ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ
БОСТАНДЫҒЫ МЕН
ЖАУАПКЕРШІЛІГІ.
Жоспар:
I. Бостандық ұғымының
анықтамасы
II. философиядағы бостандықтың
маңызы
III. Бостандық философиясының
негізгі аспектілері
IV.Бостандыққа әртүрлі тәсілдер
V.Қорытынды
Бостандық-қажеттілікке негізделген таңдау
еркіндігі және осы қажеттілікті ескере отырып
қызмет.
Жауапкершілік – әлеуметтік құндылықтарға
деген әлеуметтік қатынастар.
Жауапкершілікті сезіну-бұл адамның санасы
арқылы қоғамның мінез-құлқын басқарудың
қажетті құралы.
И. Кант бостандықты адамның
біреудің мәжбүрлі озбырлығынан
тәуелсіздігі деп түсінеді.
Бостандық жалпыға бірдей
адамгершілік Заңына сәйкес
келетін әрбір басқа адамның
бостандығымен үйлесімді болуы
мүмкін болғандықтан, ол адамзат
баласына жататындығына
байланысты әр адамға тән жалғыз
бастапқы құқық ретінде
қарастырылуы керек.
Жоғары бастама И.
Фихте-бұл адам өз
қызметінде жүзеге
асыруы керек абсолютті
еркіндік. Адам өз
қызметінде мүлдем
еркін, бірақ қарыз
принципіне сәйкес
әрекет етуі керек.
Г.Гегельдің ерік-жігері
істі біле отырып шешім
қабылдау қабілетінен
басқа ештеңені
білдірмейді. Демек,
Бостандық табиғаттың
қажеттіліктерін білуге,
өзімізге және сыртқы
табиғатқа үстемдік етуге
негізделген.
Адамды, адамдарды оның
заңдылықтарына бағынатын
Табиғаттың бөлігі ретінде түсініп,
Спиноза адам өзіне тиесілі барлық
нәрсені кішіпейілділікпен көтеруі
керек деп есептеді, өйткені оны
өзгерте алмайды. "Адамның іс-
әрекетін мазақ етпеңіз, оларға
ренжімеңіз және ант бермеңіз, бірақ
түсініңіз".Адам неғұрлым еркін
болса, соғұрлым ол табиғаттың
қажеттілігін білетін ақыл-ойды
басшылыққа алады.
Бостандық-бұл демократия,
барлығының заң алдындағы
теңдігі.Руссо қоғамның дамуында
рухани өмірді, ағартушылықты,
ақыл-ойды, сананы шешуші деп
санады. Ол қоғамдық теңсіздікті
бұрынғыдан өзгеше жаңа теңдік
күйімен алмастыру қажеттілігін
талап етті.
Жеке бас бостандығы
Объективті себептер
Субъективті себептер
Қоғамның еркіндігімен
байланысты:- адамдардың күштерге
үстемдігіменсипатталатын табиғат
өнімділіктің даму деңгейікүштер;-
адамдардың өз үстемдігі өз қарым-
қатынасымен, бұлмінезімен
анықталадыөндірістік қатынастар
Жеке адамдармен байланысты
жеке қасиеттерімен:- адамның
бейімделуі әлеуметтік-
экономикалық шарттарына;-
әлеуметтік бейімделу
нормалары;- рөлдерді сәтті
игеру функциялар және т. б.
определяется
Бостандық
Экономикалық
Бостандық Саяси
-қанаудан
Бостандық;
-Тең экономикалық
қатынастар;
-экономикалық
әрекет бостандығы
және т. б.
-қалыпты өмір сүруді
қамтамасыз ететін
азаматтық құқықтардың
болуы;
-әділ ұлттық-мемлекеттік
құрылым;
-жалпыға бірдей сайлау
құқығы және т. б.
Бостандық
Рухани
Бостандық
Эпистемологиялық
Жауапкершілік
-дүниетанымды таңдау
еркіндігі;
-діни таңдау еркіндігі;
-идеологияны таңдау
еркіндігі;
-рухани насихат
бостандығы.
-Бостандық адамның
қабілеті ретінде таным
негізінде әрекет ету табиғи
және табиғи әлеуметтік
әлем.
Қоғам адамға неғұрлым көп еркіндік берсе, соғұрлым көп болады
осы бостандықтарды пайдалануүшін жауапкершілік
Жауапкершілік-оларға қойылатын өзара
талаптарды саналы түрде жүзеге асыру
тұрғысынан жеке тұлға, ұжым, қоғам
арасындағы қарым-қатынастың
объективті, тарихи нақты түрін
сипаттайтын әлеуметтік-философиялық
және әлеуметтанулық ұғым.
