Ήκθ, ζκιμα καιπαραδόςεισ
Ήκθ και ζκιμα είναι δφο λζξεισ ςτενά δεμζνεσ
μεταξφ τουσ. Τα ικθ αποτελοφν τουσ
άγραφουσ κανόνεσ ςυμπεριφοράσ, τισ
αντιλιψεισ και τισ νοοτροπίεσ μιασ
κοινωνίασ. Τα ζκιμα είναι οι ενζργειεσ, οι
πράξεισ με τισ οποίεσ εκφράηονται τα ικθ.
Παραδόςεισ είναι τα ζκιμα που
κλθρονομοφνται από γενιά ςε γενιά.
3.
Γρεβενά
Γιορτι Μανιταριοφ:είναι μια γιορτι που
πραγματοποιείται κάκε 3 Αυγοφςτου με
μουςικι, χορό και άφκονα μανιτάρια.
Ανακατωςαριά: οι Απόκριεσ ςτον νομό
γιορτάηονται με διαφορετικά είδθ μουςικισ,
πολιτιςμοφσ και κουλτοφρεσ με ςκοπό όπωσ
πάντα τθ διαςκζδαςθ.
Ονομαςτά είναι και τα "Λουγκοτςάρια" όπου
ομάδεσ μεταμφιεςμζνων ανάβουν φωτιζσ και
χορεφουν γφρω από αυτζσ.
4.
Το βράδυ πριναπό τθν Κακαρι Δευτζρα,
μετά το βραδυνό φαγθτό και αφοφ οι
νεϊτεροι επιςκεφκοφν όλουσ τουσ
μεγαλυτζρουσ ςτο ςόϊ και τουσ ηθτιςουν
ςυγγνϊμθ για τα όποια παραπτϊματά τουσ,
ακολουκεί θ παραδοςιακι «χάςκα». Κάποιοσ
από τθν οικογζνεια κρατά ζνα βραςμζνο και
κακαριςμζνο αυγό από μια κλωςτι και το
φζρνει γφρω-γφρω μπροςτά από τα ςτόματα
των υπόλοιπων μελϊν τθσ οικογζνειασ, που
προςπακοφν να το πιάςουν, χωρίσ τθ βοικεια
των χεριϊν. Αυτό δεν είναι εφκολο, γιατί το
αυγό ξεφεφγει και όλο αυτό προκαλεί μια
ευχάριςτθ ατμόςφαιρα με πολφ γζλιο και
κζφι. Μετά το πιάςιμο τθσ "χάςκασ" τα μζλθ
τθσ οικογζνειασ λζνε "ςυγχωρεμζνα" μεταξφ
τουσ και αλλθλοςυγχωριοφνται, λόγω τθσ
Σαρακοςτισ που αρχίηει αμζςωσ μετά τθν
Κακαρι Δευτζρα.
5.
Τθν Κυριακι τουΡάςχα αναβιϊνει το
πατροπαράδοτο ζκιμο του οβελία. Από το
πρωϊ τθσ λαμπρισ αυτισ μζρασ, όλο το χωριό
μοςχοβολά από τουσ οβελίεσ που ψινονται ς'
όλεσ ανεξαιρζτωσ τισ αυλζσ των ςπιτιϊν του
χωριοφ, ενϊ αντιλαλοφν παντοφ τα λεβζντικα
δθμοτικά τραγοφδια τθσ περιοχισ, αλλά και
ολόκλθρθσ τθσ Ελλάδασ.
Τισ παραμονζσ των Χριςτουγζννων, τθσ
Ρρωτοχρονιάσ και των Βαϊων, ψάλλονται από
τα παιδιά τα παραδοςιακά κάλαντα που
ψάλλονται και ςε όλεσ τισ υπόλοιπεσ περιοχζσ
τθσ πατρίδοσ μασ. Το πρωί του Λαηάρου τα
παιδιά γυρνοφν όλα τα ςπίτια και ψάλλουν τθ
"Λαηαρίνα-Κουκουτίνα", τα κάλαντα δθλαδι
του Λαηάρου.
Το φουςτορο.
Του ΆγιουΓεϊργιου οι γυναίκεσ του χωριοφ ετοιμάηουν ομελζτεσ (φοφςτορο)
και το πθγαίνουν ςτθν εκκλθςία. Πλοι πθγαίνουν αρνιά, κότεσ, αυγά. Αυτά όλα
μετά το τζλοσ τθσ εκκλθςίασ τα βγάηουν ςε δθμοπραςία. Αυτόσ που κα δϊςει
τα περιςςότερα χριματα, παίρνει ανάλογα αυτό που κζλει. Τα αυγά τα ωμα τα
ςτινουνε ςε ςειρζσ δεκάδων. Ξζκαναν περνϊντασ το πρϊτο από κάκε δεκάδα
και τα τςουγγρίηουνε. Ανάλογα με το πόςα κα τςουγγρίςουν από 1 μζχρι 100
ςπανζ μζχρι να τελειϊςουν του ενόσ από τουσ δυο τα αυγά. Αυτόσ που ζχει το
πιο γζρο αυγό ςτο τζλοσ τα παίρνει όλα και ο χαμζνοσ πλθρϊνει το αντίςτοιχο
τίμθμα ςτθν εκκλθςία. Και παίρνει το αυγό
8.
