SlideShare a Scribd company logo
Savet za filantropiju
Opšti cilj Saveta za filantropiju treba da bude unapređuje javne politike i zakonodavnog okvira
za davanje u Srbiji u pravcu daljeg razvijanja infrastrukture i kulture davanja za opšte dobro u
Srbiji, uzimajući u obzir trenutno stanje i trendove:
Problemi u korišćenju postojećih mehanizama za poreska umanjenja za davanje u
opštekorisne svrhe u Srbiji. Glavni nalazi istraživanja Trag fondacije i Katalist fondacije iz 2016.
godine ukazuju da, iako Zakon o porezu na dobit pravnih lica obezbeđuje mehanizam za odbitke
od poreza prilikom davanja za opšte dobro, u ovom trenutku ne postoje posebni propisi,
podzakonska akta, ili posebna mišljenja Ministarstva finansija kako da se mehanizam sadržan u
Članu 15. Zakona primeni. Odgovori pravnih lica pokazuju da skoro 40 procenata ispitanih
pravnih lica (22,2% kompanija i 16,7% MSP) ne koristi ovaj mehanizam. Kao glavne razloge za
slabo korišćenje zakonskog mehanizma ispitanici navode: nerazumevanja načina primene
postojećih poreskih umanjenja; nedostatak jasnog i preciznog tumačenja nadležnih vlasti o
tome koji se troškovi priznaju i ulaze u poreska umanjenja kao i neadekvatna podrška, i nejasna
i neujednačena tumačenja zakonskih odredbi od strane Poreskih uprava.
Nepostojanje poreskih umanjenja/olakšica za fizička lica. Nepostojanje ovih umanjenja deluje
nestimulativno na davanja za opšte dobro koja dolaze od strane građana i pojedinaca.
Uporedne analize ukazuju da je Srbija jedna od retkih zemalja kako u regionu, tako i u svetu
koja ne dozvoljava ova umanjenja i time destimuliše tzv. Individualnu filantropiju, odnosno
davanja od strane pojedinaca.
Nemogućnost oslobađanja od poreza na dodatu vrednost na donacije. Iako postoji
razumevanje da nije moguće osloboditi sve donacije od poreza na dodatu vrednost, postoji
prostor da se definišu kriterijumi za mogućnost oslobađanja u određenim slučajevima u kojima
su u pitanju donacije od posebne važnosti za društvo i/ili građane Srbije.
Destimulišući okvir za volontiranje. Volontiranje ili darivanje vremena je jedan od značajnih
merila razvoja filantropije u državi. Trenutni zakonski okvir otežava i destimuliše građane da
svojim vremenom i znanjem doprinesu opštekorisnim ciljevima. Volontiranje je jedno od merila
koje utiče na status države na listi Svetskog indeksa davanja.
Nepostojanje zvaničnih podataka o davanju za opšte dobro. U većem broju zemalja se podaci
o davanju za opšte dobro (količina darovanog novca, teme za koje se daruje, primaoci i sl.)
dobijaju kroz evidencije poreskih službi, koje te podatke dobijaju putem prijava za poreska
umanjenja, odnosno poreske olakšice. U Srbiji međutim, po Zakonu o porezu na dobit pravnih
lica Republike Srbije (član 15), poreske olakšice u Srbiji se zapravo dobijaju tako što se davanja
za namene predviđene zakonom priznaju kao rashod u iznosu najviše do 5% od ukupnog
prihoda. Pošto se date sume odbijaju kao rashod, a pravna lica Poreskoj upravi dostavljaju
bilans uspeha, a ne poreski bilans, iz formulara kojima u ovom trenutku Poreska uprava
raspolaže nije uopšte moguće dobiti podatke o davanjima pravnih lica u date namene. Dalje,
zbog nepostojanja poreskih umanjenja kada su u pitanju fizička lica nije moguće dobiti podatke
o njihovim davanjima. Nepostojanje zvaničnih podataka ne samo da otežava praćenje razvoja
ovog davanja, već i praćenje efekata datih donacija.
Stagnacija u 2016-oj i manja pažnja koja se posvećuje davanjima za opšte dobro. U 2016.
godini je prvi put nakon četiri godine primećen stagnacija to jest pad davanja, kako u smislu
broja akcija, tako i u smislu manje sume koja je darovana. Takođe broj članaka/izveštaja u
medijima ukazuje na manju pažnju koja se ovoj temi posvećuje. Iskustva iz sveta ukazuju da
veća pažnja u medijima, istraživanja i uopšte promocija davanja i efekata davanja mogu
značajno uticati na porast aktivnosti i povećanje darovanih suma. U tom smislu, obzirom da
davanje za opšte dobro spada u programe od javnog interesa, treba razmotriti mogućnost
uvođenja programa na nacionalnim medijima kojim bi se pojačala promocija dobrih primera i
efekata davanja za opšte dobro. U 2017. godini nepromenjen je nivo aktivnosti kada je u pitanju
broj akcija, ali je ukupan donirani iznos povećan na procenjenih 27.146.000 evra.
Pad darivanja od strane poslovnog sektora i značajan pad kada je reč o pojedincima. 2016.
godina je takođe pokazala određeno smanjenje zabeležen darivane sume od strane poslovnog
sektora i značajan pad kada je reč o davanjima od strane pojedinaca. Jedan od načina da se
spreči dalji pad bi svakako bila primena preporuka1 za razjašnjenje mehanizama za primenu
poreskih umanjenja za pravna lica, te stimulisanje pojedinaca kroz uvođenje poreskih
umanjenja za davanje fizičkih lica. U 2017. godini je zabeležen dalji pad davanja od strane
poslovnog sektora na 39,5% učešća u ukupnoj poznatoj darovanoj sumi, dok se učešće
pojedinaca neznatno poravilo, ali je i dalje na niskom nivou,i u 2017. iznosilo je 4,6% učešća u
ukupnoj poznatoj darovanoj sumi.
Jednokratna pomoć prisutnija nego strateška davanja. Analiza datih donacija ukazuje da su
mnogo prisutnije donacije koje ad hoc olakšavaju situaciju (recimo prikupljanje pomoći za
lečenje pojedinaca, ili pomoć ekonomski ugroženim porodicama) nego što su donacije koje
strateški utiču na poboljšanje situacije (recimo donacije usmerene na kupovinu potrebne
opreme i aparata za lečenje, obrazovanje, finansiranje start-up ili ekonomskih inicijativa koje
1
Preporuke: da Ministarstvo finansija i/ili Poreska uprava: 1) donese mišljenje koji bi bilo upućen regionalnim i
lokalnim službama Poreske uprave sa jasnim tumačenjem zakonskog mehanizma; 2) izrade priručnik za korišćenje
