1. นักจัดรายการวิทยุ-ดีเจ-D-J-Disc-Jockey
นางสาวกมลทิพย์ ปัญยาง ม. 5 / 1 เลขที่ 5
นิยามอาชีพนักจัดรายการวิทยุเป็ นผูทาหน้าที่ดาเนินการ รายการเผยแพร่ ความรู ้ ความ
้
บันเทิง หรื อสารคดีแก่ผฟังทางสถานีวทยุกระจายเสี ยง
ู้ ิ
ลักษณะของงานทีทานักจัดรายการวิทยุ หรื อ(ดีเจ ซึ่ งย่อมาจาก Disc Jockey หมายถึงผูจด
่ ้ั
รายการเพลงประกอบความรู ้เกี่ยวกับเพลงหรื อเรื่ องอื่นๆ ซึ่ งอยูในความสนใจของผูฟัง ในสถานที่
่ ้
ฟังเพลง) ควรเป็ นผูที่มีความรู ้ความสามารถตรงกับรายการที่จดและ ตรงกับนโยบายของสถานี
้ ั
วิทยุกระจายเสี ยงและจัดรายการให้ตรงกับกลุ่มเป้ าหมาย เช่น กลุ่มผูทางานทัวไป นักเรี ยน นักศึกษา
้ ่
หรื อกลุ่มพ่อบ้านแม่บาน เกษตรกร ผูสูงวัย หรื อ ชุมชนท้องถิ่น
้ ้
นักจัดรายการวิทยุควรศึกษาค้นคว้าหาความรู ้เกี่ยวกับเพลงที่จะเปิ ดให้ผฟัง ตลอดจน
ู้
ความรู้เรื่ องอื่นๆ ที่จะนามาใช้ประกอบการเปิ ดเพลง เพื่อให้ผฟังได้รับทั้งความรู ้และความ
ู้
เพลิดเพลิน ซึ่ งควรจะตรงกับกลุ่มผูฟังเช่น กลุ่มผูฟังเป็ นเกษตร ก็ควรให้ความรู ้ทางการเกษตร
้ ้
เพื่อให้กลุ่มผูฟังได้เป็ นสมาชิกถาวรติดตาม รายการตลอดไป รายการที่จดอาจเป็ นรายการที่มี
้ ั
กาหนดเวลาแน่นอนหรื อเป็ นรายการที่ให้บริ การตลอดวัน เช่น รายการกรี นเวฟ หรื อรายการอยูเ่ ป็ น
เพื่อนคุยกับนักศึกษาที่ดูหนังสื อดึกๆ หรื อรายการโชว์ดึก โดยมีหวข้อคุยเป็ นประเด็นเรื่ องราวตาม
ั
กระแสเหตุการณ์บานเมืองและโลกแทรกไว้ในรายการ หรื อรายการเพื่อสุ ขภาพ รายการเพื่อ
้
ผูบริ โภค รายการเพื่อการศึกษา การทบทวนข้อสอบของนักเรี ยนเพื่อเตรี ยม สอบเอ็นทรานซ์ การ
้
ตอบปั ญหาสุ ขภาพจิตสาหรับผูฟังที่มีปัญหาคับข้องใจหรื ออาจเป็ นรายการสายด่วน เพื่อช่วยเหลือ
้
ความเดือดร้อน โดยนักจัดรายการวิทยุจะเปิ ดเพลง สลับการให้ความรู้หรื อการตอบปัญหา หรื อ

2. สนทนากับสมาชิกที่เป็ นผูฟังตามช่วงเวลาที่เหมาะสม เพื่อมิให้เกิดความเบื่อหน่ายแก่บุคคลทัวไป
้ ่
นักจัดรายการหรื อดีเจที่ได้รับความสนใจ ในปัจจุบน มักจะเป็ นดีเจที่จดรายการให้กลุ่มนักเรี ยน
ั ั
และนักศึกษาวัยรุ่ น โดยให้ความรู ้ทวไป สลับกับการเปิ ดเพลงประกอบหรื อรายการบันเทิงหรื อเป็ น
ั่
รายการเพลงล้วน ๆ
สภาพการจ้ างงานนักจัดรายการ วิทยุอาจเป็ นพนักงานประจาองค์กร หรื อเป็ นนักจัด
รายการวิทยุอิสระซึ่ง สามารถบริ หารการจัดเวลาไปเป็ นนักจัดรายการให้สถานีอื่นได้ดวยเช่นกัน
้
