ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι∆ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ∆ΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΤΜΗΜΑ ∆ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ∆ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ
ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥΤΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥΠΟΣΟΣΤΟΥ ΛΙΠΟΥΣΛΙΠΟΥΣ ΤΟΥΤΟΥ Σ ΜΑΤΟΣΣ ΜΑΤΟΣ
ΣΕΣΕ ΑΘΛΗΤΕΣΑΘΛΗΤΕΣ ∆ΙΑΦΟΡ Ν∆ΙΑΦΟΡ Ν ΑΘΛΗΜΑΤ ΝΑΘΛΗΜΑΤ Ν
ΜΕΜΕ ΤΗΤΗ ΜΕΘΟ∆ΟΜΕΘΟ∆Ο ΤΗΣΤΗΣ ΑΕΡΟΠΥΚΝΟΜΕΤΡΙΑΣΑΕΡΟΠΥΚΝΟΜΕΤΡΙΑΣ
ΣΥΓΚΡΙΣΗΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕΜΕ ΤΙΣΤΙΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥΣΜΕΘΟ∆ΟΥΣ ΤΗΣΤΗΣ ΒΙΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣΒΙΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ
ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙΚΑΙ Τ ΝΤ Ν ∆ΕΡΜΑΤΟΠΤΥΧ Ν∆ΕΡΜΑΤΟΠΤΥΧ Ν
ΦωτεινήΦωτεινή ΡαζάκουΡαζάκου MScMSc
Αναγκαιότητα προσδιορισµού
της σωµατικής σύστασης
Η σύσταση του σώµατος είναι εξαιρετικής σηµασίας για
την υγεία και την αθλητική απόδοση
Η υπερβολική συσσώρευση σωµατικού λίπους είναι
δυνατόν να διαφοροποιήσει την αθλητική απόδοση
Οι αθλητές ελέγχουν τη σωµατική τους σύσταση, µε
σκοπό να προσδιορίσουν το σωµατικό τους λίπος αλλά και
το ιδανικό αγωνιστικό τους βάρος για το άθληµα στο
οποίο συµµετέχουν (Ballard et al, 2004)
Οι προσδιορισµοί αποτελούν χρήσιµη διαδικασία
ελέγχου και για τη διατροφική αντιµετώπιση αλλά και για
την επίδραση των προπονητικών προγραµµάτων των
αθλητών στη σωµατική τους σύσταση (Ishiguro et al, 2005)
Σωµατική σύσταση άνδρα βάρους 70 kg
Μέθοδοι προσδιορισµού
της σωµατικής σύστασης
Εργαστηριακές µέθοδοι (Laboratory methods)
Υδροπυκνοµετρία (Underwater Weighing)
Αεροπυκνοµετρία (Air-Displacement Plethysmography)
Απορρόφηση Ακτίνων x ∆ιπλής Ενέργειας (DEXA)
Φορητές µέθοδοι (Field methods)
Βιοηλεκτρική Αντίσταση (BIA)
∆ερµατοπτυχοµέτρηση (Skinfolds)
Αεροπυκνοµετρία (ADP)
Νέα µέθοδος πυκνοµέτρησης
Πυκνοµέτρηση µε τη βοήθεια του αέρα
Όργανο µέτρησης: BOD POD
Εργαστηριακές µέθοδοι (Laboratory methods)
Αεροπυκνοµετρία (ADP)
Αρχή λειτουργίας της µεθόδου
Νόµος Boyle : P1*V1=P2*V2
Εργαστηριακές µέθοδοι (Laboratory methods)
d=m/V
%BF=[(4.95/d)–4.500] X 100
%BF=[(5.01/d)–4.57] X 100
Φορητές µέθοδοι (Field methods)
Βιοηλεκτρική αντίσταση (ΒΙΑ)
Αρχή λειτουργίας της µεθόδου
Οι ιστοί του σώµατος συµπεριφέρονται ως αγωγοί του
ηλεκτρικού ρεύµατος
Φορητές µέθοδοι (Field methods)
Η µέθοδος των δερµατοπτυχών
Όργανο µέτρησης: ∆ερµατοπτυχόµετρο
Αρχή λειτουργίας: Το υποδόριο λίπος αντικατοπτρίζει τη
συνολική ποσότητα του λίπους στον οργανισµό
Μέτρηση των πτυχών του δέρµατος
Εγκυρότητα της ADP
Η πλειοψηφία των µελετών που ερευνά την
ακρίβεια και αξιοπιστία της ADP συνέκριναν την
αεροπυκνοµετρία µε την υδροστατική µέθοδο
(HW) και λιγότερες µε την DEXA
Οι διαφορές ADP και HW ήταν πολύ µικρές
σε διάφορους πληθυσµούς (Biaggi et al,
1999;Ball & Altena, 2004)
Οι περισσότεροι ερευνητές κρίνουν ότι η ADP
χαρακτηρίζεται από ακρίβεια και αξιοπιστία σε
διάφορες πληθυσµιακές οµάδες (McGrory et al,
1995;Biaggi et al, 1999;Petroni et al, 2003;Ball &
Altena, 2004;Fields et al, 2005)
Εγκυρότητα της ADP σε αθλητές – αθλήτριες
Μελέτη που έγινε σε αθλητές συνέκρινε την
ADP µε την HW και βρήκε παρόµοιες τιµές στην
πυκνότητα του σώµατος σε διάφορες καταστάσεις
ενυδάτωσης (Utter et al, 2003)
Άλλη µελέτη έδειξε την αξιοπιστία της µεθόδου