mehanizma za poreska umanjenja za davanja u opštekorisne svrhe za pravna lica; 3) organizuje edukaciju i podršku
(npr. call centar) kako bi unapredili uslugu; 4) uvede poseban obrazac za izveštavanje pravnih lica Poreskoj upravi o
davanjima za opštekorisne svrhe.
omogućavaju zapošljavanje i sl.). Iako su humanitarne jednokratne donacije neophodni deo
davanja za opšte dobro sistematska promocija strateških, dugoročnih ulaganja i efekata tog
davanja može pomoći filantropiju koja će dugoročno imati veći uticaj na društvo.
Nizak procenat donacija vezanih za određene teme. Analiza donacija je takođe ukazala da je
jako mali procenat usmeren na teme poput ekonomskog razvoja, nauke, kulture i umetnosti,
zaštite životne sredine, kulture i umetnosti i sl.
Trendovi
Broj donacija i procenjene sume
Broj zabeleženih donacija je nakon značajnog porasta u 2015, pokazao vrlo mali rast – praktično
stagnaciju u 2016. Procenjena darovana suma u milionima eura, je nakon porasta od skoro 22%
u 2015, pala za nešto više od milion eura u 2016. godini. U 2017. гodini zabeležen je rast
procenjene darovane sume za gotovo 6 miliona evra.
Broj zabeleženih akcija
Procenjena darovana suma u milionima EUR
Darodavci – poznata darovana suma
Kada govorimo o darodavcima, tri najznačajnija tipa darodavaca su:
Građani – koji daju kroz masovne akcije, kampanje, odgovaraju na apele i sl.
Poslovni sektor, u koji ubrajamo kako veće kompanije, tako i mala i srednja preduzeća i
korporativne fondacije.
Pojedinci, gde se radi o donacijama pojedinaca koji se mogu identifikovati – obično su to oni
koji imaju više sredstava na raspolaganju, bilo da su u pitanju poslovni ljudi, sportisti, ljudi sa
estrade, pripadnici dijaspore i sl.
2014 2015 2016 2017
1.849 3.218 3.270 3.042
2014 2015 2016 2017
18.3 22.3 21.2 27.1
Kada je reč o procentu sume koju daruju ova tri tipa darodavaca vidi se da doprinos građana
raste, dok je davanje od strane poslovnog sektora palo u 2016. godini, a da su iznosi darivani
od strane pojedinaca značajno umanjeni. Pretpostavka je da je doprinos građana u porastu jer
se veći broj njih odazvao na velike kampanje iz 2016. godine.
Procenat sume koji daju određeni tipovi darodavaca po godinama
2014. 2015. 2016. 2017.
Građani 12,7% 15,2% 25,2% 31,6%
Poslovni
sektor
34,4% 51,6% 45,4% 39,5%
Pojedinci 13,0% 16,4% 2,6% 4,6%
Teme u koje se ulaže - % akcija (broja donacija)
Četiri ključne teme koje već nekoliko godina drže primat kada je u pitanju broj akcija su:
Zdravstvo – podrška pojedincima posebno deci za lečenje; kupovina potrošnog materijala za
zdravstvene institucije; kupovina medicinske opreme i aparata za bolnice ili domove zdravlja,
renoviranja ili izgradnja odeljenje zdravstvenih institucija.
Podrška marginalizovanim grupama – podrška socijalnim institucijama ili oganizacijama koje
zbrinjavaju i pružaju usluge ranjivim grupama poput osoba sa invaliditetom, starih, samohranih
mladih u riziku, dece bez roditelja itd. To može biti nabavka potrošnog materijala, donacije koje
omogućavaju pružanje specifičnih usluga, opšta podrška, kupovina nameštaja ili druge potrebne
opreme i sl.
Smanjenje siromaštva – najčešće se svodi na pomoć pojedincima ili porodicama koji su u teškoj
ekonomskoj situaciji, sa vrlo retkim donacijama koje su usmerene na programe zapošljavanja ili
start up inicijative, koje bi mogle stratšeki da poboljšaju situaciju.
Obrazovanje – gde se najčešće pomažu obrazovne institucije, od vrtića preko škola do fakulteta.
Broj akcija usmerenih na određenu temu u %
2014. 2015. 2016. 2017.
Zdravstvo 34,8% 32,6% 30,2% 34,7%
Podrška marginalizovanim
grupama
24,3% 26,2% 26,8% 24,8%
Smanjenje siromaštva 20,1% 13,6% 12,9% 11,0%
Obrazovanje 6,3% 7,6% 9,1% 12,8%
Svetski indeks davanja i pozicija Srbije
Organizacija Charities Aid Foundation (CAF) već godinama objavljuje Svetski indeks davanja, gde
se zemlje pozicioniraju prema anketi u kojoj se odgovara na sledeća pitanja: 1) Pomoć upućena
nepoznatoj osobi/osobama; 2) Darivanje novca; 3) Volontiranje.
Svetski indeks davanja obuhvata preko 140 zemalja sveta. Pozicija Srbije na ovoj listi je relativno
niska:
2014 – 124-ta; 2015 – 118-ta; 2016 – 135-ta; 2017-132-ga.
Godina Pozicija Srbije
2014 124
2015 118
2016 135
2017 132
Primaoci donacija
U praćenju primaoca donacija, zapravo govorimo o tri ključna tipa: donacije upućene
pojedincima ili porodicama, zatim donacije upućene državi, to jest državnim institucijama
(zdravstvo, socijala, obrazovanje, sport, nauka i sl.) te neprofitnim organizacijama uključujući i
fondacije. Iako su u smislu broja akcija, donacije najčešće upućene pojedincima ili porodicama
(u pitanju su donacije za lečenje, odnosno pomoć siromašnima), kada je reč o količini novca,
primat ima država, odnosno državne institucije ili lokalne odnosno nacionalne vlasti.
Broj donacija u procentima
Tip primaoca/Broj donacija u % 2014. 2015. 2016. 2017.
Pojedinci/porodice 49,3% 45,0% 44,8% 38,4%
Država (institucije – zdravstvo, socijala,
obrazovanje itd. i lokalne i/ili nacionalne
vlasti)
30,4% 33,9% 33,1% 29,9%
Neprofitne organizacije 15,4% 16,3% 18,0% 25,9%
Procenat darovane sume po tipu primaoca
Imajuću u vidu da su država i državne institucije primaoci najvećeg dela darovane sume, Savet
za filantropiju treba da unapredi javne politike i zakonodavni okvirai za davanje u Srbiji u pravcu
daljeg razvijanja infrastrukture i kulture davanja za opšte dobro u Srbiji.
Tip primaoca/ % darovane sume 2014. 2015. 2016.
Pojedinci/porodice 21,9% 10,8% 12,8%
Država (institucije – zdravstvo, socijala,
obrazovanje itd. i lokalne i/ili
nacionalne vlasti)
50,6% 61,6% 52,9%
Neprofitne organizacije 21,0% 15,6% 31,4%

