Бостандық-қажеттілікке негізделген таңдау
еркіндігіжәне осы қажеттілікті ескере отырып
қызмет.
Жауапкершілік – әлеуметтік құндылықтарға
деген әлеуметтік қатынастар.
Жауапкершілікті сезіну-бұл адамның санасы
арқылы қоғамның мінез-құлқын басқарудың
қажетті құралы.
4.
И. Кант бостандықтыадамның
біреудің мәжбүрлі озбырлығынан
тәуелсіздігі деп түсінеді.
Бостандық жалпыға бірдей
адамгершілік Заңына сәйкес
келетін әрбір басқа адамның
бостандығымен үйлесімді болуы
мүмкін болғандықтан, ол адамзат
баласына жататындығына
байланысты әр адамға тән жалғыз
бастапқы құқық ретінде
қарастырылуы керек.
5.
Жоғары бастама И.
Фихте-бұладам өз
қызметінде жүзеге
асыруы керек абсолютті
еркіндік. Адам өз
қызметінде мүлдем
еркін, бірақ қарыз
принципіне сәйкес
әрекет етуі керек.
6.
Г.Гегельдің ерік-жігері
істі білеотырып шешім
қабылдау қабілетінен
басқа ештеңені
білдірмейді. Демек,
Бостандық табиғаттың
қажеттіліктерін білуге,
өзімізге және сыртқы
табиғатқа үстемдік етуге
негізделген.
7.
Адамды, адамдарды оның
заңдылықтарынабағынатын
Табиғаттың бөлігі ретінде түсініп,
Спиноза адам өзіне тиесілі барлық
нәрсені кішіпейілділікпен көтеруі
керек деп есептеді, өйткені оны
өзгерте алмайды. "Адамның іс-
әрекетін мазақ етпеңіз, оларға
ренжімеңіз және ант бермеңіз, бірақ
түсініңіз".Адам неғұрлым еркін
болса, соғұрлым ол табиғаттың
қажеттілігін білетін ақыл-ойды
басшылыққа алады.
8.
Бостандық-бұл демократия,
барлығының заңалдындағы
теңдігі.Руссо қоғамның дамуында
рухани өмірді, ағартушылықты,
ақыл-ойды, сананы шешуші деп
санады. Ол қоғамдық теңсіздікті
бұрынғыдан өзгеше жаңа теңдік
күйімен алмастыру қажеттілігін
талап етті.
9.
Жеке бас бостандығы
Объективтісебептер
Субъективті себептер
Қоғамның еркіндігімен
байланысты:- адамдардың күштерге
үстемдігіменсипатталатын табиғат
өнімділіктің даму деңгейікүштер;-
адамдардың өз үстемдігі өз қарым-
қатынасымен, бұлмінезімен
анықталадыөндірістік қатынастар
Жеке адамдармен байланысты
жеке қасиеттерімен:- адамның
бейімделуі әлеуметтік-
экономикалық шарттарына;-
әлеуметтік бейімделу
нормалары;- рөлдерді сәтті
игеру функциялар және т. б.
определяется
Жауапкершілік-оларға қойылатын өзара
талаптардысаналы түрде жүзеге асыру
тұрғысынан жеке тұлға, ұжым, қоғам
арасындағы қарым-қатынастың
объективті, тарихи нақты түрін
сипаттайтын әлеуметтік-философиялық
және әлеуметтанулық ұғым.
13.
Адамның жеке адамгершілікұстанымының
негізі ретінде қабылдаған жауапкершілік оның
мінез-құлқы мен іс-әрекетінің ішкі
мотивациясының негізі болып табылады.
Мұндай мінез-құлықты реттеуші-ар-
ұждан. Жауапкершіліктің келесі түрлері бар:
тарихи,
саяси,
адамгершілік,
құқықтықжеке (жеке),
топтық,
ұжымдық.
14.
"Адамдар бостандықтан қорқады"(Э.
Фромм)
"Адам өзін таңдайды. Адам өзін жасайды,
біртіндеп өзінің мәнін алады. Берілген
адам табиғаты жоқ, адам өзін өзі жасайды
"(Ф. Достоевский).
Сократ білімніңбостандықты жүзеге асырудағы
шешуші рөлін атап көрсетеді.
Платон ерік бостандығы ұғымын жоғары "идея"
ретінде игіліктің болуымен байланыстырады.
Аристотель ерік бостандығы мәселесін
моральдық таңдау тұрғысынан қарастырады.
Томас Аквинский игілікке жетудің мақсаттары
мен құралдарын таңдауда ерік-жігер саласын
қарастырады.
Спинозаның пікірінше, тек Құдай ғана еркін
Канттың пікірінше, ерік бостандығы табиғаттың
өзіне қарама-қарсы заңдылықтары бар
моральдық заңдылық саласында ғана мүмкін.
17.
БОСТАНДЫҚ ЖӘНЕ МӘЖБҮРЛЕУ
Мәжбүрлеу-бұл адамның ішкі сенімдеріне,
мақсаттары мен мүдделеріне қайшы келетін кез-
келген сыртқы күштердің әсерінен әрекет ету.
"Қажеттілік" ұғымы құбылыстар мен процестердің,
заттардың табиғи байланысының белгілерінің бірін
білдіреді.
Бостандық пен қажеттілік, сондай-ақ бостандық пен
жауапкершілік антиподтар емес.
18.
ФАТАЛИЗМ
ФАТАЛИЗМ-шындықты
алдын-ала анықталған
нәрсеретінде түсіндіретін
дүниетанымдық
тұжырымдама.
Фатализм заттардың
сөзсіз барысын
мойындаудан туындайды
және осылайша жаңа
мүмкіндіктердің пайда
болуын болдырмайды.
ДЕТЕРМИНИЗМ
Детерминизм( лат.determino-анықтаймын) -
метафизикадағы сенім, оған сәйкес әлемдегі барлық нәрсе
заңдарға сәйкес жүреді.
21.
Детерминизмнің негізгімәселесі-заңдардың болуы
мен қолданылуы. Заңдарды тану дегеніміз-
табиғат пен қоғам туралы ғылыми білім,
ғылымның мүмкіндіктері, адамның әртүрлі
процестерге ғылыми бағдарланған бейімделуі.
Заңдарды жоққа шығару табиғат пен қоғамға
мүлдем басқарылмайтын және болжанбайтын
процестер ретінде қарауды ынталандырды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Философия свободыявляется одним из важнейших
аспектов человеческого мышления и существования. Она
пронизывает многие сферы жизни - от личной автономии
и свободы воли до социальной справедливости и
политических структур. Исторические перспективы
философии свободы показывают ее развитие и
изменения в трактовках от древности до современности.
Различные подходы к свободе - метафизический,
этический, политический - помогают понять разнообразие
философских концепций, таких как компатибилизм и
инкомпатибилизм. В современном мире философия
свободы сталкивается с вызовами технологий,
социальных изменений и смены ценностей, но остается
актуальной для понимания и обеспечения человеческого
достоинства и ценности личности.