“ระบบการขนส่งแบบไม่ใช้เครื่องยนต์ตัวอย่างและ
ประสบการณ์จากยุโรป”
โดย พีระพันธ์ จิตราภิรมย์ M.Eng
นักศึกษาปริญญาเอก
Research Centre of Transport Planning and Traffic Engineering,
TU-Wien
peeratop@gmail.com
Introduction
• ปริญญาตรี/โท วิศวกรรมโยธา, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีบริส
โตล สหราชอาณาจักร
• นักศึกษาปริญญาเอก สาขาการวางแผนการจราจรอย่าง
ยั่งยืนที่ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีเวียนนา ประเทศออสเตรีย
• มีประสบการณ์ด้านคมนาคมกว่า 10 ปี
• หัวหน้าทีมสารวจข้อมูลพฤติกรรมการเดินทางของคนเมือง
เชียงใหม่ (CM-MTS) ในปี 2554-5
• ทางานเป็นนักวิจัยให้กับ Club of Vienna and และเป็น
นักวิจัยนโยบายให้กับสานักงานที่ปรึกษาด้านอุตสาหกรรมใน
ต่างประเทศ ประจากรุงเวียนนา
เนื้อหา
• เมืองเวนิส ประเทศอิตาลี
• กรุงโคเปนเฮเก้น ประเทศเดนมาร์ก
• เมืองบริสโตล ประเทศสหราชอาณาจักร
• กรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
In-town campus OR Out-of-town campus
(Bristol, Vienna, จุฬา) (Warwick, Bath,)
-มีการดาเนินการด้าน -มีการดาเนินการด้าน
คมนาคมที่เป็นหนึ่งเดียว คมนาคมเป็นเอกเทศ
กับเมืองที่ตั้งอยู่ -มีการเชื่อมต่อจากเมือง
หากรวมเอาพื้นที่ ที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมของนักศึกษา (ที่
พักอาศัย) มช.น่าจะเป็น Semi-in-town campus
เมืองเวนิส ประเทศอิตาลี
• ประชากร 60,000 คน
(ตัวเมืองเก่า)
• เดินทางโดยเท้าและเรือ
• เป็นพื้นที่ในตัวเมืองที่ปลอด
จากรถที่ใหญ่ที่สุดของยุโรป
• มีคลอง 177 คลอง
(Grand Canal ใหญ่ที่สุด)
• มีสะพานเชื่อมต่อ 409 สะพาน
• เรือเมล์ (Vaporetto)
• เชื่อมต่อกับเมืองอื่นๆ โดย
รถบัส รถไฟ และเครื่องบินSource: wikipedia
แผนที่ระบบขนส่งสาธารณะของเวนิส
การจากัดการเข้าถึง (accessibility)
• ข้อจากัดทางกายภาพ ทาให้การ
เข้าถึงโดยพาหนะค่อนข้างยาก
• การเดินทางโดยเรือจาเป็นต้อง
ใช้การเดินเท้าเชื่อมต่อให้ถึง
จุดหมาย
• กรณีศึกษาผลกระทบในการ
จากัดการเข้าถึงโดยยานพาหนะ
• มีข้อจากัดสาหรับผู้ใช้ล้อลื่น
การจากัดการเข้าถึง (accessibility)
• ทาให้การขนส่งสินค้า
ไม่สามารถส่งถึงประตู
ได้โดยตรง จาเป็นต้อง
มีการเปลี่ยนถ่ายจาก
บก-น้า-บก
http://www.navigamus.net/2012/12/venice-stock-photos
เมืองเวนิส ประเทศอิตาลี
• ข้อจากัดของการเข้าถึง นามาซึ่งความจาเป็นในการ
เดินทางโดยเท้า
กรุงโคเปนเฮเก้น ประเทศเดนมาร์ก
มาตรการเพิ่มบริเวณถนนคนเดิน Stroget
http://watersindenmark.blogspot.com/2013/02/dotw-6-jan-gehl.html
มาตรการเพิ่มบริเวณถนนคนเดิน
• เริ่มตั้งแต่ ปี 1962
• การเพิ่มบริเวณอย่างค่อยเป็น
ค่อยไป เพื่อให้เวลาในการ
เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการ
เดินทาง และการตระหนักถึง
ผลดีขอมาตรการ
• หลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลง
อย่างเฉียบพลัน
มาตรการเพิ่มบริเวณถนนคนเดิน Nyhavn
Source: wikipedia
กรุงโคเปนเฮเก้น ประเทศเดนมาร์ก
• หลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลงอย่างเฉียบพลัน การผลักดัน
พื้นที่การเดินเท้าอย่างค่อยเป็นค่อยไป โดยมีวิสัยทัศน์
เป็นเป้าหมาย
เมืองบริสโตล ประเทศสหราชอาณาจักร
Source: wikipedia
Bristol legible city
• การยกระดับการให้ข้อมูลเกี่ยวกับการ
เดินสาหรับนักท่องเที่ยว และ
ประชาชนในเมือง ให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น
• การสร้างประสบการณ์และการสื่อสาร
ผ่านโครงการต่างๆ กว่า 40 โครงการ
• เริ่มตั้งแต่ปี 1996
• เอกสารและข้อมูลต่างๆ มีความบูรณา
การ สอดคล้องและเชื่อมโยง
Bristol legible city
• ออกแบบและติดตั้งป้ายบอกทาง
• ทาจุด info point
• ออกแบบและจัดทาแผนที่
• จัดทาเวปไซต์
• กราฟฟิกต่างๆที่เป็นเอกลักษณ์
• การสร้าง Design guideline
• ป้ายถนน
• ทาเส้นทางเดินเท้า
http://www.bristollegiblecity.info
Map design
• ใช้หลักการเดียวกับการบันทึก
เส้นทางในสมองคน
• จดจาเป็นพื้นที่ และเส้นทาง
ที่เชื่อมโยงระหว่างพื้นที่
• มีการใช้ 3-D mapping
เข้ามาช่วย
http://www.bristollegiblecity.info
เมืองบริสโตล ประเทศสหราชอาณาจักร
• การยกระดับการสื่อสารรายละเอียดของข้อมูล เพื่อเพิ่ม
การเข้าถึงและความเข้าใจในพื้นที่ของเมือง
กรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย
Source: wikipedia
ถนนคนเดินในเวียนนา
• มีทั้งหมด 90 พื้นที่ รถจักรยานสามารถผ่านได้
40 พื้นที่ โดยส่วนใหญ่อยู่ในใจกลางเมือง
• เริ่มสร้างพื้นที่ถนนคนเดินในปี 1974 (13,440
ตรม. มีการสร้างพื้นที่เพิ่มขึ้นตลอด จนปัจจุบัน
มีพื้นที่โดยรวม 253,435 ตารางเมตร
(25 สนามฟุตบอล) โดยพื้นที่รอบๆ
Kärntner Straße ใหญ่ที่สุด (81,167 ตรม.)