σε αθλήτριες και τη συµφωνία της µε την DEXA
(Ballard et al,2004)
Αποτελέσµατα έρευνας υποστηρίζουν τη χρήση
της ADP για την εκτίµηση του σωµατικού λίπους
σε παλαιστές (Dixon et al, 2005)
Σκοπός της έρευνας
Σκοπός της έρευνας αυτής ήταν να προσδιοριστεί η
σωµατική σύσταση των αθλητών του δείγµατος µε την
αρωγή των τριών διαφορετικών µεθόδων, αλλά κυρίως,
να γίνουν οι µεταξύ τους συσχετίσεις, ώστε να διαπιστωθεί
η εγκυρότητα των δύο µεθόδων σε σχέση µε τη µέθοδο
αναφοράς της αεροπυκνοµετρίας (ADP)
Σκοπός της έρευνας
Κατά πόσο οι «φορητές» µέθοδοι (δερµατοπτυχές, ΒΙΑ) δίνουν
αποτελέσµατα εγγύτερα προς αυτά της εργαστηριακής µεθόδου;
Βασικό ερώτηµα
Επιµέρους ερωτήµατα
α) µπορούν να χρησιµοποιηθούν µε αξιοπιστία στους αθλητές οι µέθοδοι της
ΒΙΑ και των δερµατοπτυχών
β) συγκλίνουν οι τιµές των τριών µεθόδων σε άτοµα χαµηλού βάρους και
ποσοστού λίπους
γ) παρατηρείται απόκλιση των τιµών, σε εξεταζόµενους υψηλού βάρους και
υψηλού ποσοστού λίπους
Σκοπός της έρευνας
Υποθέσεις
1η υπόθεση: H µέθοδος αναφοράς της αεροπυκνοµετρίας (ADP) είναι
πράγµατι σύντοµης διάρκειας, εύκολη και αξιόπιστη
2η υπόθεση: Oι τρεις µέθοδοι δεν παρουσιάζουν στατιστικά
σηµαντικές διαφορές µεταξύ τους
3η υπόθεση: Ο παράγοντας «βάρος» επηρεάζει τις παραπάνω
διαφορές
4η υπόθεση: Ο παράγοντας «ποσοστό λίπους» επηρεάζει τις τυχόν
διαφορές των µεθόδων
∆είγµα της έρευνας
24 αθλητές
Tae Kwon Do, Πάλης, Άρσης βαρών, Κωπηλασίας
Στίβου, Ποδοσφαίρου, Καλαθοσφαίρισης,
Υδατοσφαίρισης
∆ιαφορετικού προπονητικού επιπέδου (υψηλό, µέτριο,
χαµηλό)
∆είγµα της έρευνας
±3,2525,2∆ΜΣ (kg/m2)
±11,380,1Βάρος (kg)
±0,061,78Ύψος (m)
±2,8921,5Ηλικία (έτη)
Τυπική
απόκλισηΆνδρες
Φάσεις συλλογής πληροφοριών
Α. Γενικές & Ανθρωποµετρικές Εκτιµήσεις
Β. Βιοηλεκτρική Αντίσταση
Γ. Αεροπυκνοµετρία
∆. ∆ιατροφικός Προσδιορισµός
Μεθοδολογία της έρευνας
Α. Γενικές & Ανθρωποµετρικές Εκτιµήσεις
Ηλικία
Βάρος
Ύψος
Επίπεδο αθλητή
12 Περιφέρειες
12 ∆ερµατοπτυχές
Μεθοδολογία της έρευνας
Β. Βιοηλεκτρική Αντίσταση
% ποσ. λίπους
kg λίπους
% άλιπης µάζας
kg άλιπης µάζας
% ποσ. νερού
lt νερού
Μεταβολισµός Ηρεµίας (RMR)
Βιοηλεκτρική Αντίσταση
Μεθοδολογία της έρευνας
Γ. Αεροπυκνοµετρία
% ποσ. λίπους
kg λίπους
% άλιπης µάζας
kg άλιπης µάζας
πυκνότητα σώµατος
Βάρος σώµατος
Μεθοδολογία της έρευνας
∆. ∆ιατροφικός Προσδιορισµός
∆ιαιτολογικό ιστορικό τελευταίου 24ωρου
Ανάλυση ∆εδοµένων
Ηµερολόγιο συχνότητας
Μεθοδολογία της έρευνας
Όργανα της έρευνας
Α. Ανθρωποµετρικές Εκτιµήσεις
Ζυγαριά Seca (ακρίβειας 0,1kg)
Αναστηµόµετρο Seca (ακρίβειας 0,5cm)
Υφασµάτινη µετροταινία
(µε προσέγγιση 1mm)
∆ερµατοπτυχόµετρο Lange
(ακρίβειας 1mm)
Όργανα της έρευνας
Β. Βιοηλεκτρική Αντίσταση
MALTRON BODY ANALYZER, BF-907
Όργανα της έρευνας
Γ. Αεροπυκνοµετρία
όργανο µέτρησης:
BOD POD,
Life Measurement INC.,
Concord, CA
BF = σωµατικό λίπος
Db =πυκνότητα σώµατος
Εξισώσεις
Siri, 19611 : % BF = [(4.95/Db) – 4.500] X 100
Brozek et al, 19632 : % BF = [(4.57/Db) - 4.142] X 100
1Siri W.E. (1961). Body composition from fluid spaces and density: Analysis of methods. In: J. Brosek, A. Henschel (eds),
techniques for measuring body composition. Washington, D.C: National Academy of Sciences,
National Research Counsil, pp. 223-224.
2Brozek, J., Grande, J., Anderson, T., & Keys, A. (1963). Densitometric analysis of body composition:
A review of some quantitative assumptions.
Annals of the New York Academy of sciences, 110, 113-140.
