SlideShare a Scribd company logo
Παράδοση και Έθιμα
Τι είναι παράδοση;
• Είναι ό,τι αναπτύσσεται ιστορικά και
μεταδίδεται(σε ομάδα, κοινωνία κ.λπ.)
• από γενιά σε γενιά, σε συμπεριφορές,
αντιλήψεις, ιδέες, έθιμα, κ.λπ.
• Η μετάδοση στους μεταγενέστερους,
ηθών, εθίμων, δοξασιών, διδαχών,
αντιλήψεων, δραστηριοτήτων,
πρακτικών κλπ.
Το σύνολο των κληρονομικών
μεταβιβασθέντων και δια μέσω των γενεών,
τα παραδεδομένα, τα πατροπαράδοτα.
Το σύνολο των στοιχείων του
πολιτισμού(γνώση, έργα, αξίες, πρότυπα,
τρόπος ζωής, έθιμα, ήθη) που μεταβιβάζονται
από τη μια γενιά στην άλλη.
Παράδοση ακόμη είναι ό,τι έχει επαναληφθεί
πολλές φορές και έχει πλέον παγιωθεί.
Παράδοση είναι ...τo μελωδικό νανούρισμα της μάνας, οι θρύλοι του παππού ,τα κάλαντα, τα
χελιδονίσματα, οι μαντινάδες, τα έθιμα ,οι χοροί και οι σκοποί που μας συντρόφευαν σε κάθε
χαρά ,οι ενδυμασίες ,τα κεντήματα ,τα δίστιχα, τα παιχνίδια και όσα άλλα είναι μέρος της ζωής
του τόπου μας. Κρατήστε περήφανα στις καρδιές σας ,αλώβητο αυτό το θησαυρό και
παραδώστε τον στις επόμενες γενιές! Έτσι θα ακούμε τους παλμούς του τόπου μας ολοζώντανα
και δεν θα σβήσει τίποτε στη χοάνη της παγκοσμιοποίησης!
‘Ήθη και έθιμα
Ήπειρος
Το αναμμένο πουρνάρι
Μια ωραία συνήθεια που βασίζεται σε μια παλιά παράδοση.
Όταν γεννήθηκε ο Χριστός και πήγαν, λέει, οι βοσκοί να
προσκυνήσουν, ήταν νύχτα σκοτεινή. Βρήκαν κάπου ένα ξερό
πουρνάρι κι έκοψαν τα κλαδιά του. Πήρε ο καθένας από ένα
κλαδί στο χέρι, του έβαλε φωτιά και γέμισε το σκοτεινό βουνό
χαρούμενες φωτιές και τριξίματα και κρότους.
Από τότε, λοιπόν, έχουν τη συνήθεια στα χωριά της
Άρτας, όποιος πάει στο σπίτι του γείτονα, για να πει τα “Χρόνια
Πολλά”, καθώς και όλα τα παιδιά τα παντρεμένα, που θα πάνε
στο πατρικό τους, για να φιλήσουν το χέρι του πατέρα και της
μάνας τους, να κρατούν ένα κλαρί πουρνάρι, ή ό,τι άλλο δεντρικό
που καίει τρίζοντας. Στο δρόμο το ανάβουν και το πηγαίνουν έτσι
αναμμένο στο πατρικό τους σπίτι και γεμίζουν χαρούμενες
φωτιές και κρότους τα σκοτεινά δρομάκια του χωριού.
Ακόμη και στα Γιάννενα το ίδιο κάνουν. Μόνο που εκεί δεν
κρατούν ολόκληρο το κλαρί το πουρνάρι αναμμένο στο χέρι τους,
είναι μεγάλη πολιτεία τα Γιάννενα, αλλά κρατούν στη χούφτα
τους μια χεριά δαφνόφυλλα και πουρναρόφυλλα, που τα πετούν
στο τζάκι, μόλις μπούνε και καλημερίσουν. Κι όταν τα φύλλα τα
ξερά πιάσουν φωτιά κι αρχίσουν να τρίζουν και να πετάνε
σπίθες, εύχονται “Αρνιά, κατσίκια, νύφες και γαμπρούς!”.
Μαρτίτσι
Παλαιότερα μικροί και μεγάλοι το φορούσαν την
παραμονή της 1ης Μαρτίου για να μην τους «πιάσει» ο
Μάρτης και τους μαυρίσει! Το μαρτίτσι γίνεται με δύο
ή τρία, συνήθως μάλλινα νήματα σαν πλεξούδα,
χρώματος λευκού και κόκκινου. Το φορούν στον καρπό
ενός χεριού (συνήθως του αριστερού)
σαν κομποσκοίνι και το κρατούν μέχρι το Πάσχα. Κατά
το έθιμο το μαρτίτσι το καίνε με τη λαμπάδα, τη νύχτα
της Αναστάσεως στην εκκλησία.
Τζαμάλεςείναι ο ιδιότυπος συνοικιακός
εορτασμός της αποκριάς που αναβιώνει κάθε χρόνο
στα Γιάννενα. Στην πλατεία της κάθε συνοικίας μέσα
σε έναν κύκλο από άμμο, τοποθετούνται κούτσουρα
και μικροί κορμοί δέντρων και ανάβεται φωτιά που
καίει μέχρι το πρωί της Καθαράς Δευτέρας. Γύρω
από τις τζαμάλες, σύμφωνα με το έθιμο, στήνεται
ένα μεγάλο ολονύκτιο γλέντι με χορό, κρασί και
ζεστή φασολάδα. Οι μεταμφιεσμένοι χορεύουν
γύρω τους, σε διπλές και τριπλές σειρές μέχρι τις
πρώτες πρωινές ώρες. Οι συνοικίες έτσι
συναγωνίζονται για το ποια γειτονιά θα κάνει την
καλύτερη αποκριάτικη γιορτή.
Παραδοσιακά τραγούδια
Τα τραγούδια της Ηπείρου είναι αμέτρητα, αλλά ξεχωρίζουν
τα εξής:
•Μαύρα μου χελιδόνια
•Καπέσοβο
•Ο Κωσταντής
•Ψηλά στην Κωστηλάτα
•Βασιλικός θα γίνω
•Κλέφτες
•Δεροπολίτισσα
•και άλλα πολλά
Παραδοσιακές ενδυμασίες
τι ειναι παραδοση;
Μακεδονία
Ήθη και έθιμα
Ο ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ
Ο Μακεδονικός γάμος έχει
τη δική του τελετουργία.
Έτσι πριν παντρευτεί το
ζευγάρι βάζουν στη νύφη οι
συγγενείς της τη λαϊκή
φορεσιά,και στο γαμπρό
κρεμάνε στο σακάκι του
λίρες. Όταν βγουν απ' την
εκκλησία, τους πετάνε
μήλα, λεμόνια και ψωμί.
Ύστερα οι συγγενείς της
νύφης της δίνουν να πιει
λίγο κρασί και να σπάσει η
ίδια το ποτήρι για να πάνε
όλα καλά.
ΤΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΤΗΣ ΚΟΖΑΝΗΣ
Όταν ανατείλει ο ήλιος και βραδιάσει καλά, άνδρες και γυναίκες φέρνουν
απ' τα σπίτια τους ξύλα. Ύστερα τα στήνουν στο χώμα και τα ανάβουν.
Μετά, φορώντας ρούχα με κουδούνια και μάσκες, αρχίζουν να χορεύουν
και να φωνάζουν γύρω απ' τη φωτιά. Αυτό κρατάει μέχρι τα μεσάνυχτα.
Χριστόξυλο
Στα χωριά της βόρειας Ελλάδας , από τις παραμονές των εορτών ο νοικοκύρης ψάχνει στα
χωράφια και διαλέγει το πιο όμορφο, το πιο γερό , το πιο χοντρό ξύλο από πεύκο ή ελιά και το
πάει σπίτι του. Αυτό ονομάζεται Χριστόξυλο και είναι το ξύλο που θα καίει για όλο το
δωδεκαήμερο των εορτών (από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα) στο τζάκι του σπιτιού.
Πριν ο νοικοκύρης φέρει το Χριστόξυλο, κάθε νοικοκυρά φροντίζει να έχει καθαρίσει το σπίτι
και με ιδιαίτερη προσοχή το τζάκι , ώστε να μη μείνει ούτε ίχνος από την παλιά στάχτη.
Καθαρίζουν ακόμη και την καπνοδόχο , για να μή βρίσκουν πατήματα να κατέβουν οι
καλικάντζαροι, τα κακά δαιμόνια, όπως λένε στα παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα παραμύθια.
Έτσι το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων , όταν όλη η οικογένεια θα είναι μαζεμένη
γύρω από το τζάκι , ο νοικοκύρης του σπιτιού ανάβει την καινούρια φωτιά και μπαίνει στην
πυροστιά το Χριστόξυλο.
Ο λαός λέει ότι καθώς καίγεται το Χριστόξυλο , ζεσταίνεται ο Χριστός , εκεί στην κρύα
σπηλιά της Βηθλεέμ .
Σε κάθε σπιτικό , οι νοικοκυραίοι προσπαθούν το Χριστόξυλο να καίει μέχρι τα Φώτα
Παραδοσιακά τραγούδια
• Χασαπιά- Χασάπικος-
Μακεδονικός
• Γκάϊντα
• Μακεδονικός
• Της Μπάμπως
(Βαμβακόφυτο
Σερρών)
• Γερακίνα (Νιγρίτα)
• Μαντζουράνα
• Ράμνα ή ελαφρύς
αντικριστός
• Τέσκα ή βαρύς
αντικριστός
• Σταμούλω
• Δαχτυλίδια
• Τρεχάτος
• Ζάραμο
• Λεβέντικος
• Νυφιάτικος
• Μήλο μου κόκκινο
• Μπαϊντούσκο
• Μπεράτι Κοζάνης
• Γονατιστός
• Ράϊκος
• Μπεράτικος ή γεροντικός ή
στάρτσκο
Παραδοσιακές ενδυμασίες
τι ειναι παραδοση;
Θράκη
Ήθη και έθιμα
Λένε ότι το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου- 6 Ιανουαρίου) κάθε νύχτα κυκλοφορούν οι
καλικάτζαροι στους δρόμους και στα σπιτικά. Μα τι είναι αυτοί; Είναι αερικά, λέγανε οι
γιαγιάδες πιο παλιά. Ο λαός μας τους βλέπει σαν κάτι μαυριδερά, ψηλά και ξερακιανά όντα
που χορεύουνε και σαλταπηδούνε. Όλο το χρόνο βρίσκονται κάτω από τη γη, στον κάτω κόσμο
και ζηλεύουνε τον απάνω κόσμο.
Γι' αυτό, άλλοι με πριόνια και τσεκούρια κι άλλοι με μπαλτάδες, βάζουν όλη τους τη δύναμη,
να κόψουν τους στύλους, που πάνω σ' αυτούς στηρίζεται η γη, για να την κάνουνε να
βουλιάξει. Όταν φθάνει το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, από φόβο μη βουλιάξει
η γη και τους πλακώσει, φεύγουν ευθύς, κι ανεβαίνουν πάνω στη γη για να τυρρανέψουν τον
κόσμο.
Έτσι οι καλικάτζαροι γυρίζουν στους δρόμους, ανεβαίνουν στα κεραμίδια και καμιά φορά,
όπως λένε, μπαίνουν από το τζάκι σε κανένα σπίτι που δεν είχαν θυμιάσει οι νοικοκυραίοι του.
Γι' αυτό, για καλό και για κακό, εκείνες τις μέρες φροντίζουνε και φράζουνε τις τρύπες των
τζακιών με πανιά. Ακόμα καίνε λιβάνι σε θυμιατό και το τοποθετούν στο τζάκι, γιατί οι
καλικάτζαροι δεν αντέχουν αυτή τη μυρωδιά.
Καλικάτζαροι
Κλήδονας ή Καλογιάννια
Το έθιμο παλαιότερα τελειτο σε πολλά χωριά του νομού με διαφορετικές παραλλαγές.
Συνηθίζεται μάλιστα αυτή τη μέρα στα σταυροδρόμια να ανάβουν φωτιές και να πηδούν
πάνω απ΄αυτές μικροί και μεγάλοι τόσο στα χωριά όσο και στις πόλεις της Θράκης.
Στους Σαρακατσάνους που αναπαριστούν το έθιμο τους κάθε χρόνο υπάρχει ένα
τελετουργικό μαντείας. Αφορά στα ανύπαντρα κορίτσια που αφού μαζέψουν λουλούδια
και δέσουν σ αυτά το δαχτυλίδι τους, τα τοποθετούν μέσα σε ένα μπακιρένιο σκεύος.
Τραγουδώντας το τραγούδι του Αη Γιάννη γεμίζουν στη βρύση το σκεύος με νερό και
όταν επιστρέψουν στις καλύβες μαζεύονται γύρω από την μπακιρένια κούπα, και
βγάζουν από το νερό το πρώτο λουλούδι. Το κορίτσι στο οποίο αντιστοιχεί το λουλούδι
αυτό σύντομα θα παντρευτεί? Στη συνέχεια χορεύουν, τραγουδούν και προσφέρουν
κεράσματα στους παρευρισκόμενους.
Γιορτή του Αγίου Τρύφωνα
Ανήμερα της γιορτής του Αγίου πηγαίνουν στ
΄αμπέλια και κόβουνε από τις τέσσερεις
γωνίες από μία βέργα, κάνουνε τον σταυρό
τους για να τους βοηθάει ο Άγιος και μετά
συγκεντρώνονται οι χωριανοί και με τη
συνοδεία γκάιντας πίνουν χορεύουν και
γλεντάνε μέχρι αργά το βράδυ.
Μπάμπω
Mιά καθαρά γυναικεία γιορτή η γιορτή της Μπάμπως ,η ημέρα της μαμής ,στις 8 Γενάρη ,ανήμερα της αγίας Δόμνας ,
γιορτάζεται στη Θράκη ,όπως άλλωστε και σ΄ όλη την περιοχή της Β .Ελλάδος ,όπου εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από την
Αν. Ρωμυλία και την Αν .Θράκη και τη συναντάμε συχνά και σαν « Γυναικοκρατία ».
Κατά τη διάρκεια όλης της ημέρας η γυναίκα συμπεριφέρεται ως απόλυτη δύναμη, ο άνδρας διακωμωδείται και
περιορίζεται σε ρόλους παραδοσιακά γυναικείους και γι αυτό επικεντρωμένους μέσα στο χώρο του σπιτιού ..΄
Το πανηγύρι των γυναικών δίνει τη δυνατότητα για γλέντι , χορό ,οινοποσία ,κεράσματα που συνοδεύονται με ευχές για
τεκνοποιία ,υγεία ,καλή χρονιά και σοδειά.
Οι γυναίκες στολίζουν τη Μπάμπω και της προσφέρουν ως δώρα το καλάθι με τα μαντήλια ,τις κάλτσες ,τις παντούφλες
,αλλά κυρίως σαπούνι και πετσέτα. Το γιορτινά στολισμένο κάρο με την Μπάμπω και τη συνοδεία των γυναικών γυρνά όλο
το χωριό χαιρετώντας και μοιράζοντας ευχές και καραμέλες ώστε η νέα χρονιά νάναι και καλή και γλυκιά .
Το γλέντι και ο χορός που ακολουθεί κρατά ως το πρωί στα καφενεία, στις πλατείες ,στους δρόμους του χωριού πάντοτε
μόνο από τις γυναίκες ,ενώ το κρασί ,οι πίτες και τα φαγητά προσφέρονται άφθονα
σε όλους τους παρευρισκόμενους.
Τραγούδια
• Ταπεινός
• Ξεσυρτός
• Κουτσός
• Ζωναράδικος
• Ποδαράκι Νταχτιρντό
• Μπαίντούσκο
• Μαντηλάτος
• Σουφλιωτούδα
Παραδοσιακές ενδυμασίες
τι ειναι παραδοση;
Αιγαίο
Ήθη και έθιμα
ΝΑΞΟΣ, απόκριες στις Κυκλάδες με
τους «κουδουνάτους»
Η Νάξος θεωρείται η γενέτειρα του θεού Διονύσου. Από το πρώτο κιόλας Σάββατο της
Αποκριάς, ξεκινά ο εορτασμός με το σφάξιμο των χοίρων και με άλλες εκδηλώσεις. Το
μεσημέρι της τελευταίας Κυριακής στην Απύρανθο, εμφανίζονται οι "κουδουνάτοι". Αυτοί
φορούν κάπα και κουκούλα, γυρνούν το χωριό κάνοντας θόρυβο και προκαλούν με άσεμνες
εκφράσεις. Κρατούν "σόμπα", ξύλο που παραλληλίζεται με το διονυσιακό φαλλό. Μαζί τους
μπλέκονται ο "Γέρος", η "Γριά" και η "Αρκούδα". Στις αποκριάτικες εκδηλώσεις των
"Κουδουνάτων" μπορεί κανείς να δει το "γάμο της νύφης", το "θάνατο", την "ανάσταση του
νεκρού" και το "όργωμα". Την Καθαρή Δευτέρα στις κοινότητες Ποταμιά, Καλόξιδο,
Λειβάδια κ.λπ. οι κάτοικοι ντύνονται "Κορδελάτοι" ή "Λεβέντες". Οι Κορδελάτοι είναι
φουστανελοφόροι που στο φέσι και τους ώμους έχουν κορδέλες. Η δεύτερη ονομασία τους,
"Λεβέντες", αποδίδεται στους πειρατές. Τους ακολουθούν οι ληστές, οι "Σπαραρατόροι",
που αρπάζουν τις κοπέλες για να τις βάλουν με το ζόρι στο χορό και το γλέντι που κρατούν
ως το πρωί. ΚΑΡΠΑΘΟΣ, το Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων Την Καθαρή Δευτέρα
λειτουργεί το Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων. Κάποιοι κάνουν άσχημες χειρονομίες σε
κάποιους άλλους και συλλαμβάνονται από τους Τζαφιέδες (χωροφύλακες) για να
οδηγηθούν στο Δικαστήριο, που το αποτελούν οι σεβάσμιοι του νησιού. Τα αυτοσχέδια
αστεία και τα γέλια ακολουθεί τρικούβερτο γλέντι.
Μόστρα - Χίος
Στα Θυμιανά της Χίου, την περίοδο της αποκριάς και πιο συγκεκριμένα την Κυριακή
της Τυρινής, λαμβάνει χώρα το έθιμο της «Μόστρας». Οι ρίζες αυτού του εθίμου
βρίσκονται στην εποχή του Μεσαίωνα. Η γιορτή να γίνεται σε δύο ημέρες. Το βράδυ
της Παρασκευής της Τυροφάγου και το πρωί της Κυριακής της Τυρινής. Σε αυτό