อัตราค่าจ้างขั้นต่าโดยทัวไปคิดเป็ น รายชัวโมง ตั้งแต่ชวโมงละ 200 บาทจนถึงชัวโมงละ 1,500
่ ่ ั่
บาท อาจทางานวันละ 3 ชัวโมง หรื อทางาน ประมาณเดือนละ 20 วัน มีสวัสดิการ และประกัน
่
สุ ขภาพ
นักจัดรายการวิทยุอิสระจะต้องมีเงินทุนในการซื้ อเวลาจากสถานีวทยุกระจายเสี ยงตาม
ิ
อัตรา ที่กาหนด หรื อตามแต่จะตกลงกัน ซึ่ งรายได้ที่ได้รับอาจได้จากการติดต่อขอค่าโฆษณาจาก
บริ ษทห้างร้าน เพื่อประชาสัมพันธ์ผลิตภัณฑ์ สลับในรายการ หรื ออาจจะได้รับการว่าจ้างจากบริ ษท
ั ั
ห้างร้านโดยตรงก็ได้ โดยการให้ค่าตอบแทนการทางานตามแต่จะตกลงกัน โดยเฉลี่ยประมาณเดือน
ละ 10,000 บาท
สภาพการทางานนักจัดรายการวิทยุจะทางานตามกาหนดเวลา ที่ระบุไว้ในผังรายการของ
สถานีวทยุหรื ออาจจะทางานเป็ นช่วงเวลาเพื่อบริ การกลุ่มเป้ าหมาย
ิ
นักจัดรายการส่ วนมากจะจัดรายการครั้งละประมาณ 1 - 3 ชัวโมง หรื อสลับกับนักจัด
่
รายการ ผูอื่นในรายการเดียวกัน ซึ่ งอาจมีผช่วยรายการอีก 1 - 2 คน ช่วยตอบคาถามหรื อโต้ตอบกับ
้ ู้

3. สมาชิกเพื่อ ให้เกิดมุมมอง และอรรถรสที่แตกต่างไปจากรายการอื่น ๆ
นักจัดรายการวิทยุทางานในสถานที่ที่มีบรรยากาศที่ดี พร้อมด้วยอุปกรณ์ในการทางานที่จาเป็ นใน
การประกอบอาชีพ เช่น เทปเพลง อุปกรณ์การเล่นเทป ไมโครโฟน หูฟัง เป็ นต้น
คุณสมบัติของผู้ประกอบอาชี พผูประกอบนักจัดรายการวิทยุ-ดีเจ-D-J-Disc-Jockeyควรมี
้
คุณสมบัติดงนี้ ั
1. สาเร็ จการศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) จนถึงปริ ญญาตรี สาขาวิชา
วิทยุกระจายเสี ยงหรื อสาขาวิชาวิทยุกระจายเสี ยงและวิทยุโทรทัศน์
2. มีประกาศนียบัตรผูประกาศจากกรมประชาสัมพันธ์ ได้รับการฝึ กอบรมจากสมาคมวิทยุ
้
โทรทัศน์ แห่งประเทศไทย และผ่านการสอบได้รับประกาศนียบัตร ผูประกาศจากกรม ้
ประชาสัมพันธ์ โดยสมัครสอบด้วยตนเอง หรื อผ่านสถาบันการศึกษาที่สังกัดอยู่
3. มีความสามารถเขียนบทวิทยุดวยตนเอง
้
4. ต้องเป็ นผูที่ออกเสี ยงควบกล้ าในภาษาไทยได้ชดเจน มีน้ าเสี ยงน่าฟัง สุ ภาพ
้ ั
5. ต้องมีจรรยาบรรณทางวิชาชีพ และมีความเข้าใจเรื่ องสิ ทธิ มนุษยชนเป็ นอย่างดี
ผู้ทจะประกอบนักจัดรายการวิทยุ-ดีเจ-D-J-Disc-Jockey ควรเตรียมความพร้ อมดังต่ อไปนี้
ี่
คือ : สาเร็ จการศึกษามัธยมศึกษาตอนปลายหรื อเทียบเท่า และเลือกศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา
หลักสู ตรปริ ญญาตรี คณะนิเทศศาสตร์ มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ สาขาที่เกี่ยวข้อง ถ้าจบการศึกษา
