Morsecode 
“Still alive and kicking” 
Jacques Verleijen ON4AVJ
Telecommunicatie 
• Al een eeuwenoude nood: 
− Koeriers 
− Vuurtorens 
• Telegrafie 
− Optische 
− Telegrafen 
− Draadloos
Morsecode 
• Ontwikkeld in 1835 door Samuel Morse 
− Codering van letters/cijfers/tekens via punten 
en strepen 
• Snelheid 
• Q code
Gebruik morsecode 
• Voornaamste gebruikers: 
− Spoorwegen 
− Post (telegrammen) 
− Zeevaart 
− Pers 
− Beurs 
− Militairen 
• In onbruik geraakt door de komst van andere technieken 
• Laatst professioneel gebruikt in 1999 
• Wordt nog steeds gebruikt door radio amateurs
Wat zijn radioamateurs? 
• Experimenteren met radiogolven en 
communicatie 
• Technische hobby 
• Officieel erkend door de ITU 
• Vergunning (examen) 
• Nationaal en internationale georganiseerd: 
− UBA en IARU
Radioamateurs en morsecode 
• Bijna de enigen die dit nog gebruiken. 
• Waarom: 
− Is universeel (via de Q code) 
− Performant 
− Verre afstanden 
− Omgevingsvriendelijk 
− Goedkoop 
− Voor de fun
Erfgoedwerking
Hoe het begon: 
• IARU R1 conferentie 08/2011: 
− International Radio Amateur Union 
− R1: Europa en Afrika 
− Sun City 
• Resolutie: 
− “To safeguard Morse Code as an 
Intangible Heritage”
Doel 
• Erkenning Immaterieel 
Cultureel Erfgoed 
Hoe? 
• Coördinatie door DARC (Duitsland) 
• Ook de UBA zal deelnemen, naast 
− Italië, Polen, Nederland, Namibië, Finland 
− Ook belangstelling vanuit andere continenten 
(R2 en R3)
2012 
• Uitzoeken hoe men te werk moet gaan: 
− Opzoeken van contacten 
− Contact met FARO 
− Haalbaarheidsonderzoek 
− Contacten met de andere gemeenschappen 
• Opstellen projectplan (intern) 
• Goedkeuring project door RvB UBA
2013 
• Studiedag FARO 
• Contact met ETWIE 
• Opstellen van ons eerste dossier 
• Indienen dossier 15/11/2013
Resultaat 2013 
• Voorlopig niet goedgekeurd, omdat: 
− Ambachtelijke praktijken ipv taal 
− Te veel nadruk op verleden 
− Borgingsmaatregelen moeten uitgewerkt 
worden 
− Erfgoedgemeenschap is te beperkt 
• Normaal, gezien het dossier in een vroege 
fase zit.
Borgingsactiviteiten
Documentatie en onderzoek 
• Documentatie: 
− Eerste concrete stap: brochure 
− Verder: 
• Tentoonstellingen 
• WO I :100 jaar vergeten communicatie 
• Onderzoek 
− Contacten zoeken 
− Morsecode als communicatiemiddel 
− Verder opzoeken in archieven
Ronde tafel: 23/04/2014 
• Open voor iedereen (28 aanwezigen) 
• Resultaten brainstormsessie: 
− Samenwerken met onderwijs 
− Morsecode loskoppelen van telegrafie 
− Erfgoedgemeenschap uitbreiden 
− Intern ook interesse opwekken 
− Wat met het roerend erfgoed (telegrafen, zenders,…) 
− …
Erfgoedgemeenschap - 
internationaal 
• Internationale samenwerking: 
− Duitsland 
− Italië 
− Polen 
− Namibië 
− Finland 
• Nederland: erkenning is een feit
Erfgoedgemeenschap – nationaal 
• Stappen ondernemen bij de Franstalige en 
Duitstalige gemeenschappen 
• Met andere (ex) gebruikers, zoals: 
− Koopvaardij, 
− leger, 