οφείλεται και η έκφραση «την Παρασκευή την ανεβάζουμε και την Κυριακή την
κατεβάζουμε». Το βράδυ της Παρασκευής, νεαροί κυρίως, φοράνε παλιά ρούχα,
γυναικεία ή αντρικά, καλύπτουν το πρόσωπό τους με αυτοσχέδιες μάσκες (τις
μουτσουναριές) και κάνουν διάφορα σκετς σκορπώντας το κέφι, το γέλιο και τη χαρά.
Αυτοί είναι οι κουδουνάτοι. Την Κυριακή εκκλησιάζονται όλοι στα εξωκλήσια του
Αγίου Ιωάννη και του Αγίου Δημητρίου. Μετά την λειτουργία κατευθύνονται στο
νεκροταφείο του χωριού με συνοδεία οργάνων που παίζουν το ρυθμό του ταλιμιού.
Τελικός προορισμός είναι η κεντρική πλατεία του χωριού, όπου και χορεύουν το
ταλίμι. Ταλίμι ονομάζεται ένας χορός που αναπαριστά τις μάχες των Χιωτών με τους
πειρατές. Μετά το ταλίμι ακολουθεί ένας άλλος χορός, ο «Δετός» όπου οι χορευτές
πιάνονται από τους ώμους, σχηματίζουν έναν κύκλο, και χορεύουν. Κατόπιν και πάλι
με την συνοδεία μουσικών οργάνων οδηγούνται όλοι στην εκκλησία του Αγίου
Ευστρατίου, όπου στα κάγκελα του ναού κρεμούν Χιώτικα λάβαρα και σημαίες.
ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ
Με ιδιαίτερο χρώμα και με διαφορετικά έθιμα από νησί σε νησί και από χωριό σε χωριό
γιορτάζονται τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά στα νησιά της Δωδεκανήσου.
Οι προετοιμασίες ξεκινούν από τις προηγούμενες μέρες των Χριστουγέννων και κορυφώνονται
την Πρωτοχρονιά και τα Φώτα. Από τα χαρακτηριστικά των εκδηλώσεων είναι ότι οι κάτοικοι
της Δωδεκανήσου 40 ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα βρισκόταν σε νηστεία με σκοπό να
προετοιμαστούν για τη γέννηση του Χριστού και να απολαύσουν στη συνέχεια το
Χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Κύριο φαγητό στα περισσότερα νησιά της Δωδεκανήσου ήταν και
σε γενικές γραμμές παραμένει, παράλληλα με τη γαλοπούλα τα τελευταία χρόνια, το ψητό
χοιρινό κρέας. Σε αρκετά χωριά της Ρόδου, το σφάξιμο του χοίρου που μεγάλωναν οι
οικογένειες γινόταν σε παρέες και με ειδική ιεροτελεστία. Από τα Χριστουγεννιάτικα φαγητά
ήταν επίσης τα παραδοσιακά ?γιαπράκια? τα οποία δεν έλειπαν από το τραπέζι. Σε ότι αφορά
τα γλυκά τόσο στη Ρόδο όσο και στα υπόλοιπα νησιά το χαρακτηριστικό είναι οι δίπλες, οι
οποίες εξακολουθούν να κατασκευάζονται και σήμερα.
Την Πρωτοχρονιά ένα από τα έθιμα τα οποία και σήμερα διατηρείται είναι το έθιμο της
«μπουλουστρίνας». Τα μικρά παιδιά την πρώτη ημέρα του χρόνου επισκέπτονται τους
συγγενείς (γιαγιάδες, παππούδες, θείους, νονούς) και παίρνουν από αυτούς χρηματικό ποσό
εν είδει δώρου το οποίο ονομάζεται μπουλουστρίνα. Το έθιμο αυτό διατηρείται μέχρι και τώρα
στις περισσότερες περιοχές της Δωδεκανήσου.
Από τα αξιοσημείωτα των ημερών είναι ότι την ημέρα των Χριστουγέννων οι κάτοικοι της
Ρόδου συνηθίζουν να πηγαίνουν οικογενειακά στην εκκλησία και αμέσως μετά να
επισκέπτονται τους ηλικιωμένους γονείς και παππούδες για τις σχετικές ευχές.
ΣΑΜΟΣ
Τις μέρες των Χριστουγέννων φτιάχνουν τα γλυκά για να γλυκάνουν τον νεογέννητο
Χριστό ενώ σφάζουν τα χοιρινά για να φτιάξουν την λεγόμενη "πηχτή", δηλαδή
βρασμένο χοιρινό κρέας με λεμόνι που το αφήνουν να πήξει για να το φάνε ανήμερα
τα Χριστούγεννα. Το πρωί της παραμονής των Χριστουγέννων τα παιδιά λένε τα
κάλαντα για να πάρουν χρήματα και γλυκίσματα. Την παραμονή της πρωτοχρονιάς
φτιάχνουν τις βασιλόπιττες και ανήμερα βάζουν το ρόδι πίσω από την πόρτα για να το
σπάσουν με το ποδαρικό ώστε να είναι γεμάτο ευτυχία το σπίτι όλο το χρόνο όπως
είναι γεμάτο και το ρόδι. Την παραμονή από νωρίς το πρωί τα παιδιά λένε τα κάλαντα
ενώ ανήμερα το μεσημέρι πηγαίνουν την "ΠΡΟΒΕΝΤΑ" ένα πιάτο με βασιλόπιτα και
γλυκά στους γονείς θέλοντας να τους δείξουν την αγάπη τους και την φροντίδα τους
ενώ εκείνοι θα τους δώσουν την λεγόμενη "ΜΠΟΥΠΙΣΤΡΙΝΑ" δηλαδή χρήματα και
γλυκά.
Την παραμονή των Φώτων τα παιδιά βγαίνουν να πουν τα κάλαντα ενώ ανήμερα
πάνε όλοι μαζί σε μια Εκκλησία, τον Μητροπολιτικό Ναό (Μονοκκλησιά) και μετά το
τέλος της λειτουργίας σχηματίζεται πομπή που φτάνει στο λιμάνι όπου τελείται ο
αγιασμός των υδάτων.
ΚΡΗΤΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ
Ο Κρητικός γάμος και η Κρητική βάφτιση, πρόκειται για ξεχωριστές
εκδηλώσεις που μπορεί να διαρκέσουν αρκετές μέρες, ώστε να εκδηλωθεί
πλήρως η χαρά των φίλων και των συγγενών. Κρατώντας πολύ στενούς τους
οικογενειακούς δεσμούς δίνουν κατ’αρχήν μεγάλη έμφαση στην έγκριση και
συμμετοχή της οικογένειας. Ο πατέρας και αρχηγός της οικογένειας είναι ο
υπεύθυνος για την έγκριση του γάμου και το μελλόνυμφο ζευγάρι οφείλει, όχι
μόνο να ακολουθήσει την συμβουλή του αλλά και να αποδεχτεί την πιθανή
αντίθετη γνώμη του. Μετά την επίσημη έγκριση του πατέρα, με την παρουσία
παπά, πραγματοποιείται η τελετή την μνηστείας και, αφού συνταχθεί το
προικοσύμφωνο, που ορίζει τις οικονομικές λεπτομέρειες του γάμου, ορίζεται
η ημερομηνία του μυστηρίου. Ακολουθεί το “κάλεσμα”, όπου προσκαλούνται
όλοι. Μέχρι την ημέρα του μυστηρίου οι συγγενείς και φίλοι στέλνουν δώρα,
τα λεγόμενα “κανίσκια” που είναι ένα καλάθι με λάδι, τυρί, κρασί και πατάτες.
Την παραμονή όλοι βοηθούν τους “προικαδόρους” στη μεταφορά των
προικιών της νύφης στο σπίτι του γαμπρού.
Τα φορτώνουν πάνω σε στολισμένα άλογα που ακολουθούνται από την
πομπή συγγενών και φίλων, ενώ ακούγονται πυροβολισμοί και κρητικές
μαντινάδες. Σε όσους συμμετέχουν στη προετοιμασία του γάμου
προσφέρονται νόστιμες σπιτικές δίπλες με μέλι και η περίφημη κρητική
κουλούρα με τον υπέροχο στολισμό, που φτιάχνεται μόνο σ’ αυτές τις
περιπτώσεις. Η τελετή ξεκινά με πομπή από το σπίτι του γαμπρού που
συνοδεύεται από μαντινάδες και ντουφεκιές και καταλήγει στο σπίτι
της νύφης. Εκεί μια μαντινάδα τραγουδισμένη από γλυκιά γυναικεία
φωνή πείθει την οικογένεια της νύφης να ανοίξει την πόρτα που μέχρι
τότε παραμένει κλειστή. Αφού ανταλλάσονται φιλιά και ευχές, το
χτύπημα της καμπάνας ειδοποιεί τους μελλόνυμφους πως πρέπει να
κατευθυνθούν προς την εκκλησία. Μετά τη τελετή, το ζευγάρι φτάνει
στο σπίτι του γαμπρού, όπου η μητέρα του ταϊζει τη νύφη μελοκάρυδο
και χαράζει σταυρό στη πόρτα, ενώ η νύφη χύνει μέλι στην είσοδο και
σπάει ένα ρόδι, για να γίνει ο γάμος γλυκός σαν το μέλι και καρπερός
σαν το ρόδι. Το γλέντι ξεκινά με τραγούδια που λέει πρώτο το ζευγάρι
και συνεχίζεται με χορό και φαγοπότι που φτάνουν μέχρι το πρωί.
Χριστούγεννα στο ΡέθυμνοΤα Χριστούγεννα είναι μια περίοδος
ιδιαίτερα γιορτινή για το Ρέθυμνο.
Επηρεασμένο και αυτό από τη
δυτικοευρωπαική κουλτούρα τα
Χριστούγεννα είναι λαμπερά, γεμάτα φώτα
και στολίδια. Τα καταστήματα και γενικότερα
οι δρόμοι της πόλης βάζουν τα γιορτηνά
τους από νωρίς για να υποδεχθούν τους
εορτασμούς των Χριστουγέννων.
Εντυπωσιακοί στολισμοί και αμέτρητα φώτα,
σχηματίζουν ένα μαγευτικό θέαμα. Στα
σπίτια οι νοικοκυρές φτιάχνουν τα
παραδοσιακά γλυκά όπως τα μελομακάρονα
και τους κουραμπιέδες. Στο παρελθον, τα
μελομακάρονα ήταν αποκλειστικά για τα
Χριστούγεννα και οι κουραμπιεδες
αποκλειστικά για την πρωτοχρονιά. Ενα
ακόμα έθιμο εκείνες τις ημέρες είναι την
παραμονή της μέρας των Χριστουγέννων (25
Δεκεμβρίου) και της Πρωτοχρονιάς (1
Ιανουρίου), όπου τα παιδιά πηγαίνουν από
σπίτι σε σπίτι λέγοντας τα κάλαντα και
παίρνοντας χρήματα ή δώρα σαν
ανταπόδοση.
Τα κάλαντα συνοδεύονται από με το τρίγωνο ή ακόμα και κιθάρες,
ακορντεόν, λύρες, ή φυσαρμόνικες. Στην Κρήτη, όπως και στα υπόλοιπα
μέρη της Ελλάδας το Χριστουγεννιάτικο δέντρο έχει ξεχωριστή θέση σε
κάθε σπίτι. Αυτό το έθιμο δεν υπήρχε στο παρελθόν στην Κρήτη, αλλά
ήρθε με το κύμα της παγκοσμιοποίησης από τη δύση. Την
Πρωτοχρονιά, το έθιμο της βασιλόπιτας κρατάει από τα αρχαίγονα
χρόνια. Την παραμονή, με την αλλαγή του χρόνου, κάθε σπίτι κόβει τη
βασιλόπιτα, η οποία κρύβει ένα φλουρί. Το πρώτο κομμάτι θεωρείται
του Χριστού, το δεύτερο του σπιτιού και τα υπόλοιπα των
παρεβρισκομένων. Σε όποιον τύχει το φλουρί, εκείνος παίρνει δώρα και
είναι ο τυχερός της χρονιάς. Με τον καινούργιο χρόνο κάθε σπίτι έχει το
έθιμο του ποδαρικού. Ποδαρικό κάνει ο πρώτος που θα μπει στο σπίτι
τον καινούργιο χρόνο, και θεωρήται ότι θα φέρει γούρι για τον
υπόλοιπο χρόνο. Τέλος, μέρος των εθίμων της νέας γεννιάς είναι το
παίξιμο χαρτιών περιμένοντας την αλλαγή του χρόνου. Τα ποσά είναι
συνήθως χαμηλά αφού ο σκοπός είναι η διασκέδαση και όχι το κέρδος.
Παραδοσιακοί χοροί
• Λέρικος
• Συρτός
• Συρτός της Σερίφου
• Συρτός της Νάξου
• Συρτός της Κύθνου
• Χορός της Αμοργού
• Μπάλος
• Τράτα
• Κρεμαστή
• Ίσσος
• Συρτός της Ρόδου
• Μηχανικός
• Καλυμιώτικος
• Ικαριότικος
• Σούστα
• Πηδηχτός
• Τριζάλης
• Απανωμερίτης
• Μικρό μικράκι
• Σιγανός
Παραδοσιακές ενδυμασίες
τι ειναι παραδοση;
τι ειναι παραδοση;
Παραδοσιακά επαγγέλματα
Καρβουνιάρης
Καροποιός
Καρεκλάς
Αγωγιάτες ή κυραντζήδες
Ασβεστάς
Μποσταντζήδες
Ο σιδεράς
Ο ράφτης
Σαμαράς
Οι σκαλιστάδες
Καλαθάς
Καροτσέρης
Καστανάς
Κεραμουργός
Mπακάλης-Καφετζής
Παγοπώλης
Πεταλωτής-αλμπάνης-καλιγωτής
Οι πετράδες
Πλανόδιος φωτογράφος
Συρμακεσήδες
Ταμπάκης
Τροχιστής
Τσαμπάσης
Τσαρουχάς-Tσαγκάρης
Ο βαγενάς ή βαρελάς
Χαμάλης ή βαστάζος
Χανιαντζής
Χτιστάδες
Οι υφάντρες
Ψαθάς
Οι Σκαλιστάδες
Οι Σκαλιστάδες
τι ειναι παραδοση;
τι ειναι παραδοση;
τι ειναι παραδοση;
Συμπέρασμα
Η παράδοση μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει μέσα από τον σεβασμό και τη διατήρηση της
αυθεντικής της πλευράς, αλλά παράλληλα με την αποφυγή της καθολικής και δουλικής
απομίμησής της. Με αυτό τον τρόπο δίνεται η δυνατότητα να διατηρηθεί ζωντανός ένας
διαρκής απροκατάληπτος «διάλογος» ανάμεσα στους προγενέστερους και τους
μεταγενέστερους ενός λαού.
Όχι μόνο η ύπαρξη λαογραφικών μουσείων, αλλά η σύγχρονη τεχνολογία βοηθούν
αποτελεσματικά στην διατήρηση και ανάδειξη της λαϊκής παράδοσης (λαϊκή τέχνη,
παραμύθια, τραγούδια, χοροί, ήθη – έθιμα, σκεύη, παραδοσιακοί οικισμοί),συμβάλλοντας
έτσι στην κατανόηση και αξιοποίηση του παρελθόντος, αλλά και τη σύνδεσή του με το
παρόν. Μέσα από την προστασία του πολιτισμικού πλούτου του παρελθόντος προάγεται
παράλληλα και η συγκρότηση και διατήρηση της εθνικής ταυτότητας αλλά και η εθνική
αυτογνωσία, κάτι που είναι ζητούμενο στη σημερινή εποχή.
Παράδοση και «λαϊκός πολιτισμός» δε σημαίνουν οπισθοδρόμηση, αλλά είναι έννοιες
φύσει δυναμικές, αφού εξελίσσονται μέσα στις τρεις διαστάσεις του χρόνου : παρελθόν,
παρόν, μέλλον, μεταβιβάζοντας τον ζωντανό πλούτο του παρελθόντος στο μέλλον. Είναι
στο χέρι όλων μας να αποτελέσουμε τους συνδετικούς κρίκους αυτής της μεταβίβασης.
Δικτυογραφία
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%B6%CE%B1%CE%BC%CE%AC%CE%BB%CE%B5%
CF%82
http://www.altsantiri.gr/ellada/apokries-2017-ta-ithi-ke-ethima-ana-tin-ellada-ikones/
http://laikiparadosi.webnode.gr/%CE%AE%CE%B8%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-
%CE%AD%CE%B8%CE%B9%CE%BC%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-
%CF%84%CF%8C%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%BC%CE%B1%CF%82/
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%B4%CE%BF%CF%83%
CE%B7
http://ellinwnparadosi.blogspot.gr/2010/10/blog-post.html
http://ligapola.blogspot.gr/2008/08/blog-post_09.html
https://www.google.gr/search?q=%CE%B7%CF%80%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%BF%CF%8
2&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=0ahUKEwii9PH1ndTTAhVBiRoKHWCxABoQ_AUICigB&
biw=1920&bih=988#imgrc=nCZeB5k95BK-DM
https://opyrros.wordpress.com/2012/09/29/%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%AC-
%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%BC%CE%B1%CF%83%CF%
84%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-
%CE%AE%CF%80%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%BF/
http://www.xanthi.ilsp.gr/cultureportalweb/viewitems.php?topic_id=13&level=2&belongs=
9&area_id=3&lang=gr
http://giparakis.gr/%CE%B7%CE%B8%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-
%CE%B5%CE%B8%CE%B9%CE%BC%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%83-
%CE%BA%CF%81%CE%B7%CF%84%CE%B7%CF%83/