ระดับอุดมศึกษาที่ไม่ตรงตามวิชาชีพก็ควรสมัครสอบเพื่อได้รับประกาศนียบัตร ผูประกาศจากกรม้
ประชาสัมพันธ์ได้เช่นกัน
นอกจากนี้ยงต้องเป็ นคนชอบพูดคุย ชอบค้นคว้าหาความรู ้ทวไป และมีอารมณ์ดี เป็ นผูรับ
ั ั่ ้
ฟังที่ดี เมื่อมีผสอบถามเข้ามาทางโทรศัพท์ มีความคิดสร้างสรรค์ มีทศนะคติที่ดี มีความสามารถ
ู้ ั
ตัดสิ นใจ แก้ปัญหา เฉพาะหน้าได้ เมื่อมีสถานการณ์ที่ไม่พึงประสงค์ในการออกอากาศ และเป็ นผูมี ้
ระเบียบวินยในการเตรี ยม รายการล่วงหน้า
ั

4. โอกาสในการมีงานทาปัจจุบน นโยบายขององค์การสื่ อสารมวลชนแห่งประเทศไทยได้จด
ั ั
ให้มีวทยุชุมชน ความต้องการ นักจัดรายการของสถานีวทยุ จึงกระจายไปทุกจังหวัดทัวประเทศ ทั้ง
ิ ิ ่
ภาค AM และ FM
นอกจากนี้บริ ษทและองค์กรเอกชนที่ประกอบธุ รกิจเกี่ยวกับสื่ อโฆษณาทางวิทยุและ
ั
โทรทัศน์ ธุ รกิจการบันเทิง หรื อมูลนิธิต่างๆเป็ นผูรับเช่าช่วงเวลาสถานีจากหน่วยงานราชการ สถานี
้
วิทยุของมหาวิทยาลัย เพื่อนามาจัดดาเนินการและเผยแพร่ รายการ ใช้เป็ นสื่ อประชาสัมพันธ์สินค้า
ของตนเอง ให้ครบวงจร ทั้งนี้ผเู ้ ช่าช่วงสถานีตองจัดทาผังรายการภายใต้กรอบนโยบาย และ
้
วัตถุประสงค์ของเจ้าของสถานี เช่น บริ ษทผลิตเทปเพลง บริ ษทจัดฉายภาพยนตร์ จากทั้งในและ
ั ั
ต่างประเทศ หรื อการให้บริ การสังคมอย่าง เช่น สถานีวทยุรายการ จ.ส. 100 รายการร่ วมด้วยช่วยกัน
ิ
เป็ นต้น ทาให้มีการจ้างงาน ในนักจัดรายการวิทยุ-ดีเจ-D-J-Disc-Jockeyเพิ่มขึ้น
โอกาสความก้าวหน้ าในอาชีพนักจัดรายการวิทยุหรื อดีเจในบางรายการเป็ นทั้งผูจดรายการ
้ั
และเป็ นผูหาโฆษณาสิ นค้า เพื่อสนับสนุนรายการของตนเอง อาจพัฒนาทักษะและความรู้
้
ความสามารถเป็ นผูเ้ ขียนบทวิทยุหรื อโทรทัศน์เป็ นนักเขียน เพราะจากการจัดรายการจะมีขอมูลที่ ้
สะสมไว้ใช้ในการทางานอาชีพที่เกี่ยวข้องได้เป็ นจานวนมากตาแหน่งอาจไม่มีการเลื่อนขึ้นแต่มี
รายได้มากขึ้นและมีชื่อเสี ยงมากขึ้น
นักจัดรายการวิทยุ-ดีเจ-D-J-Disc-Jockeyจัดว่าเป็ นผูที่มีอิทธิ พลทางด้านความคิดต่อผูฟัง
้ ้
มาก ดังนั้นจึงสามารถที่จะโน้มน้าวประชาชน ให้เกิดความสนใจ และสังซื้ อผลิตภัณฑ์น้ น ดังนั้น จึง
่ ั
อาจมีรายการวิทยุเป็ นของตนเองหรื อสามารถเป็ น ผูผลิตรายการวิทยุ รายการต่างๆ เพื่อป้ อนให้กบ
้ ั
ผูเ้ ช่าช่วงสถานี
ปัจจุบน เจ้าของสิ นค้าเห็นความสาคัญถึงสื่ อโฆษณาทางวิทยุ เนื่องจากวิทยุเป็ นสื่ อที่
