত বৈষ্ণৱ পৰম্পৰা
 ৭ম-৮ম েততকাৰ কামাখযাৰ বদ্ৱালৰ পতিম দুৱাৰৰ তেলৰ বৈণুজগাপাল মূততম
 ৮ম-৯ম েততকাৰ শুজেশ্বৰৰ তৈষ্ণু -্নাৰ্দ্ম ন মূততম
 ৯ম েততকাৰ বগালাঘাটৰ বদ্ওপানীৰ তৈষ্ণু মূততম
 ১০ম েততকাৰ ৈৰজপটাৰ ন সত্ৰৰ চতু ভূম ্ মূততম
 ১২ েততকাৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ অনিোয়ী তৈষ্ণু মূততম
 ১১-১২ েততকাৰ তিব্ৰুগড়ৰ তৈষ্ণু মূততম (এততয়া গুৱাহাটীৰ িাদুঘৰত)
অসমত বৈষ্ণৱ পৰম্পৰা
 আৰম্ভতণৰ পৰা ত্ৰজয়াদ্ে েততকাকল বৈষ্ণৱ ধমম মুখযত পাঞ্চৰাত্ৰানুসতৰ
পাতলত ভগৱত ধমম
 পাঞ্চৰাত্ৰ - তৈষ্ণু
গজণে
দ্ীজনে (সূিম)তেৱ
বগৌৰী
অসমত বৈষ্ণৱ পৰম্পৰা
 প্ৰাক্ েিংকৰী িুগৰ সাতহতযকৃ ততজয় বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱ প্ৰকাে
 বহম সৰস্বতীৰ প্ৰহ্ৰাদ্ চতৰত
 হতৰৈৰ তৈপ্ৰৰ ৈব্ৰুৈাহনৰ িুদ্ধ, তাম্ৰধ্ব্ৰ িুদ্ধ
 মাধৱ কন্দতলৰ ৰামায়ণ
 েিংকৰজদ্ৱৰ প্ৰভাৱত বৈষ্ণৱ ধমমই নতু ন ৰূপত প্ৰততষ্ঠা লাভ কজৰ
অসমত বৈষ্ণৱ পৰম্পৰা
 েিংকৰজদ্জৱ - মূততম েূনয একেৰণ বৈষ্ণৱ ধমম প্ৰচাৰ
 মধযিুগৰ ভাৰতৰ নৱবৈষ্ণৱ ধমমৰ আদ্েমত প্ৰতততষ্ঠত
 একেৰণ হতৰনাম ধমম ৈুতল গুৰু ভটীমাত উজেখ
 বৈদ্, বৈদ্াি, উপতনষদ্, সিংস্কৃ ত অধযয়ন আৰু তীৰ্মভ্ৰমণৰ
অতভজ্ঞতাজৰ তৈষ্ণু ৰ বশ্ৰষ্ঠত্ব উপলতি
নৱ বৈষ্ণৱ ্াগৰণৰ কাৰণ
 দ্বাদ্ে েততকাত ভাৰতত মুেলমান সাম্ৰা্য তৈস্তাৰ আৰু ধমমৰ প্ৰভাৱ
 তহন্দু ধমমৰ বশ্ৰণীতভতত্তক তস্থততজয় ইেলামৰ প্ৰতত আকতষমত কৰা
 েিংকৰাচািমৰ অকদ্বত বৈদ্ািৰ ্টিলতা
 সিংস্কৃ ত ভাষাৰ দুজৈমাধযতা-বৈৌতদ্ধক চাতু িমই সাধাৰণ বলাকক প্ৰৈঞ্চনা
কৰা ৈুতল ভাৈ
অসমৰ নৱ বৈষ্ণৱ ধমমৰ তৈজেষত্ব
 অতভনৱ আৰু অননয
 সৰল আদ্েম
এজকশ্বৰৈাদ্
 কৃ ষ্ণ চতৰত্ৰক প্ৰধান অৱতাৰ স্বীকাৰ
 েৰণ, নাম-বদ্ৱ-গুৰু-ভকতক গুৰুত্ব
 সৎ সিংগ
 নৱধা ভতক্তৰ তভতৰত শ্ৰৱণ-কীতম নক
গুৰুত্ব
 দ্াসয ভতক্ত প্ৰধান
 ্াততজভদ্ পতৰহাৰ
 তৈগ্ৰহৰ উপাসনা অস্বীকাৰ
 ৰাম-কৃ ষ্ণক অতভন্ন প্ৰদ্েমন
অসমৰ নৱ বৈষ্ণৱ ধমমৰ তৈজেষত্ব
 প্ৰসাদ্ তত্বৰ তৈশ্বাস
 জ্ঞান আৰু কমমতকক ভতক্তক বশ্ৰষ্ঠত্ব
 সত্ৰ, ৰ্ান, নামঘৰ প্ৰততষ্ঠা
 অতহিংস, বপ্ৰম, দ্য়া আতদ্ সততাক
গুৰুত্ব
 সামাত্ক আৰু আধযাতত্ম্ক উত্তৰণত
গুৰুত্ব
 িাগ-িজ্ঞ, তপ-ব্ৰত তৈজৰাধ
 মুকুততৰ পতৰৱজতম ভকততত গুৰুত্ব
 কাতহনী আৰু তি প্ৰধান সাতহতয
ধনযৈাদ্
ড০ সঞ্জীৱ বৰা
অসমীয়া তৈভাগ
প্ৰাগজ্যাততষ মহাতৈদ্যালয়

Vaishnavite tradition in Assam | অসমত বৈষ্ণৱ পৰম্পৰা আৰু স্বৰূপ

  • 1.
