ÇOKLU
ZEKA
KURAMI
Gardner zekayı;
-Problem
çözme
kapasitesi
-Problemlerin
çözümü için
farklı çözüm
yolları
üretebilme
kapasitesi
-Yaşadığı
topluma
değerli
kültürel
ürünler katma
gücü
olarak tanımlamaktadır.
Çoklu zeka kuramına göre;
Zeka tek bir boyutta değildir.
Her birey farklı derecelerde çeşitli zekalara sahiptir.
Bireyler bu zeka türlerine çeşitli düzeylerde sahip olarak doğar.
Bireylerin bu zeka türlerinden bazılarına daha çok eğilimi olabilir.
Zeka alanlarının gelişmesi;
Kalıtsal Ögeler: Doğumdan önce, doğum sırası ve
doğumdan sonra beyinde oluşan hasarlar sonucunda ortaya
çıkabilir. Bu da kişinin zeka gelişim seviyesini ve
ilerlemesini etkiler.
Kişisel Yaşantılar: Aile içindeki deneyimler,
öğretmenlerle, arkadaşlarla ve yaşıtlarla ilişkiler sonucu
zekayı geliştiren ya da engelleyen durumlardır.
Kültürel Ögeler: İçinde yaşanılan ve etkileşimde
bulunulan her türlü maddi ve manevi ögedir.
Sözel-Dilsel
Dili etkili bir
biçimde
kullanma
Kelimelerle ve
seslerle
düşünme
Dildeki
kompleks
anlamları
kavrayabilme
İnsanları ikna
edebilme
Dildeki farklı
yapıları fark
edebilme
Yeni yapılar
oluşturabilme
Farklı dilsel
kalıplarla
ilgilenme
Sözel-Dilsel
Normal öğrencilerden daha iyi yazar.
Uzun hikayeler ve fıkralar anlatır.
İsimler, yerler ve tarihler hakkında iyi bir hafızaya sahiptir.
Yaşına göre iyi bir kelime haznesine sahiptir.
Başkalarıyla yüksek düzeyde sözel iletişime girer.
Tekerlemeleri ve kelime oyunlarını çok sever.
Kitap okumayı çok sever.
Sözel-Dilsel
Yazar
Öğretmen
Gazeteci
Politikacı
Avukat
Sayılarla
çalışma
Soyut ve semolik
problemleri
çözebilme
Kavramları,
düşünceler ve
fikirler arası
kompleks ilişkileri
algılayabilme
Neden-sonuç
ilişkisi kurarak
yorumlayabilme
Sınıflayarak,sıralayarak ve
soyutlayarak öğrenebilme
Mantıksal-Matematiksel
Mantıksal-Matematiksel
Yaşıtlarına kıyasla soyut düşünebilme veya sebep-sonuç ilişkisi kurabilme kabiliyetleri çok iyi
gelişmiştir.
Mantıksal bulmacaları çözmeyi ve satranç gibi stratejik oyunları oynamayı çok sever.
Matematiksel hesaplama oyunlarını oynamayı çok sever.
Makinelerin nasıl çalıştığına dair çok soru sorar.
Olayların işleyişi hakkında çok soru sorar.
Bilgisayar oyunlarını ilginç bulur.
Matematik dersini çok sever.
Mantıksal-Matematiksel
Bilim
Adamı
Mühendis
Ekonomist
Muhasebeci
Yargıç
Görsel-Mekansal
Şekillerle
düşünebilme
Görsel dünyayı
algılayabilme
Şekil, renk ve
dokuları zihnin
gözleriyle
görebilme
Maddeleri sanatsal
formlara
dönüştürebilme
Renk,çizgi,biçim,şekiller
arasındaki ilişkilere
duyarlı
Görsel-Mekansal
Renklere karşı çok hassas ve duyarlıdır.
Haritaları, çizelgeleri, diyagramları veya tabloları yazılı materyallerden daha kolay okur.
Sanat içerikli etkinlikleri sever.
Yaşına göre yüksek düzeyde beceri gerektiren figürleri ve resimleri çizer.
Filmleri, slaytları ve benzeri diğer görsel sunuları izlemeyi sever.
Okurken, kelimelere oranla resimlerden veya tablolardan daha çok öğrenir.
Görsel-Mekansal
Ressam
Fotoğrafçı
Mühendis
Mimar
Gezgin
Bedensel-Kinestetik
Fiziksel
yetenekleri
gelişmiş
El
becerilerine
sahip
Nesnelere
dokunma
Genel olarak
hareketli
olma
Tecrübe
ederek
öğrenme
Bedensel-Kinestetik
Birden fazla sportif faaliyetlerde başarılıdır.
Bir yerde uzun süre kaldığında hareket etmeye, kımıldamaya veya ritim tutmaya başlar.
Başkalarının jestlerini, mimiklerini ve yüz ifadelerini kolaylıkla taklit eder.
El becerileri gerektiren etkinliklerde çok başarılıdır
Bir şeyi parçalarına ayırmayı ve tekrar birleştirmeyi çok sever.
Bir şeyi en iyi yaparak ve yaşayarak öğrenir
Bedensel-Kinestetik
Atlet
Dansçı
Aktör
Balerin
Pandomimci
Sosyal-Kişilerarası
İnsanlarla
kolaylıkla iletişim
kurabilme
İnsanları
yönetebilme
Uyumlu
çalışabilmeİkna edebilme
Empati
kurabilme
Sosyal-Kişilerarası
Bir şeyi başkalarıyla işbirliği yaparak ve paylaşarak öğrenmeyi sever.