ั
สามารถ พกพาไปได้ทุกแห่งหน และเข้าถึงทุกกลุ่มเป้ าหมาย การโฆษณาสิ นค้าโดยผ่านรายการทาง

5. สถานีวทยุ จึงสามารถเพิ่มยอดขายได้ ดังนั้น อาชีพนักจัดรายการจึงเป็ นที่น่าสนใจสาหรับผูที่สนใจ
ิ ้
จะใช้เป็ นงานประจา หรื อเป็ นอาชีพเสริ ม
อาชีพทีเ่ กียวเนื่องนักจัดรายการวิทยุอาจเปลี่ยนอาชีพเป็ น นักจัดกิจกรรมส่ งเสริ มการขาย
่
พิธีกรโทรทัศน์ และพิธีกรเวทีการแสดง นักพากย์บทภาพยนตร์ นักพากย์ อัดเสี ยงการโฆษณา
สิ นค้าทางวิทยุหรื อโทรทัศน์ นักเขียน นักจัดรายการเวทีเพลง หรื อพิธีกรทางเคเบิ้ลทีวี นักแสดง
ภาพยนตร์และโทรทัศน์ มีนกจัดรายการหลายคนที่มีอาชีพประจาอย่างอื่น เช่น นักวิชาการ -
ั
อาจารย์มหาวิทยาลัย นักข่าว ผลิตสารคดีท้ งทางสถานีวทยุ และโทรทัศน์ ฯลฯ
ั ิ
แหล่ งข้ อมูลอืน ๆเว็บไซต์บริ การจัดหางาน ข่าวบริ การทางโทรทัศน์ กรมประชาสัมพันธ์
่
รายการวิทยุ การจัดประเภทมาตรฐานอาชีพ (ประเทศไทย)
ดีเจ จัดเป็ นอีกหนึ่งอาชีพที่ได้รับความสนใจอย่างสู งในหมูวยรุ่ น เพราะงานที่มีลกษณะ
่ ั ั
เป็ นเอกลักษณ์เฉพาะตัว ต้องคลุกคลีอยูกบดนตรี และเสี ยงเพลงอันหลากหลาย ซึ่ งวัยรุ่ นไม่วาจะยุค
่ ั ่
ใดสมัยใด ย่อมให้ความสาคัญและชื่นชอบในเสี ยงเพลงเสมอ เรี ยกได้วาวัยรุ่ นกับเพลงเป็ นของคู่กน
่ ั
จนแยกกันไม่ออก
เส้ นทางการเข้ าสู่ ถนนสาย ดีเจส่ วนใหญ่จะต้องผ่านขั้นตอนการประกวดจัดรายการ เพื่อเป็ น
้ ่
ใบเบิกทางก่อนเข้าทางาน แต่ถาคิดว่ามีคุณสมบัติเจ๋ งอยูแล้ว จะไปสมัครที่สถานีวทยุโดยตรงเลยก็
ิ
ได้ เพราะหากเป็ นจังหวะเวลาที่สถานีวทยุกาลังต้องการ ดีเจ อาจฟลุกได้รับการพิจารณาจ้างงานก็
ิ
ได้
ขั้นตอนการเข้าประกวดจัดรายการ ผูสมัครทุกคนต้องทาตัวอย่างการจัดรายการวิทยุความ
้
ยาวไม่เกิน 30 นาที มาสาธิ ตให้กรรมการพิจารณาซึ่ งรู ปแบบรายการจะให้ผสมัครเป็ นผูกาเนิด และ
ู้ ้
คิดสร้างสรรค์รายการให้เข้ากับบุคลิกของตัวเองมากที่สุด เพราะผูชนะ คือ ผูที่จดรายการแล้ว
้ ้ ั
สนุกสนาน ไม่ประหม่าเล่นเพลงไม่สะดุด ดูเป็ นธรรมชาตินนเอง ั่

6. คุณสมบัติของดีเจ ไม่จาเป็ นต้องเรี ยนจบนิเทศศาสตร์ ขอให้มีใจรักในงานเพลงพูดจาฉะฉาน
สามารถพูดคนเดียวได้ แก้ปัญหาเฉพาะหน้าดี ตรงต่อเวลา ไม่มองโลกในแง่ร้าย ออกเสี ยงคาควบ
กล้ าถูกต้อง และต้องมีใบอนุญาตการเป็ นผูประกาศรายการวิทยุจากกรมประชาสัมพันธ์
้
การทางานของดีเจ ส่ วนใหญ่ทางานทุกวัน ๆ ละไม่เกิน 4 ชัวโมง อาทิ 05.00 – 07.00 น.
