Δείτε τεστ προσομοίωσης για τα Αρχαία Ελληνικά 2025. Προτεινόμενα θέματα και απαντήσεις για τις Πανελλήνιες.

1. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ
Ἠθικά Νικομάχεια (Β1,5-8)
Μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ γινόμενον ἐν ταῖς πόλεσιν· οἱ γὰρ νομοθέται τοὺς πολίτας ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς,
καὶ τὸ μὲν βούλημα παντὸς νομοθέτου τοῦτ’ ἐστίν, ὅσοι δὲ μὴ εὖ αὐτὸ ποιοῦσιν ἁμαρτάνουσιν, καὶ
διαφέρει τούτῳ πολιτεία πολιτείας ἀγαθὴ φαύλης. Ἔτι ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν καὶ γίνεται πᾶσα
ἀρετὴ καὶ φθείρεται, ὁμοίως δὲ καὶ τέχνη· ἐκ γὰρ τοῦ κιθαρίζειν καὶ οἱ ἀγαθοὶ καὶ κακοὶ γίνονται
κιθαρισταί. Ἀνάλογον δὲ καὶ οἰκοδόμοι καὶ οἱ λοιποὶ πάντες· ἐκ μὲν γὰρ τοῦ εὖ οἰκοδομεῖν ἀγαθοὶ οἰκοδόμοι
ἔσονται, ἐκ δὲ τοῦ κακῶς κακοί. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως εἶχεν, οὐδὲν ἂν ἔδει τοῦ διδάξοντος, ἀλλὰ πάντες ἂν
ἐγίνοντο ἀγαθοὶ ἢ κακοί.
Οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν ἔχει· πράττοντες γὰρ τὰ ἐν τοῖς συναλλάγμασι τοῖς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους
γινόμεθα οἳ μὲν δίκαιοι οἳ δὲ ἄδικοι, πράττοντες δὲ τὰ ἐν τοῖς δεινοῖς καὶ ἐθιζόμενοι φοβεῖσθαι ἢ θαρρεῖν οἳ
μὲν ἀνδρεῖοι οἳ δὲ δειλοί. Ὁμοίως δὲ καὶ τὰ περὶ τὰς ἐπιθυμίας ἔχει καὶ τὰ περὶ τὰς ὀργάς· οἳ μὲν γὰρ
σώφρονες καὶ πρᾶοι γίνονται, οἳ δ’ ἀκόλαστοι καὶ ὀργίλοι, οἳ μὲν ἐκ τοῦ οὑτωσὶ ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι, οἳ
δὲ ἐκ τοῦ οὑτωσί. Καὶ ἑνὶ δὴ λόγῳ ἐκ τῶν ὁμοίων ἐνεργειῶν αἱ ἕξεις γίνονται. Διὸ δεῖ τὰς ἐνεργείας ποιὰς
ἀποδιδόναι· κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς ἀκολουθοῦσιν αἱ ἕξεις. Οὐ μικρὸν οὖν διαφέρει τὸ οὕτως ἢ
οὕτως εὐθὺς ἐκ νέων ἐθίζεσθαι, ἀλλὰ πάμπολυ, μᾶλλον δὲ τὸ πᾶν.
Παρατηρήσεις
Α1. α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω περιόδους
λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη, με
βάση το αρχαίο κείμενο (μονάδες 3) και να δικαιολογήσετε κάθε απάντησή σας γράφοντας τις
λέξεις/φράσεις του αρχαίου κειμένου που την επιβεβαιώνουν (μονάδες 3):
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 23/4/2025
ΕΤΟΣ : 2025
ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΤΑΞΗ :Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ

2. α. Η ποιότητα της πράξης καθορίζει τη γένεση ή τη φθορά της αρετής.
β. Ο δάσκαλος διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην προσπάθεια απόκτησης της αρετής.
γ. Στο δεύτερο κείμενο ο Αριστοτέλης καταλήγει με παραγωγικό τρόπο στο συμπέρασμα ότι τα μόνιμα
στοιχεία του ανθρώπινου χαρακτήρα διαμορφώνονται από τη φύση.
β. Στο τέλος της πρώτης παραγράφου ο Αριστοτέλης χρειάστηκε ένα επιχείρημα «εκ του αντιστρόφου» (: «αν
δεν ήταν έτσι…, τότε θα…»).
Ποιο είδος υποθετικού λόγου χρησιμοποίησε και γιατί; (μονάδες 4)
Μονάδες 10
Β1.Ποια σημασία αποδίδει ο Αριστοτέλης στη νεανική ηλικία για την διάπλαση ενός ηθικά ενάρετου
χαρακτήρα; Με ποια εκφραστικά μέσα τονίζει τη σπουδαιότητα του ζητήματος;
Μονάδες 10
Β2. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου
και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη.
α. Ο Αριστοτέλης είχε, από την πρώτη στιγμή, την ευκαιρία να δεχτεί εκείνην ακριβώς την επίδραση που
πρέπει να ανταποκρινόταν πολύ αμεσότερα στη δική του ψυχοσύνθεση, την απόλυτα σχεδόν ποιητική.
β. Ο Αριστοτέλης με την πραγματεία ‘‘ Ἠθικά Νικομάχεια ’’ εντάχθηκε στη χορεία των στοχαστών, οι οποίοι
από τα μέσα περίπου του 5ου π.Χ. αιώνα προσπαθούσαν να ορίσουν το περιεχόμενο της ηθικής και της
αγωγής.
γ. Η εκούσια αποχώρηση του Αριστοτέλη από την Αθήνα, μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου,
οφειλόταν στην κριτική που ασκούσε στις πλατωνικές απόψεις.
δ. Όταν ο Αριστοτέλης επέστρεψε στην Αθήνα συνοδευόμενος από τον Θεόφραστο, δίδαξε στον Περίπατο, τη

3. σχολή του, η οποία διαφύλαττε και πρόβαλλε τις διδασκαλίες του Αριστοτέλη.
ε. Το ἐπιθυμητικόν μέρος της ψυχής μας αφορά, κατά τον Αριστοτέλη, τη διατροφή και την αύξηση του
ανθρώπινου οργανισμού. Μονάδες 10
Β3. α. Να εντοπίσετε μέσα στα κείμενα αναφοράς τις λέξεις με τις οποίες σχετίζονται ετυμολογικά οι
παρακάτω νεοελληνικές λέξεις:
Γενεσιουργός, εξουσία, δομή, εναλλακτικός, σχέδιο. (Μονάδες 6)
β. Για καθεμιά από τις δύο παρακάτω λέξεις να γράψετε μία περίοδο λόγου στα νέα ελληνικά, όπου η ίδια
λέξη, σε οποιαδήποτε μορφή της (μέρος του λόγου, πτώση, αριθμό, γένος, έγκλιση, χρόνο), χρησιμοποιείται
με διαφορετική σημασία από αυτήν που έχει στο αρχαίο κείμενο: «ἁμαρτάνουσι», «φαύλης». (μονάδες 4)
Μονάδες 10
Β4. Πλούταρχος, Εἰ διδακτὸν ἡ άρετή, 439 f
Τι λοιπόν; Δεν θα έλεγες και συ ότι «αν οι άνθρωποι δεν γίνονται καλύτεροι με τη μάθηση, η αμοιβή που
δίνεται στους παιδαγωγούς πάει χαμένη»; Αυτοί, δηλαδή, είναι οι πρώτοι που παραλαμβάνουν το παιδί μόλις
απογαλακτιστεί και, όπως ακριβώς οι τροφοί πλάθουν το σώμα του με τα χέρια τους, έτσι οι παιδαγωγοί
διαπλάθουν με τις συνήθειες που του μαθαίνουν το χαρακτήρα του παιδιού, βάζοντάς το να κάνει το πρώτο
βήμα του στα χνάρια της αρετής. Έτσι ο Λάκωνας, όταν ρωτήθηκε τι πετύχαινε παιδαγωγώντας, απάντησε:
«Κάνω τα σωστά πράγματα ευχάριστα για τα παιδιά».

