TEltr{ of R[trIRENCE


                                          Tcrnr = Tentpo, Jar:gkaA/aktrr
                                                                                              ctst
                                            P.cl-crcncc    :    Ruj   u   kin,   Ira rrcl u:r n

 .     1,1,,
              it1.Jur.nrtistik..,
       Dalarrt Kattttts Bc-sai- llahasa
                                           I'doncsia. istilah jur'alistik
      *c'yangkut k*va.rrarvanan dan                                         dipahanri
                                               pcrsrrratkabr;. s;;;io,, .lrrnrti, dc'lan 'e;rg
      orang 1'ang pchcriarnn_va,                                                      oiu.r]r.r,i i..p.d.
                                      ,,r"ngunrprrkan dan .";;;;;rita
      diir:crr-rcni, jirrnai;stik                                               cJi surrr kabrr. Bisa
                                  atJararr rirrtu'ot tiuitor,r*ro,.',lu.ngr,urirtrn
     ilcrcttcarfte!i, pciipura., da:: pu_hrikasi (ocni,cb.r."j'".,.,.,ui Lreriia. Ini ir:cripuii
                                                                                                   r:r,:rii;i   ;;.,;1q5i,.
     Irultgsi t'ci-s
         -        r,lenyiarkur inforn:asi (to
                                               inlbr.marion)
         -        Nlcndidik (ro ccJucalc)
           -                       (ro cnrcrrxinr)
           -           :"-1.,rglribur
                       ivlernpcntaruhi (c".rrrroi
                                                   iociei)
                       Icntar:g Brritil (pcnq,:,-rian.
                                                        ob-r,c-k.   nilei   b.-.r.r::. unsur be:-irr. siiar
                                                                                                            b..r-i:.:.
                                                   t'"';t',,,   tt'i'r'"    u,,li,   ,';r,"   bcrira. ,i..n          ,.rrif l'
                       ):;fi[}|H,fr:t'l]''an
           !l:: i)::-!t::?

 h'ilrnus Besar IJaiiase ind':ncsia;:;ciigarlikan
r-rl'::r'{'iilii kcjadian..ateu pcr!siirv,                 liiltil bcrit:r :,engan cerirl ara,.: j:3r..,rei,,,ji::
iiipahanri, Iapo;an se()r'ans                -,ruig r:angat. D,,r",r;-;r.:,€erriari ji:i.'ari.sti!.-n;,e,
                                    rvartarr.an{'-urnarr:s nr"ng.nni                                      biita
                                                                          i;,kt*r,peristir'a. Unruk
                                 ;
                            bcri ri,r. i"
           j;; . J: :,"_:l'J lix}]i:k;;'i;,t i;.lli;;;
                                            p;;111 ;1;i*;i                i*.", da am pc.n ge rr i annya
$$;li1ttffj:'J
, a q'n
                                                       1
                                                                                               r


                                                                                                     #;         iil :; n s,
                                                    ll ; l,ll d
 i             i   r
                                                                                                                              u,,
        "i

f"?Ti,ffi';in],Jl;:|['J:f                   ,]:ngub,.t
                                                            nnurnenginrormasikan renrans
                                                                                         rakra Darrr:,

      l.       l)cristirva: ;,aitu
                                                                                          han1,a   sckali rcrilrdi.
                                                                                                          tcrjadi
                                                                                                          (s rJ (lU
     2.
           ff;:;; tll' kasui i.:l;*Hy:l:i               -vang d il ttrrn b u l ka n o l e rr s u a r u p c ri s r
                                                                     im o      Kan elt suat pcristi
           't'Nt tcr.tirici,,, p.rrn gg..l;l'i,li i r' r:nu g tcrjadi >c,"i:r,r p"rirtirr,. i,r.a
           ful i.sa l'-va,
                                                   l'ii
                                                                            r         r


            r Nr tcrriacr"p p",iouJ,,?-i;*;'ji;;,i;ll;"'i'jlff:;iiJ,:Tilll pc,rc,nbek*,
                                             e,,r.^ _r: ^                                                    n",
                              ".,1,i',.,,,[.
     :1. l:clror:rcrr:r: Srllrt

           r*il:,'tiilil*l ililiilfu
                                                       ffir                :::Ht'i:,fi        *!:i;::f ,u;i:ilj:
Nilai Bcrita (Novs Valuc)
 Ada..9 niiai bcrita yang biasanya dipehai dalam kerla jurnaiistik.
                                                                     Seor-ang .,varla,.,an alian
 mclihat suatu kcjadianipcristirva dengan kacamata nc-rvs ualue
                                                                  ini. Seba6', !aya[< atau
 ticaknya suatu kejadian untuk dijadilian berita rerglntung acla
                                                            f      ;rilai i,.,iiu 1..n,e
 dikandunghya. 9 lnacam nilai.bcrita icrscbut adllah :