่
เป็ นเวลาที่เหมาะสาหรับดีเจมือใหม่ เพราะคนฟังไม่มาก 06.00 – 10.00 น. 16.00 – 20.00 น. เป็ น
ช่วงเวลาไพร์ ไทม์ที่มีคนฟังมากที่สุด ในระหว่างการทาหน้าที่ 4 ชัวโมงเต็ม ดีเจ แต่ละคนจะ
่
เลือกสรรงานเพลงตามสไตล์ของแต่ละสถานีวทยุ ซึ่ งรู ปแบบรายการที่ ดีเจ ส่ วนใหญ่เลือกใช้พอจะ
ิ
แบ่งได้ 3 ประเภท คือ 1. CHR (Contemporary Hits Radio) เป็ นรู ปแบบวัยรุ่ น เปิ ดเพลงฮิต เพลงมี
จังหวะ 2. AC (Adulf Contemporary ) รู ปแบบเพลง Easy listening และ 3. Hot AC (Hot Adult
Contempory) เป็ นเพลงสไตล์ผใหญ่ มีจงหวะบ้าง
ู้ ั
การเล่นเพลงแต่ ละครั้ง ดีเจ จะเลือกเปิ ดเพลงผสมผสานกัน เช่น เล่นเพลงฮอตฮิต และเพลง
ใหม่ที่คนยังไม่รู้จกไปพร้อมกัน สลับกับการเล่นเกม และการพูดคุยกับคนฟังเพลงด้วย เฉลี่ยแล้วทุก
ั
1 ชัวโมง ดีเจ สามารถเปิ ดเพลงได้ 12 เพลง ถ้าทางาน 4 ชัวโมง ดีเจ สามารถเล่นเพลงได้ถึง 48 เพลง
่ ่
ทั้งนี้ก่อนเข้างาน 15 นาที ดีเจ จะต้องเตรี ยมความพร้อมเพื่อดูสคริ ปต์ หรื อเนื้อหาก่อนออกรายการ
สดทุกครั้ง

7. สาหรับรายได้ ค่าตอบแทนที่ได้รับนั้น บริ ษทจะคิดให้เป็ นรายชัวโมง ถ้าเป็ นดีเจหน้าใหม่ได้
ั ่
ชัวโมงละ 200 บาท ขณะที่ ดีเจมีประสบการณ์จะได้เพิ่มขึ้นแตกต่างกันไป แต่สูงสุ ดไม่เกินชัวโมง
่ ่
ละ 2,000 บาท
ส่ วนสวัสดิการ มีให้ต้ งแต่ประกันสังคม กองทุนสารองเลี้ยงชีพ และวันหยุด วันลา อย่างไรก็
ั
ตาม อาชีพดีเจ บริ ษทส่ วนใหญ่จะจ้างงานในลักษณะฟรี แลนด์ หรื อทาสัญญาจ้างงานปี ต่อปี ทาให้
ั
เกิดความไม่มนคงในการทางาน เพราะบริ ษทหรื อนายจ้างอาจบอกเลิกจ้างวันไหนก็ได้ ถ้าผลงานไม่
ั่ ั
เข้าเป้ า โดยมีการประเมินผลงานจาก เรตติ้งของรายการวิทยุทุกเดือน
“ดาด้า” วริ นดา ดารงผล อายุ 24 ปี ดีเจสาวอารมณ์ดี คลื่น 95.5 เล่าว่า ทางาน ดีเจ มา 5 ปี
เต็ม รู ้สึกว่าเหมาะกับตัวเองดี เพราะเป็ นคนรักเสี ยงเพลง ชอบพูด หัวเราะง่าย