More Related Content

Similar to Savet za filantropiju: Ključni problemi kojima će se Savet baviti

Unapređenje korporativne filantropije u Srbiji: Poboljšanje zakonskog okvira
Unapređenje korporativne filantropije u Srbiji: Poboljšanje zakonskog okviraUnapređenje korporativne filantropije u Srbiji: Poboljšanje zakonskog okvira
Unapređenje korporativne filantropije u Srbiji: Poboljšanje zakonskog okvira
Catalyst Balkans
 
Srbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu
Srbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinuSrbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu
Srbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu
Catalyst Balkans
 
Srbija Daruje 2021 - izveštaj o stanju filantropije
Srbija Daruje 2021 - izveštaj o stanju filantropijeSrbija Daruje 2021 - izveštaj o stanju filantropije
Srbija Daruje 2021 - izveštaj o stanju filantropije
Catalyst Balkans
 
Srbija daruje neprofitnom sektoru 2019
Srbija daruje neprofitnom sektoru 2019Srbija daruje neprofitnom sektoru 2019
Srbija daruje neprofitnom sektoru 2019
Catalyst Balkans
 
Stanje dobročinstva u Srbiji u 2019.
Stanje dobročinstva u Srbiji u 2019.Stanje dobročinstva u Srbiji u 2019.
Stanje dobročinstva u Srbiji u 2019.
Catalyst Balkans
 
Srbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu - glavni nalazi
Srbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu - glavni nalaziSrbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu - glavni nalazi
Srbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu - glavni nalazi
Catalyst Balkans
 
Srbija daruje 2020 - Glavni nalazi
Srbija daruje 2020 - Glavni nalaziSrbija daruje 2020 - Glavni nalazi
Srbija daruje 2020 - Glavni nalazi
Catalyst Balkans
 
Kako građani i kompanije u Srbiji doniraju za zdraviju zajednicu?
Kako građani i kompanije u Srbiji doniraju za zdraviju zajednicu?Kako građani i kompanije u Srbiji doniraju za zdraviju zajednicu?
Kako građani i kompanije u Srbiji doniraju za zdraviju zajednicu?
Catalyst Balkans
 
Srbija daruje neprofitnom sektoru
Srbija daruje neprofitnom sektoruSrbija daruje neprofitnom sektoru
Srbija daruje neprofitnom sektoru
Catalyst Balkans
 
Stanje dobročinstva u Srbiji u 2018.
Stanje dobročinstva u Srbiji u 2018.Stanje dobročinstva u Srbiji u 2018.
Stanje dobročinstva u Srbiji u 2018.
Catalyst Balkans
 
Društveno odgovorno poslovanje u službi osnaživanja žena
 Društveno odgovorno poslovanje u službi osnaživanja žena Društveno odgovorno poslovanje u službi osnaživanja žena
Društveno odgovorno poslovanje u službi osnaživanja žena
Catalyst Balkans
 
Trendovi finansiranja socijalnih kompanija u svijetu - šta nedostaje regiji Z...
Trendovi finansiranja socijalnih kompanija u svijetu - šta nedostaje regiji Z...Trendovi finansiranja socijalnih kompanija u svijetu - šta nedostaje regiji Z...
Trendovi finansiranja socijalnih kompanija u svijetu - šta nedostaje regiji Z...
NahlinaPoslovnaZajednica
 
Kosovo daruje 2021 - Izveštaj o stanju filantropije
Kosovo daruje 2021 - Izveštaj o stanju filantropijeKosovo daruje 2021 - Izveštaj o stanju filantropije
Kosovo daruje 2021 - Izveštaj o stanju filantropije
Catalyst Balkans
 
NALED i BIRN- 100 dana vlade
NALED i BIRN-   100 dana vladeNALED i BIRN-   100 dana vlade
NALED i BIRN- 100 dana vlade
NALED Serbia
 
Srbija daruje 2017: Godišnji izveštaj o dobročinstvu - glavni nalazi
Srbija daruje 2017: Godišnji izveštaj o dobročinstvu - glavni nalaziSrbija daruje 2017: Godišnji izveštaj o dobročinstvu - glavni nalazi
Srbija daruje 2017: Godišnji izveštaj o dobročinstvu - glavni nalazi
Catalyst Balkans
 
Izveštaj o društveno odgovornom poslovanju za 2015. godinu
Izveštaj o društveno odgovornom poslovanju za 2015. godinuIzveštaj o društveno odgovornom poslovanju za 2015. godinu
Izveštaj o društveno odgovornom poslovanju za 2015. godinu
Erste Banka Srbija
 