Κοηάνθ
Στθν Κοηάνθ πιςτεφουνότι το "αντζτι",
δθλαδι το ζκιμο με το αυγό, το κάνουν "για
να γίνουν θ βρίηα και το ςτάρι". Αυτό εξθγείται
από τθν αναηωογονθτικι δφναμθ του αυγοφ
ωσ φορζα ηωισ. Σε οριςμζνεσ περιοχζσ
κυλοφςαν αυγά πάνω ςτο τραπζηι και
εφχονταν να κυλιςει θ Σαρακοςτι εφκολα
όπωσ τα αυτά.
Τθν Μ. Ραραςκευι δεν τρϊνε γλυκά για τθν
αγάπθ του Χριςτοφ που τον πότιςαν ξφδι.
Ταχινόςουπα, μαροφλι με ξφδι ι φακζσ με ξφδι
είναι τα ςυνικθ φαγθτά. Κανείσ δεν πρζπει να
πιάςει ςτα χζρια του ςφυρί ι βελόνι, γιατί
κεωρείται μεγάλθ αμαρτία.
9.
Η παράδοςθ κζλειοι νοικοκυρζσ ςε όλθ τθν
Ελλάδα να βάφουν τα κόκκινα αβγά τουσ τθ
Μεγάλθ Ρζμπτθ. Σφμφωνα με μια
βορειοελλαδικι παράδοςθ, όταν διαδόκθκε
ότι ο Χριςτόσ αναςτικθκε, πολλοί δεν το
πίςτευαν. Μια γυναίκα, που κρατοφςε αβγά
ςε ζνα καλάκι, αμφιςβιτθςε ότι κα μποροφςε
να ςυμβεί κάτι τζτοιο, λζγοντασ: "Θα ιταν ςαν
να μου λζτε ότι τα άςπρα αβγά που κρατϊ κα
γίνουν κόκκινα". Τότε, ωσ εκ καφματοσ, τα
αβγά τθσ νοικοκυράσ άλλαξαν χρϊμα.
Ραλιά, ςε πολλά χωριά τθσ Μακεδονίασ τα
κόκκινα αβγά τα ζβαφαν με το κόκκινο ξφλο,
τθν "μπακάμθ". Το πρϊτο αβγό το παράχωναν
ςτα αμπζλια , ζνα το κρατοφςαν ςτο
εικονοςτάςι και τθ βαφι δεν τθν ζχυναν αλλά
τθν παράχωναν. Πςοι πενκοφςαν ζβαφαν τα
αβγά τουσ μαφρα.
10.
Καρναβάλι ςτθν Κοηάνθ.Το ζκιμο τθσ
παρζλαςθσ του Καρναβαλιοφ μεταφζρκθκε
ςτθν Ελλάδα από τθν Ιταλία και κυρίωσ από τθ
Βενετία. Οι εκδθλϊςεισ τθσ Αποκριάσ ζχουν
πλζον κακιερωκεί ωσ ζνα ςθμαντικό δρϊμενο
τθσ περιοχισ που προςελκφει πλικοσ
επιςκεπτϊν από τισ γφρω πόλεισ. Οι
εκδθλϊςεισ ξεκινοφν από τθν
«Τςικνοπζμπτθ», 15 μζρεσ πριν τθν τελευταία
Κυριακι τθσ Αποκριάσ.
Λαηαρίνεσ. Αρχαιοελλθνικό ζκιμο που
ςχετίηεται με τθν αναγζννθςθ τθσ φφςθσ και
τθν ανανζωςθ τθσ ηωισ.
Κλιδονα. Ρρόκειται για μια από τισ γιορτζσ
που ανοίγουν τον εορταςτικό κφκλο των
πανθγυριϊν και κρθςκευτικϊν εορτϊν του
καλοκαιριοφ και γιορτάηεται παραδοςιακά
ςτισ 24 Ιουνίου, ςτθ γιορτι του Αϊ Γιάννθ.
11.
Γιορτζσ των Νερϊν.Τετραιμερο πολιτιςτικϊν εκδθλϊςεων.
Κοηανίτικοσ Φανόσ. Το ζκιμο ηωντανεφει τισ θμζρεσ τθσ
Αποκριάσ.
Λαςςάνει. Ρολιτιςτικζσ εκδθλϊςεισ που λαμβάνουν χϊρα τον
Αφγουςτο ςτθν Κοηάνθ.
Λαμπαδθδρομίεσ
Το βράδυ τουΆγιου Γεϊργιου ζβγαιναν τα παιδιά του χωριοφ
κρατϊντασ λαμπάδεσ και φανάρια και γυρνοφςαν τα ςπίτια.
Τα ςπίτια που είχαν Γιϊργο ζδιναν κζραςμα ενϊ τα
υπόλοιπα ζδιναν κάτι άλλο . Τα παιδιά γφριηαν όλο το βράδυ
τραγουδϊντασ.