1. 1
‫الرحيم‬ ‫الرحمن‬ ‫هللا‬ ‫بسم‬

2. 2
‫پاڼه‬
Prepared by : Eng. Hamid

3. ‫فهرست‬ ‫مطالبو‬ ‫د‬:
.1‫ي‬‫خبر‬‫سر‬ ‫د‬
.2‫پاڼه‬
.3‫ترکيب‬‫ضيايی‬
.4‫پالستيدونه‬
.5‫وپالست‬‫ر‬‫کلو‬(Chloroplast)
.6‫ترکيب‬‫ضيايي‬(Photosynthesis)
.7‫تب‬‫خي‬‫ر‬(Transpiration)
.8‫تنفس‬(Respiration)
.9‫ښت‬‫ړ‬‫جو‬ ‫پاڼې‬‫د‬:structure of leave
.10‫ډنډر‬ ‫دپاڼي‬(leaf petiole)
.11‫غوږوالي‬(leaf stipules)
.12‫تيب‬‫ر‬‫ت‬‫رګونو‬ ‫دپاڼو‬Venation
.13‫ډولونه‬ ‫پاڼي‬ ‫د‬(Types of leave)
.14‫لنډيز‬
.15‫مآخذونه‬
3

4. ‫پاڼه‬
‫لر‬ ‫شكل‬ ‫پلن‬ ‫او‬‫هموار‬ ‫چي‬‫دي‬ ‫ساقې‬ ‫يا‬ ‫تنې‬ ‫لې‬‫ړ‬‫خو‬ ‫تغير‬‫هغه‬ ‫پاڼې‬‫ي‬.‫د‬
‫شي‬ ‫سره‬ ‫لودلو‬‫ر‬‫د‬‫په‬‫وفيل‬‫ر‬‫دكلو‬ ‫ي‬‫لر‬‫ځاي‬ ‫كي‬ ‫شاخو‬ ‫او‬‫تنو‬ ‫په‬‫نباتاتو‬‫نگ‬‫ر‬ ‫ن‬
‫ي‬‫سو‬‫ر‬ ‫سرته‬ ‫عمليه‬ ‫تركيب‬ ‫ضيايي‬ ‫د‬‫او‬ ‫ي‬‫كو‬‫ه‬‫ر‬‫غو‬.
4

5. ‫اناتومي‬ ‫پاڼې‬ ‫د‬Anatomy of Leaf
‫پاڼ‬ ‫ډوله‬ ‫دوه‬ ‫لحاظه‬ ‫اناتوميكي‬‫د‬‫ی‬‫ي‬‫لر‬‫وجود‬:
‫پاڼې‬‫مخه‬ ‫يو‬:‫سر‬ ‫باندي‬ ‫د‬‫يي‬ ‫سطحه‬ ‫الندي‬ ‫چي‬ ‫دي‬‫پاڼې‬‫هغه‬‫ه‬‫يو‬
‫دي‬ ‫ړ‬‫و‬ ‫توپير‬ ‫د‬‫سره‬ ‫آسانۍ‬‫ډير‬ ‫په‬‫څخه‬‫بل‬ ‫د‬‫اويو‬‫ي‬‫و‬ ‫شان‬.
‫پاڼي‬‫مخه‬‫دوه‬:‫الندن‬ ‫د‬‫يي‬ ‫سطحه‬ ‫تني‬‫ر‬‫پو‬ ‫چي‬ ‫دي‬‫پاڼي‬‫هغه‬‫ي‬‫سره‬
‫ي‬‫ولر‬ ‫توپير‬ ‫يات‬‫ز‬.
5

6. Physiology ‫ي‬‫ژ‬‫فزيالو‬‫پاڼي‬ ‫د‬
‫لوم‬ ‫چي‬‫ي‬‫كو‬‫سره‬‫تر‬‫دندي‬‫ياتي‬‫ز‬ ‫لحاظ‬‫په‬‫ي‬‫ژ‬‫لو‬‫فزيو‬ ‫د‬‫پاڼه‬‫ړني‬
‫عمل‬‫دغه‬ ‫چي‬ ‫دي‬‫ل‬‫و‬‫ړ‬‫جو‬ ‫نشايستې‬‫او‬ ‫قند‬ ‫د‬‫پلوه‬‫له‬ ‫ځي‬‫ر‬‫و‬ ‫د‬‫يي‬‫دنده‬‫په‬ ‫يه‬
‫ضيايي‬ ‫د‬‫او‬،‫ي‬‫سو‬‫ر‬‫ته‬‫سر‬‫مرسته‬‫وپالستونوپه‬‫ر‬‫كلو‬ ‫د‬‫كي‬‫پاڼه‬‫يا‬ ‫تركيب‬
Photosynthesis‫ي‬‫ياديږ‬‫نامه‬‫په‬ ‫عمليي‬ ‫د‬.
6