3. Lohman et al, 1981 µε το άθροισµα των 3 δερµατοπτυχών :
Db = [1,0982-(άθροισµα δερµατοπτυχών Χ 0,000815)] + [(άθροισµα δερµατοπτυχών)2 Χ
0,00000084]
2. Jackson & Pollock, 1978 µε το άθροισµα των 3 δερµατοπτυχών :
Db = 1,10938-(0,0008267 Χ άθροισµα δερµατοπτυχών) + [0,0000016 Χ (άθροισµα
δερµατοπτυχών)2 ] – (0,0002574 Χ ηλικία)
1. Jackson & Pollock, 1978 µε το άθροισµα των 7 δερµατοπτυχών :
Db = 1,112-(0,00043499 Χ άθροισµα δερµατοπτυχών) + [0,00000055 Χ (άθροισµα
δερµατοπτυχών)2] - (0,00028826 Χ ηλικία)
Db =πυκνότητα σώµατος
Εξισώσεις
Αποτελέσµατα
% λίπος J&P 7∆ΕΡ
% λίπος BIA
% λίπος ADP
0,0 3,0 6,0 9,0 12,0 15,0
% ποσοστό λίπους
% λίπος ∆ΕΡJP3
% λίπος BIA
% λίπος ΑDP
0,0 3,0 6,0 9,0 12,0 15,0
% ποσοστό λίπους
% λίπος LOHMAN
% λίπος BIA
% λίπος ADP
0,0 3,0 6,0 9,0 12,0 15,0
% ποσοστό λίπους
Αποτελέσµατα
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24
Αθλητές
0,0
10,0
20,0
30,0
%ποσοστόλίπους
% λίπος J&P7∆ΕΡ
% λίπος BIA
% λίπος ΑDP
Αποτελέσµατα
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
Αθλητές
0,0
10,0
20,0
30,0
%ποσοστόλίπους
% λίπος J&P3 ∆ΕΡ
% λίπος BIA
% λίπος ΑDP
Αποτελέσµατα
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24
Αθλητές
0,0
10,0
20,0
30,0
%ποσοστόλίπους
% λίπος LOHMAN
% λίπος BIA
% λίπος ΑDP
Αποτελέσµατα
0,783
0,681
∆ερµατοπτυχές (Lohm, 3∆ΕΡ)
BIA
ADP
0,003
0,653
∆ερµατοπτυχές (J&P, 3∆ΕΡ)
BIA
ADP
0,104
0,684
∆ερµατοπτυχές (J&P, 7∆ΕΡ)
BIA
ADP
Επίπεδο
σηµαντικότητας (p)
Συγκρίσιµη µέθοδοςΜέθοδος αναφοράς
Επίπεδα σηµαντικότητας των διαφορών των τριών µεθόδων (one-
way ANOVA) για p>.05
Αποτελέσµατα
Επίπεδα σηµαντικότητας των συγκρίσεων µεταξύ των δύο µεθόδων
(t-test για p>.05)
0,984∆ερµατοπτυχές (Lohm, 3 ∆ΕΡ) vs BIA
0,035∆ερµατοπτυχές (J&P, 3 ∆ΕΡ) vs BIA
0,441∆ερµατοπτυχές (J&P, 7 ∆ΕΡ) vs BIA
Επίπεδο
σηµαντικότητας
Συγκρίσιµες µέθοδοι
Αποτελέσµατα
<80,1kg
>80,1kg
Βάρος
∆ΕΡLohman
BIA
ΑDP
Μέθοδος µέτρησης
Μ.Ο.
0,0
5,0
10,0
15,0
%ποσοστόλίπους
10,1 10,2 10,3
16,2
15,5
18,5
< 80,1kg
> 80,1kg
Βάρος
∆ΕΡJP3
BIA
ΑDP
Μέθοδος µέτρησης
M.O.
0,0
5,0
10,0
15,0
%ποσοστόλίπους
6,6
10,2 10,3
11,1
15,5
18,5
< 80,1kg
> 80,1kg
Βάρος
∆ΕΡJP7
BIA
ΑDP
Μέθοδος µέτρησης
M.O.
0,0
5,0
10,0
15,0
%ποσοστόλίπους
7,6
10,2 10,3
14,0
15,5
18,5
Αποτελέσµατα
Επίπεδα σηµαντικότητας των συγκρίσεων µεταξύ των τριών
µεθόδων ανάλογα µε το βάρος (ΜANOVA) για p<.05
0,9811 0,6932
0,9971 0,5202
∆ερµατοπτυχές (Lohm, 3∆ΕΡ)
BIA
ADP
0,0011 0,0192
0,9971 0,4902
∆ερµατοπτυχές (J&P, 3∆ΕΡ)
BIA
ΑDP
0,0341 0,2422
0,9971 0,5202
∆ερµατοπτυχές (J&P, 7∆ΕΡ)
BIA
ADP
Επίπεδο
σηµαντικότητας
Συγκρίσιµη µέθοδοςΜέθοδος αναφοράς
1µε βάρος ≤ 80,1kg
2µε βάρος > 80,1kg
Αποτελέσµατα
<25,2kg/m2
>25,2kg/m2
∆ΜΣ
∆ΕΡLohman
BIA
ΑDP
Μέθοδος µέτρησης
Μ.Ο.
0,0
5,0
10,0
15,0
%ποσοστόλίπους
10,4 10,4 10,5
16,4
15,7
18,9
Αποτελέσµατα
ποσοστό < Μ.Ο.
ποσοστό > Μ.Ο.
% λίπος µε ADP
∆ΕΡLohman
BIA
ΑDP
Μέθοδος µέτρησης
Mean
0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
%ποσοστόλίπους
9,9
10,4
9,4
16,5
15,3
19,5
ποσοστό <Μ.Ο.
ποσοστό >Μ.Ο.
% λίπος µε ADP
∆ΕΡJP7
BIA
ΑDP
Μέθοδος µέτρησης
Mean
0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
%ποσοστόλίπους
7,3
10,4
9,4
14,4
15,3
19,5
< M.O.
> M.O.
% λίπος µε ADP
∆ΕΡJP3
BIA
ΑDP
Μέθοδος µέτρησης
M.O.