        I'    Kedckatan (pro.rinrity/nragnitudc).: pcrisiiri,a;,ang rlemiliki kcdekatali.te'g:r'
              kehrdupan khalayak penrbaca, baik sccara g.ogrJfi.,.aup*n psikis.
                                                                                                                  tr

       2'     Eartr (actunlity): pcristirva yang baru saja tcrjacli cien rriasiir
                                                                                  lraiigar djbicz,r.rkarr
              orang ban-t,ak.

       3.     Unik :Pcrisii.,',.r iarrslllr, jenggal, iucu,lilln        rrrrclr.

       4'     Koiltrovcrsial.: Pcristirva (bisa pula bc.'arti pcnl'ataair tokolr)
              pcngetalruan dan pcnrahanra'oran*q bar;:ak (krroriqoiul .eioi;. "
                                                                                  1,rpr keluar:c1aii


                                                  yrr rS mclt:;   :u   ilvar oanr paf,   i ;"rrr   gsr.lrr,1 tcrheci ep



    6.        lictc.g;rrrr::: (suspe:rse): sesiir.g.-u.,r,a;lr.i i;ii:r:ibl:irr orop! i:rgir: tlfi* .-irl:
                                                                                                           su:rtu
              per-isti$ia. ISiasanya, rrilai Lieriia ini"dip'ri:r kcrika
                                                                                  r.6u.ti p"ristirva tcrjadi dal:ini
              u'aktu .vang aga!: lania yangmemerlultni,i.suaiu prediksi
                                                                                         eriding Misalnl..a pada
              pcristiwa sakiinya Scciiart,li"f *1                      Sociiarto dibarya kc rirmzrir sai:ir. pffi
             jurnalis/$'ai1.rn'jan rnenarik kesin:puliri    :Sej,,i
                                                                   l-iasi.arakrt pciirLaun. b:lhr.,,a merel:a
              menanti-nailti berita tenilng apr yang ll;an ieiadi cii akii;r
                                                                                            pe?istil.a ,"tii","u
             nrantan Prcsidc' tersebut: menirg*eal, :;ernbuh, cliadili.
                                                                                       arau bebas.
                                                                                                                          .r.i
   7.        Bencana (emergency): peristi',va alafi '.rpg tidak d ikehendaki                                               "
                                                                             ry131-1.cir kor"n"'"
                                   h idup mereka. Karenanya, m an usia
             :::^gll"l1/erhadap                                         begitu perhat i an
             ternadap alam ini, sehingga menriliki nilai berira karena
                                                                       selaiu ingin diketahui
             olclr khalayak masyarakat.

   8.    Konflik (confllct): pcrisrirva yang tcriadi akibat pcrsinggungan.perbedhan
         ditimbi;i!-:.;r: anrar indi'r-idu/kc.1omp.qtine.3{ra,                              ,r,ang
                                                               }ang i,*,ling".uh bagi keliidupan
         masyaraizr(.

  9'     Kemasyhuran (prorninence): nilai berita yang menckankan
                                                                  pada popularitas ,.
         scscorang (figurpublik), kelompok/golongan (organisasiNt-1,
         dan bcnda (Borobudur, nrisal).
                                                                     *i'rorj-nlu,"n.'po,

Atau    ada   juga yang mcmbagi ke dalanr jcnis seperti
                                                        ini                    :


  l.  Actual (Tirne lincs)
  Seberapa besar nirai peristiwa, yang pertama-tama
                                                      ditentukan oreh kedekatan
  rvaktun;'a' atau aktuatitasnya. s"mitrin actual
                                                  semakin 6ernilai, Semakin kadaluarsa
scmr.kin tak bcrnrlai. Tapi nilai itu bia.s ciper-tahankan dengan follory u;r* denS$in i
          updating alau'aktualisas'i. Kadang-kadang bisa juga den-ean menycmburiyikar-, rvllcrr=
          n,'a.

