Ang dokumento ay naglalarawan ng ponema bilang yunit ng tunog na nagtatangi ng mga salita sa isang wika, na may dalawang pangunahing uri: ponemang segmental at ponemang suprasegmental. Tinutukoy din nito ang tatlong uri ng ponemang suprasegmental: diin, tono, at antala, kasama ang mga halimbawa ng paggamit ng bawat isa. Ang mga ponemang ito ay mahalaga sa epektibong pagbigkas at pagkakaunawaan sa komunikasyon.

1. PONEMANG
SUPRASEGMENTAL
3RD QUARTER – FILIPINO 7

2. ANO BA ANG
PONEMA?

3. Ano ba ang PONEMA?
•Ang ponema ay isa sa mga
yunit ng tunog na
nagpapakita ng kaibahan ng
isang salita mula sa isa pang
salita ng partikular na wika.

4. BAHA Y

5. 2 URI NG PONEMA:
1. PONEMANG SEGMENTAL
2. PONEMANG
SUPRASEGMENTAL

6. 1. PONEMANG SEGMENTAL
•Ginagamit upang
makabuo ng mga salita
upang bunuo ng mga
pangungusap.
•Ito ay kinakatawanan ng
titik o letra.

7. 2. PONEMANG SUPRASEGMENTAL
•Ginagamit sa pagbigkas ng mga
salita upang higit na maging
mabisa ang
pakikipagtalastasan.
•HINDI ito ay kinakatawanan ng
titik o letra.

8. 3 URI NG
PONEMANG SUPRASEGMENTAL:
1.DIIN
2. TONO
3. ANTALA

9. 3 URI NG
PONEMANG SUPRASEGMENTAL:
1. DIIN
-tumutukoy sa lakas ng bigkas
sa pantig ng salita.

10. Salita #1:
BAGA

11. /ba.GA/
(tumor)

12. /BA.ga/
(lungs)

13. Salita #2:
BUHAY

14. /bu.HAY
/

15. /BU.hay/
(life)

16. Salita #3:
BATA

17. /ba.TA/
(robe)

18. /BA.ta/
(child)

19. Sagutan mo!
1./PU.no/ 6. /pu.NO/
2. /TA.yo/ 7. /ta.YO/
3. /BA.sa/ 8. /ba.SA/
4./tu.BO/ 9. /TU.bo/
5. /bu.KAS/ 10. /BU.kas/

20. 3 URI NG
PONEMANG SUPRASEGMENTAL:
2. TONO
- Ang taas-baba na iniuukol sa
pagbibigkas ng pantig ng isang
salita.

21. Antas ng tunog:

22. Salita #1:
KAHAPON

23. KA
HA
PON
2
1
3 Tono:
(nagtatanong)

24. KA
HA
PON2
3
1
Tono:
(nagsasaysay)

25. Salita #2:
TALAGA

26. TA
LA
GA
2
1
3 Tono:
(nagtatanong/
nagdududa)

27. TA
LA
GA2
3
1
Tono:
(nagsasaysay)

28. Pangungusap #1:
May sunog

29. MAY
SU
NOG
2
1
3 Tono:
(nagtatanong)

30. MAY
SU
-
NOG!
1
2
3 Tono:
(padamdam)

31. Sagutan mo!
1. Hindi ikaw.
2. Hindi ikaw!
3. Hindi ikaw?

32. 3 URI NG
PONEMANG SUPRASEGMENTAL:
3. ANTALA
- Saglit na pagtigil sa
pagsasalita upang higit na maging
malinaw ang mensahe.

33. Pangungusap #1:
HINDI AKO ANG
SALARIN!
(hindi siya ang suspek.)

34. Pangungusap #2:
HINDI, AKO ANG
SALARIN!
(Siya ang suspek.)

35. Pangungusap #3:
HINDI, PUTI ITO.
(Puti talaga ang kulay.)

36. Pangungusap #4:
HINDI PUTI ITO.
(Hindi puti ang kulay.)

37. Pangungusap #5:
Si Mark Anthony
at ako.
(May dalawang tao
lamang.)

38. Pangungusap #6:
Si Mark,
Anthony at ako.
(May tatlong tao.)

39. Pangungusap #7:
Hindi siya si
Maria.
(Iba ang pangalan niya.)

40. Pangungusap #8:
Hindi, siya si
Maria.
(Maria ang pangalan niya.)

41. Sagutan mo!
1. Hindi, bukas magaganap ang
paligsahan.
2. Hindi bukas magaganap ang
paligsahan.
3. Hindi bukas, magaganap ang
paligsahan ngayon.

42. `