0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
%ποσοστόλίπους
6,3
10,4
9,4
11,4
15,3
19,5
Αποτελέσµατα
0,8421 0,4752
0,4781 0,2392
∆ερµατοπτυχές (Lohm, 3∆ΕΡ)
BIA
ADP
0,0011 0,0052
0,4711 0,2062
∆ερµατοπτυχές (J&P, 3∆ΕΡ)
BIA
ΑDP
0,0331 0,1212
0,4861 0,2332
∆ερµατοπτυχές (J&P, 7∆ΕΡ)
BIA
ADP
Επίπεδο
σηµαντικότητας
Συγκρίσιµη µέθοδοςΜέθοδος αναφοράς
1µε λίπος ≤ 14,0%
2µε λίπος > 14,0%
Επίπεδα σηµαντικότητας των συγκρίσεων µεταξύ των τριών
µεθόδων ανάλογα µε το % ποσοστό λίπους (ΜANOVA) για p<.05
Συµπεράσµατα
H ADP φαίνεται να είναι αξιόπιστη, σύντοµης διάρκειας
και άνετη µέθοδος για τον προσδιορισµό της σωµατικής
σύστασης των αθλητών
Υπάρχει στατιστικά µη σηµαντική διαφορά µεταξύ των
µεθόδων των δερµατοπτυχών και της ΒΙΑ µε τη µέθοδο
αναφοράς ADP
Οι µέθοδοι των δερµατοπτυχών και της ΒΙΑ
παρουσιάζουν στατιστικά µη σηµαντικές διαφορές µεταξύ
τους
Συµπεράσµατα
Η µεγαλύτερη ταύτιση αποτελεσµάτων παρουσιάζεται
όταν στη µέθοδο των δερµατοπτυχών χρησιµοποιείται η
εξίσωση του Lohman (3 ∆ερ)
Το µικρότερο επίπεδο σηµαντικότητας εµφανίζεται όταν
χρησιµοποιείται η εξίσωση των Jackson & Pollock (3 ∆ερ)
Συµπεράσµατα
Όσον αφορά τον παράγοντα «βάρος»:
Για αθλητές που βρίσκονται κάτω από το Μ.Ο. του
βάρους (80,1kg) οι µέθοδοι των δερµατοπτυχών
(Lohman-3 ∆ερ) και της ΒΙΑ παρουσιάζουν
συµπίπτουσες τιµές µε τη µέθοδο αναφοράς ADP
Η µέθοδος των δερµατοπτυχών (µε τις εξισώσεις των
Jackson & Pollock µε τις 7 και τις 3 δερµατοπτυχές)
φαίνεται να παρουσιάζει στατιστικά σηµαντικές
διαφορές µε τη µέθοδο αναφοράς ADP
Συµπεράσµατα
Όσον αφορά τον παράγοντα «βάρος»:
Για αθλητές που βρίσκονται πάνω από τον Μ.Ο. του
βάρους, οι τρεις µέθοδοι δεν φαίνεται να παρουσιάζουν
στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ τους, εκτός από
τη µέθοδο των δερµατοπτυχών (J&P 3 ∆ερ) που
παρουσιάζει στατιστικά σηµαντική διαφορά µε τη µέθοδο
αναφοράς
Συµπεράσµατα
Όσον αφορά τον παράγοντα «λίπος»:
Για αθλητές που βρίσκονται κάτω από το Μ.Ο. του
ποσοστού λίπους (<14%), φαίνεται ότι η µέθοδος των
δερµατοπτυχών µε τις εξισώσεις 7 και 3 ∆ερ παρουσιάζουν
στατιστικά σηµαντική διαφορά από την τιµή της µεθόδου
αναφοράς ενώ οι µέθοδοι της ΒΙΑ και των δερµατοπτυχών
(Lohman 3∆ΕΡ) συµπίπτουν µε τη µέθοδο αναφοράς
Στους «παχείς» αθλητές (ποσοστό λίπους>14%) δεν
προκύπτει διαφορά µεταξύ των µεθόδων, παρά µόνον µε
τη µέθοδο των δερµατοπτυχών (J&P 3∆ΕΡ)
Συµπεράσµατα
Πρακτικά,
τα συµπεράσµατα αυτά σηµαίνουν ότι και οι
τρεις µέθοδοι φαίνεται να δίνουν αποτελέσµατα
αξιόπιστα
και ότι,
οι «φορητές» µέθοδοι (δερµατοπτυχές και
ΒΙΑ) στους άνδρες αθλητές µπορούν να
χρησιµοποιηθούν µε αξιοπιστία, αρκεί να
προσεχθεί η επιλογή της εξίσωσης που θα
χρησιµοποιηθεί
Ειδικά συµπεράσµατα
Οι «γενικευµένες» εξισώσεις των Jackson &
Pollock των 7 και των 3 δερµατοπτυχών,
φαίνεται να υποτιµούν το ποσοστό λίπους σε
σχέση µε τη µέθοδο αναφοράς σε αθλητές
χαµηλού βάρους ή χαµηλού ποσοστού λίπους
Η εξίσωση του Lohman, που χρησιµοποιεί τις
3 δερµατοπτυχές (τρικεφάλου, υποπλατίου και
κοιλιάς) και η ΒΙΑ φαίνεται ότι δίνουν τιµές
παρόµοιες των τιµών της ADP (9,9%, 10,4%
και 9,4% αντίστοιχα)
Ειδικά συµπεράσµατα
Οι τιµές µε τις τρεις µεθόδους συνέπιπταν και
στις περιπτώσεις των αθλητών ποδοσφαίρου,
πάλης καθώς και αυτών, που παρουσίαζαν
συµµετρικές αναλογίες στο σώµα τους, δηλαδή
των µεσοµορφικών αθλητών
Εξάλλου, δεν είναι τυχαίο ότι για την
αξιοπιστία και την εγκυρότητα της µεθόδου της
ADP χρησιµοποιήθηκαν δείγµατα µεσοµορφικών
αθλητών (Collins et al, 1999, Utter et al, 2003 &
Dixon et al, 2005)
Συνοπτικά συµπεράσµατα
Η µέθοδος αναφοράς της αεροπυκνοµετρίας
(ADP) φαίνεται να είναι αξιόπιστη, σύντοµης
διάρκειας, άνετη και δεν απαιτεί µεγάλη
εξειδίκευση από τον εφαρµοστή
Η µέθοδος των δερµατοπτυχών απαιτεί
εξειδικευµένο εφαρµοστή και υψηλό επίπεδο
εµπειρίας
Η µέθοδος της βιοηλεκτρικής αντίστασης (ΒΙΑ)
είναι γρήγορη, άνετη και χρησιµοποιείται µε
µεγαλύτερη ασφάλεια σε αθλητές µε σταθερό
βάρος, καλή ενυδάτωση και όχι ακραίες τιµές
∆ΜΣ
Συνοπτικά συµπεράσµατα
Στους αθλητές µπορεί µε ασφάλεια εναλλακτικά
να χρησιµοποιηθούν οι «φορητές» µέθοδοι της
ΒΙΑ και των δερµατοπτυχών
Στους αθλητές, η εξίσωση του Lohman (3 ∆ΕΡ)
που υιοθετείται και από την NCAA, φαίνεται να
είναι περισσότερο ακριβής από άλλες εξισώσεις
Προτάσεις
Περισσότερες έρευνες θα πρέπει να
πραγµατοποιηθούν για την αξιοπιστία και την
εγκυρότητα των µεθόδων
Για τον καλύτερο και πληρέστερο προσδιορισµό
της σύστασης του σώµατος στους αθλητές,
προτείνεται η εκτίµηση του σωµατικού λίπους και
µε τις δύο «φορητές» µεθόδους ΒΙΑ και
δερµατοπτυχές
Προσδιορισμός % ποσοστού σωματικού λίπους σε αθλητές διαφόρων αθλημάτων

Προσδιορισμός % ποσοστού σωματικού λίπους σε αθλητές διαφόρων αθλημάτων

  • 3.
    ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι∆ΡΥΜΑΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ∆ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ∆ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ∆ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥΤΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥΠΟΣΟΣΤΟΥ ΛΙΠΟΥΣΛΙΠΟΥΣ ΤΟΥΤΟΥ Σ ΜΑΤΟΣΣ ΜΑΤΟΣ ΣΕΣΕ ΑΘΛΗΤΕΣΑΘΛΗΤΕΣ ∆ΙΑΦΟΡ Ν∆ΙΑΦΟΡ Ν ΑΘΛΗΜΑΤ ΝΑΘΛΗΜΑΤ Ν ΜΕΜΕ ΤΗΤΗ ΜΕΘΟ∆ΟΜΕΘΟ∆Ο ΤΗΣΤΗΣ ΑΕΡΟΠΥΚΝΟΜΕΤΡΙΑΣΑΕΡΟΠΥΚΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕΜΕ ΤΙΣΤΙΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥΣΜΕΘΟ∆ΟΥΣ ΤΗΣΤΗΣ ΒΙΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣΒΙΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙΚΑΙ Τ ΝΤ Ν ∆ΕΡΜΑΤΟΠΤΥΧ Ν∆ΕΡΜΑΤΟΠΤΥΧ Ν ΦωτεινήΦωτεινή ΡαζάκουΡαζάκου MScMSc
  • 4.
    Αναγκαιότητα προσδιορισµού της σωµατικήςσύστασης Η σύσταση του σώµατος είναι εξαιρετικής σηµασίας για την υγεία και την αθλητική απόδοση Η υπερβολική συσσώρευση σωµατικού λίπους είναι δυνατόν να διαφοροποιήσει την αθλητική απόδοση Οι αθλητές ελέγχουν τη σωµατική τους σύσταση, µε σκοπό να προσδιορίσουν το σωµατικό τους λίπος αλλά και το ιδανικό αγωνιστικό τους βάρος για το άθληµα στο οποίο συµµετέχουν (Ballard et al, 2004) Οι προσδιορισµοί αποτελούν χρήσιµη διαδικασία ελέγχου και για τη διατροφική αντιµετώπιση αλλά και για την επίδραση των προπονητικών προγραµµάτων των αθλητών στη σωµατική τους σύσταση (Ishiguro et al, 2005)
  • 5.
  • 6.
    Μέθοδοι προσδιορισµού της σωµατικήςσύστασης Εργαστηριακές µέθοδοι (Laboratory methods) Υδροπυκνοµετρία (Underwater Weighing) Αεροπυκνοµετρία (Air-Displacement Plethysmography) Απορρόφηση Ακτίνων x ∆ιπλής Ενέργειας (DEXA) Φορητές µέθοδοι (Field methods) Βιοηλεκτρική Αντίσταση (BIA) ∆ερµατοπτυχοµέτρηση (Skinfolds)
  • 7.
    Αεροπυκνοµετρία (ADP) Νέα µέθοδοςπυκνοµέτρησης Πυκνοµέτρηση µε τη βοήθεια του αέρα Όργανο µέτρησης: BOD POD Εργαστηριακές µέθοδοι (Laboratory methods)
  • 8.
    Αεροπυκνοµετρία (ADP) Αρχή λειτουργίαςτης µεθόδου Νόµος Boyle : P1*V1=P2*V2 Εργαστηριακές µέθοδοι (Laboratory methods) d=m/V %BF=[(4.95/d)–4.500] X 100 %BF=[(5.01/d)–4.57] X 100
  • 9.
    Φορητές µέθοδοι (Fieldmethods) Βιοηλεκτρική αντίσταση (ΒΙΑ) Αρχή λειτουργίας της µεθόδου Οι ιστοί του σώµατος συµπεριφέρονται ως αγωγοί του ηλεκτρικού ρεύµατος
  • 10.
    Φορητές µέθοδοι (Fieldmethods) Η µέθοδος των δερµατοπτυχών Όργανο µέτρησης: ∆ερµατοπτυχόµετρο Αρχή λειτουργίας: Το υποδόριο λίπος αντικατοπτρίζει τη συνολική ποσότητα του λίπους στον οργανισµό Μέτρηση των πτυχών του δέρµατος
  • 11.
    Εγκυρότητα της ADP Ηπλειοψηφία των µελετών που ερευνά την ακρίβεια και αξιοπιστία της ADP συνέκριναν την αεροπυκνοµετρία µε την υδροστατική µέθοδο (HW) και λιγότερες µε την DEXA Οι διαφορές ADP και HW ήταν πολύ µικρές σε διάφορους πληθυσµούς (Biaggi et al, 1999;Ball & Altena, 2004) Οι περισσότεροι ερευνητές κρίνουν ότι η ADP χαρακτηρίζεται από ακρίβεια και αξιοπιστία σε διάφορες πληθυσµιακές οµάδες (McGrory et al, 1995;Biaggi et al, 1999;Petroni et al, 2003;Ball & Altena, 2004;Fields et al, 2005)
  • 12.
    Εγκυρότητα της ADPσε αθλητές – αθλήτριες Μελέτη που έγινε σε αθλητές συνέκρινε την ADP µε την HW και βρήκε παρόµοιες τιµές στην πυκνότητα του σώµατος σε διάφορες καταστάσεις ενυδάτωσης (Utter et al, 2003) Άλλη µελέτη έδειξε την αξιοπιστία της µεθόδου σε αθλήτριες και τη συµφωνία της µε την DEXA (Ballard et al,2004) Αποτελέσµατα έρευνας υποστηρίζουν τη χρήση της ADP για την εκτίµηση του σωµατικού λίπους σε παλαιστές (Dixon et al, 2005)
  • 13.
