หน่วยการเรียนรู้้ที่ ๔

3. โคลงสี่สุภาพ
ครูสุรพงษ์ กล่าบุตร

4. โคลง
โคลง คือ ค่าประพันธ์ชนิดหนึงของไทยมี
ลักษณะเฉพาะคือ มีคณะ สัมผัสและบังคับเอกโท
โคลง
โคลงสุภาพ
โคลงสองสุภาพ
โคลงสามสุภาพ
โคลงสีสุภาพ
โคลงดั้น โคลงโบราณ

5. ข้อบังคับของโคลงสี่สุภาพ

6. ๑ บท มี ๔ บาท
๑ บาท มี ๒ วรรค
วรรคหน้า มี ๕ ค่า
วรรคหลัง มี ๖ ค่า
เฉพาะวรรคหลังบาทสุดท้าย มี ๔ ค่า
คณะ

7. แผนผังโคลงสีสุภาพ
สลับตาแหน่งกันได้เฉพาะจุดนี้

8. บทตัวอย่าง
จากมามาลิวล้่า ล่าบาง (OO)
บางยีเรือราพลาง พีพร้อง
เรือแผงช่วยพานาง เมียงม่าน มานา
บางบ่รับค่าคล้อง คล่าวน้่าตาคลอ

9. คาเอกโทษ คาโทโทษ

10. คาเอกโทษ
คือ ท่าค่าไม่ปรากฏวรรณยุกต์เอกให้มีวรรณยุกต์เอก
ค่าเอกโทษ ท่าให้เป็นเอก
คาโทโทษ
คือ ท่าค่าไม่ปรากฏวรรณยุกต์โทให้มีวรรณยุกต์ โท
ค่าโทโทษ ท่าให้เป็นโท

11. คาเอกโทษ คาโทโทษ
ใช้ในกรณีทีหาค่ามาใส่ให้ตรงบังคับเอก โท ไม่ได้
รากหญ้ายาวหยังแท้ บอกเล่าเรียงความ
รากย่ายาวหยังแท้ บอกเหล้าเรียงความ

12. ตัวอย่าง
หญ้า (ค่าธรรมดา) ท่าให้เป็นเอกโทษ (เปลียนเป็นเอก) >>> ย่า
เข้า (ค่าธรรมดา) ท่าให้เป็นเอกโทษ (เปลียนเป็นเอก) >>> เค่า
หน้า (ค่าธรรมดา) ท่าให้เป็นเอกโทษ (เปลียนเป็นเอก) >>> น่า
เหย้า (ค่าธรรมดา) ท่าให้เป็นเอกโทษ (เปลียนเป็นเอก) >>> เย่า
ฆ่า (ค่าธรรมดา) ท่าให้เป็นโทโทษ (เปลียนเป็นโท) >>> ข้า
พึง (ค่าธรรมดา) ท่าให้เป็นโทโทษ (เปลียนเป็นโท) >>> ผึ้ง
ไม่ (ค่าธรรมดา) ท่าให้เป็นโทโทษ (เปลียนเป็นโท) >>> ไหม้
ล่า (ค่าธรรมดา) ท่าให้เป็นโทโทษ (เปลียนเป็นโท) >>> หล้า

13. แผนผังโคลงสีสุภาพ
ในกรณีทีหาค่าเอกไม่ได้สามารถใช้ค่าตายแทนค่าเอกได้

14. ค่าตาย
• ประสมกับสระเสียงสั้นในมาตราแม่ ก กา
เช่น จะ บ่ ธ ผิ ลุ (ไม่มีตัวสะกด)
• สะกดด้วยมาตราแม่ กก กด กบ
เช่น ปรก สัจ นพ (มีตัวสะกด)
การพิจารณาค่าตาย >>> ให้ดูทีตัวสะกด
ถ้าไม่มีตัวสะกด “สระสั้น” ตาย ถ้ามีตัวสะกด “กบด” ตาย

15. ค่าสร้อย
ค่าสร้อย หมายถึงถ้อยค่าทีกล่าว แต่ง หรือ
ร้องต่อท้ายวรรค บาท หรือบท ในบทประพันธ์
ประเภทร้อยกรอง เพือให้จ่านวนค่าครบตาม
ข้อก่าหนดของฉันทลักษณ์ หรือเพือท่าให้เกิดจังหวะ
และเสียงทีไพเราะ

16. • ค่าสร้อยในบทร้อยกรองทีพบเสมอ
เช่น นา หนา เฮย แฮ เอย แล แล้ ดังตัวอย่างใน
ลิลิตพระลอว่า
สิงใดในโลกล้วน อนิจจัง
คงแต่บาปบุญยัง เทียงแท้
คือเงาติดตัวตรัง ตรึงแน่น อยู่นา
ตามแต่บุญบาปแล้ ก่อเกื้อรักษา
• ค่าว่า นา ท้ายบาทที ๓ เป็นค่าสร้อย