    UG 4th Semester PaperM-402 | Unit: IV অসমত বৈষ্ণৱ ধমম স্বৰূপ আৰু পৰম্পৰা ড০ সঞ্জীৱ বৰা অসমীয়া ববভাগ প্ৰাগজ্যাততষ মহাতৈদ্যালয়
  • 2.
    বৈষ্ণৱ ধমম  তহন্দুধমমজৰই এক তৈজেষ ধাৰা  তৈষ্ণু ৰ উপাসনাৰ ৈাজৈই বৈষ্ণৱ নাম  “বৈজৱতি ইতত তৈষ্ণু ”- অৰ্মাত – তি সমগ্ৰ ্গত ৈযাতপ আজে  বৈষ্ণৱৰ দ্জৰ বেৱ, োক্ত, গণপতয, বসৌৰীয় ধাৰাজকইটাও তহন্দু ধমমজৰই স্তৰ  মধযিুগীয় আজন্দালজন বৈষ্ণৱ ধমমক প্ৰততষ্ঠা কতৰজল
  • 3.
    বৈষ্ণৱ ধমম পৰৱতী সময়তকৃ ষ্ণ, ৰাম আতদ্জতা তৈষ্ণু ত্ব আৰূপ  তৈষ্ণু , কৃ ষ্ণ, নাৰায়ণক একাকাৰ  ৈতল তৈধানৰ তৈজৰাতধতা  িজ্ঞ, ব্ৰতাচাৰতকক অতহিংস –সাতিকতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব
  • 4.
    বৈষ্ণৱ ধমম  বৈদ্ততৈষ্ণু ক ‘সূিম’ ৰূপত উপাসনা কতৰতেল  বৈতদ্ক িুগৰ পােত মহাভাৰতৰ োতি পৈমত বৈষ্ণৱ প্ৰসিংগ  শ্ৰীমদ্ভগৱত গীতাজতা তৈষ্ণু ৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাে  মহাভাৰতৰ স্বগমাজৰাহন পৈমৰ ষষ্ঠ খণ্ডৰ ৯৭ সিংখযক বলাক ‘বৈষ্ণৱ’ েব্দৰ উজেখ  ইয়াৰ আগজত এই সম্প্ৰদ্ায়ৰ ৈাজৈ ভগৱত, সাত্বক, পঞ্চৰাত্ৰ অতভধা ৈযৱহাৰ
  • 5.
    বৈষ্ণৱ ধমমৰ উপ-সম্প্ৰদ্ায় ৈাসুজদ্ৱীয়পাঞ্চৰাত্ৰীয় নাৰায়ণীয় ৈালজগাপালীয় সাত্বত
  • 6.
    বৈষ্ণৱ ধমমঃ ঐততহাতসকদৃতিজৰ  খৃঃ পূঃ ২০০ৰ পৰা খৃঃ ৩০০ বল েক-কুোন ৈিংেৰ ৰ্াসকলৰ পৃষ্ঠজপাষকতা  চতু ৰ্ম েততকাত গুপ্ত ৰ্াসকলৰ পৃষ্ঠজপাষকতা  সমুদ্ৰগুপ্তই প্ৰৰ্ম ভাগৱতী বৈষ্ণৱ ধমম গ্ৰহণ  তৈষ্ণু ৰ উপাসনাৰ ৈাজৈই গৰুড় বতওঁজলাকৰ প্ৰতীক  খৃঃ ৬০০ত ইেলামৰ প্ৰাদুভম াজৈ তহন্দু ধমমৰ প্ৰভাৱ ম্লান বহ পজৰ  বৈষ্ণৱ ধমম বৈৌদ্ধ –ব্নৰ আদ্েমৰ বসজত তমতলত বহাৱা
  • 7.