    Σκοπός της έρευνας Σκοπόςτης έρευνας αυτής ήταν να προσδιοριστεί η σωµατική σύσταση των αθλητών του δείγµατος µε την αρωγή των τριών διαφορετικών µεθόδων, αλλά κυρίως, να γίνουν οι µεταξύ τους συσχετίσεις, ώστε να διαπιστωθεί η εγκυρότητα των δύο µεθόδων σε σχέση µε τη µέθοδο αναφοράς της αεροπυκνοµετρίας (ADP)
  • 14.
    Σκοπός της έρευνας Κατάπόσο οι «φορητές» µέθοδοι (δερµατοπτυχές, ΒΙΑ) δίνουν αποτελέσµατα εγγύτερα προς αυτά της εργαστηριακής µεθόδου; Βασικό ερώτηµα Επιµέρους ερωτήµατα α) µπορούν να χρησιµοποιηθούν µε αξιοπιστία στους αθλητές οι µέθοδοι της ΒΙΑ και των δερµατοπτυχών β) συγκλίνουν οι τιµές των τριών µεθόδων σε άτοµα χαµηλού βάρους και ποσοστού λίπους γ) παρατηρείται απόκλιση των τιµών, σε εξεταζόµενους υψηλού βάρους και υψηλού ποσοστού λίπους
  • 15.
    Σκοπός της έρευνας Υποθέσεις 1ηυπόθεση: H µέθοδος αναφοράς της αεροπυκνοµετρίας (ADP) είναι πράγµατι σύντοµης διάρκειας, εύκολη και αξιόπιστη 2η υπόθεση: Oι τρεις µέθοδοι δεν παρουσιάζουν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ τους 3η υπόθεση: Ο παράγοντας «βάρος» επηρεάζει τις παραπάνω διαφορές 4η υπόθεση: Ο παράγοντας «ποσοστό λίπους» επηρεάζει τις τυχόν διαφορές των µεθόδων
  • 16.
    ∆είγµα της έρευνας 24αθλητές Tae Kwon Do, Πάλης, Άρσης βαρών, Κωπηλασίας Στίβου, Ποδοσφαίρου, Καλαθοσφαίρισης, Υδατοσφαίρισης ∆ιαφορετικού προπονητικού επιπέδου (υψηλό, µέτριο, χαµηλό)
  • 17.
    ∆είγµα της έρευνας ±3,2525,2∆ΜΣ(kg/m2) ±11,380,1Βάρος (kg) ±0,061,78Ύψος (m) ±2,8921,5Ηλικία (έτη) Τυπική απόκλισηΆνδρες
  • 18.
    Φάσεις συλλογής πληροφοριών Α.Γενικές & Ανθρωποµετρικές Εκτιµήσεις Β. Βιοηλεκτρική Αντίσταση Γ. Αεροπυκνοµετρία ∆. ∆ιατροφικός Προσδιορισµός Μεθοδολογία της έρευνας
  • 19.
    Α. Γενικές &Ανθρωποµετρικές Εκτιµήσεις Ηλικία Βάρος Ύψος Επίπεδο αθλητή 12 Περιφέρειες 12 ∆ερµατοπτυχές Μεθοδολογία της έρευνας
  • 20.
    Β. Βιοηλεκτρική Αντίσταση %ποσ. λίπους kg λίπους % άλιπης µάζας kg άλιπης µάζας % ποσ. νερού lt νερού Μεταβολισµός Ηρεµίας (RMR) Βιοηλεκτρική Αντίσταση Μεθοδολογία της έρευνας
  • 21.
    Γ. Αεροπυκνοµετρία % ποσ.λίπους kg λίπους % άλιπης µάζας kg άλιπης µάζας πυκνότητα σώµατος Βάρος σώµατος Μεθοδολογία της έρευνας
  • 22.
    ∆. ∆ιατροφικός Προσδιορισµός ∆ιαιτολογικόιστορικό τελευταίου 24ωρου Ανάλυση ∆εδοµένων Ηµερολόγιο συχνότητας Μεθοδολογία της έρευνας
  • 23.
    Όργανα της έρευνας Α.Ανθρωποµετρικές Εκτιµήσεις Ζυγαριά Seca (ακρίβειας 0,1kg) Αναστηµόµετρο Seca (ακρίβειας 0,5cm) Υφασµάτινη µετροταινία (µε προσέγγιση 1mm) ∆ερµατοπτυχόµετρο Lange (ακρίβειας 1mm)
  • 24.
    Όργανα της έρευνας Β.Βιοηλεκτρική Αντίσταση MALTRON BODY ANALYZER, BF-907
  • 25.
    Όργανα της έρευνας Γ.Αεροπυκνοµετρία όργανο µέτρησης: BOD POD, Life Measurement INC., Concord, CA
  • 26.
    BF = σωµατικόλίπος Db =πυκνότητα σώµατος Εξισώσεις Siri, 19611 : % BF = [(4.95/Db) – 4.500] X 100 Brozek et al, 19632 : % BF = [(4.57/Db) - 4.142] X 100 1Siri W.E. (1961). Body composition from fluid spaces and density: Analysis of methods. In: J. Brosek, A. Henschel (eds), techniques for measuring body composition. Washington, D.C: National Academy of Sciences, National Research Counsil, pp. 223-224. 2Brozek, J., Grande, J., Anderson, T., & Keys, A. (1963). Densitometric analysis of body composition: A review of some quantitative assumptions. Annals of the New York Academy of sciences, 110, 113-140.
  • 27.
    3. Lohman etal, 1981 µε το άθροισµα των 3 δερµατοπτυχών : Db = [1,0982-(άθροισµα δερµατοπτυχών Χ 0,000815)] + [(άθροισµα δερµατοπτυχών)2 Χ 0,00000084] 2. Jackson & Pollock, 1978 µε το άθροισµα των 3 δερµατοπτυχών : Db = 1,10938-(0,0008267 Χ άθροισµα δερµατοπτυχών) + [0,0000016 Χ (άθροισµα δερµατοπτυχών)2 ] – (0,0002574 Χ ηλικία) 1. Jackson & Pollock, 1978 µε το άθροισµα των 7 δερµατοπτυχών : Db = 1,112-(0,00043499 Χ άθροισµα δερµατοπτυχών) + [0,00000055 Χ (άθροισµα δερµατοπτυχών)2] - (0,00028826 Χ ηλικία) Db =πυκνότητα σώµατος Εξισώσεις
  • 28.