Адамның жеке адамгершілік ұстанымының
негізі ретінде қабылдаған жауапкершілік оның
мінез-құлқы мен іс-әрекетінің ішкі
мотивациясының негізі болып табылады.
Мұндай мінез-құлықты реттеуші-ар-
ұждан. Жауапкершіліктің келесі түрлері бар:
тарихи,
саяси,
адамгершілік,
құқықтықжеке (жеке),
топтық,
ұжымдық.
"Адамдар бостандықтан қорқады "(Э.
Фромм)
"Адам өзін таңдайды. Адам өзін жасайды,
біртіндеп өзінің мәнін алады. Берілген
адам табиғаты жоқ, адам өзін өзі жасайды
"(Ф. Достоевский).
ЕРІК БОСТАНДЫҒЫ
 Ерік бостандығы-адамның өз іс-әрекетінде өзін-өзі
анықтау қабілеті.
 Сократ білімнің бостандықты жүзеге асырудағы
шешуші рөлін атап көрсетеді.
 Платон ерік бостандығы ұғымын жоғары "идея"
ретінде игіліктің болуымен байланыстырады.
 Аристотель ерік бостандығы мәселесін
моральдық таңдау тұрғысынан қарастырады.
 Томас Аквинский игілікке жетудің мақсаттары
мен құралдарын таңдауда ерік-жігер саласын
қарастырады.
 Спинозаның пікірінше, тек Құдай ғана еркін
 Канттың пікірінше, ерік бостандығы табиғаттың
өзіне қарама-қарсы заңдылықтары бар
моральдық заңдылық саласында ғана мүмкін.
БОСТАНДЫҚ ЖӘНЕ МӘЖБҮРЛЕУ
 Мәжбүрлеу-бұл адамның ішкі сенімдеріне,
мақсаттары мен мүдделеріне қайшы келетін кез-
келген сыртқы күштердің әсерінен әрекет ету.
 "Қажеттілік" ұғымы құбылыстар мен процестердің,
заттардың табиғи байланысының белгілерінің бірін
білдіреді.
 Бостандық пен қажеттілік, сондай-ақ бостандық пен
жауапкершілік антиподтар емес.
ФАТАЛИЗМ
 ФАТАЛИЗМ-шындықты
алдын-ала анықталған
нәрсе ретінде түсіндіретін
дүниетанымдық
тұжырымдама.
 Фатализм заттардың
сөзсіз барысын
мойындаудан туындайды
және осылайша жаңа
мүмкіндіктердің пайда
болуын болдырмайды.
ВОЛЮНТАРИЗМ
 Волюнтаризм-ерікті әлеуметтік болмыстың жоғарғы
қағидасы және әлеуметтік әрекет тәсілі ретінде
қарастыратын әлеуметтік теория мен практикадағы
бағыт.
ДЕТЕРМИНИЗМ
 Детерминизм( лат. determino-анықтаймын) -
метафизикадағы сенім, оған сәйкес әлемдегі барлық нәрсе
заңдарға сәйкес жүреді.
 Детерминизмнің негізгі мәселесі-заңдардың болуы
мен қолданылуы. Заңдарды тану дегеніміз-
табиғат пен қоғам туралы ғылыми білім,
ғылымның мүмкіндіктері, адамның әртүрлі
процестерге ғылыми бағдарланған бейімделуі.
 Заңдарды жоққа шығару табиғат пен қоғамға
мүлдем басқарылмайтын және болжанбайтын
процестер ретінде қарауды ынталандырды.
ИНДЕТЕРМИНИЗМ
 ИНДЕТЕРМИНИЗМ -
детерминизмнің әмбебап
маңыздылығын жоққа
шығаратын кез-келген ілім.
ҚОРЫТЫНДЫ
 Философия свободы является одним из важнейших
аспектов человеческого мышления и существования. Она
пронизывает многие сферы жизни - от личной автономии
и свободы воли до социальной справедливости и
политических структур. Исторические перспективы
философии свободы показывают ее развитие и
изменения в трактовках от древности до современности.
Различные подходы к свободе - метафизический,
этический, политический - помогают понять разнообразие
философских концепций, таких как компатибилизм и
инкомпатибилизм. В современном мире философия
свободы сталкивается с вызовами технологий,
социальных изменений и смены ценностей, но остается
актуальной для понимания и обеспечения человеческого
достоинства и ценности личности.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
https://www.evkova.org
https://bing.com
https://literashka.ru
https://mirfakt.ru
https://mybook.ru

ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ БОСТАНДЫҒЫ МЕН ЖАУАПКЕРШІЛІГІ..ppt

  • 1.