Katalog-partnerstva-2015-2016
Katalog-partnerstva-2015-2016Katalog-partnerstva-2015-2016
Katalog-partnerstva-2015-2016
Sanida Klaric
 
Davanje za opšte dobro - Srbija 2016 - glavni nalazi
Davanje za opšte dobro - Srbija 2016 - glavni nalaziDavanje za opšte dobro - Srbija 2016 - glavni nalazi
Davanje za opšte dobro - Srbija 2016 - glavni nalazi
Catalyst Balkans
 
Analiza poreskih i finansijskih zakona milan negovanovic
Analiza poreskih i finansijskih zakona  milan negovanovicAnaliza poreskih i finansijskih zakona  milan negovanovic
Analiza poreskih i finansijskih zakona milan negovanovic
SrpskiCEE
 

Similar to Savet za filantropiju: Ključni problemi kojima će se Savet baviti (20)

Unapređenje korporativne filantropije u Srbiji: Poboljšanje zakonskog okvira
Unapređenje korporativne filantropije u Srbiji: Poboljšanje zakonskog okviraUnapređenje korporativne filantropije u Srbiji: Poboljšanje zakonskog okvira
Unapređenje korporativne filantropije u Srbiji: Poboljšanje zakonskog okvira
 
Srbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu
Srbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinuSrbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu
Srbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu
 
Srbija Daruje 2021 - izveštaj o stanju filantropije
Srbija Daruje 2021 - izveštaj o stanju filantropijeSrbija Daruje 2021 - izveštaj o stanju filantropije
Srbija Daruje 2021 - izveštaj o stanju filantropije
 
Srbija daruje neprofitnom sektoru 2019
Srbija daruje neprofitnom sektoru 2019Srbija daruje neprofitnom sektoru 2019
Srbija daruje neprofitnom sektoru 2019
 
Stanje dobročinstva u Srbiji u 2019.
Stanje dobročinstva u Srbiji u 2019.Stanje dobročinstva u Srbiji u 2019.
Stanje dobročinstva u Srbiji u 2019.
 
Srbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu - glavni nalazi
Srbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu - glavni nalaziSrbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu - glavni nalazi
Srbija daruje neprofitnom sektoru izveštaj za 2017. godinu - glavni nalazi
 
Srbija daruje 2020 - Glavni nalazi
Srbija daruje 2020 - Glavni nalaziSrbija daruje 2020 - Glavni nalazi
Srbija daruje 2020 - Glavni nalazi
 
Kako građani i kompanije u Srbiji doniraju za zdraviju zajednicu?
Kako građani i kompanije u Srbiji doniraju za zdraviju zajednicu?Kako građani i kompanije u Srbiji doniraju za zdraviju zajednicu?
Kako građani i kompanije u Srbiji doniraju za zdraviju zajednicu?
 
Srbija daruje neprofitnom sektoru
Srbija daruje neprofitnom sektoruSrbija daruje neprofitnom sektoru
Srbija daruje neprofitnom sektoru
 
Stanje dobročinstva u Srbiji u 2018.
Stanje dobročinstva u Srbiji u 2018.Stanje dobročinstva u Srbiji u 2018.
Stanje dobročinstva u Srbiji u 2018.
 
Društveno odgovorno poslovanje u službi osnaživanja žena
 Društveno odgovorno poslovanje u službi osnaživanja žena Društveno odgovorno poslovanje u službi osnaživanja žena
Društveno odgovorno poslovanje u službi osnaživanja žena
 
Trendovi finansiranja socijalnih kompanija u svijetu - šta nedostaje regiji Z...
Trendovi finansiranja socijalnih kompanija u svijetu - šta nedostaje regiji Z...Trendovi finansiranja socijalnih kompanija u svijetu - šta nedostaje regiji Z...
Trendovi finansiranja socijalnih kompanija u svijetu - šta nedostaje regiji Z...
 
Kosovo daruje 2021 - Izveštaj o stanju filantropije
Kosovo daruje 2021 - Izveštaj o stanju filantropijeKosovo daruje 2021 - Izveštaj o stanju filantropije
Kosovo daruje 2021 - Izveštaj o stanju filantropije
 
NALED i BIRN- 100 dana vlade
NALED i BIRN-   100 dana vladeNALED i BIRN-   100 dana vlade
NALED i BIRN- 100 dana vlade
 
Association Portfolio
Association PortfolioAssociation Portfolio
Association Portfolio
 
Srbija daruje 2017: Godišnji izveštaj o dobročinstvu - glavni nalazi
Srbija daruje 2017: Godišnji izveštaj o dobročinstvu - glavni nalaziSrbija daruje 2017: Godišnji izveštaj o dobročinstvu - glavni nalazi
Srbija daruje 2017: Godišnji izveštaj o dobročinstvu - glavni nalazi
 
Izveštaj o društveno odgovornom poslovanju za 2015. godinu
Izveštaj o društveno odgovornom poslovanju za 2015. godinuIzveštaj o društveno odgovornom poslovanju za 2015. godinu
Izveštaj o društveno odgovornom poslovanju za 2015. godinu
 
Katalog-partnerstva-2015-2016
Katalog-partnerstva-2015-2016Katalog-partnerstva-2015-2016
Katalog-partnerstva-2015-2016
 
Davanje za opšte dobro - Srbija 2016 - glavni nalazi
Davanje za opšte dobro - Srbija 2016 - glavni nalaziDavanje za opšte dobro - Srbija 2016 - glavni nalazi
Davanje za opšte dobro - Srbija 2016 - glavni nalazi
 
Analiza poreskih i finansijskih zakona milan negovanovic
Analiza poreskih i finansijskih zakona  milan negovanovicAnaliza poreskih i finansijskih zakona  milan negovanovic
Analiza poreskih i finansijskih zakona milan negovanovic
 