Arkadaşlarıyla sosyalleşmeyi sever.
Grup içerisinde doğal bir lider görünümündedir.
Dışarıda iken kendi başının çaresine bakabilir.
Başkaları ile birlikte çalışmayı sever.
Başkaları daima onunla birlikte olmak ister.
Başkalarını önemser.
Sosyal-Kişilerarası
Öğretmen
Psikolog
Siyasetçi
Doktor
İşadamı
İçsel-Kişisel
Zayıf ve güçlü
olduğu yönlerini
bilme
Kim olduğunun
farkında olma
Ne yapmak
istediğini ve neyi
yapmak
istemediğini bilme
Çeşitli
durumlarda nasıl
davranması
gerektiğini bilme
Yalnız kalmaktan
hoşlanma
İçsel-Kişisel
Bağımsız olma eğilimindedir.
Hakkında çok fazla bahsetmediği en az bir ilgisi, hobisi veya uğraşısı vardır.
Hayattaki amacının ne olduğuna ilişkin iyi bir anlayışa sahiptir.
Duygularını, hislerini ve düşüncelerini açıklıkla dile getirir.
Hayattaki başarılarından ve başarısızlıklarından ders almasını bilir.
Yaşamında motivasyon kaynağı hedefleridir.
Kendine güveni yüksektir.
İçsel-Kişisel
Sanatçı
Din Adamı
Psikoterapist
Yazar
Ressam
Müziksel-Ritmik
Sesler, notalar,
ritimlerle düşünme
Farklı sesleri
tanıma
Yeni
sesler,ritimler
üretme
Ritmik ve tonal
kavramları
tanıma ve
kullanma
Çevreden gelen
seslere ve müzik
aletlerine karşı
duyarlı olabilme
Müziksel-Ritmik
Konuşurken veya hareket ederken elleri ve ayakları ile ritim tutar.
Ders çalışırken farkında olmadan masaya vurarak ritim tutar.
Çevresindeki seslere karşı aşırı duyarlı ve hassastır.
Ders çalışırken veya bir şey öğrenirken müzik dinlemekten çok hoşlanır.
Şarkıların melodilerini çok iyi hatırlar.
Bir müzik aletini çalar ya da çalmayı ister.
Müzik dersini çok sever.
Müziksel-Ritmik
Şarkıcı
Besteci
Müzik
Öğretmeni
Tiyatrocu
Dansçı
Doğacı-Varoluşsal
Bitki ve
hayvanları
sevme
Doğayı tanıma
Hayvanları
araştırma
Canlıların
yaratılışları
üzerine
düşünme
Doğa
olaylarına karşı
hassas olma
Doğacı-Varoluşsal
Ekoloji, doğa, bitkiler, hayvanlar vb. gibi konuları işlerken çok meraklanır.
Doğaya, hayvanat bahçelerine veya tarihsel müzelere olan gezileri çok sever.
Çevre bilinci çok iyi gelişmiştir.
Doğa olaylarına karşı çok hassas ve duyarlıdır.
Doğa ile ilgili projelere katılmayı çok sever.
Toprakla oynamayı ve bitki yetiştirmeyi çok sever.
Doğacı-Varoluşsal
Ziraat
Mühendisi
Arkeolog
Meteorolog
Biyolog
Zoolog
Öğretmenler;
•Sınıftaki her öğrencinin bireysel farklılığını
çok ciddi olarak ele almalıdır.
•Öğretim yöntemlerini sözel-dilsel mantıksal-
matematiksel dışına çıkarmalıdır.
•Bütün öğrencilere ulaşabilmek için
öğretimde yöntem zenginliğine gitmelidir.
Sorular
Soru 1: Aşağıdakilerden hangisi mantıksal-
matematiksel düşünme becerisini güçlendirecek
etkin öğrenme işlemlerinden değildir?
A. Öğrencilere çözmeleri için açık uçlu problem
sunmak
B. Çoklu bakış açıları geliştirmek
C. Kavram modelleri yapılandırmak
D. Araştırma ve gözlem için görüş oluşturmak
Soru 2: Aşağıdakilerden hangisi sınıf içinde
uygulanacak görsel-uzamsal
etkinliklerdendir?
A. Elle yapılan deneyler
B. Bulmacalar
C. Kartlar
D. Bireysel projeler
Soru 3: Aşağıdakilerden hangisi içsel-kişisel
zekanın tanımıdır?
A. İçsel ve dışsal benzetmeleri birleştirme
becerisidir
B. Öğrenmeye yol açan duygusal ortamın
yaratılmasıdır
C. Sınıf etkinliklerini olumlu bir sosyal hava
yaratmak için örgütlemektir
D. Öğrencilerin kendini duyma ve anlaması ile
ilgili bilişsel yeteneğidir
Soru 4: Çoklu zeka kuramına göre
diğerlerinin isteklerini, güdülerini,
tarzlarını, hareketlerini anlama ve tepkide
bulunma kapasitesi olarak belirtilen zeka
alanı aşağıdakilerden hangisidir?
A. Sözel-Dilsel
B. Kişisel-İçsel
C. Sosyal-Kişilerarası
D. Doğacı-Varoluşsal
E. Müziksel-Ritmik

Çoklu Zeka Kuramı (Multiple Intelligence Theory)