         2.    Conflicr
         Pcristi'.va iitt tttcttgartdtrng konfiik. baik antrr orang. :lntilr kclornpok. antar qolopqrrr
         Initul)r.ul lrrrt;rr Ncglrrir. Sr:rrurl<irr brrrryrrlfvirnri Lcrl ibut kotrlliKi:r:rlilrrr scnu,liin b"rnitni.
         bcritaa lvlisalrtya, pcrkclahian, protcs, dcrnonstrasi, pcrlng, pcrnbunuhan. clsb. Scnrairr
         bcsar akibat korrflik iru juga sc:naikn bcsar nilai beritanva.

         3.   Compctitiorl
         I)cristirva iiu mcnganciung f:ornpetlsi/persainga,? Misatnya pcr-.rar:dingan ciair raqir.
         p(:rsai ngtn b isn is, dan pcrebr rtair l:urs i abatan.
                                                        ..i



         4.   Progrcss
         Pcristi rva itu nien gvamtrarkan adarrr.;r l.:emaj u an
                                                                          1'ang cukup nrenarik. Semakin luar'F
         b iasa.k enurj t'an i r u ie m a ki n m enarii. ).,! i sa ii,va, kcrnajuan bidang
                                                                                           oe:lbanqurran cian
         iptck.

         5.    Suspensc/Dranlaric
         Pcrlsti*'a itu menegartgkanfsaut-s:..Ii':',tng $ili5gKetesangal: nepiilige,-:                        !r,.:!:.Lrna:.1
         rnati: saat-saat terakhir di dalan i:i:p:il yan*e tenseelam (Tiranic) dsb.

         6.  Se.r
         Perist i iva yan g   rn e n,,a:r-g k u   I s !.:an,ii,.   i-.:; j.;.:r.ld a   I   se   K. (y!I'$l
    S o"o.
    rFeristiu,a/situasi
                      yang mengisyaratkzin adan-va ketakutan- peristiwa yang menakulkan--
      Misalnya ka.ya.uan't-atut tilau gaji tiiak naik, padahal BBM dan listrik naik, takut
      teror bom, dsb.

       svmpath.v
- Ycristirva yang
"/Oturun ke tcngah mengandung suatu sikap.simpatik.*lvfisaln.r'a, Presidcn itau ri,alikota
 -                 penggusurap untuk mcncnangkan rakyat-             ,

     9.  Oci.iity.
     Pcristirva ganjil,.aneh;:l6luar..biTuoq. Misarnya, kambing berkaki
                                                                        tujuh, pangcran
     akan menikahi anak pctanl miskin. l,ianusia trany:. s".ir,g!i20 cm,.:manuiiu -
     menggigit anjin*e hidup. Dll.

      10.Proximity
     Ivlemiliki nilai kedekatanodcngan tempat tinggal kita/pembaca. lvlakin clekai
                                                                                   makin
     bernilai. Makin jauh makin tak bemiliil

     I   l.   Prominancc
Tingkat kctcnaran;vbjck bcrira, tokoh pcristirva ncluku, pclaku
                                                                                         llcri:;iirva irr.:rl otrick
        J,cristirv:r lvl:rkirr !crkcn:rlscrr::rkirr hcrnilrri lrcrit:r. N:rrrrt. lnlrl:e ncrrs.

        12. Conscqucnsc
        A.k-ib.at yang
                  ditinrbulkan pcristirva itu. Akibat scrirukin besar cian scnra!:in luas akan
     scrnakin bcrnilei.
    1'?
/--^ l3I I'lunrarr Intcrcst,
    tPdnyu
               tilni kcnrn'rrsiuc. ti'rl'j. rrrc.11lr.r'rrk;'r, ,lr:'rl,,r1.r11irl<rrrr. llirl-   lr;rl 1,;,,ir1
     iltifill)u rIcrrrburrgliilk;rrr irrtr:r'c:;t- irrtcrcst kcrr,lrlrlrirr;r1;.'




  Unsur Bcrita, Unsur pcntint,/ang ada dalarn bcrita nreliputi pertan).aan yanl clapat
 nicrtjarvab rasa ingin tahu ntasl'ari.at pcrnbaca. Unsur bcrita rersebut a.Jalalr:
                                                                                           iirar,
 (peris.tirva apa yang hen{ak dibentakan),rvlio (siapa yang tcrlibat:dalam
                                                                                    peristi..va r;ruit
 dibcritakan). rvhcrg (dirrlanqq1:.:e.ristirv-a lcrjadD, rv-lrqn (rvaktu pcristiu,a teria,ji). ,*hi
 1pert1'ebab tcryadinya pcristirval, Can horv (bagaimana pcrisrirva itLr rerjacti). Bclaka,rgan,
..lurtralisme nlcmasttkkan so rvlrr.'i 1:reri:ii'.va iain.vrng ciacrar diiin:bu!l:an o!-.li sebua5
peristir.r,a yang scoang teijncii, rr. 5;1!py1tcntang..top.-u"n_*
                                                                     aku terjadi a",rgn1 Incloiiesir
!"':k* meninggelnya Soclrarto) :,:;,:::.jai irnsur berita. Wartarvan ,ncJgl,,naki,, p.r,.n1,.o,.,
 ini paCa bcrira-beritA "Lrcrat" (:n,:i.:ijit rcporiing neivs/inve:;ti*qaiif n.iv-r). ''