More from Catalyst Balkans

Shqipëria dhuron 2021 – Raporti vjetor për gjendjen e filantropisë
Shqipëria dhuron 2021 – Raporti vjetor për gjendjen e filantropisëShqipëria dhuron 2021 – Raporti vjetor për gjendjen e filantropisë
Shqipëria dhuron 2021 – Raporti vjetor për gjendjen e filantropisë
Catalyst Balkans
 
Giving Albania 2021 - Annual Report on the State of Philanthropy
Giving Albania 2021 - Annual Report on the State of PhilanthropyGiving Albania 2021 - Annual Report on the State of Philanthropy
Giving Albania 2021 - Annual Report on the State of Philanthropy
Catalyst Balkans
 
BiH daruje 2021 - rezime nalaza
BiH daruje 2021 - rezime nalazaBiH daruje 2021 - rezime nalaza
BiH daruje 2021 - rezime nalaza
Catalyst Balkans
 
BiH daruje 2021 - Izvještaj o stanju filantropije
BiH daruje 2021 - Izvještaj o stanju filantropijeBiH daruje 2021 - Izvještaj o stanju filantropije
BiH daruje 2021 - Izvještaj o stanju filantropije
Catalyst Balkans
 
Kosova dhuron 2021 - Raporti vjetor për gjendjen e filantropisë
Kosova dhuron 2021 - Raporti vjetor për gjendjen e filantropisëKosova dhuron 2021 - Raporti vjetor për gjendjen e filantropisë
Kosova dhuron 2021 - Raporti vjetor për gjendjen e filantropisë
Catalyst Balkans
 
Giving Kosovo 2021 -Quick Facts
Giving Kosovo 2021 -Quick FactsGiving Kosovo 2021 -Quick Facts
Giving Kosovo 2021 -Quick Facts
Catalyst Balkans
 
Giving Bosnia and Herzegovina 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Bosnia and Herzegovina 2021 - Report on the State of PhilanthropyGiving Bosnia and Herzegovina 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Bosnia and Herzegovina 2021 - Report on the State of Philanthropy
Catalyst Balkans
 
Giving Kosovo 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Kosovo 2021 - Report on the State of PhilanthropyGiving Kosovo 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Kosovo 2021 - Report on the State of Philanthropy
Catalyst Balkans
 
Giving Serbia 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Serbia 2021 - Report on the State of PhilanthropyGiving Serbia 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Serbia 2021 - Report on the State of Philanthropy
Catalyst Balkans
 
Maqedonia e Veriut Dhuron – Raporti për gjendjen e filantropisë 2021
Maqedonia e Veriut Dhuron – Raporti për gjendjen e filantropisë 2021Maqedonia e Veriut Dhuron – Raporti për gjendjen e filantropisë 2021
Maqedonia e Veriut Dhuron – Raporti për gjendjen e filantropisë 2021
Catalyst Balkans
 
Северна Македонија донира 2021 – извештај за состојбата на филантропијата
Северна Македонија донира 2021 – извештај за состојбата на филантропијатаСеверна Македонија донира 2021 – извештај за состојбата на филантропијата
Северна Македонија донира 2021 – извештај за состојбата на филантропијата
Catalyst Balkans
 
Giving North Macedonia 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving North Macedonia 2021 - Report on the State of PhilanthropyGiving North Macedonia 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving North Macedonia 2021 - Report on the State of Philanthropy
Catalyst Balkans
 
Giving Montenegro 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Montenegro 2021 - Report on the State of PhilanthropyGiving Montenegro 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Montenegro 2021 - Report on the State of Philanthropy
Catalyst Balkans
 
Crna Gora daruje 2021 - Rezime nalaza
Crna Gora daruje 2021 - Rezime nalazaCrna Gora daruje 2021 - Rezime nalaza
Crna Gora daruje 2021 - Rezime nalaza
Catalyst Balkans
 
Crna Gora Daruje 2021 - Izvještaj o dobročinstvu
Crna Gora Daruje 2021 - Izvještaj o dobročinstvuCrna Gora Daruje 2021 - Izvještaj o dobročinstvu
Crna Gora Daruje 2021 - Izvještaj o dobročinstvu
Catalyst Balkans
 
Hrvatska daruje 2021 - sažetak nalaza
Hrvatska daruje 2021 - sažetak nalazaHrvatska daruje 2021 - sažetak nalaza
Hrvatska daruje 2021 - sažetak nalaza
Catalyst Balkans
 
Giving Croatia 2021 - Annual Report on the State of Philanthropy
Giving Croatia 2021 - Annual Report on the State of PhilanthropyGiving Croatia 2021 - Annual Report on the State of Philanthropy
Giving Croatia 2021 - Annual Report on the State of Philanthropy
Catalyst Balkans
 
Hrvatska daruje 2021: Izvješće o stanju filantropije
Hrvatska daruje 2021: Izvješće o stanju filantropijeHrvatska daruje 2021: Izvješće o stanju filantropije
Hrvatska daruje 2021: Izvješće o stanju filantropije
Catalyst Balkans
 
„Lokalne fondacije u Srbiji”
„Lokalne fondacije u Srbiji”„Lokalne fondacije u Srbiji”
„Lokalne fondacije u Srbiji”
Catalyst Balkans
 
Ka općem dobru - Početna analiza percepcija pravno-institucionalnog okvira u ...
Ka općem dobru - Početna analiza percepcija pravno-institucionalnog okvira u ...Ka općem dobru - Početna analiza percepcija pravno-institucionalnog okvira u ...
Ka općem dobru - Početna analiza percepcija pravno-institucionalnog okvira u ...
Catalyst Balkans
 

More from Catalyst Balkans (20)

Shqipëria dhuron 2021 – Raporti vjetor për gjendjen e filantropisë
Shqipëria dhuron 2021 – Raporti vjetor për gjendjen e filantropisëShqipëria dhuron 2021 – Raporti vjetor për gjendjen e filantropisë
Shqipëria dhuron 2021 – Raporti vjetor për gjendjen e filantropisë
 