• ล่าสุดมีการลงประชามติเพื่อปิดถนนช๊อปปิ้งที่
ยาวที่สุดของเวียนนา Mariahilferstrasse ใน
วันที่ 17 กุมภา 2557 (ร้อยละ 53.2 เห็นด้วย)
Vienna 1st District
• เป็นเขตตัวเมืองของกรุงเวียนนาจนปี 1845 เริ่มมีการขยายเขตตัวเมือง
• เคยมีกาแพงเมืองล้อมรอบ (ทาลายทิ้ง 1857-1858)
1850
1870
http://www.austrianphilately.com/aroundthering/expand.htm
Kärntner Straße
• ถนนเส้นหลักที่เชื่อมระหว่างขอบ
เมืองกับกลางเมือง (ถนนท่าแพ)
• เป็นถนนเส้นแรกของเวียนนาที่
ส่วนหนึ่งของถนน (500ม.)ถูก
เปลี่ยนให้เป็นถนนคนเดิน
• เขตหนึ่งของเมืองเวียนนา มีความ
หนาแน่นของ ธุรกิจ กิจการ
ร้านค้า และสถานราชการ
Kärntner Straße
• การเปลี่ยนแปลงคุณภาพของการใช้พื้นที่เมืองอย่าง
สิ้นเชิง
Kärntner Straße
• ฉวยโอกาสระหว่างการปิดถนนเพื่อทา
การขุดสร้างรถไฟใต้ดิน
• ทาการสร้างระหว่างปี 1977/78
• รถไฟใต้ดินทาการเชื่อมต่อระหว่าง
พื้นที่ต่างๆ และทาให้ประชาชน
สามารถเข้าถึงได้โดยไม่จาเป็นต้อง
เดินทางมาโดยรถส่วนตัว
• คงความเป็นตัวเมืองของกรุงเวียนนา
• สร้างพื้นที่ท่องเที่ยว เพิ่มมูลค่าทาง
เศรษฐกิจ
Ringstrasse
• หลังจากกาแพงเวียนนาถูกทาลายในปี
1858 มีการสร้างถนนวงแหวนชั้นในสุด
หรือ Ringstrasse ขึ้นมาแทนที่
• เป็นถนนที่มีความสวยงาม มี
สิ่งก่อสร้างและสถาปัตยกรรมต่างๆ
โดยรอบ
• มีการสร้างทางรถราง (1/2/71/O) วิ่ง
ผ่าน
• มีการสร้างทางเดินเท้าและทาง
จักรยานโดยรอบเพื่อเป็นสถานที่ออก
กาลังกายและสันทนาการ
มาตรการอย่างง่ายๆ
Car Free Day, Ringstrasse
Car free day, Ringstrasse
ในขณะเดียวกัน...
กรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย
• การใช้โอกาสระหว่างการเปลี่ยนแปลงเมืองเพื่อเพิ่มพื้นที่
การเดินเท้า และการเพิ่มทางเท้าอย่างต่อเนื่อง
สรุป
• Venice – การจากัดการเข้าถึง
• Copenhagen – การเพิ่มพื้นที่เพื่อการเดินเท้าอย่าง
ค่อยเป็นค่อยไป
• Bristol – การจัดการและการให้ข้อมูล
• Vienna – การใช้โอกาสในการเพิ่มพื้นที่เพื่อการเดินเท้า
เชียงใหม่
ชวนคิด
• มาตรการใดจะช่วยผลักดันให้ม.ช. (และเมืองเชียงใหม่)
มีพื้นที่การขนส่งแบบไม่ใช้เครื่องยนต์เพิ่มมากขึ้น ?
• อะไรเป็นข้อจากัดในการสร้างพื้นที่การขนส่งแบบไม่ใช้
เครื่องยนต์ของม.ช. (และเมืองเชียงใหม่)?

ระบบการขนส่งแบบไม่ใช้เครื่องยนต์ตัวอย่างและประสบการณ์จากยุโรป