− radiomaritieme diensten, 
− Scouts 
• Andere geïnteresseerden: 
− Verzamelaars 
− Musea 
− Individuen 
− …
Overdracht: morse cursussen 
• Vroeger een verplichting voor korte golf 
licentie 
• Nu vrijwillig 
− Uitdaging 
− Verbindingen zijn gemakkelijker 
• Bandbreedte 
• Minder vermogen 
• Plezierig
Morse cursussen 
• On-line: http://www.uba.be/nl/actueel/uba-cw-cursus 
• Lokale afdelingen, bvb: 
− Oostende: iedere dinsdag en donderdag 
− Eeklo 
− Aalter 
− Lier 
− Via radio of ter plaatse
Examens 
• Is nog verplicht in sommige landen om op 
korte golf te mogen zenden 
• Erkende verenigingen mogen deze 
examens afnemen van het BIPT
Interne communicatie en 
sensibilisering 
• Via artikels in ons tijdschrift “CQ-QSO” 
• Lezingen in de plaatselijke afdelingen
Interne communicatie en 
sensibilisering 
• Wedstrijden 
− Internationaal: bijna wekelijks zijn er wedstijden 
• Duren 24 of 48u 
• Individueel of in clubverband 
− UBA CW contest (laatste weekend van februari): 
• 843 buitenlandse stations en 56 Belgische in 2013 
• Velddagen 
− Eerste weekend van juni (19 lokale afdelingen)
Externe communicatie en 
sensibilisering 
• Lezingen: 
− eerste radioverbinding tussen Brussel en 
Belgisch Congo (Boma) 
− 100 jaar vergeten communicatie 
− Betekenis draadloze telegrafie 
− High speed telegraphy 
• Demonstraties en open deurdagen 
− Focus op jeugd en 50 plus 
− Bvb scholen, hobbybeurzen,…
Externe communicatie en 
sensibilisering 
• Dag van de wetenschap 
− Gent (Vooruit), Grimbergen (Mira) en Pepingen 
(museum Ter Kamme) 
− Kennismaking Morse via demonstraties en 
Samuel” 
− Signaalzoeker, morsesleutel 
• Erfgoeddagen (zie fimpje) 
− 2013: Noorderkempen
Mogelijke acties 
• Demonstraties en tentoonstellingen 
• Schoolactiviteiten 
• Deelname aan andere erfgoedactiviteiten 
• …
Een case: 
Erfgoeddag 2014 
Met punten en strepen
Waar? 
• Op 9 plaatsen in Vlaanderen: 
− Baarle (Zonder Eigen) 
− Mechelen (Lamot centrum) 
− Nevele (ontmoetingscentrum) 
− Merelbeke (station) 
− Grimbergen (Mira) 
− Raversijde (domein) 
− Sinaai (St Catharina school) 
− Kortijk(erfgoedhuis) 
− Sint Truiden (Scouts St Augustinus) 
• andere activiteiten. 
− Meulebeke 
− Heist op den Berg 
− Eeklo 
− Erpe- Mere
Activiteiten voor radioamateurs 
• Speciale callsing OS10M tot OS19M 
− Wereldwijde contacten 
− Speciale QSL Kaart 
• Speciaal Diploma
Voor het publiek 
• Tentoonstelling: 
− Panelen 
− Op sommige plaatsen: 
oude telegrafen 
• Demonstraties: 
− Stations OS1xM zijn operationeel 
• Berichtenspel 
− Het publiek kan op sommige plaatsen een 
bericht laten doorsturen
Voor de jeugd 
• Maken van een seinsleutel 
• Samuel
Resultaat 
• Media aandacht (kranten, Klara) 
• Tentoonstelling: +/- 2.500 bezoekers 
• Jeugdactiviteiten: 400 kitjes gemaakt 
• Special roeptekens: meer dan 21.587 
verbindingen gemaakt op 1 maand 
• 603 diploma’s aangevraagd, o.a. : 
− USA (12), Japan(11), Rusland(49+14), 
Ukraine(96),..
