1. ÇOKLU ZEKA KURAMI

2. Çoklu zeka kuramının savunan en önemli bilim adamı Howard GARDNER’dir. Gardner, standart psikometrik araçlarla ölçülebilen tek bir zeka olduğuna dair geleneksel kuramı şiddetle eleştirir ve ilk kez 1983 yılında her bireyin birbirinden farklı zekasının olduğunu, bunların her birinin kendine özgü bir biçimde gelişip çalıştığı tezini ortaya atmıştır. Ona göre zeka; bir veya daha fazla kültürel yapıda değeri olan bir ürüne şekil verme yada problemleri çözme yeteneğidir. Bu kurama göre tüm zekalar eşit değerdedir ve içlerinden biri veya bir kaçı diğerlerinden daha önemli değildir.

3. Çoklu zeka kuramını diğer anlayışlardan ayıran iki temel özelliği vardır. Birincisi kuramın zeka tanımıdır . Gerçek yaşamda problem çözmeye ve ürün elde etmeye dayanır ve çoklu zeka kuramı bireylerin zekalarını anlamaya dayanır. İkincisi ise kuramcılar tarafından zekanın çoğul olarak ele alınmasıdır. Gardner çoklu zeka teorisi ile insanların farklı şekillerde sahip oldukları yetenekleri, potansiyelleri veya kabiliyetleri zeka alanları olarak adlandırır. Gardner tarafından ileri sürülen zeka alanları; sözel-dil zekası, mantıksal-matematiksel zeka, görsel-uzaysal zeka, müziksel-ritmik zeka, bedensel-kinetik zeka, sosyal zeka, içsel zeka ve doğacı zekadır. Son zamanlarda dokuzuncu olarak varoluşsal zekada halen araştırma aşamasındadır.

4. 1- Sözel-Dil Zekası : Sözcükler zekası ya da bir dilin temel işlemlerini açıkça kullanabilme yeteneğidir. Dil zekasının kullanımı, önceki bilgiyi ve anlamayı yeni bilgiye bağlamaya yardımcı olmakta ve bağlantının nasıl olduğunu açıklamaktadır. Sözel-dil zekası kuvvetli olan bireyler, işiterek konuşarak, okuyarak, tartışarak ve başkaları ile karşılıklı iletişime girerek en iyi öğrenirler. Okullarda bu zeka türüne çok değer verilir. 2-Mantıksal-Matematiksel zeka: Sayılar ve akıl yürütme zekası ya da tümdengelim ve tümevarım ile akıl yürütme soyut problem çözme ve birbiri ile ilişkili kavramlar, düşünceler arasındaki karmaşık ilişkileri anlama yeteneğidir. Bu zeka, bilimsel hipotezi sınıflandırma öngörü, öncelik verme ve oluşturma, neden sonuç ilişkilerini anlama becerilerini içerir. 3-Görsel-Uzaysal Zeka: Bu zeka pek çok yol ile beynin kullanıldığı ilk dildir. Beyin sözcüklere ulaşmadan önce imaj ve resimlerle düşünür. Görsel-uzaysal zekanın dili, renkler, şekiller, desenler, dokular, imajlar, resimler ve diğer görsel sembollerdir. Görsel-uzaysal zekası güçlü olan kişiler, varlıkları, olayları veya olguları görselleştirerek ya da resimlerle, çizgilerle ve renklerle çalışarak en iyi öğrenirler.

5. 4-Müziksel-Ritmik Zeka: Müzikal zeka diğer zeka türleriyle ilişkili olmayabilen, kendi kural ve düşünce yapılarına sahiptir. Bir kişinin bir besteci, bir müzisyen ya da bir şarkıcı gibi müzik fonlarını algılaması, ayırt etmesi ve ifade etmesi kabiliyetidir. Bu zeka alanı bireyin müziksel olarak düşünmesi ve belli bir olayın oluş biçimini, seyrini veya düzenini müziksel olarak algılaması ve, yorumlaması ve iletişimde bulunması olarak tanımlanabilir. 5-Bedensel-Kinetik Zeka: Bu zeka, vücut hareketlerini kontrol etmeyi ve yorumlamayı fiziksel nesneleri manipule etmeyi ve vücut ile zihin arasında bir uyum oluşturmayı sağlar. Bu zeka ile bir aktör, bir atlet veya bir dansçı gibi düşünce ve duygularını anlatmak için vücudunu kullanmadaki ustalığı veya bir heykeltıraş, cerrah ya da tamirci gibi ellerini kullanma ve yeni şeyler üretme kabiliyeti kastedilir. Bu zekası güçlü olan insanlar en iyi yaparak-yaşayarak, hareket ederek ve tecrübe edinerek öğrenirler. 6-Sosyal Zeka: Bu zeka çevredeki bireylerle iletişim kurma, onları anlama, bu kişilerin ruh durumlarını ve yeteneklerini tanıma gibi davranışlara işaret eder. Bu zeka, sözel ve sözel olmayan iletişim becerilerini, çatışma yöntemini, uzlaşma becerileri ile ortak fayda amacına ulaşmak için gereken güven, saygınlık, liderlik ve diğerlerini güdüleme yeteneği ile ilgilidir. Politikacılar, dini liderler, öğretmenler, psikologlar ve bu yetilerini ustalıkla kullanırlar. Sosyal zekanın gelişmesi bir grupta ekip ruhunun gelişmesini sağlar.

6. 7-İçsel Zeka: Kişinin kendisi ile bilgisi olması yada yaşamı ve öğrenmesi ile ilgili sorumluluk almasına işaret eden zekadır. Bu zeka ile kişinin kendini objektif olarak değerlendirmesi, duygu, ihtiyaç ve amaçlarının farkında olması, kendini iyi disipline edip kendine güvenmesi kastedilir. Yani kendi kendini gözlem, bu zekanın geliştirilmesi için başvurulabilecek bir yoldur. 8-Doğacı Zeka: Doğal çevreyi anlama, tanıma ile ilgilidir. Doğacı zeka, doğal kaynaklara ve sağlıklı bir çevreye ilgisi olan, canlı-cansız varlıkların ayrımını doğal dünyada yapabilen, bulandaki yeteneklerini üretken olarak kullanabilen, bitki ve hayvanların türlerini fark ettiklerinde ve alt türlerini sınıflandırma prensiplerini yaratabildiklerinde ortaya çıkmaktadır. Bu zeka hem yapay hem de doğal çevreyi kapsar. İzci, dağcı, biyolog ve zoologlar bu zekası gelişmiş kişilerdir.

7. Çoklu zeka teorisini temel alan bir eğitim gerçekleştirebilmek çoklu zeka alanlara yönelik eğitim ortamlarının tasarlanması ile mümkün olmaktadır .

8. NAZİFE KÖREKEN 20101165 ÖMB 530