7. ‫انساج‬ ‫پاڼي‬ ‫د‬(Leaf Tissues)
‫ي‬‫لر‬ ‫وجود‬ ‫نسجونه‬‫ډوله‬ ‫ي‬‫در‬ ‫كي‬‫پاڼه‬ ‫په‬:
‫طبقه‬ ‫ي‬‫و‬‫بشر‬(Epidermis)
‫ميزوفيل‬(Mesophyles)
‫انساج‬‫انتقالي‬(V Asculler)
7

8. 8
Section of a leaf:; ‫کیږی‬ ‫اجرا‬ ‫کی‬ ‫په‬ ‫عملیه‬ ‫سنتیز‬ ‫فوتو‬ ‫چی‬ ‫ده‬ ‫برخه‬ ‫لرونکی‬ ‫کلوروفیل‬
Cuticle:‫لری‬ ‫شکل‬ ‫پوستکی‬ ‫دنرم‬ ‫چی‬ ‫برخه‬ ‫غوړه‬ ‫.دپاڼی‬
Upper epidermis: ‫طبقه‬ ‫باندنی‬ ‫.دپاڼی‬
Spongy mesophyll: ‫حجرات‬ ‫طبقی‬ ‫.دپاڼودمنځنی‬
Guard cell: ‫ساتی‬ ‫څخه‬ ‫صدماتو‬ ‫خارجی‬ ‫له‬ ‫پاڼه‬ ‫چی‬ ‫برخه‬ ‫هغه‬ ‫.دستوما‬
Lower epidermis: ‫طبقه‬ ‫الندنی‬ ‫.دپاڼی‬
Stoma: ‫کیږی‬ ‫رامنځته‬ ‫کی‬ ‫په‬ ‫تبادله‬ ‫دګازاتو‬ ‫چی‬ ‫طبقه‬ ‫.دپاڼوهغه‬
Air channel: ‫دایری‬ ‫ددخول‬ ‫دهوا‬ ‫کی‬ ‫پاڼو‬ ‫.په‬
Phloem: ‫الره‬ ‫دانتقال‬ ‫موادو‬ ‫غذایی‬ ‫.دپخو‬
Xylem:‫الره‬ ‫دانتقال‬ ‫موادو‬ ‫غذایی‬ ‫.دخامو‬
Vein:‫دی‬ ‫عبارت‬ ‫څخه‬ ‫الرو‬ ‫ارتباطی‬ ‫دداخلی‬ ‫.دپاڼو‬

9. ‫ترتيب‬‫رگونو‬ ‫د‬ ‫پاڼي‬ ‫د‬
‫عمد‬ ‫دوه‬ ‫په‬ ‫ترتيب‬ ‫رگبرگونو‬ ‫پاڼې‬ ‫د‬ ‫كي‬ ‫نباتاتو‬ ‫په‬‫ډولونو‬‫ه‬
‫ي‬‫كيږ‬ ‫ليدل‬ ‫سره‬.
‫سيستم‬ ‫رگبندي‬ ‫ي‬‫دمواز‬
‫سيستم‬ ‫رگبندي‬ ‫منشعبه‬ ‫يا‬ ‫ډوله‬ ‫جال‬ ‫د‬
9

10. 10
‫مشيمه‬ ‫دوه‬‫مشيمه‬ ‫يو‬

11. ‫ډولونه‬‫پاڼو‬ ‫د‬
‫دي‬‫ړ‬‫و‬ ‫ليدلو‬ ‫د‬‫پاڼي‬‫ډوله‬‫دوه‬‫كي‬ ‫نباتاتو‬ ‫ټولو‬‫په‬:
‫پاڼي‬‫ساده‬:‫كي‬‫څنډو‬ ‫په‬‫او‬‫ي‬‫ولر‬‫تېغه‬ ‫يوه‬‫چي‬‫دي‬‫پاڼي‬ ‫هغه‬‫و‬‫ر‬‫نو‬ ‫په‬
‫دي‬‫ي‬‫شو‬‫ويشل‬ ‫كوچنيو‬.
‫پاڼې‬ ‫مركبي‬:‫س‬‫ويشل‬ ‫برخو‬ ‫څو‬‫په‬ ‫يي‬ ‫تېغه‬‫چي‬ ‫دي‬‫پاڼي‬ ‫هغه‬‫ي‬‫و‬ ‫ي‬‫و‬
‫ي‬‫ولر‬ ‫ن‬‫شتو‬‫لكۍ‬ ‫يوه‬ ‫په‬ ‫تېغي‬‫څو‬ ‫يا‬.
11