More Related Content

What's hot

Tου γιοφυριού της ;Aρτας
Tου γιοφυριού της ;AρταςTου γιοφυριού της ;Aρτας
Tου γιοφυριού της ;Aρτας
Stella Stath
 
Εισαγωγή Ξενοφώντα: Ερωτήσεις & Απαντήσεις Τράπεζας Θεμάτων Ι.Ε.Π.
Εισαγωγή Ξενοφώντα: Ερωτήσεις & Απαντήσεις Τράπεζας Θεμάτων Ι.Ε.Π. Εισαγωγή Ξενοφώντα: Ερωτήσεις & Απαντήσεις Τράπεζας Θεμάτων Ι.Ε.Π.
Εισαγωγή Ξενοφώντα: Ερωτήσεις & Απαντήσεις Τράπεζας Θεμάτων Ι.Ε.Π.
Thanos Stavropoulos
 
ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΡΗΜΑΤΩΝ
ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΡΗΜΑΤΩΝΠΑΡΑΓΩΓΑ ΡΗΜΑΤΩΝ
ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΡΗΜΑΤΩΝ
mono030156
 
διαγωνισμα α τετραμηνου στο μαθημα της νεοελληνικης λογοτεχνιας
διαγωνισμα α τετραμηνου στο μαθημα της νεοελληνικης λογοτεχνιαςδιαγωνισμα α τετραμηνου στο μαθημα της νεοελληνικης λογοτεχνιας
διαγωνισμα α τετραμηνου στο μαθημα της νεοελληνικης λογοτεχνιας
Ria Papamanoli
 
Π. Δέλτα,Πρώτες ενθυμήσεις, ερμηνευτικό σχεδιάγραμμα
Π. Δέλτα,Πρώτες ενθυμήσεις, ερμηνευτικό σχεδιάγραμμαΠ. Δέλτα,Πρώτες ενθυμήσεις, ερμηνευτικό σχεδιάγραμμα
Π. Δέλτα,Πρώτες ενθυμήσεις, ερμηνευτικό σχεδιάγραμμα
Georgia Dimitropoulou
 
αρχικοι χρονοι
αρχικοι χρονοιαρχικοι χρονοι
αρχικοι χρονοι
Georgia Sofi
 
Νεοελληνική Γλώσσα Α γυμνασίου-ενότητα 1
Νεοελληνική Γλώσσα Α γυμνασίου-ενότητα 1Νεοελληνική Γλώσσα Α γυμνασίου-ενότητα 1
Νεοελληνική Γλώσσα Α γυμνασίου-ενότητα 1
EVANGELOS LITSOS
 
ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
emathites
 
Η τιμή και το χρήμα
Η τιμή και το χρήμαΗ τιμή και το χρήμα
Η τιμή και το χρήμα
lykialys
 
Γλώσσα Α' Γυμνασίου- σχέδιο μαθήματος/ πρόταση διδασκαλίας
Γλώσσα Α' Γυμνασίου- σχέδιο μαθήματος/ πρόταση διδασκαλίαςΓλώσσα Α' Γυμνασίου- σχέδιο μαθήματος/ πρόταση διδασκαλίας
Γλώσσα Α' Γυμνασίου- σχέδιο μαθήματος/ πρόταση διδασκαλίας
SxedioMathimatos
 
2. Κυκλαδικός πολιτισμός
2. Κυκλαδικός πολιτισμός2. Κυκλαδικός πολιτισμός
2. Κυκλαδικός πολιτισμός
Kvarnalis75
 
ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗ
ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗ
ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗ
somakris
 
διαγωνισμα 3η ενοτητα αρχαια β γυμνασίου
διαγωνισμα 3η ενοτητα αρχαια β γυμνασίουδιαγωνισμα 3η ενοτητα αρχαια β γυμνασίου
διαγωνισμα 3η ενοτητα αρχαια β γυμνασίου
Sofia Telidou
 
Αφηγηματκές τεχνικές
Αφηγηματκές τεχνικέςΑφηγηματκές τεχνικές
Αφηγηματκές τεχνικές
haranna
 
Μινωικός πολιτισμός
Μινωικός πολιτισμόςΜινωικός πολιτισμός
Μινωικός πολιτισμός
vasso76
 
μανιταρια στην πολη σημειωσεις
μανιταρια στην πολη σημειωσειςμανιταρια στην πολη σημειωσεις
μανιταρια στην πολη σημειωσεις
Dimitra Stefani
 
ΑΡΧΑΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ
ΑΡΧΑΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣΑΡΧΑΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ
ΑΡΧΑΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ
Georgia Sofi
 
Φύλλο εργασίας δομημένης μορφής Ιλιάδα , Α, 54- 306,Β Γυμνασίου
Φύλλο εργασίας δομημένης μορφής Ιλιάδα , Α, 54- 306,Β ΓυμνασίουΦύλλο εργασίας δομημένης μορφής Ιλιάδα , Α, 54- 306,Β Γυμνασίου
Φύλλο εργασίας δομημένης μορφής Ιλιάδα , Α, 54- 306,Β Γυμνασίου
mvourtsian
 
"ολυμπιακος υμνος" κωστης παλαμας
"ολυμπιακος υμνος"      κωστης παλαμας "ολυμπιακος υμνος"      κωστης παλαμας
"ολυμπιακος υμνος" κωστης παλαμας
4ο Γυμνάσιο Αγίων Αναργύρων/ Ρούσση Μαρία πε02
 
ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ
ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ
ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ
Αγγελα Μπουρτζακη
 

What's hot (20)

Tου γιοφυριού της ;Aρτας
Tου γιοφυριού της ;AρταςTου γιοφυριού της ;Aρτας
Tου γιοφυριού της ;Aρτας
 
Εισαγωγή Ξενοφώντα: Ερωτήσεις & Απαντήσεις Τράπεζας Θεμάτων Ι.Ε.Π.
Εισαγωγή Ξενοφώντα: Ερωτήσεις & Απαντήσεις Τράπεζας Θεμάτων Ι.Ε.Π. Εισαγωγή Ξενοφώντα: Ερωτήσεις & Απαντήσεις Τράπεζας Θεμάτων Ι.Ε.Π.
Εισαγωγή Ξενοφώντα: Ερωτήσεις & Απαντήσεις Τράπεζας Θεμάτων Ι.Ε.Π.
 
ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΡΗΜΑΤΩΝ
ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΡΗΜΑΤΩΝΠΑΡΑΓΩΓΑ ΡΗΜΑΤΩΝ
ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΡΗΜΑΤΩΝ
 
διαγωνισμα α τετραμηνου στο μαθημα της νεοελληνικης λογοτεχνιας
διαγωνισμα α τετραμηνου στο μαθημα της νεοελληνικης λογοτεχνιαςδιαγωνισμα α τετραμηνου στο μαθημα της νεοελληνικης λογοτεχνιας
διαγωνισμα α τετραμηνου στο μαθημα της νεοελληνικης λογοτεχνιας
 
Π. Δέλτα,Πρώτες ενθυμήσεις, ερμηνευτικό σχεδιάγραμμα
Π. Δέλτα,Πρώτες ενθυμήσεις, ερμηνευτικό σχεδιάγραμμαΠ. Δέλτα,Πρώτες ενθυμήσεις, ερμηνευτικό σχεδιάγραμμα
Π. Δέλτα,Πρώτες ενθυμήσεις, ερμηνευτικό σχεδιάγραμμα
 
αρχικοι χρονοι
αρχικοι χρονοιαρχικοι χρονοι
αρχικοι χρονοι
 
Νεοελληνική Γλώσσα Α γυμνασίου-ενότητα 1
Νεοελληνική Γλώσσα Α γυμνασίου-ενότητα 1Νεοελληνική Γλώσσα Α γυμνασίου-ενότητα 1
Νεοελληνική Γλώσσα Α γυμνασίου-ενότητα 1
 
ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
 
Η τιμή και το χρήμα
Η τιμή και το χρήμαΗ τιμή και το χρήμα
Η τιμή και το χρήμα
 
Γλώσσα Α' Γυμνασίου- σχέδιο μαθήματος/ πρόταση διδασκαλίας
Γλώσσα Α' Γυμνασίου- σχέδιο μαθήματος/ πρόταση διδασκαλίαςΓλώσσα Α' Γυμνασίου- σχέδιο μαθήματος/ πρόταση διδασκαλίας
Γλώσσα Α' Γυμνασίου- σχέδιο μαθήματος/ πρόταση διδασκαλίας
 
2. Κυκλαδικός πολιτισμός
2. Κυκλαδικός πολιτισμός2. Κυκλαδικός πολιτισμός
2. Κυκλαδικός πολιτισμός
 
ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗ
ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗ
ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗ
 
διαγωνισμα 3η ενοτητα αρχαια β γυμνασίου
διαγωνισμα 3η ενοτητα αρχαια β γυμνασίουδιαγωνισμα 3η ενοτητα αρχαια β γυμνασίου
διαγωνισμα 3η ενοτητα αρχαια β γυμνασίου
 
Αφηγηματκές τεχνικές
Αφηγηματκές τεχνικέςΑφηγηματκές τεχνικές
Αφηγηματκές τεχνικές
 
Μινωικός πολιτισμός
Μινωικός πολιτισμόςΜινωικός πολιτισμός
Μινωικός πολιτισμός
 
μανιταρια στην πολη σημειωσεις
μανιταρια στην πολη σημειωσειςμανιταρια στην πολη σημειωσεις
μανιταρια στην πολη σημειωσεις
 
ΑΡΧΑΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ
ΑΡΧΑΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣΑΡΧΑΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ
ΑΡΧΑΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ
 
Φύλλο εργασίας δομημένης μορφής Ιλιάδα , Α, 54- 306,Β Γυμνασίου
Φύλλο εργασίας δομημένης μορφής Ιλιάδα , Α, 54- 306,Β ΓυμνασίουΦύλλο εργασίας δομημένης μορφής Ιλιάδα , Α, 54- 306,Β Γυμνασίου
Φύλλο εργασίας δομημένης μορφής Ιλιάδα , Α, 54- 306,Β Γυμνασίου
 
"ολυμπιακος υμνος" κωστης παλαμας
"ολυμπιακος υμνος"      κωστης παλαμας "ολυμπιακος υμνος"      κωστης παλαμας
"ολυμπιακος υμνος" κωστης παλαμας
 
ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ
ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ
ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ
 

Similar to τι ειναι παραδοση;

Έθιμα Δωδεκαήμερου
Έθιμα ΔωδεκαήμερουΈθιμα Δωδεκαήμερου
Έθιμα Δωδεκαήμερου
Δήμητρα Τζίνου
 
Παραδοσιακά ήθη και έθιμα της Κρήτης
Παραδοσιακά ήθη και έθιμα της ΚρήτηςΠαραδοσιακά ήθη και έθιμα της Κρήτης
Παραδοσιακά ήθη και έθιμα της Κρήτης
Καλλιόπη Κωσταριδάκη
 
ήθη και έθιμα της κρήτης
ήθη και έθιμα της κρήτηςήθη και έθιμα της κρήτης
ήθη και έθιμα της κρήτης
cristosx2012abc
 
Έθιμα Χριστουγέννων & Πρωτοχρονιάς
Έθιμα Χριστουγέννων & ΠρωτοχρονιάςΈθιμα Χριστουγέννων & Πρωτοχρονιάς
Έθιμα Χριστουγέννων & Πρωτοχρονιάς
5gymstud1
 
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ
calliopekritikou
 
ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ.pptx
ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ.pptxΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ.pptx
ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ.pptx
eucharis
 
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.pdf
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.pdfΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.pdf
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.pdf
Vivi Carouzou
 
e-εφημερίδ@ του 21
e-εφημερίδ@ του 21e-εφημερίδ@ του 21
e-εφημερίδ@ του 21
Ιωαννα Χαλκιά
 
Αφιέρωμα στα Χριστούγεννα
Αφιέρωμα στα ΧριστούγενναΑφιέρωμα στα Χριστούγεννα
Αφιέρωμα στα Χριστούγεννα
14gymnasiokallitheas
 
εθιμα
εθιμαεθιμα
εθιμα
Maria Rokadaki
 
η εφημεριδα μας
η εφημεριδα μαςη εφημεριδα μας
χριστουγεννιάτικα έθιμα της μακεδονίας
χριστουγεννιάτικα έθιμα της μακεδονίαςχριστουγεννιάτικα έθιμα της μακεδονίας
χριστουγεννιάτικα έθιμα της μακεδονίας
Tsormpatzoglou Nestor
 
Χριστουγεννιατικα ηθη και εθιμα της Ανατ. Θράκης
Χριστουγεννιατικα ηθη και εθιμα της Ανατ. ΘράκηςΧριστουγεννιατικα ηθη και εθιμα της Ανατ. Θράκης
Χριστουγεννιατικα ηθη και εθιμα της Ανατ. Θράκης
Than Kioufe
 
ροδοχορι2
ροδοχορι2ροδοχορι2
ροδοχορι2
papackost
 
χριστουγεννιατικα εθιμα
χριστουγεννιατικα εθιμαχριστουγεννιατικα εθιμα
χριστουγεννιατικα εθιμα
Tsormpatzoglou Nestor
 
Έθιμα , Κυριάκος-Χριστόφορος-Γιώργος Κ.
Έθιμα , Κυριάκος-Χριστόφορος-Γιώργος Κ.Έθιμα , Κυριάκος-Χριστόφορος-Γιώργος Κ.
Έθιμα , Κυριάκος-Χριστόφορος-Γιώργος Κ.
1ο Δημοτικό Σχολείο Παλαιού Φαλήρου
 
Mike ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ
Mike ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ Mike ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ
Mike ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ
2ο Δημοτικό Σχολείο Ξάνθης
 

Similar to τι ειναι παραδοση; (20)

Έθιμα Δωδεκαήμερου
Έθιμα ΔωδεκαήμερουΈθιμα Δωδεκαήμερου
Έθιμα Δωδεκαήμερου
 
Παραδοσιακά ήθη και έθιμα της Κρήτης
Παραδοσιακά ήθη και έθιμα της ΚρήτηςΠαραδοσιακά ήθη και έθιμα της Κρήτης
Παραδοσιακά ήθη και έθιμα της Κρήτης
 
ήθη και έθιμα της κρήτης
ήθη και έθιμα της κρήτηςήθη και έθιμα της κρήτης
ήθη και έθιμα της κρήτης
 
christmas 1
christmas 1christmas 1
christmas 1
 
Έθιμα Χριστουγέννων & Πρωτοχρονιάς
Έθιμα Χριστουγέννων & ΠρωτοχρονιάςΈθιμα Χριστουγέννων & Πρωτοχρονιάς
Έθιμα Χριστουγέννων & Πρωτοχρονιάς
 
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ
 
ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ.pptx
ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ.pptxΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ.pptx
ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ.pptx
 
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.pdf
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.pdfΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.pdf
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.pdf
 
e-εφημερίδ@ του 21
e-εφημερίδ@ του 21e-εφημερίδ@ του 21
e-εφημερίδ@ του 21
 
Αφιέρωμα στα Χριστούγεννα
Αφιέρωμα στα ΧριστούγενναΑφιέρωμα στα Χριστούγεννα
Αφιέρωμα στα Χριστούγεννα
 
εθιμα
εθιμαεθιμα
εθιμα
 
η εφημεριδα μας
η εφημεριδα μαςη εφημεριδα μας
η εφημεριδα μας
 
χριστουγεννιάτικα έθιμα της μακεδονίας
χριστουγεννιάτικα έθιμα της μακεδονίαςχριστουγεννιάτικα έθιμα της μακεδονίας
χριστουγεννιάτικα έθιμα της μακεδονίας
 
Χριστουγεννιατικα ηθη και εθιμα της Ανατ. Θράκης
Χριστουγεννιατικα ηθη και εθιμα της Ανατ. ΘράκηςΧριστουγεννιατικα ηθη και εθιμα της Ανατ. Θράκης
Χριστουγεννιατικα ηθη και εθιμα της Ανατ. Θράκης
 
ροδοχορι2
ροδοχορι2ροδοχορι2
ροδοχορι2
 
ηθη και εθιμα
ηθη και εθιμαηθη και εθιμα
ηθη και εθιμα
 
Pontiki9
Pontiki9Pontiki9
Pontiki9
 
χριστουγεννιατικα εθιμα
χριστουγεννιατικα εθιμαχριστουγεννιατικα εθιμα
χριστουγεννιατικα εθιμα
 
Έθιμα , Κυριάκος-Χριστόφορος-Γιώργος Κ.
Έθιμα , Κυριάκος-Χριστόφορος-Γιώργος Κ.Έθιμα , Κυριάκος-Χριστόφορος-Γιώργος Κ.
Έθιμα , Κυριάκος-Χριστόφορος-Γιώργος Κ.
 
Mike ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ
Mike ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ Mike ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ
Mike ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ
 

More from gel zosim

Cern
CernCern
Cern
gel zosim
 
Cern
CernCern
Cern
gel zosim
 
ΨΗΦΙΑΚΟ_ΜΟΥΣΕΙΟ
ΨΗΦΙΑΚΟ_ΜΟΥΣΕΙΟΨΗΦΙΑΚΟ_ΜΟΥΣΕΙΟ
ΨΗΦΙΑΚΟ_ΜΟΥΣΕΙΟ
gel zosim
 
Μεντρεσές και Τζαμί Βεληγιέ
Μεντρεσές και Τζαμί ΒεληγιέΜεντρεσές και Τζαμί Βεληγιέ
Μεντρεσές και Τζαμί Βεληγιέ
gel zosim
 
Axiotheata kastrou
Axiotheata kastrouAxiotheata kastrou
Axiotheata kastrou
gel zosim
 
Othomanika loutra
Othomanika loutraOthomanika loutra
Othomanika loutra
gel zosim
 
Ieros naos agiou_nikolaou_kopanon
Ieros naos agiou_nikolaou_kopanonIeros naos agiou_nikolaou_kopanon
Ieros naos agiou_nikolaou_kopanon
gel zosim
 
Kterio kaplaneiou s_kh_oles
Kterio kaplaneiou s_kh_olesKterio kaplaneiou s_kh_oles
Kterio kaplaneiou s_kh_oles
gel zosim
 
Axiotheata kastrou
Axiotheata kastrouAxiotheata kastrou
Axiotheata kastrou
gel zosim
 
Osman tsiaous tzami
Osman tsiaous tzamiOsman tsiaous tzami
Osman tsiaous tzami
gel zosim
 
Papazogleios uphantike skhole
Papazogleios uphantike skholePapazogleios uphantike skhole
Papazogleios uphantike skhole
gel zosim
 
Arkhontiko misiou
Arkhontiko misiouArkhontiko misiou
Arkhontiko misiou
gel zosim
 
Mentreses sto aslan_tzami
Mentreses sto aslan_tzamiMentreses sto aslan_tzami
Mentreses sto aslan_tzami
gel zosim
 
Aslan tzami
Aslan tzamiAslan tzami
Aslan tzami
gel zosim
 
Souphari sarai
Souphari saraiSouphari sarai
Souphari sarai
gel zosim
 
Spiti tou despote_parousiase
Spiti tou despote_parousiaseSpiti tou despote_parousiase
Spiti tou despote_parousiase
gel zosim
 
O th omaniko_parthenagogeio
O th omaniko_parthenagogeioO th omaniko_parthenagogeio
O th omaniko_parthenagogeio
gel zosim
 
Merar kh ia
Merar kh iaMerar kh ia
Merar kh ia
gel zosim
 
Phetikhie tzami parousiase
Phetikhie tzami parousiasePhetikhie tzami parousiase
Phetikhie tzami parousiase
gel zosim
 
Stratologia
StratologiaStratologia
Stratologia
gel zosim
 

More from gel zosim (20)