  • 2.
    Жоспар: I. Бостандық ұғымының анықтамасы II.философиядағы бостандықтың маңызы III. Бостандық философиясының негізгі аспектілері IV.Бостандыққа әртүрлі тәсілдер V.Қорытынды
  • 3.
    Бостандық-қажеттілікке негізделген таңдау еркіндігіжәне осы қажеттілікті ескере отырып қызмет. Жауапкершілік – әлеуметтік құндылықтарға деген әлеуметтік қатынастар. Жауапкершілікті сезіну-бұл адамның санасы арқылы қоғамның мінез-құлқын басқарудың қажетті құралы.
  • 4.
    И. Кант бостандықтыадамның біреудің мәжбүрлі озбырлығынан тәуелсіздігі деп түсінеді. Бостандық жалпыға бірдей адамгершілік Заңына сәйкес келетін әрбір басқа адамның бостандығымен үйлесімді болуы мүмкін болғандықтан, ол адамзат баласына жататындығына байланысты әр адамға тән жалғыз бастапқы құқық ретінде қарастырылуы керек.
  • 5.
    Жоғары бастама И. Фихте-бұладам өз қызметінде жүзеге асыруы керек абсолютті еркіндік. Адам өз қызметінде мүлдем еркін, бірақ қарыз принципіне сәйкес әрекет етуі керек.
  • 6.
    Г.Гегельдің ерік-жігері істі білеотырып шешім қабылдау қабілетінен басқа ештеңені білдірмейді. Демек, Бостандық табиғаттың қажеттіліктерін білуге, өзімізге және сыртқы табиғатқа үстемдік етуге негізделген.
  • 7.
    Адамды, адамдарды оның заңдылықтарынабағынатын Табиғаттың бөлігі ретінде түсініп, Спиноза адам өзіне тиесілі барлық нәрсені кішіпейілділікпен көтеруі керек деп есептеді, өйткені оны өзгерте алмайды. "Адамның іс- әрекетін мазақ етпеңіз, оларға ренжімеңіз және ант бермеңіз, бірақ түсініңіз".Адам неғұрлым еркін болса, соғұрлым ол табиғаттың қажеттілігін білетін ақыл-ойды басшылыққа алады.
  • 8.
    Бостандық-бұл демократия, барлығының заңалдындағы теңдігі.Руссо қоғамның дамуында рухани өмірді, ағартушылықты, ақыл-ойды, сананы шешуші деп санады. Ол қоғамдық теңсіздікті бұрынғыдан өзгеше жаңа теңдік күйімен алмастыру қажеттілігін талап етті.
  • 9.
    Жеке бас бостандығы Объективтісебептер Субъективті себептер Қоғамның еркіндігімен байланысты:- адамдардың күштерге үстемдігіменсипатталатын табиғат өнімділіктің даму деңгейікүштер;- адамдардың өз үстемдігі өз қарым- қатынасымен, бұлмінезімен анықталадыөндірістік қатынастар Жеке адамдармен байланысты жеке қасиеттерімен:- адамның бейімделуі әлеуметтік- экономикалық шарттарына;- әлеуметтік бейімделу нормалары;- рөлдерді сәтті игеру функциялар және т. б. определяется
  • 10.
    Бостандық Экономикалық Бостандық Саяси -қанаудан Бостандық; -Тең экономикалық қатынастар; -экономикалық әрекетбостандығы және т. б. -қалыпты өмір сүруді қамтамасыз ететін азаматтық құқықтардың болуы; -әділ ұлттық-мемлекеттік құрылым; -жалпыға бірдей сайлау құқығы және т. б.
  • 11.
    Бостандық Рухани Бостандық Эпистемологиялық Жауапкершілік -дүниетанымды таңдау еркіндігі; -діни таңдауеркіндігі; -идеологияны таңдау еркіндігі; -рухани насихат бостандығы. -Бостандық адамның қабілеті ретінде таным негізінде әрекет ету табиғи және табиғи әлеуметтік әлем. Қоғам адамға неғұрлым көп еркіндік берсе, соғұрлым көп болады осы бостандықтарды пайдалануүшін жауапкершілік
  • 12.
