in Nepali language

1. च्याउ खेति
प्रविधि
शिव ढकाल
कृषि वित्त विज्ञ
आर्थिक करिडोर

2. परिचय
• च्याउ एक ढुसीजन्य वनस्पति हो ।
• नेपालको बनमा ७०० प्रजातिका च्याउ पाइन्छ ।
• नेपालमा कन्ये च्याउ, सिताके च्याउ र गोब्रे च्याउ
बढी प्रचलित छन् ।
• कन्ये च्याउका २ जात सोजरकाजु र ओस्ट्राटस खेति
गरिन्छ ।
• कन्ये च्याउ खेति पराल, नेपिएर घास, मकैको खोया,
खोस्टा आदिमा खेति गर्न सकिन्छ ।
• धानको पराल र सुकेको नेपियरमा धेरै राम्रो पाइएको
छ

3. च्याउ खेतीको लागि हावापानी
❖ समुन्द्री सतह देखि उचाई : तराई देखि उच्च
पहाड
❖ तापक्रमः २०–३० डि.से.(गर्मिमा हुने जातको
लागि)
१०–२० डि.से.(जाडोमा हुने जातको लागि)
❖ सापेक्षित आद्रता : ८०–९० प्रतिशत

4. खेती गर्ने समय
भौगोलिक दृष्टिकोणले] ,
❖ ८००–१४०० को उचाईमा : चैत्र–कार्तिक महिना
❖ ८०० मिटर भन्दा तल र तराईमा : कार्तिक – माघ
महिना
❖ काठमाण्डौ उपत्यकामा : फाल्गुन–कार्तिक महिना
(तर हाल बजारमा उपलब्ध बिभिन्न च्याउको जातहरुले
गर्दा विशेष ब्यबस्था गरेर खेती गरिएको खण्डमा बाह्रै

5. सफल च्याउ खेतीको लागी विचार पुराउनु पर्ने
कुराहरु
सफल च्याउ
खेती
सरसफा
ई
समयमा
रोग कीरा
ब्यबस्थाप
न
गुणस्तरको वीउ
गुणस्तर
को
पराल
निर्मलीकरण
उपयुक्त
तापक्रम
उपयुक्त
चिस्यान
उपयुक्त हावाको
संचार

6. कन्ये च्याउ खेती गर्न आबश्यक सामाग्रीहरु
१.पराल बफाउने ड्रम
२.प्लाष्टिक बाटा वा पराल भिजाउने र
पखाल्ने पोखरी
३.पराल काट्ने मेसीन वा च्याफ कटर
४.प्लाष्टिक सिट
५.दाउरा
६.प्लाष्टिक थैली (१६×२६ इन्चको वा
१२ ×२६ इन्चको)
७.पराल
८.च्याउको वीउ
९.स्प्रिट , कपास र सुतरी

7. • पराल छनौट गर्ने
• पराल काट्ने
• पराल भिजाउने
• पराल पखाल्ने
• पानी तैराउने
• पराल बफाउने
• पराल र च्याउको
वीउ मिलाएर पोका

8. पराल सेलाउने
पराल मनतातो हुने बेलासम्म सेलाउने

9. पराल र च्याउको वीउ मिलाएर पोका पार्ने

10. परालमा च्याउको वीउ राखी पोको पार्दै ......

11. पोकालाई झुण्डाउने

12. पराल खातमा राख्ने

13. प्लाष्टिक काट्ने
• झुण्डाएको पोकाको दुइ तर्फ बढीमा
२ ठाउमा साबुन आकारमाकाटी
प्लास्टिक हटाउने ।
• खात बनाएर राखेको पोकाको दुइ
छेउको प्लास्टिक हटाउने ।

15. पानी राख्ने
प्लाष्टिक काटेको ठाउंमा वा पुरै प्लाष्टिक
हटाएको पोकामा स्प्रेयरले दिनको ३ पटक
(बिहान, दिउंसो र बेलुका) पानी राख्ने । धेरै गर्मी
मौसममा भए टनेलको छाना र भित्र पनि पानी
छरेर चिसो बनाउने ।

16. च्याउ टिप्ने
तापक्रम र आद्र्रता मिलेमा च्याउको
प्लाष्टिक काटेको वा हटाएको ४–५ दिनमा
च्याउको टुसा आउंछ र त्यसको ३ दिनमा
च्याउ टिप्न तयार हुन्छ । च्याउ नछिपिदै
टिप्नु पर्दछ ।

18. रोग तथा समस्या
• परालमा भएको विषाक्त पदार्थका कारण
• पराललाइ राम्रो संग सफा गर्नु पर्छ
• हावा खेल्न नपाएर
• कार्बनडाइअक्साइडको मात्रा बढी भएर

19. रोग तथा समस्या
• ढुसीजन्य रोग
• पराल राम्रो संग पकाउने
• हरियो भएको भाग हटाउने र स्पिरिटले
सफा गर्ने
• रोगि डल्ला हटाउने , खाडलमा पुर्ने

20. तपाईको
जिज्ञासा
धन्यबा
द