    Αποτελέσµατα % λίπος J&P7∆ΕΡ % λίπος BIA % λίπος ADP 0,0 3,0 6,0 9,0 12,0 15,0 % ποσοστό λίπους % λίπος ∆ΕΡJP3 % λίπος BIA % λίπος ΑDP 0,0 3,0 6,0 9,0 12,0 15,0 % ποσοστό λίπους % λίπος LOHMAN % λίπος BIA % λίπος ADP 0,0 3,0 6,0 9,0 12,0 15,0 % ποσοστό λίπους
  • 29.
    Αποτελέσµατα 1 2 34 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Αθλητές 0,0 10,0 20,0 30,0 %ποσοστόλίπους % λίπος J&P7∆ΕΡ % λίπος BIA % λίπος ΑDP
  • 30.
  • 31.
    Αποτελέσµατα 1 2 34 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Αθλητές 0,0 10,0 20,0 30,0 %ποσοστόλίπους % λίπος LOHMAN % λίπος BIA % λίπος ΑDP
  • 32.
    Αποτελέσµατα 0,783 0,681 ∆ερµατοπτυχές (Lohm, 3∆ΕΡ) BIA ADP 0,003 0,653 ∆ερµατοπτυχές(J&P, 3∆ΕΡ) BIA ADP 0,104 0,684 ∆ερµατοπτυχές (J&P, 7∆ΕΡ) BIA ADP Επίπεδο σηµαντικότητας (p) Συγκρίσιµη µέθοδοςΜέθοδος αναφοράς Επίπεδα σηµαντικότητας των διαφορών των τριών µεθόδων (one- way ANOVA) για p>.05
  • 33.
    Αποτελέσµατα Επίπεδα σηµαντικότητας τωνσυγκρίσεων µεταξύ των δύο µεθόδων (t-test για p>.05) 0,984∆ερµατοπτυχές (Lohm, 3 ∆ΕΡ) vs BIA 0,035∆ερµατοπτυχές (J&P, 3 ∆ΕΡ) vs BIA 0,441∆ερµατοπτυχές (J&P, 7 ∆ΕΡ) vs BIA Επίπεδο σηµαντικότητας Συγκρίσιµες µέθοδοι
  • 34.
    Αποτελέσµατα <80,1kg >80,1kg Βάρος ∆ΕΡLohman BIA ΑDP Μέθοδος µέτρησης Μ.Ο. 0,0 5,0 10,0 15,0 %ποσοστόλίπους 10,1 10,210,3 16,2 15,5 18,5 < 80,1kg > 80,1kg Βάρος ∆ΕΡJP3 BIA ΑDP Μέθοδος µέτρησης M.O. 0,0 5,0 10,0 15,0 %ποσοστόλίπους 6,6 10,2 10,3 11,1 15,5 18,5 < 80,1kg > 80,1kg Βάρος ∆ΕΡJP7 BIA ΑDP Μέθοδος µέτρησης M.O. 0,0 5,0 10,0 15,0 %ποσοστόλίπους 7,6 10,2 10,3 14,0 15,5 18,5
  • 35.
    Αποτελέσµατα Επίπεδα σηµαντικότητας τωνσυγκρίσεων µεταξύ των τριών µεθόδων ανάλογα µε το βάρος (ΜANOVA) για p<.05 0,9811 0,6932 0,9971 0,5202 ∆ερµατοπτυχές (Lohm, 3∆ΕΡ) BIA ADP 0,0011 0,0192 0,9971 0,4902 ∆ερµατοπτυχές (J&P, 3∆ΕΡ) BIA ΑDP 0,0341 0,2422 0,9971 0,5202 ∆ερµατοπτυχές (J&P, 7∆ΕΡ) BIA ADP Επίπεδο σηµαντικότητας Συγκρίσιµη µέθοδοςΜέθοδος αναφοράς 1µε βάρος ≤ 80,1kg 2µε βάρος > 80,1kg
  • 36.
  • 37.
    Αποτελέσµατα ποσοστό < Μ.Ο. ποσοστό> Μ.Ο. % λίπος µε ADP ∆ΕΡLohman BIA ΑDP Μέθοδος µέτρησης Mean 0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 %ποσοστόλίπους 9,9 10,4 9,4 16,5 15,3 19,5 ποσοστό <Μ.Ο. ποσοστό >Μ.Ο. % λίπος µε ADP ∆ΕΡJP7 BIA ΑDP Μέθοδος µέτρησης Mean 0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 %ποσοστόλίπους 7,3 10,4 9,4 14,4 15,3 19,5 < M.O. > M.O. % λίπος µε ADP ∆ΕΡJP3 BIA ΑDP Μέθοδος µέτρησης M.O. 0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 %ποσοστόλίπους 6,3 10,4 9,4 11,4 15,3 19,5
  • 38.
    Αποτελέσµατα 0,8421 0,4752 0,4781 0,2392 ∆ερµατοπτυχές(Lohm, 3∆ΕΡ) BIA ADP 0,0011 0,0052 0,4711 0,2062 ∆ερµατοπτυχές (J&P, 3∆ΕΡ) BIA ΑDP 0,0331 0,1212 0,4861 0,2332 ∆ερµατοπτυχές (J&P, 7∆ΕΡ) BIA ADP Επίπεδο σηµαντικότητας Συγκρίσιµη µέθοδοςΜέθοδος αναφοράς 1µε λίπος ≤ 14,0% 2µε λίπος > 14,0% Επίπεδα σηµαντικότητας των συγκρίσεων µεταξύ των τριών µεθόδων ανάλογα µε το % ποσοστό λίπους (ΜANOVA) για p<.05
  • 39.
    Συµπεράσµατα H ADP φαίνεταινα είναι αξιόπιστη, σύντοµης διάρκειας και άνετη µέθοδος για τον προσδιορισµό της σωµατικής σύστασης των αθλητών Υπάρχει στατιστικά µη σηµαντική διαφορά µεταξύ των µεθόδων των δερµατοπτυχών και της ΒΙΑ µε τη µέθοδο αναφοράς ADP Οι µέθοδοι των δερµατοπτυχών και της ΒΙΑ παρουσιάζουν στατιστικά µη σηµαντικές διαφορές µεταξύ τους
  • 40.