Giving Albania 2021 - Annual Report on the State of Philanthropy
Giving Albania 2021 - Annual Report on the State of PhilanthropyGiving Albania 2021 - Annual Report on the State of Philanthropy
Giving Albania 2021 - Annual Report on the State of Philanthropy
 
BiH daruje 2021 - rezime nalaza
BiH daruje 2021 - rezime nalazaBiH daruje 2021 - rezime nalaza
BiH daruje 2021 - rezime nalaza
 
BiH daruje 2021 - Izvještaj o stanju filantropije
BiH daruje 2021 - Izvještaj o stanju filantropijeBiH daruje 2021 - Izvještaj o stanju filantropije
BiH daruje 2021 - Izvještaj o stanju filantropije
 
Kosova dhuron 2021 - Raporti vjetor për gjendjen e filantropisë
Kosova dhuron 2021 - Raporti vjetor për gjendjen e filantropisëKosova dhuron 2021 - Raporti vjetor për gjendjen e filantropisë
Kosova dhuron 2021 - Raporti vjetor për gjendjen e filantropisë
 
Giving Kosovo 2021 -Quick Facts
Giving Kosovo 2021 -Quick FactsGiving Kosovo 2021 -Quick Facts
Giving Kosovo 2021 -Quick Facts
 
Giving Bosnia and Herzegovina 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Bosnia and Herzegovina 2021 - Report on the State of PhilanthropyGiving Bosnia and Herzegovina 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Bosnia and Herzegovina 2021 - Report on the State of Philanthropy
 
Giving Kosovo 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Kosovo 2021 - Report on the State of PhilanthropyGiving Kosovo 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Kosovo 2021 - Report on the State of Philanthropy
 
Giving Serbia 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Serbia 2021 - Report on the State of PhilanthropyGiving Serbia 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Serbia 2021 - Report on the State of Philanthropy
 
Maqedonia e Veriut Dhuron – Raporti për gjendjen e filantropisë 2021
Maqedonia e Veriut Dhuron – Raporti për gjendjen e filantropisë 2021Maqedonia e Veriut Dhuron – Raporti për gjendjen e filantropisë 2021
Maqedonia e Veriut Dhuron – Raporti për gjendjen e filantropisë 2021
 
Северна Македонија донира 2021 – извештај за состојбата на филантропијата
Северна Македонија донира 2021 – извештај за состојбата на филантропијатаСеверна Македонија донира 2021 – извештај за состојбата на филантропијата
Северна Македонија донира 2021 – извештај за состојбата на филантропијата
 
Giving North Macedonia 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving North Macedonia 2021 - Report on the State of PhilanthropyGiving North Macedonia 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving North Macedonia 2021 - Report on the State of Philanthropy
 
Giving Montenegro 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Montenegro 2021 - Report on the State of PhilanthropyGiving Montenegro 2021 - Report on the State of Philanthropy
Giving Montenegro 2021 - Report on the State of Philanthropy
 
Crna Gora daruje 2021 - Rezime nalaza
Crna Gora daruje 2021 - Rezime nalazaCrna Gora daruje 2021 - Rezime nalaza
Crna Gora daruje 2021 - Rezime nalaza
 
Crna Gora Daruje 2021 - Izvještaj o dobročinstvu
Crna Gora Daruje 2021 - Izvještaj o dobročinstvuCrna Gora Daruje 2021 - Izvještaj o dobročinstvu
Crna Gora Daruje 2021 - Izvještaj o dobročinstvu
 
Hrvatska daruje 2021 - sažetak nalaza
Hrvatska daruje 2021 - sažetak nalazaHrvatska daruje 2021 - sažetak nalaza
Hrvatska daruje 2021 - sažetak nalaza
 
Giving Croatia 2021 - Annual Report on the State of Philanthropy
Giving Croatia 2021 - Annual Report on the State of PhilanthropyGiving Croatia 2021 - Annual Report on the State of Philanthropy
Giving Croatia 2021 - Annual Report on the State of Philanthropy
 
Hrvatska daruje 2021: Izvješće o stanju filantropije
Hrvatska daruje 2021: Izvješće o stanju filantropijeHrvatska daruje 2021: Izvješće o stanju filantropije
Hrvatska daruje 2021: Izvješće o stanju filantropije
 
„Lokalne fondacije u Srbiji”
„Lokalne fondacije u Srbiji”„Lokalne fondacije u Srbiji”
„Lokalne fondacije u Srbiji”
 
Ka općem dobru - Početna analiza percepcija pravno-institucionalnog okvira u ...
Ka općem dobru - Početna analiza percepcija pravno-institucionalnog okvira u ...Ka općem dobru - Početna analiza percepcija pravno-institucionalnog okvira u ...
Ka općem dobru - Početna analiza percepcija pravno-institucionalnog okvira u ...
 