Sif:rt Bcrit:r

        !.   Mcnglr-alrl:an (cli,ccriv:)

    2.       Mcrnbarrgkitkan perasaa:.: (eflective)

    3.       Mcmberi informasi (infbrrnative)

Kaccla h-ka ccla h Bcrit:r

    I
             Akurasi (accuracy): kercr:..:an dan ketepatan clata yan_e diberitakan.

   2.        Kcse irnbangan (balancc):kes.eimblngT ini clilakukan ketika sebuah perisriri,a
             berkaitan dcngan dua belah pihak. Mika, untuk mery^::bangkan
                                                                               pel:p:;;.;rnva,
             vartawan harus satna-sama mcn-tgali data dari dua
                                                                bclah pihak tcrkait secara
             scimbang. Begitu juga dalam p"nulirrnnyo.

   J.        Kejclasan (clarity) : clapat dipahami maksud yang dikehendaki
                                                                           dalam isi bcrita.
             Ini meliputi kcutuhan data din pcnutisan bcrita.
Siruktt'. bcriia (penulisan bcrita)
         Di dalanr pcnulisan bcrita, dikcnal dua macam srrukrur trrlisan                  bcril.a, -t.airu:

          l.     Piranri.Ja tcrbalii;.: punulisan bcrita yang rn:lctakkan inti bcrita ii arval paragrail
                 (parlgrap l-2), sedarrgkirn ptragrap sclanjurn.,l l.lan).a pcncluk,.:nr da.n pcnjcias'
                 saj a.


                Balok tcgak: pertulisan berita )'ang menernpatllarr inti bcrir:r pada sc!uiuir rubuir
                bcrita (bod-v oltcxt). Dia"r'al, tcr'lgah, atau akhrr parag13p. Birira ir,i n:c.nic:-lLr!lan
                keutuhan dari scluruli iubu!r bcrita, l:arcnanl,a nrcnrbaca bcrim ini ticj;_.i.: eilr:t
                bcn:rr-bcn:lr J;;rh;inr tanpc i':reinbac;rrri'n irinqqt s*icsai. Bcrirr ini bia:;:rr1,rr ciprkai
                delaill pci:tilisait bcrita bcrat (in<icptir r,:-poi-iirts. nc,s) rttu bc;ii.ir ii.irl:rc (b.:iire
                kisah,).




t'1 :".c.,Je     ?cn     jgl   !ia rr Da   tt
l)all;,t        bailasart ini. ada dua tahapen yrtrlg harus dillktikan rvariaivapijir16:liS, ,.1::ir          pir
r.rc:r'.'11alian data dan       kctika mcngrr-.rli ciati:

         t.     Pra pcttgqalian tlata: yaitu ptr.slapan-:.rcrsiapan vans irarris dilaitukal .l!::!:
.               lvarta$'an sebelum men.g-caii ciata. Persianair ini nrcii;ruii. peprrrnsa?o l.r.::.:.iri
                berita, idcntii'ikasi sunrbe:'berita, fiokus brerita. den ,lrlal,craf pirirnna:,i-. ,tssnju3
                vang disebutkan di atas terkumpul dalarn tcrnr of rcfcrcnce
                                                                                      tfOnj eia1i .::uiii,rc.
                Di dalanr l'OR'rvartarvan.iuga mencantumkan deadlinc atau L,eras ivakr:r
               penggalian data hingga pemberitaan. TOR aiau out-line ini disunakar. r.,:..narvan
               ketika berencana nrembcritakan peristi*'a,/kasus berat (sepertiiorupsi oijabai
    ,          tinggi negara yang berliku-liku). Serain, perencanaan our-!ine, yang hrrus
    '          dipersiapkan wartawan sebelurn rn.n-rg"ii berita adalah harus rncinastikan
               tersedian-va alat penggalian data. sepeni: alat rekam. foto. dsb.