Last but not least 
• Brochure 
in samenwerking met 
ETWIE 
• 2500 exemplaren
De toekomst… 
• Nieuw dossier ingediend 
• Blijven de morse code gebruiken en 
promoten: 
− Lokaal: 
• Promoten van radioamateurisme 
• In de publieke belangstelling plaatsen 
− Internationaal: 
• door het gebruik van de morse om verbindingen te 
maken
Vragen ?

Morsecode: "still alive and kicking" (Jacques Verleijen)

  • 1.
    Morsecode “Still aliveand kicking” Jacques Verleijen ON4AVJ
  • 2.
    Telecommunicatie • Aleen eeuwenoude nood: − Koeriers − Vuurtorens • Telegrafie − Optische − Telegrafen − Draadloos
  • 3.
    Morsecode • Ontwikkeldin 1835 door Samuel Morse − Codering van letters/cijfers/tekens via punten en strepen • Snelheid • Q code
  • 4.
    Gebruik morsecode •Voornaamste gebruikers: − Spoorwegen − Post (telegrammen) − Zeevaart − Pers − Beurs − Militairen • In onbruik geraakt door de komst van andere technieken • Laatst professioneel gebruikt in 1999 • Wordt nog steeds gebruikt door radio amateurs
  • 5.
    Wat zijn radioamateurs? • Experimenteren met radiogolven en communicatie • Technische hobby • Officieel erkend door de ITU • Vergunning (examen) • Nationaal en internationale georganiseerd: − UBA en IARU
  • 6.
    Radioamateurs en morsecode • Bijna de enigen die dit nog gebruiken. • Waarom: − Is universeel (via de Q code) − Performant − Verre afstanden − Omgevingsvriendelijk − Goedkoop − Voor de fun
  • 7.
  • 8.
    Hoe het begon: • IARU R1 conferentie 08/2011: − International Radio Amateur Union − R1: Europa en Afrika − Sun City • Resolutie: − “To safeguard Morse Code as an Intangible Heritage”
  • 9.
    Doel • ErkenningImmaterieel Cultureel Erfgoed Hoe? • Coördinatie door DARC (Duitsland) • Ook de UBA zal deelnemen, naast − Italië, Polen, Nederland, Namibië, Finland − Ook belangstelling vanuit andere continenten (R2 en R3)
  • 10.
    2012 • Uitzoekenhoe men te werk moet gaan: − Opzoeken van contacten − Contact met FARO − Haalbaarheidsonderzoek − Contacten met de andere gemeenschappen • Opstellen projectplan (intern) • Goedkeuring project door RvB UBA
  • 11.
    2013 • StudiedagFARO • Contact met ETWIE • Opstellen van ons eerste dossier • Indienen dossier 15/11/2013
  • 12.
    Resultaat 2013 •Voorlopig niet goedgekeurd, omdat: − Ambachtelijke praktijken ipv taal − Te veel nadruk op verleden − Borgingsmaatregelen moeten uitgewerkt worden − Erfgoedgemeenschap is te beperkt • Normaal, gezien het dossier in een vroege fase zit.
  • 13.
  • 14.
    Documentatie en onderzoek • Documentatie: − Eerste concrete stap: brochure − Verder: • Tentoonstellingen • WO I :100 jaar vergeten communicatie • Onderzoek − Contacten zoeken − Morsecode als communicatiemiddel − Verder opzoeken in archieven
  • 15.
    Ronde tafel: 23/04/2014 • Open voor iedereen (28 aanwezigen) • Resultaten brainstormsessie: − Samenwerken met onderwijs − Morsecode loskoppelen van telegrafie − Erfgoedgemeenschap uitbreiden − Intern ook interesse opwekken − Wat met het roerend erfgoed (telegrafen, zenders,…) − …
  • 16.
    Erfgoedgemeenschap - internationaal • Internationale samenwerking: − Duitsland − Italië − Polen − Namibië − Finland • Nederland: erkenning is een feit
  • 17.
    Erfgoedgemeenschap – nationaal • Stappen ondernemen bij de Franstalige en Duitstalige gemeenschappen • Met andere (ex) gebruikers, zoals: − Koopvaardij, − leger, − radiomaritieme diensten, − Scouts • Andere geïnteresseerden: − Verzamelaars − Musea − Individuen − …
  • 18.