Cern
CernCern
Cern
 
Cern
CernCern
Cern
 
ΨΗΦΙΑΚΟ_ΜΟΥΣΕΙΟ
ΨΗΦΙΑΚΟ_ΜΟΥΣΕΙΟΨΗΦΙΑΚΟ_ΜΟΥΣΕΙΟ
ΨΗΦΙΑΚΟ_ΜΟΥΣΕΙΟ
 
Μεντρεσές και Τζαμί Βεληγιέ
Μεντρεσές και Τζαμί ΒεληγιέΜεντρεσές και Τζαμί Βεληγιέ
Μεντρεσές και Τζαμί Βεληγιέ
 
Axiotheata kastrou
Axiotheata kastrouAxiotheata kastrou
Axiotheata kastrou
 
Othomanika loutra
Othomanika loutraOthomanika loutra
Othomanika loutra
 
Ieros naos agiou_nikolaou_kopanon
Ieros naos agiou_nikolaou_kopanonIeros naos agiou_nikolaou_kopanon
Ieros naos agiou_nikolaou_kopanon
 
Kterio kaplaneiou s_kh_oles
Kterio kaplaneiou s_kh_olesKterio kaplaneiou s_kh_oles
Kterio kaplaneiou s_kh_oles
 
Axiotheata kastrou
Axiotheata kastrouAxiotheata kastrou
Axiotheata kastrou
 
Osman tsiaous tzami
Osman tsiaous tzamiOsman tsiaous tzami
Osman tsiaous tzami
 
Papazogleios uphantike skhole
Papazogleios uphantike skholePapazogleios uphantike skhole
Papazogleios uphantike skhole
 
Arkhontiko misiou
Arkhontiko misiouArkhontiko misiou
Arkhontiko misiou
 
Mentreses sto aslan_tzami
Mentreses sto aslan_tzamiMentreses sto aslan_tzami
Mentreses sto aslan_tzami
 
Aslan tzami
Aslan tzamiAslan tzami
Aslan tzami
 
Souphari sarai
Souphari saraiSouphari sarai
Souphari sarai
 
Spiti tou despote_parousiase
Spiti tou despote_parousiaseSpiti tou despote_parousiase
Spiti tou despote_parousiase
 
O th omaniko_parthenagogeio
O th omaniko_parthenagogeioO th omaniko_parthenagogeio
O th omaniko_parthenagogeio
 
Merar kh ia
Merar kh iaMerar kh ia
Merar kh ia
 
Phetikhie tzami parousiase
Phetikhie tzami parousiasePhetikhie tzami parousiase
Phetikhie tzami parousiase
 
Stratologia
StratologiaStratologia
Stratologia
 

τι ειναι παραδοση;

