ფინიკიური ქალაქ–სახელმწიფოები
და კოლონიზაცია




ფინიკია მდებარეობდა ხმელთაშუა ზღვის
აღმოსავლეთ სანაპიროზე. დღეს უძველესი
ფინიკიის ტერიტორიას სამი ქვეყანა: ლიბანი,
სირია და ისრაელი ინაწილებს.
ძველ ბერძნულად ,,ფინიკია’’ მეწამულს
ნიშნავს. იგი დასტურდება ძვ.წ. XIV
საუკუნიდან.
ქალაქ–სახელმწიფოები:


III ათასწლეულის შუა ხანებში ფინიკიის
ტერიტორიაზე
ჩამოყალიბდა
რამდენიმე
ძლიერი ქალაქ–სახელმწიფო, მათ შორის
განსაკუთრებით
გაძლიერდნენ
ბიბლოსი,
სიდონი, უგართი და ტვიროსი. რომელთა
ძირითად
მოსახლეობას
წარმოადგენდნენ
ხელოსნები და ვაჭრები.
ფინიკის სიმდიდრეთაგან გამორჩეული
იყო:


სპილენძი, რკინა და ხე–ტყე განსაკუთრბით კედრით.



ხე–ტყის სიმდიდრიდან გამომდინარე ფინიკიაში
მაღალ დონეზე იყო გემთშენებლობა. განსაკუთრებით
ცნობილია ნიჩბიანი და იალქნიანი გემები, რომლებსაც
შორეულ ქვეყნებში მოგზაურობა შეეძლოთ.



ფინიკიელები განსაკუთრებით განთქმულები იყვნენ
ვაჭრობასა და საზღვაო საქმიანობით.
ძვ.წ. VII-VI საუკუნეების მიჯნაზე
ფინიკიელებმა აფრიკას შემოუარეს.

ფინიკიელები
ასევე
მაღალ
დონეზე
აწარმოებდნენ
ოქროსა
და
ვერცხლის
ნაკეთობებს, მათ პირველებმა გამოიგონეს
მინა.
კოლონიები:






ძვ.წ.IX
საუკუნეში
ფინიკიის
ქალაქებმა
დამოუკიდებლობას
მიაღწიეს,
მათ
შორის
დაწინაურდა ქ. ტვიროსი რომელმაც დაიწყო მთელი
ხმელთაშუაზღვისპირეთის კოლონიზაცია.
ჩრ.აფრიკაში დაარსეს ქალაქი უტიკა, ხოლო პირინეის
ნახევარ კუნძულზე–გადესი, ასევე მათ აითვისეს
სიცილია, მალტა და ბალეარის კუნძულები.
განსაკუთრებით გამორჩეული იყო ჩრდ. აფრიკაში
ძვ.წ.814/825 წელს დაარსებული ქალაქი კართაგენი.
ძვ.წ. IX-VII საუკუნეებში:




ფინიკიის ქალაქები ასურეთის დაქვემდებარებაში
მოექცნენ. ხოლო საბოლოოდ ძვ.წ. VI საუკუნის შუა
ხანებში ფინიკია დაიპყრო სპარსეთის აქემენიდიანმა
მეფე კიროსმა.

ძვ.წ. 332 წელს ფინიკია დაიპყრო ალექსანდრე
მაკედონელმა, ხოლო მისმა ქალაქებმა ძვ.წ. III
საუკუნეში
ფინიკიის
ქალაქებმა
საბოლოოდ
დაასრულეს არსებობა.
კაცობრიობის ისტორიაში უდიდესი
მიღწევა:






კაცობრიობის ისტორიაში ფინიკიელებმა
გამოიგონეს ანბანი.
ფინიკურ ანბანში ჩამოყალიბდა 22 ასო–
ნიშანი.
ფინიკიური ანბანი გახდა ძველი ბერძნული ანბანის
ფუნდამეტი, რომლიდანაც ჩამოყალიბდა მსოფლიოს
მრავალი ქვეყნის ანბანი მათ შორის ქართულიც.
ფინიკიელთა რელიგია:






ფინიკიელთა
რელიგიის
თავისებურებას
წარმოადგენდა
ღმერთების სახელის ტაბუირების წესი. ფინიკიელები ღმერთს
უბრალოდ ბაალს (ბატონს) უწოდებდნენ.
ბაალი პანათეისტური ღვთაება იყო და , ამდენად ყველა საგანს
თავისი ბაალი ჰყავდა. მათ შორის ქალაქებსაც.
მთელს
ფინიკიაში
გავრცელებული
(ნაყოფიერების) კულტი.

იყო

ადონისის
უპასუხეთ შემდეგ კითხვებს:


რა მიზეზებმა განაპირობა ფინიკიელთა
აქტიური ჩართვა კოლონიზაციაში?



ჩამოთვალეთ
რა
წვლილი
მიუძღვით
ფინიკიელებს ცივილიზაციის წინაშე?



ვინ შექმნა პირველი ანბანური დამწერლობა?