    Overdracht: morse cursussen • Vroeger een verplichting voor korte golf licentie • Nu vrijwillig − Uitdaging − Verbindingen zijn gemakkelijker • Bandbreedte • Minder vermogen • Plezierig
  • 19.
    Morse cursussen •On-line: http://www.uba.be/nl/actueel/uba-cw-cursus • Lokale afdelingen, bvb: − Oostende: iedere dinsdag en donderdag − Eeklo − Aalter − Lier − Via radio of ter plaatse
  • 20.
    Examens • Isnog verplicht in sommige landen om op korte golf te mogen zenden • Erkende verenigingen mogen deze examens afnemen van het BIPT
  • 21.
    Interne communicatie en sensibilisering • Via artikels in ons tijdschrift “CQ-QSO” • Lezingen in de plaatselijke afdelingen
  • 22.
    Interne communicatie en sensibilisering • Wedstrijden − Internationaal: bijna wekelijks zijn er wedstijden • Duren 24 of 48u • Individueel of in clubverband − UBA CW contest (laatste weekend van februari): • 843 buitenlandse stations en 56 Belgische in 2013 • Velddagen − Eerste weekend van juni (19 lokale afdelingen)
  • 23.
    Externe communicatie en sensibilisering • Lezingen: − eerste radioverbinding tussen Brussel en Belgisch Congo (Boma) − 100 jaar vergeten communicatie − Betekenis draadloze telegrafie − High speed telegraphy • Demonstraties en open deurdagen − Focus op jeugd en 50 plus − Bvb scholen, hobbybeurzen,…
  • 24.
    Externe communicatie en sensibilisering • Dag van de wetenschap − Gent (Vooruit), Grimbergen (Mira) en Pepingen (museum Ter Kamme) − Kennismaking Morse via demonstraties en Samuel” − Signaalzoeker, morsesleutel • Erfgoeddagen (zie fimpje) − 2013: Noorderkempen
  • 25.
    Mogelijke acties •Demonstraties en tentoonstellingen • Schoolactiviteiten • Deelname aan andere erfgoedactiviteiten • …
  • 26.
    Een case: Erfgoeddag2014 Met punten en strepen
  • 27.
    Waar? • Op9 plaatsen in Vlaanderen: − Baarle (Zonder Eigen) − Mechelen (Lamot centrum) − Nevele (ontmoetingscentrum) − Merelbeke (station) − Grimbergen (Mira) − Raversijde (domein) − Sinaai (St Catharina school) − Kortijk(erfgoedhuis) − Sint Truiden (Scouts St Augustinus) • andere activiteiten. − Meulebeke − Heist op den Berg − Eeklo − Erpe- Mere
  • 28.
    Activiteiten voor radioamateurs • Speciale callsing OS10M tot OS19M − Wereldwijde contacten − Speciale QSL Kaart • Speciaal Diploma
  • 29.
    Voor het publiek • Tentoonstelling: − Panelen − Op sommige plaatsen: oude telegrafen • Demonstraties: − Stations OS1xM zijn operationeel • Berichtenspel − Het publiek kan op sommige plaatsen een bericht laten doorsturen
  • 30.
    Voor de jeugd • Maken van een seinsleutel • Samuel
  • 31.
    Resultaat • Mediaaandacht (kranten, Klara) • Tentoonstelling: +/- 2.500 bezoekers • Jeugdactiviteiten: 400 kitjes gemaakt • Special roeptekens: meer dan 21.587 verbindingen gemaakt op 1 maand • 603 diploma’s aangevraagd, o.a. : − USA (12), Japan(11), Rusland(49+14), Ukraine(96),..
  • 32.
    Last but notleast • Brochure in samenwerking met ETWIE • 2500 exemplaren
  • 33.
    De toekomst… •Nieuw dossier ingediend • Blijven de morse code gebruiken en promoten: − Lokaal: • Promoten van radioamateurisme • In de publieke belangstelling plaatsen − Internationaal: • door het gebruik van de morse om verbindingen te maken
  • 34.