        ?.. Itctikir rrrcng6:rli tlrrtl: t:rlur;t irri rrrclillr:ti
                                                                tii-:rr trktivit:rs,
                                                                                     -viritu: otr:,cn,:r:i
               (nrcngct:rlrtri scbuah pcristirva sccara l;rr::.,.t,.:',g kc tcnrlllit tcrja*jirr,r.a
                                                                                                     pr)r.i::,-;..,u.
               Dalanr obscrvasi, kcpckaan indra dan instrng mcnjadi kckuaian ,ionro;.
               varvancara (nrc-lakukan tanya jarvab dcn-qan scorang inlorman
                                                                                               1,eng rcrkait ale,
               mcngctahui bcrjalannya pcristi*'a4r:lsus. 'av"n..* dapat Oitakut-an
                                                                                                         sccara
               langsung/bcrhadap-hadapan atau tidak langsung/ruclaluirnccjia
                                                                                                rorunlruri), studi
               litercr/dokumcn (nrencari data dari sumbcit".tJlir, scpcfti dokumerr
                                                                                                      rcsmi. Lruku
               maupun koran).

Materi tor

  • 1.
    TEltr{ of R[trIRENCE Tcrnr = Tentpo, Jar:gkaA/aktrr ctst P.cl-crcncc : Ruj u kin, Ira rrcl u:r n . 1,1,, it1.Jur.nrtistik.., Dalarrt Kattttts Bc-sai- llahasa I'doncsia. istilah jur'alistik *c'yangkut k*va.rrarvanan dan dipahanri pcrsrrratkabr;. s;;;io,, .lrrnrti, dc'lan 'e;rg orang 1'ang pchcriarnn_va, oiu.r]r.r,i i..p.d. ,,r"ngunrprrkan dan .";;;;;rita diir:crr-rcni, jirrnai;stik cJi surrr kabrr. Bisa atJararr rirrtu'ot tiuitor,r*ro,.',lu.ngr,urirtrn ilcrcttcarfte!i, pciipura., da:: pu_hrikasi (ocni,cb.r."j'".,.,.,ui Lreriia. Ini ir:cripuii r:r,:rii;i ;;.,;1q5i,. Irultgsi t'ci-s - r,lenyiarkur inforn:asi (to inlbr.marion) - Nlcndidik (ro ccJucalc) - (ro cnrcrrxinr) - :"-1.,rglribur ivlernpcntaruhi (c".rrrroi iociei) Icntar:g Brritil (pcnq,:,-rian. ob-r,c-k. nilei b.-.r.r::. unsur be:-irr. siiar b..r-i:.:. t'"';t',,, tt'i'r'" u,,li, ,';r," bcrira. ,i..n ,.rrif l' ):;fi[}|H,fr:t'l]''an !l:: i)::-!t::? h'ilrnus Besar IJaiiase ind':ncsia;:;ciigarlikan r-rl'::r'{'iilii kcjadian..ateu pcr!siirv, liiltil bcrit:r :,engan cerirl ara,.: j:3r..,rei,,,ji:: iiipahanri, Iapo;an se()r'ans -,ruig r:angat. D,,r",r;-;r.:,€erriari ji:i.'ari.sti!.-n;,e, rvartarr.an{'-urnarr:s nr"ng.nni biita i;,kt*r,peristir'a. Unruk ; bcri ri,r. i" j;; . J: :,"_:l'J lix}]i:k;;'i;,t i;.lli;;; p;;111 ;1;i*;i i*.", da am pc.n ge rr i annya $$;li1ttffj:'J , a q'n 1 r #; iil :; n s, ll ; l,ll d i i r u,, "i f"?Ti,ffi';in],Jl;:|['J:f ,]:ngub,.t nnurnenginrormasikan renrans rakra Darrr:, l. l)cristirva: ;,aitu han1,a sckali rcrilrdi. tcrjadi (s rJ (lU 2. ff;:;; tll' kasui i.:l;*Hy:l:i -vang d il ttrrn b u l ka n o l e rr s u a r u p c ri s r im o Kan elt suat pcristi 't'Nt tcr.tirici,,, p.rrn gg..l;l'i,li i r' r:nu g tcrjadi >c,"i:r,r p"rirtirr,. i,r.a ful i.sa l'-va, l'ii r r r Nr tcrriacr"p p",iouJ,,?-i;*;'ji;;,i;ll;"'i'jlff:;iiJ,:Tilll pc,rc,nbek*, e,,r.^ _r: ^ n", ".,1,i',.,,,[. :1. l:clror:rcrr:r: Srllrt r*il:,'tiilil*l ililiilfu ffir :::Ht'i:,fi *!:i;::f ,u;i:ilj:
  • 2.
    Nilai Bcrita (NovsValuc) Ada..9 niiai bcrita yang biasanya dipehai dalam kerla jurnaiistik. Seor-ang .,varla,.,an alian mclihat suatu kcjadianipcristirva dengan kacamata nc-rvs ualue ini. Seba6', !aya[< atau ticaknya suatu kejadian untuk dijadilian berita rerglntung acla f ;rilai i,.,iiu 1..n,e dikandunghya. 9 lnacam nilai.bcrita icrscbut adllah : I' Kedckatan (pro.rinrity/nragnitudc).: pcrisiiri,a;,ang rlemiliki kcdekatali.te'g:r' kehrdupan khalayak penrbaca, baik sccara g.ogrJfi.,.aup*n psikis. tr 2' Eartr (actunlity): pcristirva yang baru saja tcrjacli cien rriasiir lraiigar djbicz,r.rkarr orang ban-t,ak. 3. Unik :Pcrisii.,',.r iarrslllr, jenggal, iucu,lilln rrrrclr. 4' Koiltrovcrsial.: Pcristirva (bisa pula bc.'arti pcnl'ataair tokolr) pcngetalruan dan pcnrahanra'oran*q bar;:ak (krroriqoiul .eioi;. " 1,rpr keluar:c1aii yrr rS mclt:; :u ilvar oanr paf, i ;"rrr gsr.lrr,1 tcrheci ep 6. lictc.g;rrrr::: (suspe:rse): sesiir.g.-u.,r,a;lr.i i;ii:r:ibl:irr orop! i:rgir: tlfi* .-irl: su:rtu per-isti$ia. ISiasanya, rrilai Lieriia ini"dip'ri:r kcrika r.6u.ti p"ristirva tcrjadi dal:ini u'aktu .vang aga!: lania yangmemerlultni,i.suaiu prediksi eriding Misalnl..a pada pcristiwa sakiinya Scciiart,li"f *1 Sociiarto dibarya kc rirmzrir sai:ir. pffi jurnalis/$'ai1.rn'jan rnenarik kesin:puliri :Sej,,i l-iasi.arakrt pciirLaun. b:lhr.,,a merel:a menanti-nailti berita tenilng apr yang ll;an ieiadi cii akii;r pe?istil.a ,"tii","u nrantan Prcsidc' tersebut: menirg*eal, :;ernbuh, cliadili. arau bebas. .r.i 7. Bencana (emergency): peristi',va alafi '.rpg tidak d ikehendaki " ry131-1.cir kor"n"'" h idup mereka. Karenanya, m an usia :::^gll"l1/erhadap begitu perhat i an ternadap alam ini, sehingga menriliki nilai berira karena selaiu ingin diketahui olclr khalayak masyarakat. 8. Konflik (confllct): pcrisrirva yang tcriadi akibat pcrsinggungan.perbedhan ditimbi;i!-:.;r: anrar indi'r-idu/kc.1omp.qtine.3{ra, ,r,ang }ang i,*,ling".uh bagi keliidupan masyaraizr(. 9' Kemasyhuran (prorninence): nilai berita yang menckankan pada popularitas ,. scscorang (figurpublik), kelompok/golongan (organisasiNt-1, dan bcnda (Borobudur, nrisal). *i'rorj-nlu,"n.'po, Atau ada juga yang mcmbagi ke dalanr jcnis seperti ini : l. Actual (Tirne lincs) Seberapa besar nirai peristiwa, yang pertama-tama ditentukan oreh kedekatan rvaktun;'a' atau aktuatitasnya. s"mitrin actual semakin 6ernilai, Semakin kadaluarsa
  • 3.