Savet za filantropiju: Ključni problemi kojima će se Savet baviti

  • 1. Savet za filantropiju Opšti cilj Saveta za filantropiju treba da bude unapređuje javne politike i zakonodavnog okvira za davanje u Srbiji u pravcu daljeg razvijanja infrastrukture i kulture davanja za opšte dobro u Srbiji, uzimajući u obzir trenutno stanje i trendove: Problemi u korišćenju postojećih mehanizama za poreska umanjenja za davanje u opštekorisne svrhe u Srbiji. Glavni nalazi istraživanja Trag fondacije i Katalist fondacije iz 2016. godine ukazuju da, iako Zakon o porezu na dobit pravnih lica obezbeđuje mehanizam za odbitke od poreza prilikom davanja za opšte dobro, u ovom trenutku ne postoje posebni propisi, podzakonska akta, ili posebna mišljenja Ministarstva finansija kako da se mehanizam sadržan u Članu 15. Zakona primeni. Odgovori pravnih lica pokazuju da skoro 40 procenata ispitanih pravnih lica (22,2% kompanija i 16,7% MSP) ne koristi ovaj mehanizam. Kao glavne razloge za slabo korišćenje zakonskog mehanizma ispitanici navode: nerazumevanja načina primene postojećih poreskih umanjenja; nedostatak jasnog i preciznog tumačenja nadležnih vlasti o tome koji se troškovi priznaju i ulaze u poreska umanjenja kao i neadekvatna podrška, i nejasna i neujednačena tumačenja zakonskih odredbi od strane Poreskih uprava. Nepostojanje poreskih umanjenja/olakšica za fizička lica. Nepostojanje ovih umanjenja deluje nestimulativno na davanja za opšte dobro koja dolaze od strane građana i pojedinaca. Uporedne analize ukazuju da je Srbija jedna od retkih zemalja kako u regionu, tako i u svetu koja ne dozvoljava ova umanjenja i time destimuliše tzv. Individualnu filantropiju, odnosno davanja od strane pojedinaca. Nemogućnost oslobađanja od poreza na dodatu vrednost na donacije. Iako postoji razumevanje da nije moguće osloboditi sve donacije od poreza na dodatu vrednost, postoji prostor da se definišu kriterijumi za mogućnost oslobađanja u određenim slučajevima u kojima su u pitanju donacije od posebne važnosti za društvo i/ili građane Srbije. Destimulišući okvir za volontiranje. Volontiranje ili darivanje vremena je jedan od značajnih merila razvoja filantropije u državi. Trenutni zakonski okvir otežava i destimuliše građane da svojim vremenom i znanjem doprinesu opštekorisnim ciljevima. Volontiranje je jedno od merila koje utiče na status države na listi Svetskog indeksa davanja. Nepostojanje zvaničnih podataka o davanju za opšte dobro. U većem broju zemalja se podaci o davanju za opšte dobro (količina darovanog novca, teme za koje se daruje, primaoci i sl.) dobijaju kroz evidencije poreskih službi, koje te podatke dobijaju putem prijava za poreska umanjenja, odnosno poreske olakšice. U Srbiji međutim, po Zakonu o porezu na dobit pravnih
  • 2. lica Republike Srbije (član 15), poreske olakšice u Srbiji se zapravo dobijaju tako što se davanja za namene predviđene zakonom priznaju kao rashod u iznosu najviše do 5% od ukupnog prihoda. Pošto se date sume odbijaju kao rashod, a pravna lica Poreskoj upravi dostavljaju bilans uspeha, a ne poreski bilans, iz formulara kojima u ovom trenutku Poreska uprava raspolaže nije uopšte moguće dobiti podatke o davanjima pravnih lica u date namene. Dalje, zbog nepostojanja poreskih umanjenja kada su u pitanju fizička lica nije moguće dobiti podatke o njihovim davanjima. Nepostojanje zvaničnih podataka ne samo da otežava praćenje razvoja ovog davanja, već i praćenje efekata datih donacija. Stagnacija u 2016-oj i manja pažnja koja se posvećuje davanjima za opšte dobro. U 2016. godini je prvi put nakon četiri godine primećen stagnacija to jest pad davanja, kako u smislu broja akcija, tako i u smislu manje sume koja je darovana. Takođe broj članaka/izveštaja u medijima ukazuje na manju pažnju koja se ovoj temi posvećuje. Iskustva iz sveta ukazuju da veća pažnja u medijima, istraživanja i uopšte promocija davanja i efekata davanja mogu značajno uticati na porast aktivnosti i povećanje darovanih suma. U tom smislu, obzirom da davanje za opšte dobro spada u programe od javnog interesa, treba razmotriti mogućnost uvođenja programa na nacionalnim medijima kojim bi se pojačala promocija dobrih primera i efekata davanja za opšte dobro. U 2017. godini nepromenjen je nivo aktivnosti kada je u pitanju broj akcija, ali je ukupan donirani iznos povećan na procenjenih 27.146.000 evra. Pad darivanja od strane poslovnog sektora i značajan pad kada je reč o pojedincima. 2016. godina je takođe pokazala određeno smanjenje zabeležen darivane sume od strane poslovnog sektora i značajan pad kada je reč o davanjima od strane pojedinaca. Jedan od načina da se spreči dalji pad bi svakako bila primena preporuka1 za razjašnjenje mehanizama za primenu poreskih umanjenja za pravna lica, te stimulisanje pojedinaca kroz uvođenje poreskih umanjenja za davanje fizičkih lica. U 2017. godini je zabeležen dalji pad davanja od strane poslovnog sektora na 39,5% učešća u ukupnoj poznatoj darovanoj sumi, dok se učešće pojedinaca neznatno poravilo, ali je i dalje na niskom nivou,i u 2017. iznosilo je 4,6% učešća u ukupnoj poznatoj darovanoj sumi. Jednokratna pomoć prisutnija nego strateška davanja. Analiza datih donacija ukazuje da su mnogo prisutnije donacije koje ad hoc olakšavaju situaciju (recimo prikupljanje pomoći za lečenje pojedinaca, ili pomoć ekonomski ugroženim porodicama) nego što su donacije koje strateški utiču na poboljšanje situacije (recimo donacije usmerene na kupovinu potrebne opreme i aparata za lečenje, obrazovanje, finansiranje start-up ili ekonomskih inicijativa koje 1 Preporuke: da Ministarstvo finansija i/ili Poreska uprava: 1) donese mišljenje koji bi bilo upućen regionalnim i lokalnim službama Poreske uprave sa jasnim tumačenjem zakonskog mehanizma; 2) izrade priručnik za korišćenje mehanizma za poreska umanjenja za davanja u opštekorisne svrhe za pravna lica; 3) organizuje edukaciju i podršku (npr. call centar) kako bi unapredili uslugu; 4) uvede poseban obrazac za izveštavanje pravnih lica Poreskoj upravi o davanjima za opštekorisne svrhe.