4. Αφού μελετήσετε το παραπάνω κείμενο, να εντοπίσετε ομοιότητες σε σχέση με τα όσα αναφέρονται στο
κείμενο αναφοράς αναφορικά με τον ρόλο της παιδείας και του δασκάλου. Να τεκμηριώσετε την απάντησή
σας με στοιχεία από τα δύο κείμενα. Μονάδες 10
Β. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Ισοκράτης, Περί Ειρήνης (Πίστις: §18–20)
Στο απόσπασμα από το έργο του Ισοκράτη, «Περί Ειρήνης», ο ρήτορας αναφέρεται στα πλεονεκτήματα
από την επικράτηση της ειρήνης.
Ταῦτα μὲν οὖν διὰ παντὸς τοῦ λόγου πειρασόμεθα διδάσκειν ὑμᾶς, περὶ δὲ τῆς εἰρήνης πρῶτον διαλεχθῶμεν,
καὶ σκεψώμεθα τί ἂν ἐν τῷ παρόντι γενέσθαι βουληθεῖμεν ἡμῖν. ἢν γὰρ ταῦτα καλῶς ὁρισώμεθα καὶ νοῦν
ἐχόντως, πρὸς ταύτην τὴν ὑπόθεσιν ἀποβλέποντες ἄμεινον βουλευσόμεθα καὶ περὶ τῶν ἄλλων. ἆρ’ οὖν ἂν
ἐξαρκέσειεν ἡμῖν, εἰ τήν τε πόλιν ἀσφαλῶς οἰκοῖμεν καὶ τὰ περὶ τὸν βίον εὐπορώτεροι γιγνοίμεθα καὶ τά τε
πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς ὁμονοοῖμεν καὶ παρὰ τοῖς Ἕλλησιν εὐδοκιμοῖμεν; ἐγὼ μὲν γὰρ ἡγοῦμαι τούτων
ὑπαρξάντων τελέως τὴν πόλιν εὐδαιμονήσειν. ὁ μὲν τοίνυν πόλεμος ἁπάντων ἡμᾶς τῶν εἰρημένων
ἀπεστέρηκεν· καὶ γὰρ πενεστέρους πεποίηκε, καὶ πολλοὺς κινδύνους ὑπομένειν ἠνάγκασε, καὶ πρὸς τοὺς
Ἕλληνας διαβέβληκε, καὶ πάντας τρόπους τεταλαιπώρηκεν ἡμᾶς. ἢν δὲ τὴν εἰρήνην ποιησώμεθα καὶ
τοιούτους ἡμᾶς αὐτοὺς παράσχωμεν οἵους αἱ κοιναὶ συνθῆκαι προστάττουσι, μετὰ πολλῆς μὲν ἀσφαλείας τὴν
πόλιν οἰκήσομεν, ἀπαλλαγέντες πολέμων καὶ κινδύνων καὶ ταραχῆς, εἰς ἣν νῦν πρὸς ἀλλήλους καθέσταμεν,
καθ’ ἑκάστην δὲ τὴν ἡμέραν πρὸς εὐπορίαν ἐπιδώσομεν […]
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1. Να μεταφραστεί στα Νέα Ελληνικά η περίοδος: «ἆρ’ οὖν ἂν ἐξαρκέσειεν ἡμῖν,… δὲ τὴν ἡμέραν πρὸς
εὐπορίαν ἐπιδώσομεν».
Μονάδες 20

5. 2. Ποιες προϋποθέσεις αναφέρει ο ρήτορας προκειμένου να ευδοκιμήσει η πόλη και ποιες υπήρξαν οι
ολέθριες συνέπειες του πολέμου;
Μονάδες 10
3. i. «καὶ γὰρ πενεστέρους πεποίηκε, καὶ πολλοὺς κινδύνους ὑπομένειν ἠνάγκασε, καὶ πρὸς τοὺς Ἕλληνας
διαβέβληκε, καὶ πάντας τρόπους τεταλαιπώρηκεν ἡμᾶς»: το απόσπασμα αναφέρεται στο παρελθόν. Να
κάνετε τις απαιτούμενες αλλαγές ώστε να αναφέρεται στο μέλλον.
ii. ὁρισώμεθα, πεποίηκε, προστάττουσι, ἀπαλλαγέντες, ἐπιδώσομεν: να γραφεί το α’ πρόσωπο της
οριστικής Παρακειμένου της άλλης φωνής.
Μονάδες 10
4. i. «Ταῦτα μὲν οὖν διὰ παντὸς τοῦ λόγου πειρασόμεθα διδάσκειν ὑμᾶς, περὶ δὲ τῆς εἰρήνης πρῶτον
διαλεχθῶμεν, καὶ σκεψώμεθα τί ἂν ἐν τῷ παρόντι γενέσθαι βουληθεῖμεν ἡμῖν. …ἐγὼ μὲν γὰρ ἡγοῦμαι
τούτων ὑπαρξάντων τελέως τὴν πόλιν εὐδαιμονήσειν…»: να βρεθούν και να αναγνωρισθούν οι
επιρρηματικοί προσδιορισμοί των αποσπασμάτων.
ii. «τί ἂν ἐν τῷ παρόντι γενέσθαι βουληθεῖμεν ἡμῖν», «ἢν γὰρ ταῦτα καλῶς ὁρισώμεθα»: να αναγνωρίσετε
το είδος των δύο προτάσεων, και να εντοπίσετε τη συντακτική τους λειτουργία.
iii. ἐγὼ μὲν γὰρ ἡγοῦμαι τούτων ὑπαρξάντων τελέως τὴν πόλιν εὐδαιμονήσειν…»: να μεταφερθεί ο ευθύς
λόγος στον πλάγιο με ρήμα εξάρτησης: Ἰσοκράτης ἔφη και με τους δύο δυνατούς τρόπους.
iv. τούτων ὑπαρξάντων: Να αναλυθεί η μετοχή στην ισοδύναμη δευτερεύουσα πρόταση.
Μονάδες 10