    scmr.kin tak bcrnrlai.Tapi nilai itu bia.s ciper-tahankan dengan follory u;r* denS$in i updating alau'aktualisas'i. Kadang-kadang bisa juga den-ean menycmburiyikar-, rvllcrr= n,'a. 2. Conflicr Pcristi'.va iitt tttcttgartdtrng konfiik. baik antrr orang. :lntilr kclornpok. antar qolopqrrr Initul)r.ul lrrrt;rr Ncglrrir. Sr:rrurl<irr brrrryrrlfvirnri Lcrl ibut kotrlliKi:r:rlilrrr scnu,liin b"rnitni. bcritaa lvlisalrtya, pcrkclahian, protcs, dcrnonstrasi, pcrlng, pcrnbunuhan. clsb. Scnrairr bcsar akibat korrflik iru juga sc:naikn bcsar nilai beritanva. 3. Compctitiorl I)cristirva iiu mcnganciung f:ornpetlsi/persainga,? Misatnya pcr-.rar:dingan ciair raqir. p(:rsai ngtn b isn is, dan pcrebr rtair l:urs i abatan. ..i 4. Progrcss Pcristi rva itu nien gvamtrarkan adarrr.;r l.:emaj u an 1'ang cukup nrenarik. Semakin luar'F b iasa.k enurj t'an i r u ie m a ki n m enarii. ).,! i sa ii,va, kcrnajuan bidang oe:lbanqurran cian iptck. 5. Suspensc/Dranlaric Pcrlsti*'a itu menegartgkanfsaut-s:..Ii':',tng $ili5gKetesangal: nepiilige,-: !r,.:!:.Lrna:.1 rnati: saat-saat terakhir di dalan i:i:p:il yan*e tenseelam (Tiranic) dsb. 6. Se.r Perist i iva yan g rn e n,,a:r-g k u I s !.:an,ii,. i-.:; j.;.:r.ld a I se K. (y!I'$l S o"o. rFeristiu,a/situasi yang mengisyaratkzin adan-va ketakutan- peristiwa yang menakulkan-- Misalnya ka.ya.uan't-atut tilau gaji tiiak naik, padahal BBM dan listrik naik, takut teror bom, dsb. svmpath.v - Ycristirva yang "/Oturun ke tcngah mengandung suatu sikap.simpatik.*lvfisaln.r'a, Presidcn itau ri,alikota - penggusurap untuk mcncnangkan rakyat- , 9. Oci.iity. Pcristirva ganjil,.aneh;:l6luar..biTuoq. Misarnya, kambing berkaki tujuh, pangcran akan menikahi anak pctanl miskin. l,ianusia trany:. s".ir,g!i20 cm,.:manuiiu - menggigit anjin*e hidup. Dll. 10.Proximity Ivlemiliki nilai kedekatanodcngan tempat tinggal kita/pembaca. lvlakin clekai makin bernilai. Makin jauh makin tak bemiliil I l. Prominancc
  • 4.
    Tingkat kctcnaran;vbjck bcrira,tokoh pcristirva ncluku, pclaku llcri:;iirva irr.:rl otrick J,cristirv:r lvl:rkirr !crkcn:rlscrr::rkirr hcrnilrri lrcrit:r. N:rrrrt. lnlrl:e ncrrs. 12. Conscqucnsc A.k-ib.at yang ditinrbulkan pcristirva itu. Akibat scrirukin besar cian scnra!:in luas akan scrnakin bcrnilei. 1'? /--^ l3I I'lunrarr Intcrcst, tPdnyu tilni kcnrn'rrsiuc. ti'rl'j. rrrc.11lr.r'rrk;'r, ,lr:'rl,,r1.r11irl<rrrr. llirl- lr;rl 1,;,,ir1 iltifill)u rIcrrrburrgliilk;rrr irrtr:r'c:;t- irrtcrcst kcrr,lrlrlrirr;r1;.' Unsur Bcrita, Unsur pcntint,/ang ada dalarn bcrita nreliputi pertan).aan yanl clapat nicrtjarvab rasa ingin tahu ntasl'ari.at pcrnbaca. Unsur bcrita rersebut a.Jalalr: iirar, (peris.tirva apa yang hen{ak dibentakan),rvlio (siapa yang tcrlibat:dalam peristi..va r;ruit dibcritakan). rvhcrg (dirrlanqq1:.:e.ristirv-a lcrjadD, rv-lrqn (rvaktu pcristiu,a teria,ji). ,*hi 1pert1'ebab tcryadinya pcristirval, Can horv (bagaimana pcrisrirva itLr rerjacti). Bclaka,rgan, ..lurtralisme nlcmasttkkan so rvlrr.'i 1:reri:ii'.va iain.vrng ciacrar diiin:bu!l:an o!-.li sebua5 peristir.r,a yang scoang teijncii, rr. 5;1!py1tcntang..top.