  • 2. Τι είναι παράδοση; • Είναι ό,τι αναπτύσσεται ιστορικά και μεταδίδεται(σε ομάδα, κοινωνία κ.λπ.) • από γενιά σε γενιά, σε συμπεριφορές, αντιλήψεις, ιδέες, έθιμα, κ.λπ. • Η μετάδοση στους μεταγενέστερους, ηθών, εθίμων, δοξασιών, διδαχών, αντιλήψεων, δραστηριοτήτων, πρακτικών κλπ. Το σύνολο των κληρονομικών μεταβιβασθέντων και δια μέσω των γενεών, τα παραδεδομένα, τα πατροπαράδοτα. Το σύνολο των στοιχείων του πολιτισμού(γνώση, έργα, αξίες, πρότυπα, τρόπος ζωής, έθιμα, ήθη) που μεταβιβάζονται από τη μια γενιά στην άλλη. Παράδοση ακόμη είναι ό,τι έχει επαναληφθεί πολλές φορές και έχει πλέον παγιωθεί.
  • 3. Παράδοση είναι ...τo μελωδικό νανούρισμα της μάνας, οι θρύλοι του παππού ,τα κάλαντα, τα χελιδονίσματα, οι μαντινάδες, τα έθιμα ,οι χοροί και οι σκοποί που μας συντρόφευαν σε κάθε χαρά ,οι ενδυμασίες ,τα κεντήματα ,τα δίστιχα, τα παιχνίδια και όσα άλλα είναι μέρος της ζωής του τόπου μας. Κρατήστε περήφανα στις καρδιές σας ,αλώβητο αυτό το θησαυρό και παραδώστε τον στις επόμενες γενιές! Έτσι θα ακούμε τους παλμούς του τόπου μας ολοζώντανα και δεν θα σβήσει τίποτε στη χοάνη της παγκοσμιοποίησης!
  • 5. Ήπειρος Το αναμμένο πουρνάρι Μια ωραία συνήθεια που βασίζεται σε μια παλιά παράδοση. Όταν γεννήθηκε ο Χριστός και πήγαν, λέει, οι βοσκοί να προσκυνήσουν, ήταν νύχτα σκοτεινή. Βρήκαν κάπου ένα ξερό πουρνάρι κι έκοψαν τα κλαδιά του. Πήρε ο καθένας από ένα κλαδί στο χέρι, του έβαλε φωτιά και γέμισε το σκοτεινό βουνό χαρούμενες φωτιές και τριξίματα και κρότους. Από τότε, λοιπόν, έχουν τη συνήθεια στα χωριά της Άρτας, όποιος πάει στο σπίτι του γείτονα, για να πει τα “Χρόνια Πολλά”, καθώς και όλα τα παιδιά τα παντρεμένα, που θα πάνε στο πατρικό τους, για να φιλήσουν το χέρι του πατέρα και της μάνας τους, να κρατούν ένα κλαρί πουρνάρι, ή ό,τι άλλο δεντρικό που καίει τρίζοντας. Στο δρόμο το ανάβουν και το πηγαίνουν έτσι αναμμένο στο πατρικό τους σπίτι και γεμίζουν χαρούμενες φωτιές και κρότους τα σκοτεινά δρομάκια του χωριού. Ακόμη και στα Γιάννενα το ίδιο κάνουν. Μόνο που εκεί δεν κρατούν ολόκληρο το κλαρί το πουρνάρι αναμμένο στο χέρι τους, είναι μεγάλη πολιτεία τα Γιάννενα, αλλά κρατούν στη χούφτα τους μια χεριά δαφνόφυλλα και πουρναρόφυλλα, που τα πετούν στο τζάκι, μόλις μπούνε και καλημερίσουν. Κι όταν τα φύλλα τα ξερά πιάσουν φωτιά κι αρχίσουν να τρίζουν και να πετάνε σπίθες, εύχονται “Αρνιά, κατσίκια, νύφες και γαμπρούς!”.
  • 6. Μαρτίτσι Παλαιότερα μικροί και μεγάλοι το φορούσαν την παραμονή της 1ης Μαρτίου για να μην τους «πιάσει» ο Μάρτης και τους μαυρίσει! Το μαρτίτσι γίνεται με δύο ή τρία, συνήθως μάλλινα νήματα σαν πλεξούδα, χρώματος λευκού και κόκκινου. Το φορούν στον καρπό ενός χεριού (συνήθως του αριστερού) σαν κομποσκοίνι και το κρατούν μέχρι το Πάσχα. Κατά το έθιμο το μαρτίτσι το καίνε με τη λαμπάδα, τη νύχτα της Αναστάσεως στην εκκλησία. Τζαμάλεςείναι ο ιδιότυπος συνοικιακός εορτασμός της αποκριάς που αναβιώνει κάθε χρόνο στα Γιάννενα. Στην πλατεία της κάθε συνοικίας μέσα σε έναν κύκλο από άμμο, τοποθετούνται κούτσουρα και μικροί κορμοί δέντρων και ανάβεται φωτιά που καίει μέχρι το πρωί της Καθαράς Δευτέρας. Γύρω από τις τζαμάλες, σύμφωνα με το έθιμο, στήνεται ένα μεγάλο ολονύκτιο γλέντι με χορό, κρασί και ζεστή φασολάδα. Οι μεταμφιεσμένοι χορεύουν γύρω τους, σε διπλές και τριπλές σειρές μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. Οι συνοικίες έτσι συναγωνίζονται για το ποια γειτονιά θα κάνει την καλύτερη αποκριάτικη γιορτή.
  • 7. Παραδοσιακά τραγούδια Τα τραγούδια της Ηπείρου είναι αμέτρητα, αλλά ξεχωρίζουν τα εξής: •Μαύρα μου χελιδόνια •Καπέσοβο •Ο Κωσταντής •Ψηλά στην Κωστηλάτα •Βασιλικός θα γίνω •Κλέφτες •Δεροπολίτισσα •και άλλα πολλά
  • 11. Ο ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ Ο Μακεδονικός γάμος έχει τη δική του τελετουργία. Έτσι πριν παντρευτεί το ζευγάρι βάζουν στη νύφη οι συγγενείς της τη λαϊκή φορεσιά,και στο γαμπρό κρεμάνε στο σακάκι του λίρες. Όταν βγουν απ' την εκκλησία, τους πετάνε μήλα, λεμόνια και ψωμί. Ύστερα οι συγγενείς της νύφης της δίνουν να πιει λίγο κρασί και να σπάσει η ίδια το ποτήρι για να πάνε όλα καλά.
  • 12. ΤΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΤΗΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Όταν ανατείλει ο ήλιος και βραδιάσει καλά, άνδρες και γυναίκες φέρνουν απ' τα σπίτια τους ξύλα. Ύστερα τα στήνουν στο χώμα και τα ανάβουν. Μετά, φορώντας ρούχα με κουδούνια και μάσκες, αρχίζουν να χορεύουν και να φωνάζουν γύρω απ' τη φωτιά. Αυτό κρατάει μέχρι τα μεσάνυχτα.
  • 13. Χριστόξυλο Στα χωριά της βόρειας Ελλάδας , από τις παραμονές των εορτών ο νοικοκύρης ψάχνει στα χωράφια και διαλέγει το πιο όμορφο, το πιο γερό , το πιο χοντρό ξύλο από πεύκο ή ελιά και το πάει σπίτι του. Αυτό ονομάζεται Χριστόξυλο και είναι το ξύλο που θα καίει για όλο το δωδεκαήμερο των εορτών (από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα) στο τζάκι του σπιτιού. Πριν ο νοικοκύρης φέρει το Χριστόξυλο, κάθε νοικοκυρά φροντίζει να έχει καθαρίσει το σπίτι και με ιδιαίτερη προσοχή το τζάκι , ώστε να μη μείνει ούτε ίχνος από την παλιά στάχτη. Καθαρίζουν ακόμη και την καπνοδόχο , για να μή βρίσκουν πατήματα να κατέβουν οι καλικάντζαροι, τα κακά δαιμόνια, όπως λένε στα παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα παραμύθια. Έτσι το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων , όταν όλη η οικογένεια θα είναι μαζεμένη γύρω από το τζάκι , ο νοικοκύρης του σπιτιού ανάβει την καινούρια φωτιά και μπαίνει στην πυροστιά το Χριστόξυλο. Ο λαός λέει ότι καθώς καίγεται το Χριστόξυλο , ζεσταίνεται ο Χριστός , εκεί στην κρύα σπηλιά της Βηθλεέμ . Σε κάθε σπιτικό , οι νοικοκυραίοι προσπαθούν το Χριστόξυλο να καίει μέχρι τα Φώτα
  • 14. Παραδοσιακά τραγούδια • Χασαπιά- Χασάπικος- Μακεδονικός • Γκάϊντα • Μακεδονικός • Της Μπάμπως (Βαμβακόφυτο Σερρών) • Γερακίνα (Νιγρίτα) • Μαντζουράνα • Ράμνα ή ελαφρύς αντικριστός • Τέσκα ή βαρύς αντικριστός • Σταμούλω • Δαχτυλίδια • Τρεχάτος • Ζάραμο • Λεβέντικος • Νυφιάτικος • Μήλο μου κόκκινο • Μπαϊντούσκο • Μπεράτι Κοζάνης • Γονατιστός • Ράϊκος • Μπεράτικος ή γεροντικός ή στάρτσκο
  • 18. Λένε ότι το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου- 6 Ιανουαρίου) κάθε νύχτα κυκλοφορούν οι καλικάτζαροι στους δρόμους και στα σπιτικά. Μα τι είναι αυτοί; Είναι αερικά, λέγανε οι γιαγιάδες πιο παλιά. Ο λαός μας τους βλέπει σαν κάτι μαυριδερά, ψηλά και ξερακιανά όντα που χορεύουνε και σαλταπηδούνε. Όλο το χρόνο βρίσκονται κάτω από τη γη, στον κάτω κόσμο και ζηλεύουνε τον απάνω κόσμο. Γι' αυτό, άλλοι με πριόνια και τσεκούρια κι άλλοι με μπαλτάδες, βάζουν όλη τους τη δύναμη, να κόψουν τους στύλους, που πάνω σ' αυτούς στηρίζεται η γη, για να την κάνουνε να βουλιάξει. Όταν φθάνει το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, από φόβο μη βουλιάξει η γη και τους πλακώσει, φεύγουν ευθύς, κι ανεβαίνουν πάνω στη γη για να τυρρανέψουν τον κόσμο. Έτσι οι καλικάτζαροι γυρίζουν στους δρόμους, ανεβαίνουν στα κεραμίδια και καμιά φορά, όπως λένε, μπαίνουν από το τζάκι σε κανένα σπίτι που δεν είχαν θυμιάσει οι νοικοκυραίοι του. Γι' αυτό, για καλό και για κακό, εκείνες τις μέρες φροντίζουνε και φράζουνε τις τρύπες των τζακιών με πανιά. Ακόμα καίνε λιβάνι σε θυμιατό και το τοποθετούν στο τζάκι, γιατί οι καλικάτζαροι δεν αντέχουν αυτή τη μυρωδιά. Καλικάτζαροι
  • 19. Κλήδονας ή Καλογιάννια Το έθιμο παλαιότερα τελειτο σε πολλά χωριά του νομού με διαφορετικές παραλλαγές. Συνηθίζεται μάλιστα αυτή τη μέρα στα σταυροδρόμια να ανάβουν φωτιές και να πηδούν πάνω απ΄αυτές μικροί και μεγάλοι τόσο στα χωριά όσο και στις πόλεις της Θράκης. Στους Σαρακατσάνους που αναπαριστούν το έθιμο τους κάθε χρόνο υπάρχει ένα τελετουργικό μαντείας. Αφορά στα ανύπαντρα κορίτσια που αφού μαζέψουν λουλούδια και δέσουν σ αυτά το δαχτυλίδι τους, τα τοποθετούν μέσα σε ένα μπακιρένιο σκεύος. Τραγουδώντας το τραγούδι του Αη Γιάννη γεμίζουν στη βρύση το σκεύος με νερό και όταν επιστρέψουν στις καλύβες μαζεύονται γύρω από την μπακιρένια κούπα, και βγάζουν από το νερό το πρώτο λουλούδι. Το κορίτσι στο οποίο αντιστοιχεί το λουλούδι αυτό σύντομα θα παντρευτεί? Στη συνέχεια χορεύουν, τραγουδούν και προσφέρουν κεράσματα στους παρευρισκόμενους.
  • 20. Γιορτή του Αγίου Τρύφωνα Ανήμερα της γιορτής του Αγίου πηγαίνουν στ ΄αμπέλια και κόβουνε από τις τέσσερεις γωνίες από μία βέργα, κάνουνε τον σταυρό τους για να τους βοηθάει ο Άγιος και μετά συγκεντρώνονται οι χωριανοί και με τη συνοδεία γκάιντας πίνουν χορεύουν και γλεντάνε μέχρι αργά το βράδυ. Μπάμπω Mιά καθαρά γυναικεία γιορτή η γιορτή της Μπάμπως ,η ημέρα της μαμής ,στις 8 Γενάρη ,ανήμερα της αγίας Δόμνας , γιορτάζεται στη Θράκη ,όπως άλλωστε και σ΄ όλη την περιοχή της Β .Ελλάδος ,όπου εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από την Αν. Ρωμυλία και την Αν .Θράκη και τη συναντάμε συχνά και σαν « Γυναικοκρατία ». Κατά τη διάρκεια όλης της ημέρας η γυναίκα συμπεριφέρεται ως απόλυτη δύναμη, ο άνδρας διακωμωδείται και περιορίζεται σε ρόλους παραδοσιακά γυναικείους και γι αυτό επικεντρωμένους μέσα στο χώρο του σπιτιού ..΄ Το πανηγύρι των γυναικών δίνει τη δυνατότητα για γλέντι , χορό ,οινοποσία ,κεράσματα που συνοδεύονται με ευχές για τεκνοποιία ,υγεία ,καλή χρονιά και σοδειά. Οι γυναίκες στολίζουν τη Μπάμπω και της προσφέρουν ως δώρα το καλάθι με τα μαντήλια ,τις κάλτσες ,τις παντούφλες ,αλλά κυρίως σαπούνι και πετσέτα. Το γιορτινά στολισμένο κάρο με την Μπάμπω και τη συνοδεία των γυναικών γυρνά όλο το χωριό χαιρετώντας και μοιράζοντας ευχές και καραμέλες ώστε η νέα χρονιά νάναι και καλή και γλυκιά . Το γλέντι και ο χορός που ακολουθεί κρατά ως το πρωί στα καφενεία, στις πλατείες ,στους δρόμους του χωριού πάντοτε μόνο από τις γυναίκες ,ενώ το κρασί ,οι πίτες και τα φαγητά προσφέρονται άφθονα σε όλους τους παρευρισκόμενους.
  • 21. Τραγούδια • Ταπεινός • Ξεσυρτός • Κουτσός • Ζωναράδικος • Ποδαράκι Νταχτιρντό • Μπαίντούσκο • Μαντηλάτος • Σουφλιωτούδα
  • 25. ΝΑΞΟΣ, απόκριες στις Κυκλάδες με τους «κουδουνάτους» Η Νάξος θεωρείται η γενέτειρα του θεού Διονύσου. Από το πρώτο κιόλας Σάββατο της Αποκριάς, ξεκινά ο εορτασμός με το σφάξιμο των χοίρων και με άλλες εκδηλώσεις. Το μεσημέρι της τελευταίας Κυριακής στην Απύρανθο, εμφανίζονται οι "κουδουνάτοι". Αυτοί φορούν κάπα και κουκούλα, γυρνούν το χωριό κάνοντας θόρυβο και προκαλούν με άσεμνες εκφράσεις. Κρατούν "σόμπα", ξύλο που παραλληλίζεται με το διονυσιακό φαλλό. Μαζί τους μπλέκονται ο "Γέρος", η "Γριά" και η "Αρκούδα". Στις αποκριάτικες εκδηλώσεις των "Κουδουνάτων" μπορεί κανείς να δει το "γάμο της νύφης", το "θάνατο", την "ανάσταση του νεκρού" και το "όργωμα". Την Καθαρή Δευτέρα στις κοινότητες Ποταμιά, Καλόξιδο, Λειβάδια κ.λπ. οι κάτοικοι ντύνονται "Κορδελάτοι" ή "Λεβέντες". Οι Κορδελάτοι είναι φουστανελοφόροι που στο φέσι και τους ώμους έχουν κορδέλες. Η δεύτερη ονομασία τους, "Λεβέντες", αποδίδεται στους πειρατές. Τους ακολουθούν οι ληστές, οι "Σπαραρατόροι", που αρπάζουν τις κοπέλες για να τις βάλουν με το ζόρι στο χορό και το γλέντι που κρατούν ως το πρωί. ΚΑΡΠΑΘΟΣ, το Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων Την Καθαρή Δευτέρα λειτουργεί το Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων. Κάποιοι κάνουν άσχημες χειρονομίες σε κάποιους άλλους και συλλαμβάνονται από τους Τζαφιέδες (χωροφύλακες) για να οδηγηθούν στο Δικαστήριο, που το αποτελούν οι σεβάσμιοι του νησιού. Τα αυτοσχέδια αστεία και τα γέλια ακολουθεί τρικούβερτο γλέντι.