ดาด้า มองว่า อาชีพดีเจ เดี๋ยวนี้แข่งขันกันสู ง มีการนาระบบการตลาดเข้ามาเกี่ยวข้อง เพราะ
่ ั
เป็ นกลยุทธ์ที่จะดึงดูดคนฟังได้มาก ดีเจจึงไม่สามารถหยุดอยูกบที่ได้ ต้องพัฒนาตัวเองให้ทนต่อ
ั
่
การเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา งานที่ทาอยูจะมีการเช็กเรตติ้งเป็ นระยะ ขณะนี้ติดชาร์ ตอันดับ 1 มา 2
เดือนแล้ว เราจึงต้องรักษามาตรฐานการทางานให้อยูอนดับท็อปเสมอ เพราะที่นี่ค่อนข้างซี เรี ยส ถ้า
่ ั
อันดับตก และพบว่าเป็ นความผิดพลาดของดีเจ จะตักเตือนก่อน แต่หากไม่ปรับปรุ งก็ถูกย้ายให้ไป
จัดรายการในช่วงเวลาอื่น หรื ออาจปรับออกจากงานเลยก็มี
การเป็ นดีเจ ต้องอาศัยเวลาอย่างน้อย 2 ปี กว่าทุกอย่างจะลงตัว พอจะสร้างเอกลักษณ์ให้
ตัวเองได้ แต่ไม่ใช่การไปลอกเลียนแบบใคร ดาด้า เองมีจุดขายตรงเป็ นคนหัวเราะเก่ง มีเทคนิคว่าจะ
พูดไปยิมไป รักษาสุ ขภาพ พักผ่อนให้เพียงพอ ไม่เที่ยวกลางคืน สิ่ งเหล่านี้ทาให้เสี ยงสวยขึ้น
้
งานดีเจ ถือเป็ นศิลปะอย่างหนึ่งที่จะพูดกับคนฟังแบบรายการสด บางครั้งถ้ามีกรณี รับสาย

8. หน้าไมค์ แล้วคนทางบ้านพูดไม่เหมาะสม เราต้องแก้ไขสถานการณ์ได้ เพราะมันเกิดได้ทุกเวลา
ั
หรื ออย่างเวลาเข้าข่าวในรายการ ก็ตองคานวณเวลาข่าวให้เป๊ ะ ๆ ซึ่ งจะคิดเวลาเป็ นวินาทีกนเลย จะ
้
พลาดไม่ได้
ทุกวันนี้ ดาด้า จัดรายการเวลา 4 โมงเย็นทั้งวันจันทร์ – วันอาทิตย์ รายได้ที่รับมาก็พอสมควร
แถมยังมีเวลาเหลือสามารถรับงานเป็ นพิธีกร และสอนนักศึกษาตามมหาวิทยาลัยได้อีก
ดีเจ นับเป็ นอีกหนึ่งอาชีพที่ทาทายความสามารถของคนรุ่ นใหม่ ซึ่ งหลายคนวาดฝันที่จะก้าว
้
่
เข้าไปยืนอยูบนจุดนี้ ดังนั้นอย่ารี รอ ขอให้เริ่ มเดินหน้าสานฝันต่อไป สักวันหนึ่งโอกาสจะเป็ นของ
คุณอย่างแน่นอน

9. บรรณานุกรม
<http://www.gotoknow.org/blog/500-417/13633> 7 สิ งหาคม 54
<http://www.งานวันนี้.com> 7 สิ งหาคม 54