    বৈষ্ণৱ ধমমঃ ঐততহাতসকদৃতিজৰ  তৈপৰীত ৰীতত নীততৰ ৈাজৈ ইেলাম ধমমৰ লগত ৈযৱধানৰ ফলত উত্তৰ ভাৰতত বৈষ্ণৱ ধমমৰ প্ৰভাৱ ম্লান  দ্তিণ ভাৰতত নতু ন ্াগৰণ  মধযিুগৰ দ্তিণ ভাৰতত বৈষ্ণৱ ধমমৰ প্ৰচাৰত আজলাৱাৰসকলৰ তৈজেষ ভূ তমকা  খৃঃ ষষ্ঠৰ পৰা নৱম েততকাকল তাতমল ভাষাত তৈষ্ণু ভতক্তৰ গীত পদ্  নৱম েততকাত মদ্ভাগৱত পুৰাণ ৰচনা
  • 8.
    আজলাৱাৰসকলৰ ভূ তমকা ভতক্তক মতন্দৰৰৰ পৰা মানুহৰ অিৰকল আতনজল  তৈষ্ণু আৰু বতওঁৰ অৱতাৰী লীলাসমূহক গুৰুত্ব আৰূপ  ভক্ত-ভগৱিৰ মা্ত বিাগসূত্ৰ স্থাপন, গুৰু-তেষযৰ সম্পকম প্ৰততষ্ঠা  ্াততজভদ্ৰ তৈজলাপঃ ব্ৰাহ্মণ, পুজৰাতহত, েূদ্ৰ, স্ত্ৰী সকজলাজৰ অতধকাৰত গুৰুত্ব  সিংস্কৃ ত গীত-পদ্সমূহৰ অনুৈাদ্ আৰু প্ৰচাৰ
  • 9.
    বৈষ্ণৱ ধমমৰ স্বৰূপ মূল- শ্ৰদ্ধা ৈা বসৱা  বৈষ্ণৱ আজন্দালনৰ ভতক্ত ঈশ্বৰৰ ওপৰত প্ৰতততষ্ঠত  ঈশ্বৰৰ প্ৰতত পৰম অনুৰাগ ৈা আসতক্তজয়ই ভতক্ত
  • 10.
    অসমত বৈষ্ণৱ পৰম্পৰা খ্ৰীতিয় চতু ৰ্ম-পঞ্চম েততকাৰ পৰা আৰম্ভ  তেলাতলতপ, তাম্ৰতলতপ, ভাস্কিম, অনুোসনৰ পৰা প্ৰমাণ বপাৱা িায়  ৫ম েততকাৰ কামাখযা মতন্দৰৰ নামতনত ৰ্কা তেলাতলতপ  নগাঁ ৱৰ ৈৰগিংগা নদ্ীৰ পাৰৰ প্ৰাচীন মতন্দৰৰ তেলাতলতপ  প্ৰাচীন তৈষ্ণু মূততম তৈলাজক বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ প্ৰাচীনতাৰ ইিংতগত ৈহন  দ্েম েততকাৰ কাতলকা পুৰাণ িতদ্ও োক্ত গ্ৰন্থ- আৰম্ভ বহজে তৈষ্ণু ৈন্দনাজৰ
  • 11.
    অসমত বৈষ্ণৱ পৰম্পৰা ৭ম-৮ম েততকাৰ কামাখযাৰ বদ্ৱালৰ পতিম দুৱাৰৰ তেলৰ বৈণুজগাপাল মূততম  ৮ম-৯ম েততকাৰ শুজেশ্বৰৰ তৈষ্ণু -্নাৰ্দ্ম ন মূততম  ৯ম েততকাৰ বগালাঘাটৰ বদ্ওপানীৰ তৈষ্ণু মূততম  ১০ম েততকাৰ ৈৰজপটাৰ ন সত্ৰৰ চতু ভূম ্ মূততম  ১২ েততকাৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ অনিোয়ী তৈষ্ণু মূততম  ১১-১২ েততকাৰ তিব্ৰুগড়ৰ তৈষ্ণু মূততম (এততয়া গুৱাহাটীৰ িাদুঘৰত)
  • 12.