  • 3. omogućavaju zapošljavanje i sl.). Iako su humanitarne jednokratne donacije neophodni deo davanja za opšte dobro sistematska promocija strateških, dugoročnih ulaganja i efekata tog davanja može pomoći filantropiju koja će dugoročno imati veći uticaj na društvo. Nizak procenat donacija vezanih za određene teme. Analiza donacija je takođe ukazala da je jako mali procenat usmeren na teme poput ekonomskog razvoja, nauke, kulture i umetnosti, zaštite životne sredine, kulture i umetnosti i sl. Trendovi Broj donacija i procenjene sume Broj zabeleženih donacija je nakon značajnog porasta u 2015, pokazao vrlo mali rast – praktično stagnaciju u 2016. Procenjena darovana suma u milionima eura, je nakon porasta od skoro 22% u 2015, pala za nešto više od milion eura u 2016. godini. U 2017. гodini zabeležen je rast procenjene darovane sume za gotovo 6 miliona evra. Broj zabeleženih akcija Procenjena darovana suma u milionima EUR Darodavci – poznata darovana suma Kada govorimo o darodavcima, tri najznačajnija tipa darodavaca su: Građani – koji daju kroz masovne akcije, kampanje, odgovaraju na apele i sl. Poslovni sektor, u koji ubrajamo kako veće kompanije, tako i mala i srednja preduzeća i korporativne fondacije. Pojedinci, gde se radi o donacijama pojedinaca koji se mogu identifikovati – obično su to oni koji imaju više sredstava na raspolaganju, bilo da su u pitanju poslovni ljudi, sportisti, ljudi sa estrade, pripadnici dijaspore i sl. 2014 2015 2016 2017 1.849 3.218 3.270 3.042 2014 2015 2016 2017 18.3 22.3 21.2 27.1
  • 4. Kada je reč o procentu sume koju daruju ova tri tipa darodavaca vidi se da doprinos građana raste, dok je davanje od strane poslovnog sektora palo u 2016. godini, a da su iznosi darivani od strane pojedinaca značajno umanjeni. Pretpostavka je da je doprinos građana u porastu jer se veći broj njih odazvao na velike kampanje iz 2016. godine. Procenat sume koji daju određeni tipovi darodavaca po godinama 2014. 2015. 2016. 2017. Građani 12,7% 15,2% 25,2% 31,6% Poslovni sektor 34,4% 51,6% 45,4% 39,5% Pojedinci 13,0% 16,4% 2,6% 4,6% Teme u koje se ulaže - % akcija (broja donacija) Četiri ključne teme koje već nekoliko godina drže primat kada je u pitanju broj akcija su: Zdravstvo – podrška pojedincima posebno deci za lečenje; kupovina potrošnog materijala za zdravstvene institucije; kupovina medicinske opreme i aparata za bolnice ili domove zdravlja, renoviranja ili izgradnja odeljenje zdravstvenih institucija. Podrška marginalizovanim grupama – podrška socijalnim institucijama ili oganizacijama koje zbrinjavaju i pružaju usluge ranjivim grupama poput osoba sa invaliditetom, starih, samohranih mladih u riziku, dece bez roditelja itd. To može biti nabavka potrošnog materijala, donacije koje omogućavaju pružanje specifičnih usluga, opšta podrška, kupovina nameštaja ili druge potrebne opreme i sl. Smanjenje siromaštva – najčešće se svodi na pomoć pojedincima ili porodicama koji su u teškoj ekonomskoj situaciji, sa vrlo retkim donacijama koje su usmerene na programe zapošljavanja ili start up inicijative, koje bi mogle stratšeki da poboljšaju situaciju. Obrazovanje – gde se najčešće pomažu obrazovne institucije, od vrtića preko škola do fakulteta. Broj akcija usmerenih na određenu temu u % 2014. 2015. 2016. 2017. Zdravstvo 34,8% 32,6% 30,2% 34,7% Podrška marginalizovanim grupama 24,3% 26,2% 26,8% 24,8% Smanjenje siromaštva 20,1% 13,6% 12,9% 11,0% Obrazovanje 6,3% 7,6% 9,1% 12,8%
  • 5. Svetski indeks davanja i pozicija Srbije Organizacija Charities Aid Foundation (CAF) već godinama objavljuje Svetski indeks davanja, gde se zemlje pozicioniraju prema anketi u kojoj se odgovara na sledeća pitanja: 1) Pomoć upućena nepoznatoj osobi/osobama; 2) Darivanje novca; 3) Volontiranje. Svetski indeks davanja obuhvata preko 140 zemalja sveta. Pozicija Srbije na ovoj listi je relativno niska: 2014 – 124-ta; 2015 – 118-ta; 2016 – 135-ta; 2017-132-ga. Godina Pozicija Srbije 2014 124 2015 118 2016 135 2017 132 Primaoci donacija U praćenju primaoca donacija, zapravo govorimo o tri ključna tipa: donacije upućene pojedincima ili porodicama, zatim donacije upućene državi, to jest državnim institucijama (zdravstvo, socijala, obrazovanje, sport, nauka i sl.) te neprofitnim organizacijama uključujući i fondacije. Iako su u smislu broja akcija, donacije najčešće upućene pojedincima ili porodicama (u pitanju su donacije za lečenje, odnosno pomoć siromašnima), kada je reč o količini novca, primat ima država, odnosno državne institucije ili lokalne odnosno nacionalne vlasti. Broj donacija u procentima Tip primaoca/Broj donacija u % 2014. 2015. 2016. 2017. Pojedinci/porodice 49,3% 45,0% 44,8% 38,4% Država (institucije – zdravstvo, socijala, obrazovanje itd. i lokalne i/ili nacionalne vlasti) 30,4% 33,9% 33,1% 29,9% Neprofitne organizacije 15,4% 16,3% 18,0% 25,9%
  • 6. Procenat darovane sume po tipu primaoca Imajuću u vidu da su država i državne institucije primaoci najvećeg dela darovane sume, Savet za filantropiju treba da unapredi javne politike i zakonodavni okvirai za davanje u Srbiji u pravcu daljeg razvijanja infrastrukture i kulture davanja za opšte dobro u Srbiji. Tip primaoca/ % darovane sume 2014. 2015. 2016. Pojedinci/porodice 21,9% 10,8% 12,8% Država (institucije – zdravstvo, socijala, obrazovanje itd. i lokalne i/ili nacionalne vlasti) 50,6% 61,6% 52,9% Neprofitne organizacije 21,0% 15,6% 31,4%