  • 26. Μόστρα - Χίος Στα Θυμιανά της Χίου, την περίοδο της αποκριάς και πιο συγκεκριμένα την Κυριακή της Τυρινής, λαμβάνει χώρα το έθιμο της «Μόστρας». Οι ρίζες αυτού του εθίμου βρίσκονται στην εποχή του Μεσαίωνα. Η γιορτή να γίνεται σε δύο ημέρες. Το βράδυ της Παρασκευής της Τυροφάγου και το πρωί της Κυριακής της Τυρινής. Σε αυτό οφείλεται και η έκφραση «την Παρασκευή την ανεβάζουμε και την Κυριακή την κατεβάζουμε». Το βράδυ της Παρασκευής, νεαροί κυρίως, φοράνε παλιά ρούχα, γυναικεία ή αντρικά, καλύπτουν το πρόσωπό τους με αυτοσχέδιες μάσκες (τις μουτσουναριές) και κάνουν διάφορα σκετς σκορπώντας το κέφι, το γέλιο και τη χαρά. Αυτοί είναι οι κουδουνάτοι. Την Κυριακή εκκλησιάζονται όλοι στα εξωκλήσια του Αγίου Ιωάννη και του Αγίου Δημητρίου. Μετά την λειτουργία κατευθύνονται στο νεκροταφείο του χωριού με συνοδεία οργάνων που παίζουν το ρυθμό του ταλιμιού. Τελικός προορισμός είναι η κεντρική πλατεία του χωριού, όπου και χορεύουν το ταλίμι. Ταλίμι ονομάζεται ένας χορός που αναπαριστά τις μάχες των Χιωτών με τους πειρατές. Μετά το ταλίμι ακολουθεί ένας άλλος χορός, ο «Δετός» όπου οι χορευτές πιάνονται από τους ώμους, σχηματίζουν έναν κύκλο, και χορεύουν. Κατόπιν και πάλι με την συνοδεία μουσικών οργάνων οδηγούνται όλοι στην εκκλησία του Αγίου Ευστρατίου, όπου στα κάγκελα του ναού κρεμούν Χιώτικα λάβαρα και σημαίες.
  • 27. ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Με ιδιαίτερο χρώμα και με διαφορετικά έθιμα από νησί σε νησί και από χωριό σε χωριό γιορτάζονται τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά στα νησιά της Δωδεκανήσου. Οι προετοιμασίες ξεκινούν από τις προηγούμενες μέρες των Χριστουγέννων και κορυφώνονται την Πρωτοχρονιά και τα Φώτα. Από τα χαρακτηριστικά των εκδηλώσεων είναι ότι οι κάτοικοι της Δωδεκανήσου 40 ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα βρισκόταν σε νηστεία με σκοπό να προετοιμαστούν για τη γέννηση του Χριστού και να απολαύσουν στη συνέχεια το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Κύριο φαγητό στα περισσότερα νησιά της Δωδεκανήσου ήταν και σε γενικές γραμμές παραμένει, παράλληλα με τη γαλοπούλα τα τελευταία χρόνια, το ψητό χοιρινό κρέας. Σε αρκετά χωριά της Ρόδου, το σφάξιμο του χοίρου που μεγάλωναν οι οικογένειες γινόταν σε παρέες και με ειδική ιεροτελεστία. Από τα Χριστουγεννιάτικα φαγητά ήταν επίσης τα παραδοσιακά ?γιαπράκια? τα οποία δεν έλειπαν από το τραπέζι. Σε ότι αφορά τα γλυκά τόσο στη Ρόδο όσο και στα υπόλοιπα νησιά το χαρακτηριστικό είναι οι δίπλες, οι οποίες εξακολουθούν να κατασκευάζονται και σήμερα. Την Πρωτοχρονιά ένα από τα έθιμα τα οποία και σήμερα διατηρείται είναι το έθιμο της «μπουλουστρίνας». Τα μικρά παιδιά την πρώτη ημέρα του χρόνου επισκέπτονται τους συγγενείς (γιαγιάδες, παππούδες, θείους, νονούς) και παίρνουν από αυτούς χρηματικό ποσό εν είδει δώρου το οποίο ονομάζεται μπουλουστρίνα. Το έθιμο αυτό διατηρείται μέχρι και τώρα στις περισσότερες περιοχές της Δωδεκανήσου. Από τα αξιοσημείωτα των ημερών είναι ότι την ημέρα των Χριστουγέννων οι κάτοικοι της Ρόδου συνηθίζουν να πηγαίνουν οικογενειακά στην εκκλησία και αμέσως μετά να επισκέπτονται τους ηλικιωμένους γονείς και παππούδες για τις σχετικές ευχές.
  • 28. ΣΑΜΟΣ Τις μέρες των Χριστουγέννων φτιάχνουν τα γλυκά για να γλυκάνουν τον νεογέννητο Χριστό ενώ σφάζουν τα χοιρινά για να φτιάξουν την λεγόμενη "πηχτή", δηλαδή βρασμένο χοιρινό κρέας με λεμόνι που το αφήνουν να πήξει για να το φάνε ανήμερα τα Χριστούγεννα. Το πρωί της παραμονής των Χριστουγέννων τα παιδιά λένε τα κάλαντα για να πάρουν χρήματα και γλυκίσματα. Την παραμονή της πρωτοχρονιάς φτιάχνουν τις βασιλόπιττες και ανήμερα βάζουν το ρόδι πίσω από την πόρτα για να το σπάσουν με το ποδαρικό ώστε να είναι γεμάτο ευτυχία το σπίτι όλο το χρόνο όπως είναι γεμάτο και το ρόδι. Την παραμονή από νωρίς το πρωί τα παιδιά λένε τα κάλαντα ενώ ανήμερα το μεσημέρι πηγαίνουν την "ΠΡΟΒΕΝΤΑ" ένα πιάτο με βασιλόπιτα και γλυκά στους γονείς θέλοντας να τους δείξουν την αγάπη τους και την φροντίδα τους ενώ εκείνοι θα τους δώσουν την λεγόμενη "ΜΠΟΥΠΙΣΤΡΙΝΑ" δηλαδή χρήματα και γλυκά. Την παραμονή των Φώτων τα παιδιά βγαίνουν να πουν τα κάλαντα ενώ ανήμερα πάνε όλοι μαζί σε μια Εκκλησία, τον Μητροπολιτικό Ναό (Μονοκκλησιά) και μετά το τέλος της λειτουργίας σχηματίζεται πομπή που φτάνει στο λιμάνι όπου τελείται ο αγιασμός των υδάτων.
  • 29. ΚΡΗΤΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ Ο Κρητικός γάμος και η Κρητική βάφτιση, πρόκειται για ξεχωριστές εκδηλώσεις που μπορεί να διαρκέσουν αρκετές μέρες, ώστε να εκδηλωθεί πλήρως η χαρά των φίλων και των συγγενών. Κρατώντας πολύ στενούς τους οικογενειακούς δεσμούς δίνουν κατ’αρχήν μεγάλη έμφαση στην έγκριση και συμμετοχή της οικογένειας. Ο πατέρας και αρχηγός της οικογένειας είναι ο υπεύθυνος για την έγκριση του γάμου και το μελλόνυμφο ζευγάρι οφείλει, όχι μόνο να ακολουθήσει την συμβουλή του αλλά και να αποδεχτεί την πιθανή αντίθετη γνώμη του. Μετά την επίσημη έγκριση του πατέρα, με την παρουσία παπά, πραγματοποιείται η τελετή την μνηστείας και, αφού συνταχθεί το προικοσύμφωνο, που ορίζει τις οικονομικές λεπτομέρειες του γάμου, ορίζεται η ημερομηνία του μυστηρίου. Ακολουθεί το “κάλεσμα”, όπου προσκαλούνται όλοι. Μέχρι την ημέρα του μυστηρίου οι συγγενείς και φίλοι στέλνουν δώρα, τα λεγόμενα “κανίσκια” που είναι ένα καλάθι με λάδι, τυρί, κρασί και πατάτες. Την παραμονή όλοι βοηθούν τους “προικαδόρους” στη μεταφορά των προικιών της νύφης στο σπίτι του γαμπρού.
  • 30. Τα φορτώνουν πάνω σε στολισμένα άλογα που ακολουθούνται από την πομπή συγγενών και φίλων, ενώ ακούγονται πυροβολισμοί και κρητικές μαντινάδες. Σε όσους συμμετέχουν στη προετοιμασία του γάμου προσφέρονται νόστιμες σπιτικές δίπλες με μέλι και η περίφημη κρητική κουλούρα με τον υπέροχο στολισμό, που φτιάχνεται μόνο σ’ αυτές τις περιπτώσεις. Η τελετή ξεκινά με πομπή από το σπίτι του γαμπρού που συνοδεύεται από μαντινάδες και ντουφεκιές και καταλήγει στο σπίτι της νύφης. Εκεί μια μαντινάδα τραγουδισμένη από γλυκιά γυναικεία φωνή πείθει την οικογένεια της νύφης να ανοίξει την πόρτα που μέχρι τότε παραμένει κλειστή. Αφού ανταλλάσονται φιλιά και ευχές, το χτύπημα της καμπάνας ειδοποιεί τους μελλόνυμφους πως πρέπει να κατευθυνθούν προς την εκκλησία. Μετά τη τελετή, το ζευγάρι φτάνει στο σπίτι του γαμπρού, όπου η μητέρα του ταϊζει τη νύφη μελοκάρυδο και χαράζει σταυρό στη πόρτα, ενώ η νύφη χύνει μέλι στην είσοδο και σπάει ένα ρόδι, για να γίνει ο γάμος γλυκός σαν το μέλι και καρπερός σαν το ρόδι. Το γλέντι ξεκινά με τραγούδια που λέει πρώτο το ζευγάρι και συνεχίζεται με χορό και φαγοπότι που φτάνουν μέχρι το πρωί.
  • 31. Χριστούγεννα στο ΡέθυμνοΤα Χριστούγεννα είναι μια περίοδος ιδιαίτερα γιορτινή για το Ρέθυμνο. Επηρεασμένο και αυτό από τη δυτικοευρωπαική κουλτούρα τα Χριστούγεννα είναι λαμπερά, γεμάτα φώτα και στολίδια. Τα καταστήματα και γενικότερα οι δρόμοι της πόλης βάζουν τα γιορτηνά τους από νωρίς για να υποδεχθούν τους εορτασμούς των Χριστουγέννων. Εντυπωσιακοί στολισμοί και αμέτρητα φώτα, σχηματίζουν ένα μαγευτικό θέαμα. Στα σπίτια οι νοικοκυρές φτιάχνουν τα παραδοσιακά γλυκά όπως τα μελομακάρονα και τους κουραμπιέδες. Στο παρελθον, τα μελομακάρονα ήταν αποκλειστικά για τα Χριστούγεννα και οι κουραμπιεδες αποκλειστικά για την πρωτοχρονιά. Ενα ακόμα έθιμο εκείνες τις ημέρες είναι την παραμονή της μέρας των Χριστουγέννων (25 Δεκεμβρίου) και της Πρωτοχρονιάς (1 Ιανουρίου), όπου τα παιδιά πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι λέγοντας τα κάλαντα και παίρνοντας χρήματα ή δώρα σαν ανταπόδοση.
  • 32. Τα κάλαντα συνοδεύονται από με το τρίγωνο ή ακόμα και κιθάρες, ακορντεόν, λύρες, ή φυσαρμόνικες. Στην Κρήτη, όπως και στα υπόλοιπα μέρη της Ελλάδας το Χριστουγεννιάτικο δέντρο έχει ξεχωριστή θέση σε κάθε σπίτι. Αυτό το έθιμο δεν υπήρχε στο παρελθόν στην Κρήτη, αλλά ήρθε με το κύμα της παγκοσμιοποίησης από τη δύση. Την Πρωτοχρονιά, το έθιμο της βασιλόπιτας κρατάει από τα αρχαίγονα χρόνια. Την παραμονή, με την αλλαγή του χρόνου, κάθε σπίτι κόβει τη βασιλόπιτα, η οποία κρύβει ένα φλουρί. Το πρώτο κομμάτι θεωρείται του Χριστού, το δεύτερο του σπιτιού και τα υπόλοιπα των παρεβρισκομένων. Σε όποιον τύχει το φλουρί, εκείνος παίρνει δώρα και είναι ο τυχερός της χρονιάς. Με τον καινούργιο χρόνο κάθε σπίτι έχει το έθιμο του ποδαρικού. Ποδαρικό κάνει ο πρώτος που θα μπει στο σπίτι τον καινούργιο χρόνο, και θεωρήται ότι θα φέρει γούρι για τον υπόλοιπο χρόνο. Τέλος, μέρος των εθίμων της νέας γεννιάς είναι το παίξιμο χαρτιών περιμένοντας την αλλαγή του χρόνου. Τα ποσά είναι συνήθως χαμηλά αφού ο σκοπός είναι η διασκέδαση και όχι το κέρδος.
  • 33. Παραδοσιακοί χοροί • Λέρικος • Συρτός • Συρτός της Σερίφου • Συρτός της Νάξου • Συρτός της Κύθνου • Χορός της Αμοργού • Μπάλος • Τράτα • Κρεμαστή • Ίσσος • Συρτός της Ρόδου • Μηχανικός • Καλυμιώτικος • Ικαριότικος • Σούστα • Πηδηχτός • Τριζάλης • Απανωμερίτης • Μικρό μικράκι • Σιγανός
  • 37. Παραδοσιακά επαγγέλματα Καρβουνιάρης Καροποιός Καρεκλάς Αγωγιάτες ή κυραντζήδες Ασβεστάς Μποσταντζήδες Ο σιδεράς Ο ράφτης Σαμαράς Οι σκαλιστάδες Καλαθάς Καροτσέρης Καστανάς Κεραμουργός Mπακάλης-Καφετζής Παγοπώλης Πεταλωτής-αλμπάνης-καλιγωτής Οι πετράδες Πλανόδιος φωτογράφος Συρμακεσήδες Ταμπάκης Τροχιστής Τσαμπάσης Τσαρουχάς-Tσαγκάρης Ο βαγενάς ή βαρελάς Χαμάλης ή βαστάζος Χανιαντζής Χτιστάδες Οι υφάντρες Ψαθάς Οι Σκαλιστάδες Οι Σκαλιστάδες
  • 41. Συμπέρασμα Η παράδοση μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει μέσα από τον σεβασμό και τη διατήρηση της αυθεντικής της πλευράς, αλλά παράλληλα με την αποφυγή της καθολικής και δουλικής απομίμησής της. Με αυτό τον τρόπο δίνεται η δυνατότητα να διατηρηθεί ζωντανός ένας διαρκής απροκατάληπτος «διάλογος» ανάμεσα στους προγενέστερους και τους μεταγενέστερους ενός λαού. Όχι μόνο η ύπαρξη λαογραφικών μουσείων, αλλά η σύγχρονη τεχνολογία βοηθούν αποτελεσματικά στην διατήρηση και ανάδειξη της λαϊκής παράδοσης (λαϊκή τέχνη, παραμύθια, τραγούδια, χοροί, ήθη – έθιμα, σκεύη, παραδοσιακοί οικισμοί),συμβάλλοντας έτσι στην κατανόηση και αξιοποίηση του παρελθόντος, αλλά και τη σύνδεσή του με το παρόν. Μέσα από την προστασία του πολιτισμικού πλούτου του παρελθόντος προάγεται παράλληλα και η συγκρότηση και διατήρηση της εθνικής ταυτότητας αλλά και η εθνική αυτογνωσία, κάτι που είναι ζητούμενο στη σημερινή εποχή. Παράδοση και «λαϊκός πολιτισμός» δε σημαίνουν οπισθοδρόμηση, αλλά είναι έννοιες φύσει δυναμικές, αφού εξελίσσονται μέσα στις τρεις διαστάσεις του χρόνου : παρελθόν, παρόν, μέλλον, μεταβιβάζοντας τον ζωντανό πλούτο του παρελθόντος στο μέλλον. Είναι στο χέρι όλων μας να αποτελέσουμε τους συνδετικούς κρίκους αυτής της μεταβίβασης.
  • 42. Δικτυογραφία https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%B6%CE%B1%CE%BC%CE%AC%CE%BB%CE%B5% CF%82 http://www.altsantiri.gr/ellada/apokries-2017-ta-ithi-ke-ethima-ana-tin-ellada-ikones/ http://laikiparadosi.webnode.gr/%CE%AE%CE%B8%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%AD%CE%B8%CE%B9%CE%BC%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85- %CF%84%CF%8C%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%BC%CE%B1%CF%82/ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%B4%CE%BF%CF%83% CE%B7 http://ellinwnparadosi.blogspot.gr/2010/10/blog-post.html http://ligapola.blogspot.gr/2008/08/blog-post_09.html https://www.google.gr/search?q=%CE%B7%CF%80%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%BF%CF%8 2&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=0ahUKEwii9PH1ndTTAhVBiRoKHWCxABoQ_AUICigB& biw=1920&bih=988#imgrc=nCZeB5k95BK-DM https://opyrros.wordpress.com/2012/09/29/%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%AC- %CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%BC%CE%B1%CF%83%CF% 84%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD- %CE%AE%CF%80%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%BF/ http://www.xanthi.ilsp.gr/cultureportalweb/viewitems.php?topic_id=13&level=2&belongs= 9&area_id=3&lang=gr http://giparakis.gr/%CE%B7%CE%B8%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B5%CE%B8%CE%B9%CE%BC%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%83- %CE%BA%CF%81%CE%B7%CF%84%CE%B7%CF%83/