    অসমত বৈষ্ণৱ পৰম্পৰা আৰম্ভতণৰ পৰা ত্ৰজয়াদ্ে েততকাকল বৈষ্ণৱ ধমম মুখযত পাঞ্চৰাত্ৰানুসতৰ পাতলত ভগৱত ধমম  পাঞ্চৰাত্ৰ - তৈষ্ণু গজণে দ্ীজনে (সূিম)তেৱ বগৌৰী
  • 13.
    অসমত বৈষ্ণৱ পৰম্পৰা প্ৰাক্ েিংকৰী িুগৰ সাতহতযকৃ ততজয় বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱ প্ৰকাে  বহম সৰস্বতীৰ প্ৰহ্ৰাদ্ চতৰত  হতৰৈৰ তৈপ্ৰৰ ৈব্ৰুৈাহনৰ িুদ্ধ, তাম্ৰধ্ব্ৰ িুদ্ধ  মাধৱ কন্দতলৰ ৰামায়ণ  েিংকৰজদ্ৱৰ প্ৰভাৱত বৈষ্ণৱ ধমমই নতু ন ৰূপত প্ৰততষ্ঠা লাভ কজৰ
  • 14.
    অসমত বৈষ্ণৱ পৰম্পৰা েিংকৰজদ্জৱ - মূততম েূনয একেৰণ বৈষ্ণৱ ধমম প্ৰচাৰ  মধযিুগৰ ভাৰতৰ নৱবৈষ্ণৱ ধমমৰ আদ্েমত প্ৰতততষ্ঠত  একেৰণ হতৰনাম ধমম ৈুতল গুৰু ভটীমাত উজেখ  বৈদ্, বৈদ্াি, উপতনষদ্, সিংস্কৃ ত অধযয়ন আৰু তীৰ্মভ্ৰমণৰ অতভজ্ঞতাজৰ তৈষ্ণু ৰ বশ্ৰষ্ঠত্ব উপলতি
  • 15.
    নৱ বৈষ্ণৱ ্াগৰণৰকাৰণ  দ্বাদ্ে েততকাত ভাৰতত মুেলমান সাম্ৰা্য তৈস্তাৰ আৰু ধমমৰ প্ৰভাৱ  তহন্দু ধমমৰ বশ্ৰণীতভতত্তক তস্থততজয় ইেলামৰ প্ৰতত আকতষমত কৰা  েিংকৰাচািমৰ অকদ্বত বৈদ্ািৰ ্টিলতা  সিংস্কৃ ত ভাষাৰ দুজৈমাধযতা-বৈৌতদ্ধক চাতু িমই সাধাৰণ বলাকক প্ৰৈঞ্চনা কৰা ৈুতল ভাৈ
  • 16.
    অসমৰ নৱ বৈষ্ণৱধমমৰ তৈজেষত্ব  অতভনৱ আৰু অননয  সৰল আদ্েম এজকশ্বৰৈাদ্  কৃ ষ্ণ চতৰত্ৰক প্ৰধান অৱতাৰ স্বীকাৰ  েৰণ, নাম-বদ্ৱ-গুৰু-ভকতক গুৰুত্ব  সৎ সিংগ  নৱধা ভতক্তৰ তভতৰত শ্ৰৱণ-কীতম নক গুৰুত্ব  দ্াসয ভতক্ত প্ৰধান  ্াততজভদ্ পতৰহাৰ  তৈগ্ৰহৰ উপাসনা অস্বীকাৰ  ৰাম-কৃ ষ্ণক অতভন্ন প্ৰদ্েমন
  • 17.
    অসমৰ নৱ বৈষ্ণৱধমমৰ তৈজেষত্ব  প্ৰসাদ্ তত্বৰ তৈশ্বাস  জ্ঞান আৰু কমমতকক ভতক্তক বশ্ৰষ্ঠত্ব  সত্ৰ, ৰ্ান, নামঘৰ প্ৰততষ্ঠা  অতহিংস, বপ্ৰম, দ্য়া আতদ্ সততাক গুৰুত্ব  সামাত্ক আৰু আধযাতত্ম্ক উত্তৰণত গুৰুত্ব  িাগ-িজ্ঞ, তপ-ব্ৰত তৈজৰাধ  মুকুততৰ পতৰৱজতম ভকততত গুৰুত্ব  কাতহনী আৰু তি প্ৰধান সাতহতয
  • 18.
    ধনযৈাদ্ ড০ সঞ্জীৱ বৰা অসমীয়াতৈভাগ প্ৰাগজ্যাততষ মহাতৈদ্যালয়