ფინიკიური ქალაქ–სახელმწიფოები და კოლონიზაცია-ბაკურ გელაშვილი

  • 2.
    ფინიკიური ქალაქ–სახელმწიფოები და კოლონიზაცია   ფინიკიამდებარეობდა ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. დღეს უძველესი ფინიკიის ტერიტორიას სამი ქვეყანა: ლიბანი, სირია და ისრაელი ინაწილებს. ძველ ბერძნულად ,,ფინიკია’’ მეწამულს ნიშნავს. იგი დასტურდება ძვ.წ. XIV საუკუნიდან.
  • 3.
    ქალაქ–სახელმწიფოები:  III ათასწლეულის შუახანებში ფინიკიის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა რამდენიმე ძლიერი ქალაქ–სახელმწიფო, მათ შორის განსაკუთრებით გაძლიერდნენ ბიბლოსი, სიდონი, უგართი და ტვიროსი. რომელთა ძირითად მოსახლეობას წარმოადგენდნენ ხელოსნები და ვაჭრები.
  • 4.
    ფინიკის სიმდიდრეთაგან გამორჩეული იყო:  სპილენძი,რკინა და ხე–ტყე განსაკუთრბით კედრით.  ხე–ტყის სიმდიდრიდან გამომდინარე ფინიკიაში მაღალ დონეზე იყო გემთშენებლობა. განსაკუთრებით ცნობილია ნიჩბიანი და იალქნიანი გემები, რომლებსაც შორეულ ქვეყნებში მოგზაურობა შეეძლოთ.  ფინიკიელები განსაკუთრებით განთქმულები იყვნენ ვაჭრობასა და საზღვაო საქმიანობით.
  • 5.
    ძვ.წ. VII-VI საუკუნეებისმიჯნაზე ფინიკიელებმა აფრიკას შემოუარეს. ფინიკიელები ასევე მაღალ დონეზე აწარმოებდნენ ოქროსა და ვერცხლის ნაკეთობებს, მათ პირველებმა გამოიგონეს მინა.
  • 6.
    კოლონიები:    ძვ.წ.IX საუკუნეში ფინიკიის ქალაქებმა დამოუკიდებლობას მიაღწიეს, მათ შორის დაწინაურდა ქ. ტვიროსირომელმაც დაიწყო მთელი ხმელთაშუაზღვისპირეთის კოლონიზაცია. ჩრ.აფრიკაში დაარსეს ქალაქი უტიკა, ხოლო პირინეის ნახევარ კუნძულზე–გადესი, ასევე მათ აითვისეს სიცილია, მალტა და ბალეარის კუნძულები. განსაკუთრებით გამორჩეული იყო ჩრდ. აფრიკაში ძვ.წ.814/825 წელს დაარსებული ქალაქი კართაგენი.
  • 7.
    ძვ.წ. IX-VII საუკუნეებში:   ფინიკიისქალაქები ასურეთის დაქვემდებარებაში მოექცნენ. ხოლო საბოლოოდ ძვ.წ. VI საუკუნის შუა ხანებში ფინიკია დაიპყრო სპარსეთის აქემენიდიანმა მეფე კიროსმა. ძვ.წ. 332 წელს ფინიკია დაიპყრო ალექსანდრე მაკედონელმა, ხოლო მისმა ქალაქებმა ძვ.წ. III საუკუნეში ფინიკიის ქალაქებმა საბოლოოდ დაასრულეს არსებობა.
  • 8.
    კაცობრიობის ისტორიაში უდიდესი მიღწევა:    კაცობრიობისისტორიაში ფინიკიელებმა გამოიგონეს ანბანი. ფინიკურ ანბანში ჩამოყალიბდა 22 ასო– ნიშანი. ფინიკიური ანბანი გახდა ძველი ბერძნული ანბანის ფუნდამეტი, რომლიდანაც ჩამოყალიბდა მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის ანბანი მათ შორის ქართულიც.
  • 9.
    ფინიკიელთა რელიგია:    ფინიკიელთა რელიგიის თავისებურებას წარმოადგენდა ღმერთების სახელისტაბუირების წესი. ფინიკიელები ღმერთს უბრალოდ ბაალს (ბატონს) უწოდებდნენ. ბაალი პანათეისტური ღვთაება იყო და , ამდენად ყველა საგანს თავისი ბაალი ჰყავდა. მათ შორის ქალაქებსაც. მთელს ფინიკიაში გავრცელებული (ნაყოფიერების) კულტი. იყო ადონისის
  • 10.
    უპასუხეთ შემდეგ კითხვებს:  რამიზეზებმა განაპირობა ფინიკიელთა აქტიური ჩართვა კოლონიზაციაში?  ჩამოთვალეთ რა წვლილი მიუძღვით ფინიკიელებს ცივილიზაციის წინაშე?  ვინ შექმნა პირველი ანბანური დამწერლობა?

Editor's Notes

  • #2 ბაკურ გელაშვილი