12. 12

14. ‫ښت‬‫ړ‬‫جو‬‫پاڼې‬ ‫د‬(Structure of Leaf)
‫د‬ ‫ړ‬‫و‬ ‫ليدولو‬‫د‬ ‫برخي‬ ‫عمده‬ ‫الندي‬ ‫كي‬ ‫ښت‬‫ړ‬‫جو‬ ‫په‬‫پاڼې‬‫نباتي‬ ‫ې‬‫يو‬‫د‬‫ي‬:
‫تېغه‬ ‫پاټې‬ ‫د‬(Leaf Blade:)‫منځ‬ ‫په‬ ‫چي‬ ‫ده‬ ‫برخه‬ ‫شنه‬ ‫او‬ ‫نازكه‬ ‫پاڼې‬ ‫د‬‫كي‬
‫و‬ ‫برخو‬ ‫و‬‫ر‬‫نو‬ ‫په‬ ‫وسته‬‫ر‬‫و‬ ‫او‬ ‫ي‬ ‫ويش‬ ‫برخو‬ ‫و‬‫در‬ ‫په‬‫پاڼه‬ ‫او‬ ‫ي‬‫لر‬ ‫رگ‬‫يو‬‫يشل‬
‫اځي‬‫ر‬ ‫الندي‬ ‫ي‬‫اغيز‬ ‫تر‬ ‫ملر‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫ي‬‫لر‬ ‫يكي‬‫ړ‬‫ا‬ ‫سره‬ ‫هوا‬ ‫د‬ ‫تېغه‬ ‫ده‬ ‫ي‬‫سو‬.
14

15. 15
‫ښت‬‫ړ‬‫جو‬ ‫پاڼې‬ ‫د‬

16. 16
Structure of a leaf: chlorophyll containing outgrowth of a stem or branch; the site
of photosynthesis.
Blade (lamina):.‫کیږی‬ ‫ویل‬ ‫ته‬ ‫جوړښت‬ ‫ټول‬ ‫دمخ‬ ‫دپاڼي‬
Vein: ‫برخه‬ ‫ارتباطی‬ ‫خو‬ ‫مکمله‬ ‫نا‬ ‫.دپاڼی‬
Midrib: ‫رګ‬ ‫منځنی‬ ‫.دپاڼی‬
Leafstalk (petiole): ‫ډنډر‬ ‫.دپاڼی‬
Stem: part of the plant that carries the leaves.
Sheath: ‫برخه‬ ‫وصلیدونکی‬ ‫سره‬ ‫اوساقی‬ ‫.دڅانګو‬

17. ‫ي‬‫تاثراچو‬ ‫عمليه‬ ‫په‬ ‫دفوتوسنتيزيز‬ ‫چې‬‫عوامل‬ ‫هغه‬
(1‫ـا‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ڼ‬‫ر‬Light
(2‫ت‬‫ر‬‫حرا‬Temperature
(3‫اوبه‬Water
(4‫بن‬‫ر‬‫کا‬‫ډای‬‫اکسايد‬Co2
17

18. ‫تبخير‬
‫تبخير‬:‫چ‬ ‫څخه‬‫نباتاتو‬ ‫د‬‫برخو‬‫مختلفو‬ ‫د‬ ‫کيدل‬ ‫منتشر‬‫اتو‬‫ر‬‫بخا‬ ‫د‬‫اوبو‬ ‫د‬‫دي‬‫ت‬‫ر‬‫عبا‬‫د‬ ‫ي‬
‫ي‬ ‫نيس‬‫ت‬‫ر‬‫صو‬ ‫واسطه‬‫په‬ ‫پاڼو‬‫نباتاتو‬.