-u"n_* aku terjadi a",rgn1 Incloiiesir !"':k* meninggelnya Soclrarto) :,:;,:::.jai irnsur berita. Wartarvan ,ncJgl,,naki,, p.r,.n1,.o,., ini paCa bcrira-beritA "Lrcrat" (:n,:i.:ijit rcporiing neivs/inve:;ti*qaiif n.iv-r). '' Sif:rt Bcrit:r !. Mcnglr-alrl:an (cli,ccriv:) 2. Mcrnbarrgkitkan perasaa:.: (eflective) 3. Mcmberi informasi (infbrrnative) Kaccla h-ka ccla h Bcrit:r I Akurasi (accuracy): kercr:..:an dan ketepatan clata yan_e diberitakan. 2. Kcse irnbangan (balancc):kes.eimblngT ini clilakukan ketika sebuah perisriri,a berkaitan dcngan dua belah pihak. Mika, untuk mery^::bangkan pel:p:;;.;rnva, vartawan harus satna-sama mcn-tgali data dari dua bclah pihak tcrkait secara scimbang. Begitu juga dalam p"nulirrnnyo. J. Kejclasan (clarity) : clapat dipahami maksud yang dikehendaki dalam isi bcrita. Ini meliputi kcutuhan data din pcnutisan bcrita.
  • 5.
    Siruktt'. bcriia (penulisanbcrita) Di dalanr pcnulisan bcrita, dikcnal dua macam srrukrur trrlisan bcril.a, -t.airu: l. Piranri.Ja tcrbalii;.: punulisan bcrita yang rn:lctakkan inti bcrita ii arval paragrail (parlgrap l-2), sedarrgkirn ptragrap sclanjurn.,l l.lan).a pcncluk,.:nr da.n pcnjcias' saj a. Balok tcgak: pertulisan berita )'ang menernpatllarr inti bcrir:r pada sc!uiuir rubuir bcrita (bod-v oltcxt). Dia"r'al, tcr'lgah, atau akhrr parag13p. Birira ir,i n:c.nic:-lLr!lan keutuhan dari scluruli iubu!r bcrita, l:arcnanl,a nrcnrbaca bcrim ini ticj;_.i.: eilr:t bcn:rr-bcn:lr J;;rh;inr tanpc i':reinbac;rrri'n irinqqt s*icsai. Bcrirr ini bia:;:rr1,rr ciprkai delaill pci:tilisait bcrita bcrat (in<icptir r,:-poi-iirts. nc,s) rttu bc;ii.ir ii.irl:rc (b.:iire kisah,). t'1 :".c.,Je ?cn jgl !ia rr Da tt l)all;,t bailasart ini. ada dua tahapen yrtrlg harus dillktikan rvariaivapijir16:liS, ,.1::ir pir r.rc:r'.'11alian data dan kctika mcngrr-.rli ciati: t. Pra pcttgqalian tlata: yaitu ptr.slapan-:.rcrsiapan vans irarris dilaitukal .l!::!: . lvarta$'an sebelum men.g-caii ciata. Persianair ini nrcii;ruii. peprrrnsa?o l.r.::.:.iri berita, idcntii'ikasi sunrbe:'berita, fiokus brerita. den ,lrlal,craf pirirnna:,i-. ,tssnju3 vang disebutkan di atas terkumpul dalarn tcrnr of rcfcrcnce tfOnj eia1i .::uiii,rc. Di dalanr l'OR'rvartarvan.iuga mencantumkan deadlinc atau L,eras ivakr:r penggalian data hingga pemberitaan. TOR aiau out-line ini disunakar. r.,:..narvan ketika berencana nrembcritakan peristi*'a,/kasus berat (sepertiiorupsi oijabai , tinggi negara yang berliku-liku). Serain, perencanaan our-!ine, yang hrrus ' dipersiapkan wartawan sebelurn rn.n-rg"ii berita adalah harus rncinastikan tersedian-va alat penggalian data. sepeni: alat rekam. foto. dsb. ?.. Itctikir rrrcng6:rli tlrrtl: t:rlur;t irri rrrclillr:ti tii-:rr trktivit:rs, -viritu: otr:,cn,:r:i (nrcngct:rlrtri scbuah pcristirva sccara l;rr::.,.t,.:',g kc tcnrlllit tcrja*jirr,r.a pr)r.i::,-;..,u. Dalanr obscrvasi, kcpckaan indra dan instrng mcnjadi kckuaian ,ionro;. varvancara (nrc-lakukan tanya jarvab dcn-qan scorang inlorman 1,eng rcrkait ale, mcngctahui bcrjalannya pcristi*'a4r:lsus. 'av"n..* dapat Oitakut-an sccara langsung/bcrhadap-hadapan atau tidak langsung/ruclaluirnccjia rorunlruri), studi litercr/dokumcn (nrencari data dari sumbcit".tJlir, scpcfti dokumerr rcsmi. Lruku maupun koran).