    Жауапкершілік-оларға қойылатын өзара талаптардысаналы түрде жүзеге асыру тұрғысынан жеке тұлға, ұжым, қоғам арасындағы қарым-қатынастың объективті, тарихи нақты түрін сипаттайтын әлеуметтік-философиялық және әлеуметтанулық ұғым.
  • 13.
    Адамның жеке адамгершілікұстанымының негізі ретінде қабылдаған жауапкершілік оның мінез-құлқы мен іс-әрекетінің ішкі мотивациясының негізі болып табылады. Мұндай мінез-құлықты реттеуші-ар- ұждан. Жауапкершіліктің келесі түрлері бар: тарихи, саяси, адамгершілік, құқықтықжеке (жеке), топтық, ұжымдық.
  • 14.
    "Адамдар бостандықтан қорқады"(Э. Фромм) "Адам өзін таңдайды. Адам өзін жасайды, біртіндеп өзінің мәнін алады. Берілген адам табиғаты жоқ, адам өзін өзі жасайды "(Ф. Достоевский).
  • 15.
    ЕРІК БОСТАНДЫҒЫ  Ерікбостандығы-адамның өз іс-әрекетінде өзін-өзі анықтау қабілеті.
  • 16.
     Сократ білімніңбостандықты жүзеге асырудағы шешуші рөлін атап көрсетеді.  Платон ерік бостандығы ұғымын жоғары "идея" ретінде игіліктің болуымен байланыстырады.  Аристотель ерік бостандығы мәселесін моральдық таңдау тұрғысынан қарастырады.  Томас Аквинский игілікке жетудің мақсаттары мен құралдарын таңдауда ерік-жігер саласын қарастырады.  Спинозаның пікірінше, тек Құдай ғана еркін  Канттың пікірінше, ерік бостандығы табиғаттың өзіне қарама-қарсы заңдылықтары бар моральдық заңдылық саласында ғана мүмкін.
  • 17.
    БОСТАНДЫҚ ЖӘНЕ МӘЖБҮРЛЕУ Мәжбүрлеу-бұл адамның ішкі сенімдеріне, мақсаттары мен мүдделеріне қайшы келетін кез- келген сыртқы күштердің әсерінен әрекет ету.  "Қажеттілік" ұғымы құбылыстар мен процестердің, заттардың табиғи байланысының белгілерінің бірін білдіреді.  Бостандық пен қажеттілік, сондай-ақ бостандық пен жауапкершілік антиподтар емес.
  • 18.
    ФАТАЛИЗМ  ФАТАЛИЗМ-шындықты алдын-ала анықталған нәрсеретінде түсіндіретін дүниетанымдық тұжырымдама.  Фатализм заттардың сөзсіз барысын мойындаудан туындайды және осылайша жаңа мүмкіндіктердің пайда болуын болдырмайды.
  • 19.
    ВОЛЮНТАРИЗМ  Волюнтаризм-ерікті әлеуметтікболмыстың жоғарғы қағидасы және әлеуметтік әрекет тәсілі ретінде қарастыратын әлеуметтік теория мен практикадағы бағыт.
  • 20.
    ДЕТЕРМИНИЗМ  Детерминизм( лат.determino-анықтаймын) - метафизикадағы сенім, оған сәйкес әлемдегі барлық нәрсе заңдарға сәйкес жүреді.
  • 21.
     Детерминизмнің негізгімәселесі-заңдардың болуы мен қолданылуы. Заңдарды тану дегеніміз- табиғат пен қоғам туралы ғылыми білім, ғылымның мүмкіндіктері, адамның әртүрлі процестерге ғылыми бағдарланған бейімделуі.  Заңдарды жоққа шығару табиғат пен қоғамға мүлдем басқарылмайтын және болжанбайтын процестер ретінде қарауды ынталандырды.
  • 22.
    ИНДЕТЕРМИНИЗМ  ИНДЕТЕРМИНИЗМ - детерминизмніңәмбебап маңыздылығын жоққа шығаратын кез-келген ілім.
  • 23.
    ҚОРЫТЫНДЫ  Философия свободыявляется одним из важнейших аспектов человеческого мышления и существования. Она пронизывает многие сферы жизни - от личной автономии и свободы воли до социальной справедливости и политических структур. Исторические перспективы философии свободы показывают ее развитие и изменения в трактовках от древности до современности. Различные подходы к свободе - метафизический, этический, политический - помогают понять разнообразие философских концепций, таких как компатибилизм и инкомпатибилизм. В современном мире философия свободы сталкивается с вызовами технологий, социальных изменений и смены ценностей, но остается актуальной для понимания и обеспечения человеческого достоинства и ценности личности.
  • 24.