Editor's Notes

  1. -Αγωγιάτες ή κυραντζήδες Οι μεταφορείς ανθρώπων, πραγμάτων και προϊόντων στην παραδοσιακή κοινωνία , ήταν οι άνθρωποι που αναλάμβαναν την συγκρότηση και την αρχηγία των καραβανιών σε κοντινούς τόπους αλλά και σε ξένους τόπους και κυρίως προς Ρωσία και Ρουμανία. Η δουλειά του κερατζή ήταν δύσκολη και απαιτούσε σκληραγώγηση, γιατί υπήρχαν περιπτώσεις όπου έπρεπε να έρθει αντιμέτωπος με τις αντίξοες καιρικές συνθήκες αλλά και με ληστές. -Ασβεστάς Η δουλειά του ξεκινούσε από τη συγκέντρωση της άσπρης και καθαρής πέτρας, την κατασκευή του ασβεστοκάμινου και κατέληγε στη διάθεση της ασβέστης -Μποσταντζήδες Στις άκριες της λίμνης των Ιωαννίνων ως τη Λιμνοπούλα και από την άλλη πλευρά στην παραλίμνια περιοχής Καλούτσιανης οι Γιαννιώτες καλλιεργούσαν οπωρολαχανικά και τροφοδοτούσαν την πόλη. Οι μποσταντζήδες ήταν από τις πλέον παραγωγικές συντεχνίες της πόλης. 1957 σιδεράς, φωτο: Κώστας Μπαλάφας  -Ο σιδεράς Ιδιαίτερη σημασία για τις γεωργικές τους εργασίες είχαν  τα γεωργικά εργαλεία. Υπήρχαν εργαστήρια ειδικά τα λεγόμενα σιδεράδικα , μάζευαν όλα τα παλιοσίδερα, όπου κι αν τα έβρισκαν, πολύτιμο πράγμα τότε, και τα μεταμόρφωναν στο καμίνι σε γυνιά, κασμάδες, δικέλια, κασάρες, μασιάδες, ροστιές, κρεμαστάληδες, και ότι άλλο είχαν ανάγκη στην εποχή που ζούσαν. Αναφέρεται ότι οι παλιότεροι είχαν καμωμένη συμφωνία με τους σιδεράδες να φτιάχνουν όλα τα εργαλεία της κάθε οικογένειας και να πληρώνονται με είδος μια ή δύο φορές το χρόνο με τη συγκομιδή των γεννημάτων. -Ο ράφτης Για τα καλά και δύσκολα ρούχα υπήρχε ο ειδικός ράφτης..Το επάγγελμα ήταν σχεδόν οικογενειακό και το μάθαινε ο πατέρας στο γιο και έτσι το επάγγελμα γινόταν και οικογενειακό επώνυμο.Τα εργαλεία τους ήταν μια δαχτυλήθρα, ένα ψαλίδι, μια μεζούρα και το θηλυκοτάρι(ειδικό άγκιστρο για να κρατεί το ύφασμα από κάπου σταθερό). Οι ράφτες κάπας λέγονταν καποτάδες ή καπάδες, οι οποίοι άκμασαν σε Συρράκο και Τζουμέρκα. Σαμαράς   -Σαμαράς Έφτιαχνε τα σαμάρια για τα ζώα και ήταν φυσικά σε μεγάλη  ακμή τον καιρό που τα χρησιμοποιούσαν. -Οι σκαλιστάδες Είναι οι  ξυλογλύπτες από το Μέτσοβο, τα πράμαντα, Τούρναβα Κόνιτσας με τα εκπληκτικά εκκλησιαστικά τους ξυλόγλυπταπου σώζονται ως σήμερα. Ξυλόγλυπτα έργα για οικιακή διακόσμηση ταβάνια, κασέλες κ.α.   -Καλαθάς Οι καλαθάδες έκοβαν από τα ποτάμια ευλύγιστα κλαδιά ιτιάς ή λυγαριάς και τα άφηναν στον ήλιο να ξεραθούν. Μετά τα έβρεχαν για να αποκτήσουν ευλυγισία και άρχιζαν να πλέκουν. Σε περιοχές που αφθονούσαν οι λυγαριές, οι μυρτιές, οι σφάκες (πικροδάφνες) και τα καλάμια, ευδοκίμησε και το επάγγελμα του καλαθοποιού. Από τις μυρτιές και κυρίως από τις λυγαριές οι καλαθοποιοί αποσπούσαν μακριές βίτσες με το τσερτσέτο (ειδικό μαχαίρι) και έκαναν τους σκελετούς για να πλέξουν με τα σχισμένα καλάμια καλάθια, κοφίνιa, ψαροκόφινα και άλλα ενώ μόνο με τις βίτσες έπλεκαν στουπιά για τυρί, κόφτες για τη μεταφορά των σταφυλιών κ.ά. -Καρβουνιάρης Ένα δύσκολο, κουραστικό και ανθυγιεινό επάγγελμα. Ο καρβουνιάρης έφτιαχνε τα κάρβουνα για τις ανάγκες της ζωής. -Καροποιός Ειδικός τεχνίτης για την κατασκευή του κάρου, του απλού με δύο ρόδες, του σύνθετου με τέσσερις τροχούς, τις χαμάλες και τις σούστες με δύο ρόδες. Γυναίκες στην Βήσσανη Ιωαννίνων , αρχείο Πέτρου Βετσα   -Καρεκλάς Με το ξύλο και το ψαθί ο καρεκλάς έφτιαχνε ή επισκεύαζε τις παραδοσιακές ψάθινες καρέκλες.Χρησιμοποιούσε ξύλα από πλάτανο και με σχοινιά από βουρλιά ή αφράτου των ποταμών κατασκεύαζε τριών ειδών καρέκλες. Αυτές με κάθισμα και πλάτη πίσω, τις κοντούλες καρέκλες χωρίς πλάτη και τις ραχατιλίδικες οι οποίες το ένα από τα μπροστινά πόδια ήταν υπερυψωμένο και συνδεόταν με το πίσω πόδι με πλάγιο ξύλινο μπράτσο ώστε να χρησιμεύει για να ακουμπάει αυτός που κάθεται -Καροτσέρης Μοναδικό μέσο μεταφοράς ανθρώπων και προϊόντων με το ξύλινο κάρο και το μεγαλόσωμο άλογο που τραβούσε το κάρο. Ο καροτσέρης αμειβόταν με το καριάτικο. -Καστανάς Ήταν και είναι ένας εποχικός πωλητής. Έστηνε τη φουφού και την καρέκλα του σε μια γωνία, έβαζε τα κάστανα  και φώναζε «κάστανα ζεστά» -Κεραμουργός Έφτιαχνε με πηλό καπάσες(πιθάρια), μπότια(σταμνιά), μπαστάρδες(κουρούπια), φραγκούλες(μικρά κουρούπια), πιάτια φλιτζάνες. Μέτσοβο,φωτο: Κώστας Μπαλάφας -Mπακάλης-Καφετζής Ο μπακάλης, μετά τον πρόεδρο, τον  παπά και το δάσκαλο του χωριού, ήταν ο σημαντικότερος παράγοντας. Ήταν η ψυχή της εμπορικής ζωής, το αποκούμπι των φτωχών. Στον δικό μας τόπο, με τους πολλούς ξενιτεμένους και με τα πενιχρά παλιότερα μέσα επικοινωνίας και συγκοινωνίας, έπαιζε το ρόλο του πιστωτή, του τραπεζίτη της οικογένειας ώσπου να πάρει από τον ταξιδεμένο το έμβασμα του χρέους με τρίτο πρόσωπο, ή από τον ίδιο, όταν επέστρεφε από τα ξένα, ύστερα από χρόνια. Ορισμένα βασικά και απαραίτητα στο σπίτι είδη, όπως το αλάτι, το λάδι, τα σπίρτα, το πετρέλαιο, τα τσαρούχια, τα βελόνια κ.α, τα προμήθευε στις οικογένειες όταν τα είχαν ανάγκη, και το αντίτιμό τους το εισέπραττε με τον καιρό στη σοδειά, ή με το ταξιδιωτικό έμβασμα. Ο μπακάλης μάζευε από τους πελάτες του για το χρέος τους  ό,τι κι αν είχαν σε είδος, από τα αυγά, που ήταν το κυριότερο μέσο συναλλαγής, ως  τα φασόλια, τις φακές, τα ρεβίθια, τα τομάρια από τα σφάγια, τα μαλλιά κι ό,τι  άλλο προϊόν έπαιρνε από τη γεωργική, ή την κτηνοτροφική εκμετάλλευση. Το χρήμα ήταν δυσεύρετο και η έλλειψή του ανάγκαζε τους ανθρώπους να συναλλάσσονται με είδος. Το μπακάλικο ήταν επίσης το εντευκτήριο, το κέντρο συναντήσεων, ο τόπος της επικοινωνίας, ο χώρος ενημέρωσής για όλα τα νέα του χωριού και των γειτονικών χωριών. Το μπακάλικο ήταν το κέντρο διασκέδασής του. Πρέβεζα, παγωτατζής -Παγοπώλης Έπαιρνε τις παγοκολόνες από το παγοποιείο και με το καρότσι ή κάποιο ζώο τις μετέφερε στις γειτονιές και τις πουλούσε στα σπίτια για τη συντήρηση των τροφίμων. Μέτσοβο- φωτο: Κώστας Μπαλάφας -Πεταλωτής-αλμπάνης-καλιγωτής Για να μην πληγώνονται οι οπλές των ζώων από τις πέτρες αλλά και να βαδίζουν σταθερά, το πετάλωμά τους ήταν απαραίτητο. Ο πεταλωτής φρόντιζε πολύ την περιποίηση των ζώων και έπρεπε να βρει και το κατάλληλο είδος πετάλου που θα χρησιμοποιούσε για τα χιόνια, για τα ορεινά, για προβληματικά πόδια κ.α. -Οι πετράδες Οι μάστοροι της Ηπείρου ή «πετράδες» αποτελούσαν μια κοινωνία ανθρώπων με μεγάλη τεχνογνωσία στην κατασκευή πλήθους παραδοσιακών πέτρινων οικημάτων πολλών χρήσεων που μεγαλούργησε στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο από τον 16ο ως τον 19ο αιώνα . Τα Ηπειρώτικα μπουλούκια ή σινάφια έχτισαν αριστουργήματα και η φήμη τους εξαπλώθηκε σ΄όλα τα Βαλκάνια και έφτασε ως την Αμερική. -Πλανόδιος φωτογράφος Ένα τετράγωνο κουτί στηριγμένο σε τρίποδα ήταν ο σκοτεινός θάλαμος και η κάμερα του πλανόδιου φωτογράφου που απαθανάτιζε καθημερινές, οικογενειακές στιγμές από το ιστορικό και κοινωνικό γίγνεσθαι του τόπου. -Συρμακεσήδες Είναι οι χρυσοραφτάδες όπου με τους κεντηστάδες και με τους γουναράδες γνώρισαν μεγάλη ακμή στα Γιάννενα. Οι συρμακέσηδες με ασημένια ή χρυσή κλωστή κεντούσαν εικόνες, λάβαρα, κεντήματα για άμφια ιερέων και άλλα εκκλησιαστικά είδη. Οι χρυσοκεντητάδες των Καλαρρυτών, γνωστοί με το όνομα τερζήδες, άκμασαν χάρη στην ύπαρξη του εμπορίου παραδοσιακής φορεσιάς, στην εισαγωγή πρώτων υλών, στην ύπαρξη εξειδικευμένων τεχνιτών και αξιόλογων εργαστηρίων και βιοτεχνίας με παράδοση ολόκληρων αιώνων. Οι τερζήδες κεντούσαν τις ενδυμασίες Ελλήνων και Τουρκαλβανών με δεξιοτεχνία και υπομονή, χρησιμοποιώντας χρυσοκλωστές (τιρτίρια). Οι οικονομικές συνθήκες στην κοινότητα επέτρεψαν να αναπτυχθεί μια ανθούσα βιοτεχνία για δύο περίπου αιώνες. -Ταμπάκης Ο βυρσοδέψης, αυτός που κατεργαζόταν τα δέρματα. Πίσω απ’ την ανατολική πλευρά του κάστρου, στη άκρη-άκρη της λίμνης,πάνω στην όχΘη της, βρισκόταν ο μαχαλάς των ταμπάκηδων. Έτσι λέγανε τα βυρσοδεψεία. Και ταμπάκους λέγανε τους βυρσοδέψες. Σ’ όλο το μάκρος του μαχαλά, μέσα στο νερό της λίμνης, αραδιαζότανε τα τομάρια, τεζαρισμένα καλά σε ξύλινα τελάρα και ταργάζανε μέσα στα εργαστήρια, τα ταμπάκικα. Μέσα σ’ αυτά τα χαγιάτια, ξυπόλητοι, δούλευαν οι ταμπάκοι τα δέρματα. -Τροχιστής Ένας πλανόδιος άνθρωπος του μόχθου ήταν και ο ακονιστής ή τροχιστής. Η δουλειά του ήταν να τροχίζει και να ακονίζει μαχαίρια, πριόνια, τσεκούρια, ψαλίδια και άλλα κοπτικά εργαλεία. -Τσαμπάσης Έτσι λεγόταν ο άνθρωπος που εμπορευόταν άλογα και μουλάρια, αγόραζε και πουλούσε ζώα ή έκανε τις λεγόμενες τράμπες. Ήξερε τα ζώα πολύ καλά και πολλές φορές τον συμβουλεύονταν στις τοπικές ζωοπανηγύρεις για την αγορά τέτοιων ζώων. Τσαγκάρης, φωτο:www.vradedeto.gr -Τσαρουχάς-Tσαγκάρης Αυτός που ασχολούνταν με τα τσαρούχια και αργότερα ή και ταυτόχρονα τον έλεγαν και τσαγκάρη. Βαρελάς, φωτο: Κώστας Μπαλάφας -Ο βαγενάς ή βαρελάς Τα ξύλινα βαρέλια κατείχαν την πρώτη θέση στην αποθήκευση προϊόντων και επειδή η κατασκευή τους αποκτούσε κάποια τεχνική, μερικοί ειδικεύονταν κι ασκούσαν την τέχνη τους αυτή σαν επάγγελμα. Κατασκεύαζαν μπούκλες, βουτσέλες, καρδάρια βλάντες, βαρέλες για το τυρί, βαρέλια για το κρασί κ.α Oι χουλιαράδες έφτιαχναν ξύλινα αντικείμενα όπως τα κουτάλια, μικρά και μεγάλα, τα γουδιά, τα κλειδοπινάκια, Οι μαραγκοί αναλάμβαναν τα κουφώματα των σπιτιών , άλλοι τις ρόκες, τα αδράχτια και τις ανέμες, κι άλλοι τα αλέτρια, τους ζυγούς, τις ζεύλες, τα στυλιάρια.   -Χαμάλης ή βαστάζος Ήταν ο άνθρωπος που μετέφερε το φορτίο στην πλάτη του. Δούλευε σε σταθμούς φόρτωση και εκφόρτωσης, στις κρατικές αποθήκες καθώς και στα λιμάνια. -Χανιαντζής Ήταν αυτός  που είχε το χάνι, το σταθμό ανεφοδιασμού και ξεκούρασης των ζώων και των ανθρώπων που ταξίδευαν από τα χωριά προς τις πόλεις. -Χτιστάδες Στα  παραδοσιακά επαγγέλματα της Ηπείρου είναι οι χτιστάδες της ορεινής Άρτας οι οποίοι ήταν πασίγνωστοι σε όλη τη περιφέρεια της Ηπείρου. Η κοινότητα χτιστάδες είναι συνώνυμη των μαστόρων της περιοχής.   φωτο: Κώστας Μπαλάφας -Οι υφάντρες Στην μεγαλύτερη ακμή της φθάνει η υφαντική της Ηπείρου από τον 15ο και κυρίως από το 16ο έως τον 18ο -19ο αιώνα. Οι γυναίκες ύφαιναν στον αργαλειό όλα τα υφάσματα για τα καθημερινά ρούχα και τα κλινοσκεπάσματα με ποικιλία χρωμάτων (κόκκινο, ώχρα, μπλε), που έβαφαν μόνες τους βουτώντας τα νήματα σε φυτικές βαφές, δημιουργημένες από ποικιλίες ντόπιων φυτών. Το αποτέλεσμα ήταν να μετατραπεί από οικιακή κυρίως τέχνη σε βιοτεχνία κέντρο παραγωγής μάλλινων ειδών ρουχισμού, υφασμάτων και ταπήτων (φλοκάτες). Κύρια όμως επαγγελματική απασχόληση έγινε η ύφανση του μάλλινου υφάσματος για κάπες άσπρες και μαύρες: μακριές για τους βοσκούς και αγρότες στην Αλβανία και Ελλάδα, κοντές για τους ναυτικούς και ψαράδες στην Αδριατική θάλασσα. Η παραγωγή και η διακίνηση του χοντρού μάλλινου υφάσματος έγινε ένας από τους σημαντικότερους λόγους επικοινωνίας μεταξύ Ηπείρου και Ιταλίας. Γνωστό μέρος για τις υφάντρες του ήσαν οι Καλαρρύτες Ιωαννίνων. -Ψαθάς Ήταν αυτός που έκοβε το ψαθί, το ξέραινε, το έκοβε σε κομμάτια  και έπλεκε τις ψάθες, οι οποίες χρησιμοποιούνταν για το στρώσιμο της καλύβας, του σπιτιού, τοίχων, ενώ αργότερα τις χρησιμοποιούσαν για την κατασκευή καπέλων κ.α. -Οι Σκαλιστάδες Είναι οι ξυλογλύπτες από το Μέτσοβο, το Τούρναβο Κόνιτσας (Γοργοπόταμος),τη Πωγωνιανή, τα Πράμαντα. Υπάρχουν ξυλόγλυπτα έργα στις περιοχές αυτές ήδη από τον 16ο αιώνα.Εκπληκτικά εκκλησιαστικά ξυλόγλυπτα έργα σώζονται ως σήμερα,συνθέσεις ενός πολιτισμού κυρίως για εκκλησιαστική χρήση. Ξυλόγλυπτα έργα έχουμε και για οικιακή διακόσμηση και χρήση, όπως τα ταβάνια με τις σκαλιστές ροτόντες καθώς και τις σκαλιστές ρόκες ή γκλίτσες. Η μακραίωνη αυτή παράδοση είναι ακόμη και στις μέρες μας ζωντανή, ειδικά στο Μέτσοβο και προσφέρει αξιόλογα ξυλόγλυπτα έργα. -Ζωγράφοι-Αγιογράφοι Σημειώνουν ιδιαίτερη ανάπτυξη στον Ηπειρωτικό χώρο και ειδικότερα στα χωριά Χιονιάδες της επαρχίας Κόνιτσας και Καπέσοβο του Ζαγορίου.