‫انواع‬ ‫تباتو‬ ‫د‬‫ليتر‬‫تبخيرپه‬ ‫اوبو‬ ‫د‬
‫غنم‬75%
‫بانجان‬ ‫مي‬‫و‬‫ر‬125%
‫جوار‬206%
‫کچالو‬95%
‫ه‬‫ر‬‫لپا‬‫لو‬‫ړ‬‫او‬‫ر‬ ‫السته‬ ‫موادو‬‫وچو‬ ‫ټن‬‫يو‬‫غنمو‬ ‫د‬ ‫چي‬‫ي‬ ‫ش‬ ‫ويل‬‫بايد‬(300)‫مصرف‬ ‫په‬ ‫اوبه‬ ‫ټنه‬
‫ي‬‫سيږ‬‫ر‬.‫د‬‫نګه‬‫ر‬‫همدا‬(17)‫ه‬‫ر‬‫لپا‬ ‫ولو‬‫ړ‬‫او‬‫ر‬‫دالسته‬ ‫وښو‬‫د‬‫او‬‫دانو‬‫د‬‫او‬‫غنمو‬ ‫ټنه‬(4800)‫ټنه‬
‫ي‬‫سيږ‬‫ر‬‫مصرف‬ ‫په‬ ‫اوبه‬.
18

19. ‫ښت‬‫ړ‬‫جو‬ ‫داخلي‬ ‫دپاڼي‬
 ‫جوړه‬ ‫څخه‬ ‫برخو‬ ‫الندی‬ ‫له‬ ‫ه‬ّ‫ڼ‬‫پا‬
‫ده‬ ‫شوی‬
 Cuticle
 Upper epidermis
 Palisade mesophyll
 Spongy mesophyll
 Lower epidermis
 Pores also known as
stoma /stomata

20. Cuticle
‫مومی‬ ‫غلیظه‬ ‫هغه‬ ‫دپاڼو‬
‫کیږی‬ ‫ویل‬ ‫ته‬ ‫پوښ‬
‫څخه‬ ‫وچیدو‬ ‫له‬ ‫نباتات‬ ‫کیوتیکل‬
‫ساتی‬

21. ‫برخی‬ ‫ځینی‬ ‫دپاڼي‬ ‫سره‬ ‫ژوروالی‬ ‫په‬

22. What are stomata or stoma?
 ‫ته‬ ‫خال‬ ‫خالصی‬ ‫هغه‬ ‫کی‬ ‫دننه‬ ‫په‬ ‫دپاڼی‬
‫چی‬ ‫کیږی‬ ‫ویل‬ ‫ستوما‬
‫وی‬ ‫سره‬ ‫شکل‬ ‫یواځی‬ ‫په‬.
 : stomata (plural
 ‫چی‬ ‫کیږی‬ ‫ویل‬ ‫سوریوته‬ ‫ستوماتاهغه‬
‫ستوماتا‬ ‫اویوه‬ ‫کیږی‬ ‫کی‬ ‫په‬ ‫تبادله‬ ‫دګازاتو‬
‫کنترولیږی‬ ‫واسطه‬ ‫په‬ ‫سیله‬ ‫ګارد‬ ‫ددوه‬

23. . (Magnification X 400.) ‫حالت‬ ‫داسی‬ ‫په‬ ‫کی‬ ‫داخل‬ ‫په‬ ‫دپاڼی‬‫چی‬ ‫وینی‬ ‫ستوماتاوی‬ ‫کی‬‫له‬
‫خارجوی‬ ‫ګاز‬ ‫ته‬ ‫طرف‬ ‫ودباندی‬ ‫څخه‬ ‫دننه‬

24. Respiration- process by which plants lose air (carbon dioxide)
through the leaves
Guard cells close & open the stomata as needed
24

25. •Photosynthesis- process by which
plants turn sunlight into energy
(food)

26. 26
•Photosynthesis- process by which
plants turn sunlight into energy
(food)
1.‫اخلی‬ ‫رڼا‬ ‫دلمرڅخه‬ ‫کلوروفیل‬ 2. ‫انرژی‬ ‫لمرینه‬
‫کوی‬ ‫تجزیه‬ ‫اکسیجن‬ ‫او‬ ‫هایدروجن‬ ‫په‬ ‫اوبه‬.
3. ‫اوغذا‬ ‫کیږی‬ ‫یوځای‬ ‫سره‬ ‫اکساید‬ ‫ډای‬ ‫کاربن‬ ‫له‬ ‫هایدروجن‬
‫جوړوی‬
(sugar/glucose)
4. ‫او‬ ‫ګرځی‬ ‫کی‬ ‫داخل‬ ‫په‬ ‫کوزدنبات‬ ‫ګلو‬ ‫یا‬ ‫غذا‬ ‫شوی‬ ‫داجوړه‬
‫ازادیږی‬ ‫یی‬ ‫اکسیجن‬ ‫هغه‬
6 6 6
H2O O2CO2 =+ + C6 H12 O6
PHOTOSYNTHESIS
MOVE

27. LEAVES: