Хангай дээд сургууль
ХД-1 Энхцэцэг.Ч
 Нэгж хугацаанл урсан өнгөрөх
цэнэгийн хэмжээг гүйдлийн хүч гэнэ.
Тэжээл үүсэгчид хэрэглэгчийг залгахад
гүйдэл гэдэг.
 Гүйдлийн хүчний их багыг
тодорхойлохдоо Ампер товчоор А
гэсэн нэгжээр хэрэглэдэг. Гүйдлийн
хүчийг Амперметр гэсэн багажаар
хэмждэг.
Цахилгаан цэнэгтэй биес
харилцан үйлчлэлцэнэ. Ижил
цэнэгтэй бол түлхэлцэнэ, эсрэг
цэнэгтэй бол таталцана.
Цахилгаан цэнэг алга болохгүй ,
шиээр бй болохгүй. Үүнийг
цэнэг хадгалагдах хууль гэнэ.
Цэнэгийг хөдөлгөж буй хүч
ньхүядэ хүчдэлийг Вольт
товчоор В нэгжээр илэрхийдэг.
Хэмжих багаж нь Вольтметр .
Хэрэглэгч дээр хүчдэл унадаг.
 Зайг чийдэнтэй холбоход электронууд сөрөг (- )
шонгоос эерэг (+)
 Шон руу чиглэн холбосоэ утас, чийдэн дээгүүр
дамжин алгуурхан урсдаг. Харин гүйдэл нь (+) ээс
(- ) рүү урсдаг. Нэг чигт урсах гүйдлийг тогтмол
гүйдэл гэж нэрлэдэг. Цахилгаан гүйдэл гүйлгэхийн
тулд хэлхээ тасархай бииш байх хэрэгтэй.
 Ийм хэлхээг битүү хэлхээ гэдэг. Хаа нэг газраараа
тасархай хэлхээг задгай хэлхээ гэж нэрлэдэг.
 Цахилгаан хэлхээ битүү үед асна.
Цахилгаан
Дамжуулдаг
ЗЭС
ХӨНГӨНЦАГААН
ТӨМӨР
АЛТ
МӨНГӨ
Дамжуулдаггүй
ШААЗАН
МОД
ХУВАНЦАР
ШИЛ
РЕЗИН
Дамжуулагч дээр унах хүчдэл нь
дамжуулагчийн эсэргүүцлээр
үржүүлсэнтэй тэнцүү байна.
U = I * R
Үүнийг хэлхээний хэсгийн омын
хууль гэж нэрлэдэг.
Цуваа холболт Зэрэгцээ холболт
цуваа холболт

цуваа холболт

  • 1.
  • 2.
     Нэгж хугацаанлурсан өнгөрөх цэнэгийн хэмжээг гүйдлийн хүч гэнэ. Тэжээл үүсэгчид хэрэглэгчийг залгахад гүйдэл гэдэг.  Гүйдлийн хүчний их багыг тодорхойлохдоо Ампер товчоор А гэсэн нэгжээр хэрэглэдэг. Гүйдлийн хүчийг Амперметр гэсэн багажаар хэмждэг.
  • 3.
    Цахилгаан цэнэгтэй биес харилцанүйлчлэлцэнэ. Ижил цэнэгтэй бол түлхэлцэнэ, эсрэг цэнэгтэй бол таталцана. Цахилгаан цэнэг алга болохгүй , шиээр бй болохгүй. Үүнийг цэнэг хадгалагдах хууль гэнэ.
  • 4.
    Цэнэгийг хөдөлгөж буйхүч ньхүядэ хүчдэлийг Вольт товчоор В нэгжээр илэрхийдэг. Хэмжих багаж нь Вольтметр . Хэрэглэгч дээр хүчдэл унадаг.
  • 5.
     Зайг чийдэнтэйхолбоход электронууд сөрөг (- ) шонгоос эерэг (+)  Шон руу чиглэн холбосоэ утас, чийдэн дээгүүр дамжин алгуурхан урсдаг. Харин гүйдэл нь (+) ээс (- ) рүү урсдаг. Нэг чигт урсах гүйдлийг тогтмол гүйдэл гэж нэрлэдэг. Цахилгаан гүйдэл гүйлгэхийн тулд хэлхээ тасархай бииш байх хэрэгтэй.  Ийм хэлхээг битүү хэлхээ гэдэг. Хаа нэг газраараа тасархай хэлхээг задгай хэлхээ гэж нэрлэдэг.  Цахилгаан хэлхээ битүү үед асна.
  • 6.
  • 7.
    Дамжуулагч дээр унаххүчдэл нь дамжуулагчийн эсэргүүцлээр үржүүлсэнтэй тэнцүү байна. U = I * R Үүнийг хэлхээний хэсгийн омын хууль гэж нэрлэдэг.
  • 10.