    Συµπεράσµατα Η µεγαλύτερη ταύτισηαποτελεσµάτων παρουσιάζεται όταν στη µέθοδο των δερµατοπτυχών χρησιµοποιείται η εξίσωση του Lohman (3 ∆ερ) Το µικρότερο επίπεδο σηµαντικότητας εµφανίζεται όταν χρησιµοποιείται η εξίσωση των Jackson & Pollock (3 ∆ερ)
  • 41.
    Συµπεράσµατα Όσον αφορά τονπαράγοντα «βάρος»: Για αθλητές που βρίσκονται κάτω από το Μ.Ο. του βάρους (80,1kg) οι µέθοδοι των δερµατοπτυχών (Lohman-3 ∆ερ) και της ΒΙΑ παρουσιάζουν συµπίπτουσες τιµές µε τη µέθοδο αναφοράς ADP Η µέθοδος των δερµατοπτυχών (µε τις εξισώσεις των Jackson & Pollock µε τις 7 και τις 3 δερµατοπτυχές) φαίνεται να παρουσιάζει στατιστικά σηµαντικές διαφορές µε τη µέθοδο αναφοράς ADP
  • 42.
    Συµπεράσµατα Όσον αφορά τονπαράγοντα «βάρος»: Για αθλητές που βρίσκονται πάνω από τον Μ.Ο. του βάρους, οι τρεις µέθοδοι δεν φαίνεται να παρουσιάζουν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ τους, εκτός από τη µέθοδο των δερµατοπτυχών (J&P 3 ∆ερ) που παρουσιάζει στατιστικά σηµαντική διαφορά µε τη µέθοδο αναφοράς
  • 43.
    Συµπεράσµατα Όσον αφορά τονπαράγοντα «λίπος»: Για αθλητές που βρίσκονται κάτω από το Μ.Ο. του ποσοστού λίπους (<14%), φαίνεται ότι η µέθοδος των δερµατοπτυχών µε τις εξισώσεις 7 και 3 ∆ερ παρουσιάζουν στατιστικά σηµαντική διαφορά από την τιµή της µεθόδου αναφοράς ενώ οι µέθοδοι της ΒΙΑ και των δερµατοπτυχών (Lohman 3∆ΕΡ) συµπίπτουν µε τη µέθοδο αναφοράς Στους «παχείς» αθλητές (ποσοστό λίπους>14%) δεν προκύπτει διαφορά µεταξύ των µεθόδων, παρά µόνον µε τη µέθοδο των δερµατοπτυχών (J&P 3∆ΕΡ)
  • 44.
    Συµπεράσµατα Πρακτικά, τα συµπεράσµατα αυτάσηµαίνουν ότι και οι τρεις µέθοδοι φαίνεται να δίνουν αποτελέσµατα αξιόπιστα και ότι, οι «φορητές» µέθοδοι (δερµατοπτυχές και ΒΙΑ) στους άνδρες αθλητές µπορούν να χρησιµοποιηθούν µε αξιοπιστία, αρκεί να προσεχθεί η επιλογή της εξίσωσης που θα χρησιµοποιηθεί
  • 45.
    Ειδικά συµπεράσµατα Οι «γενικευµένες»εξισώσεις των Jackson & Pollock των 7 και των 3 δερµατοπτυχών, φαίνεται να υποτιµούν το ποσοστό λίπους σε σχέση µε τη µέθοδο αναφοράς σε αθλητές χαµηλού βάρους ή χαµηλού ποσοστού λίπους Η εξίσωση του Lohman, που χρησιµοποιεί τις 3 δερµατοπτυχές (τρικεφάλου, υποπλατίου και κοιλιάς) και η ΒΙΑ φαίνεται ότι δίνουν τιµές παρόµοιες των τιµών της ADP (9,9%, 10,4% και 9,4% αντίστοιχα)
  • 46.
    Ειδικά συµπεράσµατα Οι τιµέςµε τις τρεις µεθόδους συνέπιπταν και στις περιπτώσεις των αθλητών ποδοσφαίρου, πάλης καθώς και αυτών, που παρουσίαζαν συµµετρικές αναλογίες στο σώµα τους, δηλαδή των µεσοµορφικών αθλητών Εξάλλου, δεν είναι τυχαίο ότι για την αξιοπιστία και την εγκυρότητα της µεθόδου της ADP χρησιµοποιήθηκαν δείγµατα µεσοµορφικών αθλητών (Collins et al, 1999, Utter et al, 2003 & Dixon et al, 2005)
  • 47.
    Συνοπτικά συµπεράσµατα Η µέθοδοςαναφοράς της αεροπυκνοµετρίας (ADP) φαίνεται να είναι αξιόπιστη, σύντοµης διάρκειας, άνετη και δεν απαιτεί µεγάλη εξειδίκευση από τον εφαρµοστή Η µέθοδος των δερµατοπτυχών απαιτεί εξειδικευµένο εφαρµοστή και υψηλό επίπεδο εµπειρίας Η µέθοδος της βιοηλεκτρικής αντίστασης (ΒΙΑ) είναι γρήγορη, άνετη και χρησιµοποιείται µε µεγαλύτερη ασφάλεια σε αθλητές µε σταθερό βάρος, καλή ενυδάτωση και όχι ακραίες τιµές ∆ΜΣ
  • 48.
    Συνοπτικά συµπεράσµατα Στους αθλητέςµπορεί µε ασφάλεια εναλλακτικά να χρησιµοποιηθούν οι «φορητές» µέθοδοι της ΒΙΑ και των δερµατοπτυχών Στους αθλητές, η εξίσωση του Lohman (3 ∆ΕΡ) που υιοθετείται και από την NCAA, φαίνεται να είναι περισσότερο ακριβής από άλλες εξισώσεις
  • 49.
    Προτάσεις Περισσότερες έρευνες θαπρέπει να πραγµατοποιηθούν για την αξιοπιστία και την εγκυρότητα των µεθόδων Για τον καλύτερο και πληρέστερο προσδιορισµό της σύστασης του σώµατος στους αθλητές, προτείνεται η εκτίµηση του σωµατικού λίπους και µε τις δύο «φορητές» µεθόδους ΒΙΑ και δερµατοπτυχές